นางแย้ม
| นางแย้ม | |
|---|---|
 | |
| ดอกนางแย้ม | |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ | |
| อาณาจักร: | Plantae |
| (unranked): | Angiosperms |
| (unranked): | Eudicots |
| (unranked): | Asterids |
| อันดับ: | Lamiales |
| วงศ์: | Lamiaceae |
| สกุล: | Clerodendrum |
| สปีชีส์: | C. chinense |
| ชื่อทวินาม | |
| Clerodendrum chinense (Osbeck) Mabb.[1] | |
| ชื่อพ้อง | |
|
รายการ
| |
นางแย้ม (ชื่อวิทยาศาสตร์: Clerodendrum chinense) เป็นไม้พุ่มเนื้ออ่อน ในประเทศไทยพบกระจายห่าง ๆ ทางภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อินเดีย พม่า จีนตอนใต้
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
[แก้]
นางแย้มเป็นไม้พุ่มเนื้ออ่อน สูงได้ถึง 2 เมตร ใบเดี่ยว กว้างทรงรี ขึ้นสลับตามข้อของลำต้น ขอบใบมีหยัก เมื่อขยี้จะมีกลิ่นเหม็น ดอกสีขาวอมชมพู ออกเป็นช่อแน่นที่ปลายกิ่ง เส้นผ่านศูนย์กลาง 6–10 เซนติเมตร บานไม่พร้อมกัน ส่วนบนจะบานก่อน มีกลิ่นหอมทั้งวัน ผลเนื้ออ่อนมีเปลือกหุ้ม เมื่อแก่จัดจะแตกเป็น 4 กลีบ มีเมล็ดหลายเมล็ด
นางแย้ม: กลีบดอกซ้อน หลอดกลีบดอก เกสรเพศผู้ และเกสรเพศเมียสั้น และ var. simplex กลีบดอกไม่ซ้อน หลอดกลีบ เกสรเพศผู้ และเกสรเพศเมียยาวกว่า [2]
การขยายพันธุ์
[แก้]นางแย้มขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด
ประโยชน์
[แก้]นางแย้มเป็นไม้ประดับ และมีสรรพคุณทางสมุนไพร ใบใช้ตำพอกแก้โรคผิวหนัง รากใช้ต้มดื่มแก้ปวดข้อ ริดสีดวงทวาร แก้หลอดลมอักเสบ ต้นใช้ต้มดื่มแก้กระดูกสันหลังอักเสบเรื้อรัง ปวดข้อ ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ
ปรากฏในวรรณคดี
[แก้]| นางแย้มบานแบ่งแย้ม | เกสร | |
| เสียวกระสันโอษฐ์อร | อ่อนยิ้ม | |
| — ลิลิตเพชรมงกุฏ ประพันธ์โดยเจ้าพระยาพระคลัง (หน)[3] | ||
ชมดวงพวงนางแย้ม บานแสล้มแย้มเกสร คิดความยามบังอร แย้มโอษฐ์ยิ้มพริ้มพรายงาม
เกร็ด
[แก้]- สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงพระราชนิพนธ์เพลง เพื่อบรรเลงกับวงดนตรีส่วนพระองค์ ชื่อเพลง นางแย้ม