ฉบับร่าง:ดงเซ้ง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

พิธีดงเซ้ง คำว่า“ดงเซ้ง” ในภาษาม้งแปลว่า “ต้นไม้ใหญ่”[1] ในหมู่บ้านชาวม้งจะมีต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ของหมู่บ้านเรียกว่า ดงเซ้ง ที่คนในหมู่บ้านต้องดูแลให้ดีหากไม่เช่นนั้นจะทำให้เกิดเหตุร้าย ที่ชุมชนม้งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปีหลังเทศกาลปีใหม่ ตามธรรมเนียมปฏิบัติของชาวม้งบางแห่งจะจัดในวันที่สี่นับจากวันปีใหม่ม้ง[2] ชาวบ้านจะเข้าไปทำความสะอาดดงเซ้งและทำพิธีเพื่อเซ่นไหว้ขอพรเจ้าที่ผู้รักษาดินรักษาป่าให้ช่วยคุ้มครองคนในชุมชนให้อยู่ดีมีสุข เมื่อชุมชนม้งตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ใดแล้วมักจะประกอบพิธีดงเซ้งโดยเริ่มสำรวจพื้นที่ป่าบริเวณใกล้หมู่บ้านที่มีต้นไม้ใหญ่ลักษณะเด่นสง่า แผ่กิ่งก้านงดงาม ไม่มีกิ่งแห้ง ไม่มีรอยตำหนิ ลำต้นตั้งตรง และอยู่ในทำเลที่เหมาะสม จากนั้นก็จะอันเชิญเทพสี่องค์ ได้แก่ เทพถือติ คุ้มครองผืนดินและป่า เทพสะแส่งติจือ คุ้มครองสัตว์ต่างๆ เทพเจ้าจื้อเซ้งโล่งเม่ คุ้มครองดูแลใต้พิภพ และเทพฝือแส่ง ควบคุมปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย มาปกปักรักษาผืนดิน ผืนป่า และคนในชุมชน เมื่อประกอบพิธีเสร็จสิ้นป่าบริเวณนั้นจะกลายเป็นป่าดงเซ้ง ที่ชุมชนกำหนดห้ามมิให้ผู้ใดเข้าไปบุกรุกทำลาย ตัดต้นไม้ ล่าสัตว์ หรือหาพืชสมุนไพร เนื่องจากจะทำให้เทพทั้งสี่ไม่พอใจ หากไม่ปฏิบัติตามคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้ ก็จะเกิดภัยต่อตนเองหรือชุมชนได้ และยังมีเรื่องเล่าของชาวบ้านว่าเคยมีคนต่างถิ่นเข้าไปล่าสัตว์บริเวณป่าดงเซ้งแล้วเกิดปืนลั่นจนเสียชีวิต อีกทั้งยังเคยมีคนในหมู่บ้านฝ่าฝืนเข้าไปตัดไม้ในบริเวณนั้นก็เกือบจะมีอันเป็นไปเนื่องจากกิ่งไม้แห้งตกใส่จนได้รับบาดเจ็บ ชาวบ้านจึงเกิดความเชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์และไม่กล้าเข้าไปรบกวนป่าดงเซ้งอีกเลย

พิธีไหว้ดงเซ้งจึงเป็นพิธีกรรมระดับชุมชนที่เป็นศูนย์รวมของคนในหมู่บ้าน แต่ละครอบครัวจะช่วยกันจัดเตรียมเครื่องเซ่นไหว้ ประกอบด้

วย ธูปเทียน เหล้า น้ำอัดลม หมูดำตัวผู้ หรือไก่ตัวผู้และตัวเมีย 1 คู่ รวมถึงกระดาษเงินกระดาษทองสำหรับเผาให้เจ้าที่ตามจำนวนที่ได้บนบานไว้ในปีที่ผ่านมา จากนั้นผู้นำทางจิตวิญญาณจะกล่าวคำเชิญพร้อมตีฆ้องเป็นเสียงเรียกเทพทุกทิศทาง ที่เป็นเทพสูงสุดบนฟ้าและเทพสี่องค์ให้มารับของเซ่นไหว้ โดยระหว่างที่มีการประกอบพิธีกรรมอยู่นั้นจะต้องระวังไม่ให้ธูปเทียนดับ เมื่อเทียนละลายถึงครึ่งเล่มชาวบ้านจะช่วยกันฆ่าหมูและนำเลือดพร้อมหัวหมูมาเซ่นไหว้เจ้าที่ เผากระดาษเงินกระดาษทอง และทำพิธีขอบคุณผู้นำทางจิตวิญญาณเป็นอันเสร็จพิธี ส่วนเนื้อหมูนั้นจะนำมาประกอบอาหารและรับประทานร่วมกันในชุมชนเพื่อเป็นสิริมงคลต่อไป

ปัจจุบันพบว่ามีชุมชนม้งที่ยังมีการจัดพิธีดงเซ้งเป็นประจำทุกปีอยู่หลายแห่ง เช่น ที่บ้านขุนสถาน อำเภอนาน้อย บ้านปางแก บ้านมณีพฤกษ์อำเภอทุ่งช้าง[3] จังหวัดน่าน และชุมชนม้งบ้านแม่สาใหม่ อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

  1. ""ดงเซ้ง" ภูมิปัญญาการรักษาป่าของชุมชนม้ง: สวพส". www.hrdi.or.th.
  2. "ปีใหม่ม้ง", วิกิพีเดีย, 2018-11-19, สืบค้นเมื่อ 2021-05-03
  3. "เข้าสู่ระบบ Facebook". Facebook.

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]