ชาวปั๋ว
ชาวปั๋ว (จีน: 僰人; พินอิน: Bó rén) เป็นกลุ่มชนโบราณในมณฑลยูนนานและเสฉวน ทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศจีน ชนกลุ่มนี้มีชื่อเสียงจากธรรมเนียมการแขวนโลงศพ[1] ปัจจุบันชาติพันธุ์ดังกล่าวได้สาบสูญไปแล้ว ปรากฏในเอกสารจีนร่วมสมัยเรียกรวมกับเผ่าอื่น ๆ ว่า ไป่ผู (百濮)
อย่างไรก็ตามจากการวิเคราะห์ดีเอ็นเอเมื่อ พ.ศ. 2568 ยืนยันว่า ยังมีลูกหลานของชาวปั๋วสืบสันดานลงมาจนถึงปัจจุบัน[2]
ประวัติ
[แก้]ชาวปั๋วเป็นชนพื้นเมืองดั้งเดิม ตั้งถิ่นฐานอยู่ในบริเวณทางตะวันตกเฉียงใต้ของมณฑลเสฉวน ในยุคราชวงศ์โจว พวกเขาถูกเรียกว่า "ผู" (濮; จีนโบราณ (B-S): *pˤok) ชนเผ่านี้เป็นพันธมิตรกับราชวงศ์โจวต่อต้านราชวงศ์ชาง[3] พวกเขาถูกเรียกรวม ๆ กับชนเผ่าอื่นที่อาศัยอยู่ทางตอนเหนือของลุ่มแม่น้ำแยงซี เรียกว่า "ไป่ผู" (百濮) แปลว่า "พวกผูร้อยจำพวก" ส่วนกลุ่มชนเผ่าต่าง ๆ ที่อาศัยอยู่ทางตอนใต้ของแม่น้ำแยงซี เรียกว่า "ไป่เยฺว่" (百越) แปลว่า "พวกเยฺว่ร้อยจำพวก" ในเวลาต่อมา รัฐปาได้โจมตีและปกครองพวกไป่ผู จนกระทั่งราชวงศ์ฉินบุกโจมตีรัฐปาเมื่อ พ.ศ. 228 และถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิจีน
ในยุคมองโกลเรืองอำนาจ ป้อมปราการของชาวปั๋วบนเขาเขตเมืองหลิงเซียว (凌霄城) ในอำเภอซิงเหวิน (兴文县) เป็นพื้นที่สุดท้ายที่จีนใช้เป็นพื้นที่ต่อต้านการรุกรานของมองโกล แต่ต้านทานไม่ไหว สุดท้ายป้อมแห่งนี้ถูกครอบครองโดยมองโกลเมื่อ พ.ศ. 1831 หรือกว่า 11 ปีหลังสิ้นสุดยุคราชวงศ์ซ่ง ในกาลต่อมาเมืองหลิงเซียวและอำเภอก่ง (珙县) ถูกกองทัพราชวงศ์หมิงล้อมเมืองและทำการปราบปราม ชาวปั๋วถูกสังหารและบางส่วนเปลี่ยนไปถือวัฒนธรรมอื่น และไม่ปรากฏชาวปั๋วในเอกสารใด ๆ ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา[4]
มีรายงานว่า พบลูกหลานของชาวปั๋วบางส่วน ยังคงตั้งถิ่นฐานอยู่ในอำเภอซิงเหวิน มณฑลเสฉวน เมื่อ พ.ศ. 2548[5][6][7][8] และจากการวิเคราะห์ดีเอ็นเอเมื่อ พ.ศ. 2568 ยืนยันว่า ยังมีผู้สืบเชื้อสายเผ่าปั๋วดำรงอยู่ สืบลูกหลานมาจนถึงปัจจุบันนี้[2]
วัฒนธรรม
[แก้]ชาวปั๋วมีวัฒนธรรมเฉพาะกลุ่มเป็นอัตลักษณ์สำคัญ คือ การแขวงโลงศพไว้ตามเพิงผา โลงศพดังกล่าวแกะสลักจากไม้ต้นเดียว และสามารถพบกลองมโหระทึกได้ตามหลักแหล่งที่ชาวปั๋วเคยตั้งถิ่นฐาน[1][9][10]
นอกจากนี้ยังหลงเหลือคำศัพท์จากภาษาปั๋วตกทอดอยู่ในภาษาถิ่นของอำเภอก่ง มณฑลเสฉวน ได้แก่ 'หมั่งหมัง' (牤牤) หรือ 'เนียง์เนียง์' (niōng niōng) แปลว่า "หมู" (猪) และคำว่า 'ก้าก้า' (尬尬) แปลว่า "เนื้อสัตว์" (肉)[11]
อ้างอิง
[แก้]เชิงอรรถ
[แก้]- 1 2 "Suspended Coffins of the Bo People". China Culture. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-08-30. สืบค้นเมื่อ 2008-12-13.
- 1 2 "DNA confirms modern Bo people are descendants of ancient Hanging Coffin culture". Phys.org. December 6, 2025. สืบค้นเมื่อ December 7, 2025.
{{cite web}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์) - ↑ Book of Documents "Speech at Mu"
- ↑ Tapp 2003, pp. 69–70.
- ↑ "Bo Descendants Found in Xingwen" (ภาษาChinese). Chinacourt.org. 2005-04-05. สืบค้นเมื่อ 2008-12-13.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (ลิงก์) - ↑ 悬棺之谜 เก็บถาวร กรกฎาคม 7, 2011 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
- ↑ 珙县僰人悬棺[ลิงก์เสีย]
- ↑ 僰人后裔有新说 เก็บถาวร กรกฎาคม 7, 2011 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
- ↑ 僰为越论 [Bo Weiyue Theory]. 法律版. YUXI network. 2000–2001. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-07-07.
- ↑ 兴文县境内民族 [Nationalities in Xingwen County]. Sichuan Provincial Rural Economic Comprehensive Information Center. Sichuan Provincial People's Government. 2008-09-02. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-09-27.
- ↑ Huang & Li 2006, p. 25.
บรรณานุกรม
[แก้]- Huang, Hualiang [黄华良]; Li, Shiwen [李诗文] (2006). 悬崖上的民族：珙县僰人及悬棺 [Ethnic groups on the cliff: Bo people and hanging coffins in Gong County]. Chengdu: 巴蜀书社 [Ba-Shu Publishing]. ISBN 7-80659-916-9.
- Edmondson, Jerold A.; Li, Shaoni (2003). "Review of Lajiyu Yanjiu by Li Yunbing" (PDF). Linguistics of the Tibeto-Burman Area. 26 (1): 163–181.
- Tapp, Nicholas (2003). The Hmong of China: Context, Agency, and the Imaginary. Leiden: Brill. ISBN 9004121277.