ซีดีกานา

ซีดีกานา

เหรียญซีดีที่มีรูปหอยเบี้ย
ISO 4217
รหัส	GHS (ตัวเลข: 936)
จุดทศนิยม	0.01
หน่วย
พหุพจน์	cedis
สัญลักษณ์	GH₵‎ (หรือมักใช้ GH¢)
การตั้งชื่อ
หน่วยย่อย
1/100	pesewa
พหุพจน์
pesewa	pesewas
สัญลักษณ์
pesewa	Gp
ธนบัตร	GH₵5, GH₵10, GH₵20, GH₵50, GH₵100, GH₵200
ไม่ค่อยใช้	GH₵1, GH₵2
เหรียญ	50Gp, GH₵1, GH₵2
ไม่ค่อยใช้	1Gp, 5Gp, 10 Gp, 20 Gp
ข้อมูลการใช้
แทนที่	ปอนด์กานา
ผู้ใช้	กานา
การตีพิมพ์
ธนาคารกลาง	ธนาคารแห่งกานา
เว็บไซต์	www.bog.gov.gh
การประเมินค่า
อัตราเงินเฟ้อ	17%
ที่มา	สำนักงานสถิติกานา

ซีดี (cedi, /ˈsiːdiː/; สัญลักษณ์สกุลเงิน: GH₵; รหัส: GHS) เป็นหน่วยสกุลเงินของประเทศกานา ถือเป็นสกุลเงินลำดับที่สี่ในประวัติศาสตร์ และเป็นเงินชำระหนี้ได้ตามกฎหมายเพียงสกุลเดียวในสาธารณรัฐกานา หนึ่งซีดีแบ่งออกเป็นหนึ่งร้อยเปเซวา (Pesewas) (Gp)

หลังจากได้รับเอกราชใน ค.ศ. 1957 กานาได้แยกตัวออกจากปอนด์แอฟริกาตะวันตกของอังกฤษ ซึ่งเป็นสกุลเงินของอาณานิคมอังกฤษในภูมิภาคดังกล่าว สกุลเงินอิสระชุดแรกของสาธารณรัฐใหม่คือปอนด์กานา (ค.ศ. 1958–1965) ต่อมาใน ค.ศ. 1965 กานาตัดสินใจออกจากระบบการเงินแบบอาณานิคมของอังกฤษ และหันมาใช้ระบบทศนิยมที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง ชื่อภาษาแอฟริกาว่า ซีดี (ค.ศ. 1965–1967) ถูกนำมาใช้แทนที่ระบบปอนด์อังกฤษแบบเดิม กวาเม อึนกรูมา ประธานาธิบดีคนแรกของกานา ได้นำธนบัตรซีดีและเหรียญเปเซวาออกใช้ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1965 เพื่อแทนที่ปอนด์กานา ชิลลิง และเพนนี ธนบัตรซีดีมีรูปภาพของประธานาธิบดีและมีค่าเท่ากับแปดชิลลิงกับสี่เพนซ์ (8s 4d) หรือเทียบเท่าหนึ่งร้อยเพนนีเดิม ทำให้ 1 เปเซวา มีค่าเท่ากับ 1 เพนนี

ภายหลัง การรัฐประหารของทหารในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1966 ผู้นำกลุ่มใหม่ต้องการนำใบหน้าของอึนกรูมาออกจากธนบัตร "ซีดีใหม่" (ค.ศ. 1967–2007) จึงถูกกำหนดให้มีค่าเท่ากับ 1.2 ซีดี ซึ่งทำให้มีค่าเท่ากับครึ่งหนึ่งของปอนด์สเตอร์ลิง (หรือสิบ ชิลลิงสเตอร์ลิง) นับตั้งแต่เริ่มออกใช้ หลายทศวรรษต่อมาภาวะ เงินเฟ้อรุนแรงทำให้ซีดีใหม่เสื่อมค่าลง จนกระทั่งใน ค.ศ. 2007 ธนบัตร "ซีดีใหม่" (new Cedi) ชนิดราคาที่ใหญ่ที่สุดคือ 20,000 ซีดี มีมูลค่าประมาณ 2 ดอลลาร์สหรัฐ ซีดีใหม่จึงค่อย ๆ ถูกยกเลิกไปใน ค.ศ. 2007 เพื่อหลีกทางให้แก่ "ซีดีกานา" ด้วยอัตราแลกเปลี่ยน 1:10,000 การตัดเลขศูนย์ออกสี่หลักทำให้ซีดีกานากลายเป็น หน่วยสกุลเงิน ที่มีมูลค่าสูงสุดที่ออกโดยธนาคารกลางในทวีปแอฟริกา นับตั้งแต่นั้นมาสกุลเงินนี้ได้สูญเสียมูลค่าไปมากกว่า 90%

ศัพทมูลวิทยา

คำว่า cedi เป็นคำในภาษาอะคัน ที่แปลว่าหอยเบี้ย (cowry shell) ในอดีตหอยเบี้ยเคยถูกใช้เป็นสกุลเงินในดินแดนที่เป็นประเทศกานาในปัจจุบัน หอยเบี้ยสายพันธุ์ Monetaria moneta หรือหอยเบี้ยจักจั่น ไม่ใช่หอยพื้นถิ่นในเขตน่านน้ำแอฟริกาตะวันตก แต่เป็นสายพันธุ์ที่พบได้ทั่วไปในมหาสมุทรอินเดีย เปลือกหอยที่มีลักษณะคล้ายกระเบื้องเคลือบนี้เดินทางมาถึงแอฟริกาตะวันตก เริ่มตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 14 ผ่านทางการค้าขายกับพ่อค้าชาวอาหรับ เหรียญกษาปณ์สมัยใหม่รุ่นแรกที่ใช้เฉพาะในโกลด์โคสต์ถูกผลิตขึ้นใน ค.ศ. 1796 แต่หอยเบี้ยยังคงถูกใช้ควบคู่ไปกับเหรียญกษาปณ์และทองคำ เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนจนถึง ค.ศ. 1901