ข้ามไปเนื้อหา

นกติ๊ดใหญ่

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

นกติ๊ดใหญ่
The bird has a black head with a prominent white cheek, a greenish back, a blue wing with a prominent white bar, and a yellowish belly.
เพศเมียในเทศมณฑลแลงคาเชอร์ ประเทศอังกฤษ
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ แก้ไขการจำแนกนี้
อาณาจักร: สัตว์
Animalia
ไฟลัม: สัตว์มีแกนสันหลัง
Chordata
ชั้น: สัตว์ปีก
Aves
อันดับ: นกเกาะคอน
Passeriformes
วงศ์: Paridae
สกุล: Parus
Linnaeus, 1758
สปีชีส์: P.  major
ชื่อทวินาม
Parus major
Linnaeus, 1758
แผนที่ทวีปยูเรเซียและแอฟริกาเหนือพร้อมขอบเขตการกระจายที่แสดงด้วยสี่สี
ขอบเขตการกระจายของกลุ่มชนิดย่อยในอดีตและปัจจุบัน
นกติ๊ดใหญ่ในช่วงฤดูหนาวปี 2016 ประเทศสวีเดน

นกติ๊ดใหญ่ (อังกฤษ: Great Tit; ชื่อวิทยาศาสตร์: Parus major) เป็นนกเกาะคอนชนิดหนึ่งในวงศ์นกติ๊ด (Paridae) พบได้อย่างแพร่หลายและทั่วไปในทวีปยุโรป ตะวันออกกลาง เอเชียกลาง และทางตะวันออกของเขตพาลีอาร์กติกจนถึงแม่น้ำอามูร์ รวมถึงทางใต้ของแอฟริกาเหนือ โดยทั่วไปชนิดนี้มักอาศัยอยู่ตามพื้นที่ป่าทุกประเภท และมักไม่อพยพย้ายถิ่น เว้นแต่ในฤดูหนาวที่รุนแรง กระทั่งปี 2005 นกชนิดนี้มีการจัดกลุ่มรวมกับนกชนิดย่อยอื่น ๆ หลายชนิด แต่จากการศึกษาทางดีเอ็นเอ พบว่านกชนิดย่อยเหล่านั้นมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนจากนกติ๊ดใหญ่ จึงมีการแยกออกเป็น 2 ชนิดใหม่ ได้แก่ นกติ๊ดหลังเทาหรือนกติ๊ดแก้มขาว (Parus cinereus) พบในเอเชียใต้ และนกติ๊ดหลังสีไพล (Parus minor) พบในเอเชียตะวันออก แต่นกติ๊ดใหญ่ยังคงเป็นชนิดที่พบได้อย่างแพร่หลายที่สุดในสกุล Parus

นกติ๊ดใหญ่เป็นนกที่มีลักษณะเด่นชัด โดยที่หัวและคอมีสีดำ แก้มสีขาวเด่นชัด ส่วนหลังมีสีเขียวมะกอก และส่วนท้องมีสีเหลือง ลักษณะเหล่านี้อาจมีความแตกต่างกันเล็กน้อยในแต่ละชนิดย่อย ในช่วงฤดูร้อน นกชนิดเป็นนกที่กินแมลงเป็นหลัก แต่ในช่วงฤดูหนาวจะกินอาหารหลากหลายมากขึ้น รวมถึงสัตว์อื่น เช่น ค้างคาวขนาดเล็กที่จำศีลอยู่ด้วย[2] เช่นเดียวกับนกติ๊ดชนิดอื่น นกติ๊ดใหญ่เป็นนกที่ทำรังในโพรง โดยปกติจะทำรังในโพรงไม้ เพศเมียจะออกไข่ประมาณ 12 ฟอง และเป็นฝ่ายฟักไข่เพียงลำพัง อย่างไรก็ตาม พ่อและแม่นกจะช่วยกันเลี้ยงลูกนกทั้งคู่ ในแต่ละปี และมักจะเลี้ยงลูกได้สองครอก ซึ่งรังของนกอาจถูกล่าโดยนกหัวขวาน กระรอก หรือเพียงพอน และอาจถูกรบกวนโดยหมัด ส่วนพ่อและแม่นกอาจเป็นเหยื่อของเหยี่ยวนกเขา นกติ๊ดใหญ่สามารถปรับตัวได้ดีต่อการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมที่มนุษยสร้างขึ้น และเป็นนกที่พบเห็นได้บ่อยในสวนและสวนสาธารณะในเมือง นอกจากนี้ยังมีความสำคัญต่อการศึกษาชนิดในสาขาปักษีวิทยาอีกด้วย

อนุกรมวิธาน

[แก้]

นกติ๊ดใหญ่ได้รับการบรรยายและตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ในชื่อปัจจุบันโดยคอล ลินเนียในปี 1758 ในหนังสือ Systema Naturae ฉบับตีพิมพ์ครั้งที่ 10[3] ชื่อวิทยาศาสตร์มาจากภาษาละติน parus หมายถึง "นกติ๊ด" และ maior หมายถึง "ใหญ่กว่า"[4] ฟรานซิส วิลลัฟบี (Francis Willughby) เคยใช้ชื่อนี้มาแล้วในศตวรรษที่ 17[5]

 Bird with similar markings to great tit, but colours washed out and greyer, drinks from a leaking tap
ชนิดย่อยทั้ง 11 ชนิดของนกติ๊ดหลังเทาเคยจัดรวมไว้กับนกติ๊ดใหญ่ แต่จากการศึกษาด้านพันธุกรรมและชีวสวนศาสตร์เมื่อไม่นานนี้ พบว่ากลุ่มนกดังกล่าวมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน จึงจัดให้เป็นชนิดที่แยกจากกันในปัจจุบัน

เชิงอรรถและอ้างอิง

[แก้]
  1. BirdLife International (2016). Parus major. The IUCN Red List of Threatened Species 2016. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22735990A87431138.en
  2. Estók, Péter; Zsebők, Sándor; Siemers, Björn M. (2009). "Great tits search for, capture, kill and eat hibernating bats". Biology Letters. 6 (1): 59–62. doi:10.1098/rsbl.2009.0611. PMC 2817260. PMID 19740892.
  3. Linnaeus, Carl (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata (ภาษาละติน). Holmiae (Laurentii Salvii). p. 189. P. capite nigro, temporibus albis, nucha lutea
  4. Simpson, D.P. (1979). Cassell's Latin Dictionary (5th ed.). London: Cassell Ltd. p. 883. ISBN 978-0-304-52257-6.
  5. Willughby, Francis (1681). The ornithology of Francis Willughby of Middleton in the county of Warwick, esq. ... London, United Kingdom: A.C. for John Martyn. p. 240.

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]