ตลาดแลกเปลี่ยนต่างประเทศ

ตลาดแลกเปลี่ยนต่างประเทศ (อังกฤษ: foreign exchange market, Forex) เป็นตลาดซื้อขายแบบตรง (over-the-counter) และไม่มีศูนย์กลางกลาง (decentralized) สามารถทำการซื้อขายได้ทั่วโลกในด้านการแลกเปลี่ยนเงินตราสกุลต่าง ๆ ตลาดนี้จะทำการซื้อขายอัตราแลกเปลี่ยนต่างประเทศในทุกสกุลเงิน ครอบคลุมการซื้อขายอัตราแลกเปลี่ยนทั้งในราคาปัจจุบันและราคาที่กำหนดล่วงหน้า ในแง่ปริมาณการซื้อขาย ปัจจุบันเป็นตลาดใหญ่สุดในโลก รองลงมาคือตลาดสินเชื่อ (credit market)

ผู้เข้าร่วมหลักในตลาดนี้คือตลาดธนาคารระหว่างประเทศขนาดใหญ่ ศูนย์การเงินทั่วโลกทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการซื้อขายระหว่างผู้ซื้อและผู้ขายประเภทต่าง ๆ ตลอด 24 ชั่วโมง ยกเว้นวันหยุดสุดสัปดาห์ เนื่องจากสกุลเงินถูกซื้อขายเป็นคู่ ตลาดแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศไม่ได้กำหนดมูลค่าที่แท้จริงของสกุลเงิน แต่จะกำหนดมูลค่าสัมพัทธ์โดยการตั้งราคาตลาดของสกุลเงินหนึ่งเมื่อจ่ายด้วยอีกสกุลเงินหนึ่ง การซื้อขายฟอเร็กซ์เกี่ยวข้องกับการซื้อขายสกุลเงินผ่านสัญญาซื้อขายส่วนต่าง (CFD) มากกว่าการครอบครองสกุลเงินจริง

ในการทำธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศทั่วไป ฝ่ายหนึ่งจะซื้อสกุลเงินจำนวนหนึ่งโดยการชำระด้วยสกุลเงินอีกจำนวนหนึ่ง

ตลาดแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศสมัยใหม่เริ่มก่อตัวขึ้นในช่วงทศวรรษ 1970 ซึ่งเป็นผลมาจากข้อจำกัดที่รัฐบาลกำหนดต่อธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศภายใต้ระบบบริหารจัดการทางการเงินของ Bretton Woods ที่ได้วางกฎเกณฑ์เกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางการค้าและการเงินระหว่างประเทศอุตสาหกรรมหลักของโลกหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศต่าง ๆ ได้ทยอยเปลี่ยนมาใช้ระบบอัตราแลกเปลี่ยนแบบลอยตัวจากเดิมที่ใช้อัตราแลกเปลี่ยนคงที่ตามระบบ Bretton Woods

ฟอเร็กซ์เป็นตลาดระดับโลกที่มีการซื้อขายสกุลเงิน เป็นตลาดซื้อขายโดยตรง (over-the-counter) และกระจายศูนย์การซื้อขาย (decentralize) ที่ทำการซื้อขายได้ทั่วโลก เช่น ดอลลาร์สหรัฐ (USD), ยูโร (EUR), ปอนด์สเตอร์ลิง (GBP), เยน (JPY) ฯลฯ การซื้อขายอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราจะแปรผันตาม demand และ supply ของแต่ละสกุลเงิน ซึ่งขึ้นอยู่กับหลาย ๆ ปัจจัย เช่นอัตราดอกเบี้ย อัตราเงินเฟ้อ ราคาน้ำมัน ราคาทองคำ สภาพเศรษฐกิจ สถานการณ์บ้านเมือง รวมถึงการประกาศตัวเลขสำคัญต่าง ๆ

อัตราแลกเปลี่ยน คือ การเปรียบเทียบราคาของเงินสกุลหนึ่งกับเงินอีกสกุลหนึ่ง เช่น 100 เยน เท่ากับ 30 บาท โดยอัตราแลกเปลี่ยนจะไม่คงที่ มีการเปลี่ยนแปลงเสมอขึ้นอยู่กับปัจจัยภายในประเทศนั้น ๆ เช่น ภาวะเศรษฐกิจ การเมือง เป็นต้น ผู้ที่ลงทุนซื้อขายในตลาด FOREX ที่เป็นการเก็งกำไรในค่าเงินด้วย ซึ่งเป็นสิ่งที่เราไม่สามารถควบคุมได้ ต้องหมั่นศึกษาทิศทางของตลาดอยู่ตลอดเวลา

ความผันผวนของสกุลเงินอาจส่งผลกระทบอย่างมากต่อธุรกิจทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็ก ต้นทุนสินค้าและบริการ รวมถึงมูลค่าของการลงทุน การทำความเข้าใจว่าการเปลี่ยนแปลงของสกุลเงินจึงเป็นสิ่งสำคัญอีกอย่างหนึ่งสำหรับการตัดสินใจในการดำเนินธุรกิจในเศรษฐกิจโลกในปัจจุบัน

หากเปรียบเทียบระหว่างตลาดแลกเปลี่ยนต่างประเทศกับตลาดหลักทรัพย์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกอย่างตลาดหลักทรัพย์นิวยอร์กซึ่งมีปริมาณการซื้อขายต่อวันเฉลี่ยที่ 200,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หากแต่ตลาด Forex นั้นมีปริมาณการซื้อขายอยู่ที่ 6.6 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อวัน ดังนั้น ตลาดแลกเปลี่ยนต่างประเทศจึงมีปริมาณการซื้อขายมากกว่าตลาดหลักทรัพย์นิวยอร์กประมาณ 30 เท่า