ท้าวปาณฑุ

ท้าวปาณฑุ
ภาพวาดปลายคริสต์ศตวรรษ 17 แสดงท้าวปาณฑุ (ขวา) และพระนางกุนตีจากกัศมีร์
ข้อมูลส่วนพระองค์
สังกัด	กุรุ, จันทรวงศ์
อาวุธ	ธนูและลูกธนู
ครอบครัว	พระราชบิดามารดา ดูNiyoga วยาส (บิดาแท้) เจ้าหญิงอัมพาลิกา (พระราชมารดา) วิจิตรวีรยะ (พระราชบิดาบุญธรรม) พี่น้องร่วมบิดา Vidura ท้าวธฤตราษฎร์
คู่สมรส	พระนางกุนตี พระนางมาทรี
บุตร	พระราชโอรสบุญธรรมจากพระนางกุนตี ยุธิษฐิระจากพระยม ภีมะจากพระวายุ อรชุนจากพระอินทร์ พระราชโอรสบุญธรรมจากพระนางมาทรี นกุลจากพระอัศวิน สหเทวะจากพระอัศวิน

ท้าวปาณฑุ (สันสกฤต: पाण्डु, อักษรโรมัน: Pāṇḍu, แปลตรงตัว 'ซีด') เป็นกษัตริย์แห่งอาณาจักรกุรุที่มีเมืองหลวงที่หัสตินาปุระในมหากาพย์ มหาภารตะ พระองค์เป็นพระราชบิดาบุญธรรมของปาณฑพ ผู้เป็นตัวละครศูนย์กลางในมหากาพย์

ท้าวปาณฑุพระราชสมภพด้วยพระวรกายสีซีดจากเจ้าหญิงอัมพาลิกา พระมเหสีองค์ที่สองของวิจิตรวีรยะ ท้าวปาณฑุสมรสกับพระนางกุนตีและพระนางมาทรี หลังคำสาปของฤๅษี Kindama พระราชโอรสของพระองค์เกิดมาโดยอาศัยพรที่เทพเจ้าหลายองค์ประทานให้แก่พระนางกุนตีผู้เป็นพระมเหสี เนื่องจากพระองค์ไม่สามารถมีบุตร

พระราชสมภพ

เมื่อวิจิตรวีรยะสวรรคตจากอาการพระประชวร ภีษมะขึ่นครองราชย์ไม่ได้เนื่องด้วยคำสาบาน และสาย Bahlika ไม่ต้องการออกจากอาณาจักร Bahlika ก่อให้เกิดวิกฤติผู้สืบทอดในหัสตินาปุระ พระนางสัตยวดีจึงเชิญวยาสให้เจ้าหญิงอัมพิกาและเจ้าหญิงอัมพาลิกาทรงมีครรภ์ด้วยพิธี Niyoga เมื่อฤๅษีวยาสเไปเข้าเฝ้าอัมพาลิกา พระนางทรงตกใจกลัวตัวเขาจนหน้าซีดเผือดด้วยความขยะแขยง ทำให้พระราชโอรสของพระนางเกิดมามีสีซีด ดังนั้น พระนามของท้าวปาณฑุจึงแปลว่าซีด

คำสาปและสวรรคต

ครั้งหนึ่งเมื่อขึ้นครองราชย์แล้วเสด็จประพาสป่า ได้ยิงธนูใส่กวางคู่หนึ่งที่กำลังสมสู่กันอยู่ แต่ปรากฏว่ากวางคู่นั้นเป็นฤๅษีจำแลงกายเป็นกวาง ก่อนตายฤๅษีได้สาปแช่งท้าวปาณฑุว่า เมื่อใดที่ท่านสมสู่กับหญิงผู้ใดก็ตามขอให้ท่านได้ประสบถึงแก่ความตาย ทำให้ท้าวปาณฑุเสียใจมากจึงสละราชสมบัติแล้วเข้าป่าออกบวช ซึ่งชายาทั้ง 2 ก็ขอติดตามไปด้วย วันหนึ่งท้าวปาณฑุได้เข้าไปในป่ากับพระนางมาทรีเพื่อไปเก็บผลไม้และดอกไม้ ระหว่างนั้นได้เกิดความใคร่อยากสมสู่กับพระนางมาทรีขึ้น จึงทำให้ท้าวปาณฑุสิ้นใจในเวลาต่อมาตามคำสาปของฤๅษีที่ได้สาปแช่งไว้