ชาจีน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ใบชาเขียวตามที่ราบสูงในไก หวัน

ชาจีน เป็น เครื่องดื่มที่ทำมาจากใบชาจากแหล่งปลูกชา (คาเมลเลีย ไซเนนซิส) และผ่านน้ำร้อน. ใบชาใช้กรรมวิธีดั้งเดิมของจีน ชาจีนมักจะใช้ดื่มสม่ำเสมอตลอดวัน รวมถึงระหว่างมื้ออาหาร บางครั้งใช้ดื่มแทนน้ำเปล่าเพื่อสุขภาพ หรือเพื่อความพอใจแบบเรียบง่าย

ประวัติของชาจีน[แก้]

การชิมชา
ดูบทความหลักที่: History of tea in China
ดูเพิ่มเติมที่: History of tea

ในทางปฏิบัติการดื่มชามีประวัติศาสตร์ที่ยาวนานมากในประเทศจีน ซึ่งเป็นแหล่งต้นกำเนิด. ถึงแม้ว่าแหล่างกำเนิดชาจะอยู่ในประเทศจีน โดยทั่วไปชาจีนจะเป็นสิ่งที่บ่งบอกถึงใบชาซึ่งใช้กรรมวิธีสืบทอดมาจากจีนสมัยโบราณ จากการจารึกที่เป็นที่กล่าวถึง ชาถูกค้นพบโดยจักรพรรดิ์จีน เซินนอง ในปี 2737 ก่อนคริสตกาล เมื่อใบไม้ในบริเวณใกล้พุ่มไม้ร่วงลงมาในน้ำต้มสำหรับจักรพรรดิ์ ชาจึงได้หยั่งรากลึกในประวัติศาตสต์และวัฒนธรรมของจีน เครื่องดื่มชา กล่าวว่า เป็นหนึ่งในสิ่งจำเป็น 7 สิ่งของชีวิตชาวจีน รวมไปถึงไม้ก่อไฟ ข้าว น้ำมัน เกลือ ซอสถั่วเหลือง และน้ำส้มสายชู

ชาจีน สามารถแบ่งกลุ่ม จำแนกตามความแตกต่างได้ 5 กลุ่มหลัก คือ ชาขาว ชาเขียว ชาอู่หลง ชาดำ และชาหลังการหมัก ส่วนกลุ่มอื่นจะมีการเพิ่มประเภทชาหอมและชาอบแห้ง. ซึ่งชาต่าง ๆ เหล่านี้มาจากความหลากหลายของแหล่งปลูกคาเมลเลีย ไซเนนซิส. ชาจีนส่วนใหญ่บริโภคโดยชาวจีน และไม่มีการส่งออก นอกจากชุมชนชาวจีนในประเทศต่าง. ชาเขียวเป็นชาอีกชนิดหนึ่งที่นิยมบริโภคในประเทศจีน

จากการจำแนกกลุ่มชาหลัก ๆ จากความหลากหลายของชาจำนวนมาก สำหรับเครื่องดื่มที่เป็นเอกเทศเช่นนี้ นักวิจัยบางท่านได้นับจำนวนได้มากกว่า 700 ชนิด ส่วนอื่นที่นำมารวมด้วยมีมากกว่า 1,000 ชนิด บางส่วนมีการเปลี่ยนแปลงของสายพันธุ์ที่แตกต่างกันจากแหล่งปลูกคาเมลเลีย ยกตัวอย่างชนิดชาที่เป็นที่นิยม คือ ไทกวนยิน เป็นชาที่ถูกค้นพบในเมืองอันซี มณฑลฟูเจี้ยน ส่วนชาชนิดอื่นมีลักษณะตามแหล่งปลูกชาพื้นเมือง อย่างไรก็ตาม ปัจจัยที่สำคัญที่สุดที่ทำให้ชามีความหลากหลายมาจากกรรมวิธีที่แตกต่างของขบวนการผลิตชาหลังจากใบชาถูกเก็บ. ชาขาวและชาเขียวจะได้รับความร้อน (จีนตัวย่อ: 杀青; จีนตัวเต็ม: 殺青) เพื่อรักษาสารต้านอนุมูลอิสระให้ยังคงอยู่ มักจะเรียกขบวนการนี้ว่า การหมัก ด้วยเหตุนี้จึงทำให้เอนไซม์ธรรมชาติยังคงอยู่ในใบชา. ชาอู่หลงจะถูกอ๊อกซิไดน์เพียงส่วน ส่วนชาดำและชาแดงจะถูกอ๊อกซิไดน์ทั้งหมด ส่วนความแตกต่างของชาชนิดอื่น ๆ มักมาจากขั้นตอนการผลิตที่หลากหลาย

ราชวงศ์ซ้อง[แก้]

การปลูกชาที่เด่น ๆ จะอยู่ในช่วงราชวงศ์ซ้อง ไร่ชาครอบคลุมกว่า 242 ประเทศ ณ ช่วงเวลานั้น รวมไปถึงชาบรรณาการ ซึ่งเป็นชาที่มาจากมณฑลเจอเจียง และมณฑลฟูเจี้ยน ซึ่งส่งออกไปยังประเทศในแถบเอเซียตะวันอออกเฉียงใต้ และ ประเทศแถบอาหรับ

ในสมัยราชวงศ์ซ้อง ชาเริ่มได้รับการตีพิมพ์ในวารสารที เค๊ก (เค็กชา) บางรูปแบบของมังกรจีนและนกคู่ในตำนาน (Fenghuang) ถูกสลักเป็นลายนูน และมีชื่อภาษาต่างประเทศรวมอยู่ด้วย:

เค๊กชามังกรใหญ่ เค๊กชามังกรน้อย เค๊กลูกมังกรหิมะ ต้นกล้าเงิน ใบไม้เฆม เงินสีทอง ดอกไม้หยก นิ้วทอง ต้นกล้าอายุมั่นขวัญยืน ใบหยกฤดูใบไม้ผลิ มังกรซ่อนเฆม ต้นมังกรอายุยืน มังกรฟินิกซ์และดอกไม้ ต้นเงินฤดูใบไม้ผลิ.

มังกรใหญ่ ที เค็ก(tea cake)

ราชวงศ์หมิง[แก้]

จองหงวนสมัยราชวงศ์หมิง นามว่า เหวิน เซินเฮง เจ้าของหนังสือสารานุกรม จาง หวู่ ซือ (จีนตัวย่อ: 长物志; จีนตัวเต็ม: 長物志; ตำราที่กล่าวถึงสิ่งฟุ่มเฟือย) มีทั้งหมด 12 เล่ม บรรยายด้วยเนื้อหาถึงชื่อเสียงของชาราชวงศ์หมิงหลายครั้ง เช่น

ชาหูเชีย และ ชาเทียนชือ (Huqiu และ Tianchi)[แก้]

ในช่วงเวลานั้น ชาหูเชีย (จีน: 虎丘茶; lit. "ชาเสือภูเขา") เพื่อไม่ให้สับสนกับชาดำที่มีชื่อเดียวกันจากเขตนิวจีริจ ในรัฐทมิฬนาฑู อินเดีย) เป็นแหล่งที่ได้รับการพัฒนาชาที่ดีที่สุดในโลก ปริมาณผลผลิตค่อนข้างจะน้อยและขบวนการผลิตถูกควบคุมโดยรัฐบาลจีน อย่างไรก็ตาม ยังมีชาอีกชนิดหนึ่งที่รสชาติดีรองลงมา คือ ชาเทียนชิ (จีน: 天池茶; lit. "สระแห่งสวรรค์")

ชาเจีย (Jie tea)[แก้]

ชาเจีย (จีน: 岕茶 ) มาจากเมืองฉางเซียง มณฑลเจ้อเจียง ได้รับการยกย่องอย่างสูงจากผู้เชี่ยวชาญถึงแม้ว่าจะมีราคาค่อนข้างแพง

รายละเอียด: เจีย เป็นชื่อย่อของ ลัว เจีย (จีนตัวย่อ: 罗岕; จีนตัวเต็ม: 羅岕) ลัว เจีย เป็นชื่อของภูเขาบริเวณชายแดนมณฑลจิง ฉี ในสมัยราชวงศ์หมิง เจีย หมายถึง อาณาเขต. ฉาง ซิน ขนานไปทางใต้ของภูเขาลัว เจีย ขณะที่ จิง ฉี ขนานไปทางทิศเหนือของภูเขา ดังนั้นชื่อ ฉาง ซิน ยังคงเป็นชื่อที่ใช้อยู่จนทุกวันนี้.

ชา ลัว เจีย มาจากภูเขา กู ชู ในเมืองฉางเซียง มณฑลเจ้อเจียง เป็นที่รู้จักในนาม "ชากู ชู ไวโอเลต ชูต". "ชากู ชู ไวโอเลต ชูต" เป็นชาบรรณาธิการของจักรพรรดิตั้งแต่สมัยราชวงศ์ถัง อายุใกล้ 900 ปี ตั้งแต่กลางรัชสมัยจิ๋น "ชากู ชู ไวโอเลต ชูต" กลับมามีชื่อเสียงอีกครั้งในช่วงปี 1970 ซึ่งถือเป็นชาคุณภาพระดับสูงของจีน

รายละเอียด: จิ๋น ซี ในปัจจุบันถูกเรียกว่า เมือง หยิน ซิน. ชาจิ๋น ซี เป็นที่รู้จักในชื่อ ชาหยาง เซียน. ใบรัว ร่วงจากต้นไผ่ อินโดคาลามัส เทสเซลลาตัส ขนาดของใบยาว 45 เซนติเมตร

ชาลี่อัน (Liu'an tea)[แก้]

ชาลี่อัน (จีน: 六安茶) มักใช้สำหรับทำยาจีน เนื่องจากชาชนิดนี้ไม่มีกลิ่นและมีรสชาติขมถ้าไม่อบอย่างถูกวิธี คุณสมบัติของชานี้ถือว่ามีคุณสมบัติที่ดีทีเดียว. ชาประเภทนี้เหมาะอย่างยิ่งกับผู้ที่เจ็บป่วยจากปัญหาเกี่ยวกับกระเพาะอาหาร

ชาลี่อัน ยังคงมีการผลิดในประเทศจีน มณฑลอันหุย สาธารณรัฐประชาชนจีน. ชาอันหุย นำมาจากถ้ำค้างคาวของเมืองจินไซ ซึ่งขึ้นชื่อในเรื่องของคุณภาพ เนื่องจากมีค้างคาวนับพัน ๆ ตัวอาศัยอยู่ในถ้ำแห่งนี้ จึงเสมือนมีปุ๋ยชั้นดีสำหรับแหล่งปลูกชา

ชาซองลัว (Songluo tea)[แก้]

ชาซองลัว ถูกผลิตที่เขาซองลัว ที่ตั้งอยู่ทางเหนือของเมืองซิวหนิง ในมณฑลอันหุย สาธารณรัฐประชาชนจีน. ไร่ชานี้ปลูกกระจายตามระดับความสูงที่ 600 ถึง 700 เมตรบนภูเขา

ไม่มีชาซองลัวปลูกนอกพื้นที่ 12 mu (1 mu = 667 ตารางเมตร) และมีเพียงชาไม่กี่ครอบครัวที่เป็นเจ้าของขบวนการกลั่นเต็มรูปเพื่อเตรียมชาซองลัว เมื่อไม่นานมานี้ มีชาชนิดนี้ที่อบด้วยมือของพระสงฆ์บนเขายิ่งทำให้ดียิ่งขึ้น

ชาซองลัวของแท้จะถูกผลิตที่ตีนเขาของดองชาน (เนินเขาของถ้ำ) และยอดสุดของเทียน ชี (จีน: 天池; lit. "สระแห่งสวรรค์") ซึ่งเป็นสิ่งล้ำค่าที่คนในเมืองซีอันรักมาก และมักเป็นที่ชื่นชอบของคนเมืองนานดู และเมืองชูซอง เนื่องจากสถานที่นี้ง่ายต่อการชงชาและกลิ่นที่หอมมาก

ชาหลงจิง และชาเทียนมู (Longjing and Tianmu tea)[แก้]

ชาหลงจิง และชาเทียนมู อาจจะตรงกับชาสระแห่งสวรรค์ เนื่องจากปลูกในภูมิอากาศที่เหมาะแก่การเติบโตเหมือนกัน เนื่องจากฤดูหนาวมาก่อนบนภูเขา จึงมีความสมบูรณ์ของหิมะในฤดูหนาว ดังนั้น พืชชาจึงสามารถเพาะตัวขึ้นได้ในเวลาต่อมา

ชาหลงจิงถูกผลิตในเขตทะเลสาบตะวันตกของมณฑลหางโจว สาธารณรัฐประชาชนจีน หลงจิง ตามตัวอักษรคือ "มังกรดี" ที่ตั้งอยู่บนเขาเฟิงฮวง เขาเทียนมู ตั้งอยู่ที่เมืองลี่ อันด้านตะวันตกเฉียงเหนือของมณฑลเจ้อเจียง มี 2 ยอดเขาสูง 1,500 เมตร แต่ละมีบ่อน้ำบนยอดเขาที่เต็มไปด้วยน้ำใสกระจ่างเหมือนดวงตา ดังนั้นจึงชื่อ เทียนมู (จีน: 天目, lit. "ดวงตาสวรรค์").

วัฒนธรรม[แก้]

อุปกรณ์ชงชา รวมทั้ง 3 ไก หวัน
ดูบทความหลักที่: Chinese tea culture
ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่: Hong Kong tea culture และ Taiwanese tea culture
ดูเพิ่มเติมที่: Tea culture

ภาษีศุลกากร และ ธรรมเนียมปฏิบัติ[แก้]

ดูเพิ่มเติมที่: Customs and etiquette in Chinese dining

ภัตตาคารทุกที่ในจีน เป็นเรื่องปกติสำหรับลูกค้าในการทำความสะอาดถ้วยชามและเครื่องใช้ของพวกเขาที่โต๊ะอาหารด้วยการล้างด้วยน้ำชาจากหม้อ ชาอาจจะถูกเทราดบนเครื่องใช้บนชามของเขา หรือ ชามที่ใหญ่ขึ้นสำหรับรองรับสิ่งสกปรกหลังจากใช้ชาล้างชาม.

พิธีชงชา[แก้]

ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่: Chinese tea ceremony
ดูเพิ่มเติมที่: Tea ceremony

ของใช้[แก้]

สถานที่[แก้]

สวนชา[แก้]

ดูเพิ่มเติมที่: Chinese garden

บ้านชา[แก้]

ดูเพิ่มเติมที่: Tea house

ภัตตาคารชา[แก้]

ดูบทความหลักที่: Cha chaan teng

งานวรรณกรรม[แก้]

ดูเพิ่มเติมที่: Tea classics

สัญลักษณ์ และ ลักษณะที่สำคัญ[แก้]

ชาที่มีชื่อเสียงของจีน (จีน: 中國名茶) หรือ 10 สูดยอดชาของจีน (จีน: 中國十大名茶) ที่ได้รับการบันทึกสูงสุด 10 อันดับ. จากตารางด้านล่าง:รายการชาที่นิยมของจีน

ภาษาจีน ภาษาอังกฤษ ภูมิภาค ชนิด
西湖龙井 Lungching Tea/ Longjing Tea Hangzhou, Zhejiang ชาเขียว
洞庭碧螺春 Biluochun Tea/ Pi Lou Chun/ Dongding Green Spiral Suzhou, Jiangsu ชาเขียว
安溪铁观音 Anxi Tat-Kuan-Yin Tea/ Tie Guan Yin Tea Anxi, Fujian ชาอู๋หลง
黄山毛峰 Maofeng Tea Huangshan, Anhui ชาเขียว
武夷岩茶/大红袍 Wuyi Mountain Rock Tea (Red Robe)/ Dahongpao Tea Wuyi, Fujian ชาอู๋หลง
君山银针 Jun Mountain Silver Needle Yueyang, Hunan ชาเหลือง
祁门红茶 Keemun Black Tea Qimen, Anhui ชาดำ
六安瓜片 Liuan Leaf Jinzhai, Anhui ชาเขียว
云南普洱 Yunnan Puer Puer (Simao), Yunnan ชาบริสุทธิ์หลังสกัด
白毫银针 White Tip Silver Needle Fuding, Fujian ชาขาว

เศรษฐกิจ[แก้]

ผลผลิต[แก้]

ชาเขียว การปลูกในประเทศจีน
ไฟล์:Teasteps2010b.jpg
กระบวนการหลักในการผลิตชา(ไม่มีการคั่ว, การใช้กลิ่น, หรือ การเพิ่มรสชาติ)

ชาคุณภาพสูงที่สุดของชาขาว ชาเหลือง และ ชาเขียว มาจากการเก็บยอดชาในช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิ. ชาอ่อนที่เก็บได้จะมีส่วนประกอบของตาขั้วเดียว ซึ่งตาขั้วนี้จะมีใบติดกัน หรือ ตาที่มีใบคลี่ที่อยู่ติดกันเล็กน้อย. โดยทั่วไปเราต้องการคือเก็บใบขนาดเท่ากับหรือสั้นกว่าตาเดียว

ชาที่มีการออกซิไดน์มากกว่าชาอื่น เช่น ชาแดง หรือ ชาอู๋หลง มาจากใบแก่. ยกตัวอย่าง อันซิ เตียกวนยิน มาจากตาขั้วเดียว ที่มีใบ 2-4 ใบ

ไม่เพียงแต่ชาเขียวเกรดดีจะมาจากยอดใบอ่อนของชา ชาเขียว ลิ่ว อัน กัว เปียน ชาเขียวคุณภาพดีจากใบสมบูรณ์จำนวนมาก

ตามธรรมเนียม ยอดใบชาเหล่านี้จะถูกเก็ฐก่อน 5 เมษายน หรือ ช่วงเทศการชิงหมิง. มาตรฐานในการเก็บจะเริ่มก็ต่อเมื่อ 5% ในสวนพร้อมให้เก็บ หรือชาขั้วเดียวได้ตามขนาด. ชาสวนบางครั้งสามาเก็บได้ทุกวัน หรือทุก ๆ 2 วัน

การค้า[แก้]

การบริโภค[แก้]

ความหลากหลาย[แก้]

การสะกดชื่อของพันธุ์ชาต่าง ๆ มักจะสะท้อนจากการใช้ในภาษาอังกฤษ และมีที่มาพื้นฐานมาจากประวัติศาสตร์ หรือการออกเสียงแบบภาษาจีนทางตอนใต้ที่ใช้มากกว่า พินอิน ภาษาจีนแบบทางการ ยกตัวอย่าง เช่น โบเฮีย (武夷茶 wǔyí chá) คอนกัว (工夫 gōngfu) ไฮซัน (熙春茶) โซลชอง (拉普山小種 lāpǔshān xiǎozhǒng) ชุนมี (珍眉 zhēnméi) ซอนมี (秀眉 xiùméi) ปีกอ (白毫 báiháo) กีมุน (祁門紅茶 qímén hóngchá).[1]

See also[แก้]

References[แก้]

  1. Kit Boey Chow, Ione Kramer All Teas in China Page 179 1990 "It should be noted that for promotion purposes, many non-Chinese companies borrow names from Chinese teas, such as Bohea, Congou, Hyson, Souchong, Chunmee, Sowmee, Pekoe, Keemun, etc. Such labels may contain little or no tea of ..."

Further reading[แก้]

  • Evans, John C., Tea in China: The History of China's National Drink. Contributions to the Study of World History, Number 33. Greenwood Press: New York; Westport, Connecticut; London, 1992. ISSN: 0885-9159, ISBN 0-313-28049-5.
  • Forbes, Andrew ; Henley, David (2011). China's Ancient Tea Horse Road. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2

แม่แบบ:Teas