ทาสหัวใจเหนือแผ่นดิน

ทาสหัวใจเหนือแผ่นดิน
ใบปิดภาพยนตร์
กำกับ	สัญชัย ลีลา ภันสาลี
เขียนบท	ประกาศ รันชีต กปาริยา สัญชัย ลีลา ภันสาลี
สร้างจาก	เทวทาส โดย สารัตจันทร จัฏโฏปาธยาย
อำนวยการสร้าง	ภรัต ชาห์
นักแสดงนำ	ชาห์รุข ข่าน ไอศวรรยา ราย มาธุรี ทีกษิต
ผู้บรรยาย	ชาห์รุข ข่าน
กำกับภาพ	พิโนท ประธาน
ตัดต่อ	เบลา เสหคัล
ดนตรีประกอบ	เพลง: อิสมาอิล ดะร์บาร์ ดนตรีประกอบภาพยนตร์: มอนฏี ศรรมา
บริษัทผู้สร้าง	เมกะ บอลลีวูด
ผู้จัดจำหน่าย	อีโรส อินเตอร์เนชัลแนล
วันฉาย	23 พฤษภาคม ค.ศ. 2002 (2002-05-23) (เทศกาลภาพยนตร์กาน) 12 กรกฎาคม ค.ศ. 2002 (2002-07-12) (อินเดีย)
ความยาว	184 นาที
ประเทศ	อินเดีย
ภาษา	ฮินดี
ทุนสร้าง	₹500 ล้าน
ทำเงิน	₹1,680 ล้าน

ทาสหัวใจเหนือแผ่นดิน (อังกฤษ: Devdas; ฮินดี: देवदास เทวทาส) เป็นภาพยนตร์ดราม่าโรแมนติกย้อนยุคภาษาฮินดีของอินเดียปี ค.ศ. 2002 กำกับโดย สัญชัย ลีลา ภันสาลี และอำนวยการสร้างโดย ภรัต ชาห์ ภายใต้บริษัท เมกะ บอลลีวูด นำแสดงโดย ชาห์รุข ข่าน, ไอศวรรยา ราย และ มาธุรี ทีกษิต ในบทบาทนำ ร่วมด้วย แจ็กกี ชรอฟฟ์, กิรัณ เขร, สมิตา ชัยกร และ วิชเยนทร ฆัฏเค ในบทบาทสมทบ สร้างจากนวนิยายภาษาเบงกอลชื่อเดียวกันในปี ค.ศ. 1917 โดย สารัตจันทร จัฏโฏปาธยาย ภาพยนตร์เรื่องนี้เล่าเรื่องราวของเทวทาส มุขจี (ชาห์รุข ข่าน) บัณฑิตกฎหมายผู้ร่ำรวยที่เดินทางกลับจากลอนดอนเพื่อแต่งงานกับปารวตี "ปาโร" (ไอศวรรยา ราย) เพื่อนสมัยเด็กของเขา อย่างไรก็ตาม การที่ครอบครัวของเขาปฏิเสธการแต่งงานของพวกเขาทำให้เขาติดสุรา จนนำไปสู่ความเสื่อมโทรมทางอารมณ์และทำให้เขาต้องไปขอความช่วยเหลือจากจันทรมุขี (มาธุรี ทีกษิต) นางคณิกาผู้มีจิตใจงดงาม

ภันสาลีได้รับแรงบันดาลใจในการดัดแปลงนวนิยายเรื่องนี้เป็นภาพยนตร์หลังจากอ่านซ้ำเป็นครั้งที่สอง และประกาศโครงการสร้างภาพยนตร์ในเดือนพฤศจิกายนปี ค.ศ. 1999 บทภาพยนตร์เขียนโดยเขา และ ประกาศ รันชีต กปาริยา ซึ่งเป็นผู้เขียนบทพูดด้วย นิตีน จันทรกานต์ เทสาอี เป็นผู้สร้างฉากระหว่างเดือนสิงหาคมปี ค.ศ. 2000 ถึงพฤษภาคมปี ค.ศ. 2001 โดยใช้งบประมาณ 200 ล้านรูปี (4.12 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) เขาร่วมกับภันสาลีและทีมงานคนอื่น ๆ ทำการวิจัยอย่างละเอียดเกี่ยวกับการออกแบบอาคารในเมืองกัลกัตตาในช่วงยุคอาณานิคมอังกฤษ การถ่ายทำหลักดำเนินการโดยพิโนท ประธาน ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนปี ค.ศ. 2000 ถึงเมษายนปี ค.ศ. 2002 โดยถ่ายทำในพิกาเนร์, ฟิล์มซิตี และฟิล์มิสถาน ในขณะที่อิสมาอิล ดะร์บาร์และพิรชู มหาราช ประพันธ์เพลงประกอบภาพยนตร์ และ มอนฏี ศรรมา ประพันธ์ดนตรีประกอบ

ทาสหัวใจเหนือแผ่นดิน ได้รับการคัดเลือกให้ฉายในส่วน นอกการประกวด ของเทศกาลภาพยนตร์กาน ปี ค.ศ. 2002 เมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม ค.ศ. 2002 และเข้าฉายทั่วโลกในวันที่ 12 กรกฎาคมปีเดียวกัน นับเป็นภาพยนตร์อินเดียที่ใช้งบประมาณสูงที่สุดในขณะนั้น ด้วยงบประมาณ 500 ล้านรูปี (10.29 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับการวิจารณ์ทั้งดีและไม่ดีเมื่อฉายรอบปฐมทัศน์ที่เมืองกาน แต่ได้รับการตอบรับที่ดีขึ้นเมื่อเข้าฉายในโรงภาพยนตร์ ภาพยนตร์เรื่องนี้ประสบความสำเร็จอย่างมากในเชิงพาณิชย์ และกลายเป็นภาพยนตร์อินเดียที่ทำรายได้สูงสุดแห่งปี โดยทำรายได้ทั่วโลกประมาณ 1.68 พันล้านรูปี (35 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) และได้รับรางวัลมากมาย รวมถึง 5 รางวัลจากงานประกาศรางวัลภาพยนตร์แห่งชาติครั้งที่ 50 เช่น รางวัลภาพยนตร์ยอดนิยมที่ให้ความบันเทิงอย่างครบถ้วน และรางวัลนักร้องหญิงยอดเยี่ยม (เศรยา โฆษาล จากเพลง "ไบรี ปิยา") ในงานประกาศรางวัลฟิล์มแฟร์ครั้งที่ 48 ภาพยนตร์เรื่องนี้คว้ารางวัลไปถึง 11 รางวัล ซึ่งเป็นสถิติสูงสุด รวมถึงรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยม ผู้กำกับยอดเยี่ยม (ภันสาลี) นักแสดงนำชายยอดเยี่ยม (ชาห์รุข ข่าน) นักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม (ราย) และนักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม (ทีกษิต) นอกจากนี้ยังได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลแบฟตา สาขาภาพยนตร์ยอดเยี่ยมที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษอีกด้วย ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับความนิยมอย่างมากและได้รับการยกย่องว่าเป็นภาพยนตร์คลาสสิกตลอดกาลของวงการภาพยนตร์อินเดีย

เนื้อเรื่อง

ต้นทศวรรษ 1900 ในยุคบริติชราช ครอบครัวของเทวทาส และ ปารวตี เป็นเพื่อนบ้านกันแต่มีฐานะที่ต่างกันมาก ขณะที่เทวทาสและปารวตีต่างก็เป็นเพื่อนกันมาตั้งแต่เด็ก แต่ด้วยความรังเกียจต่อบ้านตระกูลจักรวตี นารายัณ พ่อของเทวทาส จึงส่งเทวทาสไปเรียนที่ลอนดอนเป็นเวลาสิบปีก่อนที่เขาจะกลับมาในฐานะบัณฑิตด้านกฎหมายและเดิมตั้งใจจะแต่งงานกับปารวตี (ซึ่งเขาเรียกว่า ปาโร) แต่ด้วยความรังเกียจของครอบครัวเทวทาสที่ยังมีต่อครอบครัวของปารวตี ทำให้ท้ายที่สุดครอบครัวนี้แตกหักลงพร้อมกับความแค้นของสุมิตรา ซึ่งต่อมาได้ยกปารวตีให้เป็นภรรยาของภูวัน พ่อหม้ายลูกติด และเธอก็เป็นแม่เลี้ยงของลูก 3 คนของเขา

ขณะที่เทวทาส หลังจากที่ทะเลาะกับนารายัณ เขาได้ตัดสินใจออกจากบ้านและไปอยู่กับเพื่อนที่ชื่อจุนนิลาล ซึ่งจุนนิลาลได้พาเทวทาสไปที่หอคณิกาและทำให้เทวทาสได้พบกับจันทรมุขี นางคณิกาซึ่งประทับใจและตกหลุมรักในตัวเขา แต่หลังจากนั้นเขาหักห้ามใจคิดถึงปารวตีไม่ได้และตัดสินใจกลับบ้านขณะที่พบว่าปารวตีกำลังแต่งงาน ด้วยใจที่แตกสลายทำให้เขากลับไปหอคณิกาอีกครั้งและเริ่มต้นเสพสุรา ต่อมาเขาได้กลับไปเพื่อร่วมงานศพของพ่อเขาซึ่งตรอมใจและเสียชีวิตลงหลังจากเขาหนีออกจากบ้าน ปารวตีได้ขอให้เทวทาสเลิกสุราแต่เขาไม่อาจทำได้ ขณะที่เขาเองมีปัญหากับกุมุท พี่สะใภ้ จนกระทั่งเขาถูกแม่ไล่ออกจากบ้าน

ต่อมา ปารวตีได้เดินทางไปหอคณิกาเพื่อนำดินของหอคณิกาไปสร้างเทวรูปของพระแม่ทุรคา ระหว่างนั้นเธอได้พบกับจันทรมุขีและได้ชักชวนมาร่วมงานบูชาพระแม่ทุรคากัน แต่หลังจากนั้น กาลี ลูกเขยของภูวัน และเป็นหนึ่งใน "ลูกค้า" ของจันทรมุขีด้วย ได้เปิดโปงว่าจันทรมุขีเป็นนางคณิกา แต่ด้วยไหวพริบของจันทรมุขีทำให้กาลีไม่อาจจะทำอะไรได้มากกว่านั้น ถึงกระนั้นเรื่องระหว่างเทวทาสและปารวตีก็รู้ถึงหูของภูวันซึ่งได้สั่งห้ามปารวตีไปนอกบ้านอีก

เทวทาส ซึ่งติดสุราอย่างรุนแรงจนกระทั่งล้มป่วยหนัก ได้พบว่าวาระสุดท้ายของเขาอยู่ไม่ไกลแล้ว เขาตัดสินใจลาจันทรมุขีเพื่อไปพบกับปารวตีเป็นครั้งสุดท้ายพร้อมกับธรรมทาส แต่ได้พบกับจุนนีลาลและได้ดื่มสุราอีกจนกระทั่งป่วยหนักขึ้นและเขารู้ตัวดีว่าใกล้ถึงวาระสุดท้ายอย่างเต็มที่และพาสังขารของเขามาอยู่หน้าประตูรั้วของคฤหาสน์ของภูวัน เมื่อปารวตีรู้ว่าเทวทาสกำลังใกล้หมดลมหายใจและป่วยหนักอยู่หน้าประตูรั้วคฤหาสน์ เธอจึงตัดสินใจวิ่งขณะที่ภูวันสั่งทุกคนห้ามปารวตีไว้ ปารวตีหยุดอยู่แค่ประตูรั้วซึ่งปิดไว้ ขณะที่เทวทาสก็สิ้นใจอยู่ใต้ต้นไม้หน้าคฤหาสน์ของภูวันและปารวตีนั้นเอง พร้อม ๆ กับตะเกียงชีวิตที่ปารวตีจุดไว้ตั้งแต่วันที่เทวทาสไปเรียนที่อังกฤษก็ได้ดับมอดลงในเวลานั้นเอง

นักแสดง

• ชาห์รุข ข่าน เป็น เทวทาส มุขจี
• ไอศวรรยา ราย เป็น ปารวตี "ปาโร" เจาธรี
• มาธุรี ทีกษิต เป็น จันทรมุขี
• แจ็กกี ชรอฟฟ์ เป็น จุนนีลาล, เพื่อนของเทวทาส
• กิรัณ เขร เป็น สุมิตรา จักรวตี, แม่ของปารวตี
• สมิตา ชัยกร เป็น เกาศาลยา มุขจี, แม่ของเทวทาส
• มะโนช โชศี เป็น ทวิชทาส มุขจี, พี่ชายของเทวทาส
• อันนยา เขร เป็น กุมุท มุขจี, พี่สะใภ้ของเทวทาส
• มิลินท์ กุณจี เป็น กาลีบาบู, ลูกเขยของภูวัน
• ทีนา ปาฐัก เป็น แม่ของภูวัน
• วิชเยนทร ฆัฏเค เป็น ภูวัน เจาธรี
• ฏีกู ตัลสานิยา เป็น ธรรมทาส, คนใช้ของบ้านเทวทาส
• ชยา ภัฏฏจารยะ เป็น มโนรมา
• สุนีล ไรเค เป็น นีลกานต์ จักรวตี, พ่อของปารวตี
• วิชัย กฤษณา เป็น นารายัณ มุขจี, พ่อของเทวทาส
• อมรทีป ฌา เป็น แม่ของกาลีบาบู
• อปรา เมหตา เป็น บะฑี อาปา
• มุนี ฌา เป็น กากา
• ราฆิกา สิงห์ เป็น ยโศมตี
• ทิศา วกานี เป็น สะขี
• อวา มุขจี เป็น คุณย่าของเทวทาส

แหล่งข้อมูลอื่น

• ทาสหัวใจเหนือแผ่นดิน ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
• ทาสหัวใจเหนือแผ่นดิน ที่บ็อกซ์ออฟฟิศโมโจ