นครและเทศมณฑลลิเมอริก

เทศมณฑลลิเมอริก Contae Luimnigh (ไอริช)
เทศมณฑล
ตราอาร์ม
สมญา:  เทศมณฑลแห่งสนธิสัญญา (The Treaty Council)
ที่ตั้งของเทศมณฑลลิเมอริกในประเทศไอร์แลนด์
ประเทศ	ประเทศไอร์แลนด์
จังหวัด	มันสเตอร์
ภูมิภาค	ภูมิภาคใต้
เมืองเทศมณฑล	ลิเมอริก
เมืองใหญ่	ลิเมอริก นิวคาสเซิลเวสต์ แอบบีย์ฟีล คิลมัลล็อก ราทคีล แอดแดร์ แคสเซิลคอนเนลล์
การปกครอง
• หน่วยงานท้องถิ่น	สภานครและเทศมณฑลลิเมอริก
• เขตเลือกตั้งดาล	ลิเมอริกซิตี ลิเมอริกเคาน์ตี
• เขตเลือกตั้งรัฐสภายุโรป	เซาท์
พื้นที่
• ทั้งหมด	2,755 ตร.กม. (1,064 ตร.ไมล์)
• อันดับ	อันดับที่ 10
ความสูงจุดสูงสุด (กัลตีมอร์ (พรมแดนลิเมอริก–ทิปเพอแรรี))	528 เมตร (1,732 ฟุต)
ประชากร  (ค.ศ. 2022)
• ทั้งหมด	209,536 คน
• ความหนาแน่น	76 คน/ตร.กม. (200 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา	UTC±0 (WET)
• ฤดูร้อน (เวลาออมแสง)	UTC+1 (IST)
Eircode routing keys	V94, V35, V42, V31, P56 (ส่วนใหญ่)
รหัสโทรศัพท์	061, 063, 069 (ส่วนใหญ่)
รหัส ISO 3166	IE-LK
รหัสทะเบียนรถ	L
เว็บไซต์	www.limerick.ie/council

เทศมณฑลลิเมอริก (อังกฤษ: County Limerick; ไอริช: Contae Luimnigh) เป็นนครและเทศมณฑลในประเทศไอร์แลนด์ ตั้งอยู่ทางตะวันตกของจังหวัดมันสเตอร์ และอยู่ในภูมิภาคใต้ มีเมืองหลักและเมืองเทศมณฑลคือลิเมอริก และมีประชากร 209,536 คนในการสำรวจสำมะโนประชากร ค.ศ. 2022

ลิเมอริกมีอาณาเขตติดกับเทศมณฑลแคลร์ทางทิศเหนือ โดยมีแม่น้ำแชนนอนและปากแม่น้ำแชนนอนเป็นเส้นแบ่งสำคัญ ติดกับเทศมณฑลทิปเพอแรรีทางทิศตะวันออก เทศมณฑลคอร์กทางทิศใต้ และเทศมณฑลเคอร์รีทางทิศตะวันตก เทศมณฑลมีภูมิประเทศหลากหลาย ตั้งแต่พื้นที่เมืองริมแม่น้ำแชนนอน ที่ราบเกษตรกรรมอุดมสมบูรณ์ของโกลเดนเวล เนินเขาและเทือกเขาทางใต้ ไปจนถึงปากแม่น้ำแชนนอนทางตะวันตก

ชื่อภาษาไอริช Luimneach ได้รับการรับรองในฐานข้อมูลชื่อสถานที่ของไอร์แลนด์ หรือ Logainm โดยเป็นชื่อทางการของลิเมอริกทั้งในบริบทเมืองและเทศมณฑล

นครลิเมอริกเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ การศึกษา การคมนาคม และวัฒนธรรมของภูมิภาคมิดเวสต์ ขณะที่พื้นที่นอกเมืองประกอบด้วยเมืองตลาด หมู่บ้านเก่า พื้นที่เกษตรกรรม ปราสาท คฤหาสน์ และทิวทัศน์ชนบทของมันสเตอร์ตอนตะวันตก นครและเทศมณฑลลิเมอริกจึงมีทั้งลักษณะเมืองใหญ่และเทศมณฑลที่มีความเป็นชนบทในพื้นที่เดียวกัน

ศัพท์และอาณาเขต

คำว่า นครเทศมณฑลลิเมอริก ในบทความนี้หมายถึงเทศมณฑลทางภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์ของลิเมอริก ประกอบด้วยทั้งนครลิเมอริกและพื้นที่ชนบท–เมืองโดยรอบ เนื่องจากในทางการปกครองท้องถิ่นสมัยใหม่ พื้นที่ลิเมอริกอยู่ภายใต้หน่วยงานรวมคือสภานครและเทศมณฑลลิเมอริก อันเกิดจากการรวมสภานครลิเมอริกและสภาเทศมณฑลลิเมอริกเดิมเข้าด้วยกัน ใน ปี ค.ศ. 2014

ภูมิศาสตร์

แม่น้ำแชนนอนในเมืองลิเมอริก

แอดแดร์เป็นหมู่บ้านประวัติศาสตร์สำคัญของลิเมอริก

ลิเมอริกตั้งอยู่ทางตะวันตกของจังหวัดมันสเตอร์ มีพื้นที่ประมาณ 2,756 ตารางกิโลเมตร ภูมิประเทศตอนกลางและตะวันออกเฉียงใต้เป็นส่วนหนึ่งของโกลเดนเวล ซึ่งเป็นพื้นที่เกษตรกรรมและเลี้ยงโคนมอุดมสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งของไอร์แลนด์ ส่วนตอนเหนือและตะวันตกสัมพันธ์กับแม่น้ำแชนนอน ปากแม่น้ำแชนนอน และแนวพื้นที่ลุ่มริมแม่น้ำ

จุดสูงสุดของเทศมณฑลอยู่บริเวณกัลตีมอร์ในเทือกเขากัลตี ซึ่งทอดตามพรมแดนลิเมอริก–ทิปเพอแรรี ยอดหลักของกัลตีมอร์สูงกว่า 900 เมตรในฝั่งทิปเพอแรรี แต่แนวลาดและพื้นที่สูงทางด้านลิเมอริกเป็นภูมิประเทศสูงสุดของเทศมณฑล จุดสูงภายในพื้นที่ลิเมอริกมักระบุบริเวณลาดตะวันตกของเทือกเขานี้ สูงประมาณ 528 เมตร

ลักษณะภูมิประเทศสำคัญของลิเมอริก ได้แก่ แม่น้ำแชนนอน ปากแม่น้ำแชนนอน แม่น้ำเมก แม่น้ำดีล เทือกเขากัลตี เทือกเขาบัลลีฮูรา และพื้นที่ลุ่มเกษตรกรรมรอบคิลมัลล็อก บรูฟฟ์ และนิวคาสเซิลเวสต์ พื้นที่เทือกเขาบัลลีฮาวรา เป็นแหล่งนันทนาการสำคัญ มีเส้นทางเดินเขา ปั่นจักรยานภูเขา และป่าไม้ระหว่างลิเมอริกกับคอร์ก

พื้นที่ธรรมชาติสำคัญของลิเมอริก ได้แก่ เขตพื้นที่อนุรักษ์พิเศษลุ่มแม่น้ำแชนนอนตอนล่าง ซึ่งครอบคลุมระบบแม่น้ำและปากแม่น้ำแชนนอนในหลายเทศมณฑล รวมถึงลิเมอริก และมีความสำคัญต่อถิ่นอาศัยน้ำขึ้นน้ำลง ปากแม่น้ำ ปลาแซลมอนแอตแลนติก โลมา และชนิดพันธุ์สัตว์น้ำอื่น ๆ

เมืองและการตั้งถิ่นฐาน

ปราสาทคิงจอห์นบนคิงส์ไอแลนด์ในเมืองลิเมอริก

นิวคาสเซิลเวสต์เป็นเมืองสำคัญทางตะวันตกของเทศมณฑล

เมืองหลักและเมืองเทศมณฑลคือลิเมอริก ตั้งอยู่ริมแม่น้ำแชนนอนบริเวณหัวปากแม่น้ำที่ไหลออกสู่มหาสมุทรแอตแลนติก เมืองนี้เป็นศูนย์กลางการปกครอง การค้า การศึกษา สุขภาพ อุตสาหกรรม การคมนาคม และวัฒนธรรมของภูมิภาคมิดเวสต์ เมืองลิเมอริกตั้งอยู่สองฝั่งแม่น้ำแชนนอนและบนคิงส์ไอแลนด์ และมีบทบาทเป็นเมืองท่าและเมืองเทศมณฑลของลิเมอริก

เมืองและชุมชนสำคัญอื่น ๆ ได้แก่ นิวคาสเซิลเวสต์, แอบบีย์ฟีล, คิลมัลล็อก, ราทคีล, แอดแดร์, แคสเซิลคอนเนลล์, บรูฟฟ์, แอสดีตัน, โครม, แชนนอนบริดจ์ และมูรโร เมืองเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางบริการของพื้นที่ชนบทและภูมิภาคย่อยต่าง ๆ โดยนิวคาสเซิลเวสต์เป็นเมืองสำคัญของลิเมอริกตะวันตก ส่วนคิลมัลล็อกและแอดแดร์มีบทบาทด้านประวัติศาสตร์และการท่องเที่ยว

สภานครและเทศมณฑลลิเมอริกแบ่งพื้นที่ท้องถิ่นออกเป็นเขตเทศบาลและเขตเลือกตั้งท้องถิ่นหลายแห่ง เช่น ลิเมอริก ซิตี้ อีสต์, ลิเมอริก ซิตี้ นอร์ท, ลิเมอริก ซิตี้ เวสต์, แอดแตร์–ราธคีล , แคปปามอร์–คิลมัลลอค, และ นิวคาสเซิล เวสต์ โครงสร้างดังกล่าวสะท้อนการผสมผสานระหว่างพื้นที่เมืองริมแชนนอนกับเครือข่ายเมืองและหมู่บ้านชนบทของเทศมณฑล

ประวัติศาสตร์

อาสนวิหารเซนต์แมรีในเมืองลิเมอริก

ปราสาทเดสมอนด์ที่แอดแดร์

พื้นที่ลิเมอริกมีประวัติศาสตร์ยาวนานตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ยุคคริสต์ศาสนาตอนต้น ยุคไวกิง และยุคนอร์มัน เมืองลิเมอริกพัฒนาขึ้นบริเวณยุทธศาสตร์บนแม่น้ำแชนนอน ซึ่งเป็นเส้นทางคมนาคมหลักของเกาะไอร์แลนด์ และมีบทบาทเป็นทั้งเมืองท่า จุดข้ามแม่น้ำ และศูนย์กลางการค้าในมันสเตอร์ตอนตะวันตก

ในยุคไวกิงและยุคกลาง ลิเมอริกเป็นเมืองสำคัญบนแม่น้ำแชนนอน ต่อมาอยู่ภายใต้อิทธิพลของนอร์มันและกลายเป็นศูนย์กลางป้อมปราการ การค้า และศาสนา ปราสาทคิงจอห์นบนคิงส์ไอแลนด์และอาสนวิหารเซนต์แมรีเป็นสัญลักษณ์สำคัญของเมืองยุคกลาง ส่วนพื้นที่ชนบทรอบเมืองมีปราสาท อาราม และเมืองตลาด เช่น แอดแดร์ คิลมัลล็อก และนิวคาสเซิลเวสต์

ลิเมอริกมีบทบาทสำคัญในสงครามวิลเลียมไมต์ในไอร์แลนด์ ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 เมืองลิเมอริกเป็นที่ตั้งของการล้อมเมืองและการลงนามสนธิสัญญาลิเมอริกใน ค.ศ. 1691 เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้เมืองได้รับสมญา “เมืองแห่งสนธิสัญญา”

ในคริสต์ศตวรรษที่ 18 และ 19 ลิเมอริกเติบโตจากการค้าในแม่น้ำแชนนอน การเกษตร โคนม และอุตสาหกรรมเมืองท่า พื้นที่โกลเดนเวลช่วยให้เทศมณฑลเป็นส่วนหนึ่งของเขตเกษตรกรรมอุดมสมบูรณ์ของมันสเตอร์ ขณะที่เมืองลิเมอริกเป็นศูนย์กลางการค้าและคมนาคมของมิดเวสต์ ในช่วงทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ในไอร์แลนด์ พื้นที่ชนบทของลิเมอริกได้รับผลกระทบจากความยากจน การอพยพ และการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเช่นเดียวกับหลายภูมิภาคของไอร์แลนด์

การปกครอง

ลิเมอริกอยู่ภายใต้การบริหารของสภานครและเทศมณฑลลิเมอริก ซึ่งเป็นหน่วยงานท้องถิ่นรวม รับผิดชอบบริการด้านต่าง ๆ เช่น การวางแผนท้องถิ่น ถนน ที่อยู่อาศัย สิ่งแวดล้อม ห้องสมุด ศิลปวัฒนธรรม มรดก การพัฒนาเศรษฐกิจ และบริการชุมชน หน่วยงานนี้ดูแลทั้งเมืองลิเมอริกและพื้นที่เทศมณฑลโดยรอบ

ในระดับรัฐสภา ลิเมอริกครอบคลุมเขตเลือกตั้งดาลหลัก ได้แก่ เมืองลิเมอริก และ เทศมณฑลลิเมอริก ส่วนในรัฐสภายุโรปอยู่ในเขตเลือกตั้งเซาท์ แผนที่เขตเลือกตั้งดาล ค.ศ. 2024 ของรัฐบาลไอร์แลนด์ใช้เป็นกรอบแบ่งเขตเลือกตั้งสมัยปัจจุบัน

แผนพัฒนาลิเมอริก ค.ศ. 2022–2028 เป็นกรอบหลักด้านการวางแผนและการพัฒนาเชิงพื้นที่ของเมืองและเทศมณฑล แผนดังกล่าวได้รับการรับรองโดยสมาชิกสภานครและเทศมณฑลลิเมอริกในการประชุมพิเศษเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2022 และมีผลตั้งแต่วันที่ 29 กรกฎาคม 2022

เศรษฐกิจและคมนาคม

เศรษฐกิจของลิเมอริกมีความสำคัญระดับภูมิภาคมิดเวสต์ ประกอบด้วยการบริการ การศึกษา สุขภาพ เทคโนโลยี การผลิตขั้นสูง โลจิสติกส์ การค้าปลีก การเกษตร โคนม อาหารและเกษตรแปรรูป การท่องเที่ยว และภาคสาธารณะ เมืองลิเมอริกเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจหลัก ขณะที่นิวคาสเซิลเวสต์ คิลมัลล็อก ราทคีล แอดแดร์ และแคสเซิลคอนเนลล์ทำหน้าที่เป็นศูนย์บริการของพื้นที่ชนบท

มหาวิทยาลัยลิเมอริกและพื้นที่ปลาสเซย์ (Plassey) มีบทบาทสำคัญด้านการศึกษา วิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรม ส่วนชะวากแม่น้ำแชนนอน และโครงข่ายคมนาคมทางตะวันตกของเทศมณฑลมีความสำคัญต่ออุตสาหกรรม พลังงาน และการขนส่งในภูมิภาค การพัฒนาของเมืองลิเมอริกยังเชื่อมโยงกับโครงการฟื้นฟูเมือง ริมแม่น้ำ และยุทธศาสตร์ Limerick 2030

ลิเมอริกมีโครงข่ายถนนและรถไฟสำคัญระดับประเทศ ถนน M7 เชื่อมลิเมอริกกับดับลินผ่านเนแนห์และพอร์ตลีช, M20/N20 เชื่อมกับคอร์ก, N21 เชื่อมกับนิวคาสเซิลเวสต์ แอบบีย์ฟีล และเคอร์รี, N24 เชื่อมกับทิปเพอแรรีและวอเตอร์ฟอร์ด, และ N18/M18 เชื่อมกับแชนนอน เอนนิส และกอลเวย์ ทางรถไฟเชื่อมเมืองลิเมอริกกับดับลิน คอร์ก กอลเวย์ เอนนิส และชุมทางลิเมอริก ส่วนท่าอากาศยานแชนนอนในเทศมณฑลแคลร์อยู่ใกล้ลิเมอริกและเป็นประตูการบินสำคัญของภูมิภาคมิดเวสต์

การท่องเที่ยวของลิเมอริกเน้นเมืองประวัติศาสตร์ริมแชนนอน ปราสาทคิงจอห์น แอดแดร์ หมู่บ้านประวัติศาสตร์ ปราสาทและคฤหาสน์ในชนบท เทือกเขาบัลลีฮูรา และเส้นทางปั่นจักรยาน–เดินป่า Limerick Greenway ซึ่งพัฒนาบนแนวทางรถไฟเก่าในลิเมอริกตะวันตก เชื่อมนิวคาสเซิลเวสต์ ราทคีล และแอบบีย์ฟีล และเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานการท่องเที่ยวกลางแจ้งสำคัญของเทศมณฑล

วัฒนธรรมและสถานที่สำคัญ

Milk Market ในเมืองลิเมอริก

แอดแดร์แมเนอร์ใกล้หมู่บ้านแอดแดร์

ลิเมอริกมีอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมเข้มแข็งในฐานะเมืองและเทศมณฑลริมแม่น้ำแชนนอน มีทั้งมรดกไวกิง นอร์มัน ประวัติศาสตร์สนธิสัญญา วัฒนธรรมเมือง กีฬา ดนตรี วรรณกรรม และภูมิทัศน์ชนบทของมันสเตอร์ เมืองลิเมอริกเป็นศูนย์กลางศิลปะร่วมสมัย เทศกาล พิพิธภัณฑ์ และการศึกษา ส่วนพื้นที่ชนบทมีหมู่บ้านประวัติศาสตร์ ปราสาท อาราม และภูมิทัศน์เกษตรกรรมที่สัมพันธ์กับโกลเดนเวล

สถานที่สำคัญของเทศมณฑล ได้แก่ เมืองลิเมอริก ปราสาทคิงจอห์น อาสนวิหารเซนต์แมรี พิพิธภัณฑ์ฮันต์ มิลก์มาร์เก็ต แอดแดร์ แอดแดร์แมเนอร์ ปราสาทเดสมอนด์ คิลมัลล็อก ลัฟเกอร์ กัลตีมอร์ เทือกเขาบัลลีเฮารา นิวคาสเซิล เวสต์ และ ลิเมริก กรีนเวย์ (Limerick Greenway) สถานที่เหล่านี้สะท้อนบทบาทของลิเมอริกในฐานะเทศมณฑลที่เชื่อมเมืองใหญ่ แม่น้ำ ปราสาท โกลเดนเวล และชนบทมันสเตอร์เข้าด้วยกัน

กีฬาเป็นส่วนสำคัญของอัตลักษณ์ลิเมอริก โดยเฉพาะเฮอร์ลิง ซึ่งทีมลิเมอริกของสมาคมกีฬาเกลิกมีบทบาทสูงในระดับมันสเตอร์และระดับประเทศ นอกจากนี้ เมืองลิเมอริกยังมีวัฒนธรรมรักบี้ที่โดดเด่น โดยมีสโมสรและสนามกีฬาที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์รักบี้ของไอร์แลนด์ รวมถึงกีฬาอื่น ๆ เช่น ฟุตบอล เกลิกฟุตบอล พายเรือ กรีฑา และกีฬากลางแจ้งในบัลลีฮูราและลิเมอริกตะวันตก

ดูเพิ่ม

• มันสเตอร์
• ลิเมอริก
• แม่น้ำแชนนอน
• แอดแดร์
• นิวคาสเซิล เวสต์
• คิลมัลล็อก
• กัลตีมอร์
• เทือกเขาบัลลีเฮารา
• โกลเดนเวล
• เทศมณฑลของประเทศไอร์แลนด์
• เทศมณฑลของไอร์แลนด์

แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ County Limerick

• เว็บไซต์สภานครและเทศมณฑลลิเมอริก
• Luimneach / Limerick ที่ Logainm
• Census 2022 Limerick ที่ Central Statistics Office
• Limerick Development Plan 2022–2028
• Lower River Shannon SAC ที่ National Parks and Wildlife Service
• Limerick Greenway
• Ballyhoura Mountain Bike Trails ที่ Coillte