จิม คลาร์ก
 | ลิงก์ข้ามภาษาในบทความนี้ มีไว้ให้ผู้อ่านและผู้ร่วมแก้ไขบทความศึกษาเพิ่มเติมโดยสะดวก เนื่องจากวิกิพีเดียภาษาไทยยังไม่มีบทความดังกล่าว กระนั้น ควรรีบสร้างเป็นบทความโดยเร็วที่สุด |
จิม คลาร์ก | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
.JPG) คลาร์กที่ดัตช์กรังด์ปรีซ์ 1963 | |||||||
| เกิด | เจมส์ คลาร์ก จูเนียร์ 4 มีนาคม ค.ศ. 1936 คิลเมนี ไฟฟ์ สกอตแลนด์ | ||||||
| เสียชีวิต | 7 เมษายน ค.ศ. 1968 (32 ปี) ฮ็อคเคินไฮม์ รัฐบาเดิน-เวือร์ทเทิมแบร์ค เยอรมนีตะวันตก | ||||||
| สาเหตุเสียชีวิต | อุบัติเหตุระหว่างการแข่งขันด็อยทช์ลันท์โทรเฟเออ 1968 | ||||||
| ฟอร์มูลาวันชิงแชมป์โลก | |||||||
| สัญชาติ |  บริติช | ||||||
| ฤดูกาลที่แข่ง | 1960–1968 | ||||||
| ทีม | โลตัส | ||||||
| แข่ง | 73 (ออกตัว 72) | ||||||
| แชมป์โลก | 2 (1963, 1965) | ||||||
| ชนะ | 25 | ||||||
| โพเดียม | 32 | ||||||
| คะแนน | 255 (274)[a] | ||||||
| ตำแหน่งโพล | 33 | ||||||
| รอบเร็วที่สุด | 28 | ||||||
| แข่งครั้งแรก | ดัตช์กรังด์ปรีซ์ 1960 | ||||||
| ชนะครั้งแรก | เบลเจียนกรังด์ปรีซ์ 1962 | ||||||
| ชนะครั้งล่าสุด | เซาท์แอฟริกันกรังด์ปรีซ์ 1968 | ||||||
| แข่งครั้งล่าสุด | เซาท์แอฟริกันกรังด์ปรีซ์ 1968 | ||||||
| แทสมันซีรีส์ | |||||||
| ช่วงปี | 1965–1968 | ||||||
| ทีม | โลตัส | ||||||
| แข่ง | 32 | ||||||
| แชมป์ | 3 (1965, 1967, 1968) | ||||||
| ชนะ | 15 | ||||||
| โพเดียม | 23 | ||||||
| ตำแหน่งโพล | 12 | ||||||
| รอบเร็วที่สุด | 11 | ||||||
| แชมป์คาร์ | |||||||
| แข่งขันทั้งหมด 9 รายการตลอด 5 ฤดูกาล | |||||||
| อันดับที่ดีที่สุด | 6 (1963) | ||||||
| แข่งครั้งแรก | อินเดียแนโพลิส 500 1963 (อินเดียแนโพลิส) | ||||||
| แข่งครั้งล่าสุด | เรกซ์ เมส์ 300 1967 (ริเวอร์ไซด์) | ||||||
| ชนะครั้งแรก | โทนี เบ็ทเทินเฮาเซิน 200 1963 (มิลวอกี) | ||||||
| ชนะครั้งล่าสุด | อินเดียแนโพลิส 500 1965 (อินเดียแนโพลิส) | ||||||
| |||||||
| 24 ชั่วโมง เลอม็อง | |||||||
| ฤดูกาล | 1959–1961 | ||||||
| ทีม | บอร์เดอร์รีเวอส์ | ||||||
| อันดับที่ดีที่สุด | 3 (1960) | ||||||
| ชนะ | 0 | ||||||
เจมส์ "จิม" คลาร์ก จูเนียร์ (อังกฤษ: James "Jim" Clark Jr.; เกิด 4 มีนาคม ค.ศ. 1936 – 7 เมษายน ค.ศ. 1968) เป็นนักแข่งรถชาวบริติชจากประเทศสกอตแลนด์ เคยเข้าร่วมการแข่งขันฟอร์มูลาวันตั้งแต่ฤดูกาล 1960 ถึง 1968 คลาร์กเป็นแชมป์โลกฟอร์มูลาวันประเภทนักขับด้วยกันสองสมัยในฤดูกาล 1963 และ 1965 กับโลตัส และครองสถิตินักขับที่มีชัยชนะในการแข่งขันกรังด์ปรีซ์มากที่สุด (25 ครั้ง) ตำแหน่งโพลมากที่สุด (33 ครั้ง) รอบเร็วที่สุดมากที่สุด (28 ครั้ง) ฯลฯ ณ เวลานั้น คลาร์กยังมีผลงานการแข่งรถล้อเปิดในสหรัฐอเมริกาเป็นชัยชนะในการแข่งขันอินเดียแนโพลิส 500 ประจำปี 1965 กับโลตัส โดยเป็นผู้ชนะคนแรกที่ไม่ใช่ชาวอเมริกันในรอบ 49 ปี
คลาร์กเกิดที่ไฟฟ์และเติบโตที่สกอตติชบอร์เดอส์ เขาเริ่มต้นอาชีพนักแข่งรถในรายการแข่งขันแรลลี่ทางเรียบและไต่เนินเขา จนกระทั่งภายใน ค.ศ. 1958 เขาได้เลื่อนขึ้นสู่การแข่งรถสปอร์ตระดับประเทศกับบอร์เดอร์รีเวอส์ด้วยรถจากัวร์ ดี-ไทป์และพอร์เชอ 356 ซึ่งทำให้เขาได้รับความสนใจจาก คอลิน แชปแมน ผู้ก่อตั้งทีมโลตัส[1][2] คลาร์กขับรถโลตัสครั้งแรกในการแข่งขัน 24 ชั่วโมง เลอม็อง ประจำปี 1959 โดยจบการแข่งขันด้วยอันดับที่สองของรุ่นจีที 1.5[3][4] เขาเริ่มแข่งรถประเภทล้อเปิดในระดับฟอร์มูลาจูเนียร์ในปีถัดมา และชนะการแข่งขันชิงแชมป์สหราชอาณาจักรร่วมกับ เทรเวอร์ เทย์เลอร์ นักขับร่วมทีม[5] ภายหลังที่เข้าร่วมการแข่งขันในระดับฟอร์มูลาทูได้ไม่นาน คลาร์กก็ถูกเลือกให้เป็นนักขับของโลตัสในการแข่งขันฟอร์มูลาวันที่เหลือของฤดูกาล 1960 เคียงคู่กับ อินเนส ไอร์แลนด์ และ จอห์น เซอร์ทีส แชมป์โลกกรังด์ปรีซ์มอเตอร์ไซเคิลเรซซิงเจ็ดสมัยรวมถึงสมัยล่าสุดที่ผันมาแข่งรถอย่างเต็มตัว โดยคลาร์กลงแข่งครั้งแรกในการแข่งขันดัตช์กรังด์ปรีซ์และสามารถขึ้นโพเดียมในอีกสี่การแข่งขันถัดมาที่โปรตุเกส[6][7] คลาร์กยังจบการแข่งขันที่เลอม็องในปีเดียวกันด้วยอันดับที่สามของอันดับโดยรวม[8]
ภายหลังฤดูกาล 1961 ที่มีอันดับบนโพเดียมเพิ่มขึ้น โลตัสได้นำรถรุ่น 25 มาใช้ในการแข่งขันตั้งแต่ฤดูกาล 1962 ซึ่งประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก คลาร์กได้รับชัยชนะครั้งแรกที่การแข่งขันเบลเจียนกรังด์ปรีซ์ และเพิ่มเติมที่ประเทศบ้านเกิดและสหรัฐอเมริกา ในขณะที่เขาจบฤดูกาลด้วยตำแหน่งรองแชมป์ตามหลัง เกรอัม ฮิลล์ คู่แข่งตลอดอาชีพของเขา[9] คลาร์กสร้างสถิติชนะการแข่งขันกรังด์ปรีซ์มากที่สุดในหนึ่งฤดูกาล ณ ขณะนั้นคือ ฤดูกาล 1963 ด้วยกันเจ็ดครั้ง และได้รับตำแหน่งแชมป์สมัยแรกไปครอง พร้อมกับเสียงชื่นชมอย่างกว้างขวางจากผลงานอันโดดเด่นของเขา[9][10] เขาได้รับชัยชนะมากที่สุดในฤดูกาลถัดมา แต่ด้วยปัญหาความเชื่อถือได้ของรถรุ่น 33 ทำให้เขาตกลงไปอยู่ในอันดับที่สามของตารางคะแนนชิงแชมป์[11][12] อย่างไรก็ตาม คลาร์กทำผลงานยอดเยี่ยมกับรถรุ่นดังกล่าวในฤดูกาล 1965 ซึ่งเป็นอีกหนึ่งฤดูกาลที่เขาทำลายสถิติไว้ด้วยชัยชนะหกครั้ง[2][12][13] โลตัสปรับตัวให้เข้ากับยุคต่อมาของเครื่องยนต์ 3.0 ลิตร ได้อย่างยากลำบาก ดังเห็นได้จากชัยชนะเพียงครั้งเดียวของคลาร์กจากการแข่งขันยูไนเต็ดสเตตส์กรังด์ปรีซ์ระหว่างฤดูกาลป้องกันแชมป์สมัยที่สอง[12][14] โลตัสประสบความสำเร็จมากขึ้นในฤดูกาล 1967 ภายใต้การขับเคลื่อนโดยเครื่องยนต์ของคอสเวิร์ท คลาร์กได้รับชัยชนะสี่ครั้งตลอดฤดูกาล แต่เขาก็พลาดตำแหน่งแชมป์ไปด้วยปัญหาความเชื่อถือได้ของรถอีกครั้ง[12][15]
คลาร์กเสียชีวิตจากอุบัติเหตุระหว่างการแข่งขันฟอร์มูลาทูที่ฮ็อคเคินไฮม์ริง ขณะเป็นผู้นำตารางคะแนนชิงแชมป์โลกฟอร์มูลาวันประเภทนักขับของฤดูกาล 1968[16][17] เขาเป็นนักขับที่มีชัยชนะในการแข่งขันกรังด์ปรีซ์มากที่สุดจนถึงฤดูกาล 1973 ตำแหน่งโพลมากที่สุดจนถึงฤดูกาล 1989 และรอบเร็วที่สุดมากที่สุดจนถึงฤดูกาล 1989 เช่นเดียวกัน ถึงกระนั้น เขาก็ยังครองสถิตินักขับที่ทำแกรนด์สแลมได้มากที่สุด (8 ครั้ง)[18] ด้วยความสามารถรอบด้านในฐานะนักแข่งรถ คลาร์กจึงประสบความสำเร็จในการแข่งขันประเภทอื่นนอกเหนือจากการแข่งรถฟอร์มูลา ได้แก่ การแข่งรถสปอร์ต รถทัวริงคาร์ และรถล้อเปิดในสหรัฐอเมริกา โดยได้รับตำแหน่งแชมป์บริติชซาลูนคาร์แชมเปียนชิปจากชัยชนะในการแข่งขันทุกรายการของรุ่นที่ลงแข่งในฤดูกาล 1964 เช่นเดียวกับตำแหน่งแชมป์เฟรนช์และบริติชฟอร์มูลาทู และแทสมันซีรีส์สามสมัยในฤดูกาล 1965, 1967 และ 1968 ด้วยสถิติชนะ 15 ครั้ง ตลอดการแข่งขัน 32 รายการ[19][20][21] นอกจากนี้ เขายังเข้าร่วมการแข่งขันแรลลี่ในรายการแรลลี่ออฟเกรตบริเตน ประจำปี 1966[22] ความสำเร็จของคลาร์กในฤดูกาลแข่งขัน 1965 ทั้งตำแหน่งแชมป์ฟอร์มูลาวัน แทสมันซีรีส์ และเฟรนช์และบริติชฟอร์มูลาทู ทำให้เขาเป็นนักขับเพียงคนเดียวในประวัติศาสตร์ที่ชนะการแข่งขันชิงแชมป์หลายรายการภายในหนึ่งฤดูกาล ควบคู่ไปกับตำแหน่งแชมป์โลกฟอร์มูลาวันประเภทนักขับ คลาร์กได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จักรวรรดิบริติช ชั้นจตุรถาภรณ์ ใน ค.ศ. 1964 และได้รับการบรรจุชื่อเข้าสู่หอเกียรติยศกีฬาท้าความเร็วนานาชาติใน ค.ศ. 1990 และหอเกียรติยศกีฬาสกอตแลนด์รุ่นแรกประจำปี 2002[23][24][25]
สถิติการแข่งรถ
[แก้]สรุปอาชีพนักแข่งรถ
[แก้]| ฤดูกาล | รายการ | ทีม | แข่งขัน | ชนะ | โพล | รอบเร็ว | โพเดียม | คะแนน | อันดับ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1959 | 24 ชั่วโมง เลอม็อง | บอร์เดอร์รีเวอส์ | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | 10 |
| เวิลด์สปอตส์คาร์แชมเปียนชิป | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | ||
| เอกูว์รีเอก็อส | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | ||||
| 1960 | จอห์น เดวีบริติชฟอร์มูลาจูเนียร์ | ทีมโลตัส | 4 | 2 | 1 | 3 | 4 | 21 | 1 |
| มอเตอร์เรซซิงบริติชฟอร์มูลาจูเนียร์ | ? | ? | ? | ? | ? | 49 | 1 | ||
| 24 ชั่วโมง เลอม็อง | บอร์เดอร์รีเวอส์ | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | — | 3 | |
| บริติชฟอร์มูลาทู | ทีมโลตัส | 4 | 1 | 1 | 0 | 1 | 10 | 8 | |
| ฟอร์มูลาวัน | 6 | 0 | 0 | 0 | 1 | 8 | 10 | ||
| กัมปีโอนาโตอาเอนเนปีเอชิ/อาอูโตอีตาเลียโนเดอูโรปา | 1 | 0 | 1 | 1 | 0 | 5 | 49 | ||
| ฟอร์มูลาทู | ทีมโลตัส | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC | |
| เวิลด์สปอตส์คาร์แชมเปียนชิป | บอร์เดอร์รีเวอส์ | 2 | 0 | 0 | 0 | 1 | — | — | |
| 1961 | นิวซีแลนด์กรังด์ปรีซ์ | ทีมโลตัส | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | 6 |
| ฟอร์มูลาวัน | 8 | 0 | 0 | 1 | 2 | 11 | 7 | ||
| 24 ชั่วโมง เลอม็อง | บอร์เดอร์รีเวอส์ | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | DNF | |
| เลดีวิกแรมโทรฟี | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | DNF | ||
| เวิลด์สปอตส์คาร์แชมเปียนชิป | เอสเซกซ์เรซซิงสเตเบิล[26] | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | |
| บอร์เดอร์รีเวอส์ | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | ||||
| 1962 | ฟอร์มูลาวัน | ทีมโลตัส | 9 | 3 | 6 | 5 | 3 | 30 | 2 |
| แซนดาวน์อินเตอร์แนชันนัลคัป | 1 | 0 | 0 | ? | 0 | — | 6 | ||
| กาดส์โทรฟี | เอสเซกซ์เรซซิงสเตเบิล | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | DNF | |
| เวิลด์สปอตส์คาร์แชมเปียนชิป | ปีเตอร์ เบอร์รี | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | |
| เอสเซกซ์เรซซิงสเตเบิล[27][28] | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | ||||
| เจ.แอล.อี. โอเจีย[29] | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | ||||
| 1963 | ฟอร์มูลาวัน | ทีมโลตัส | 10 | 7 | 7 | 6 | 9 | 54 | 1 |
| ยูเอสเอซีแชมเปียนชิปคาร์ | 3 | 1 | 2 | 0 | 2 | 1200 | 6 | ||
| บริติชซาลูนคาร์แชมเปียนชิป | แอลัน บราวน์ | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 | 12 | 18 | |
| ทีมโลตัส | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | ||||
| คะเนเดียนสปอตส์คาร์แชมเปียนชิป | ออเนสต์เอ็ดส์[30] | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC | |
| 1964 | บริติชซาลูนคาร์แชมเปียนชิป | ทีมโลตัส | 8 | 3 | 1 | 0 | 8 | 48 | 1 |
| ฟอร์มูลาวัน | 10 | 3 | 5 | 4 | 3 | 32 | 3 | ||
| ทรอเฟเดอฟร็องส์ | รอน แฮร์ริส-ทีมโลตัส | 3 | 1 | 1 | 1 | 1 | 12 | 4 | |
| บริติชฟอร์มูลาทู | 4 | 2 | 0 | 2 | 3 | 0 | NC† | ||
| ยูเอสเอซีแชมเปียนชิปคาร์ | ทีมโลตัส | 2 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | NC | |
| คะเนเดียนสปอตส์คาร์แชมเปียนชิป | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC | ||
| กาดส์โทรฟี | ทีมโลตัส | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | DNF | |
| เวิลด์สปอตส์คาร์แชมเปียนชิป | โรเบิร์ต สกอตต์ จูเนียร์ | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | |
| ทีมโลตัส | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | ||||
| 1965 | ฟอร์มูลาวัน | ทีมโลตัส | 9 | 6 | 6 | 6 | 6 | 54 | 1 |
| แทสมันซีรีส์ | 7 | 4 | 2 | 3 | 5 | 35 | 1 | ||
| ทรอเฟเดอฟร็องส์ | รอน แฮร์ริส-ทีมโลตัส | 4 | 3 | 0 | 1 | 4 | 31 | 1 | |
| บริติชฟอร์มูลาทู | 4 | 2 | 0 | 3 | 3 | 23 | 1 | ||
| เลกไซด์อินเตอร์แนชันนัล | ทีมโลตัส | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | — | 1 | |
| บริติชซาลูนคาร์แชมเปียนชิป | 6 | 2 | 1 | 3 | 3 | 30 | 7 | ||
| ยูเอสเอซีแชมเปียนชิปคาร์ | 1 | 1[b] | 0 | 0 | 1 | 1000 | 10 | ||
| ออสเตรเลียนไดรเวอส์แชมเปียนชิป | 2 | 1 | 0 | 1 | 1 | 0 | NC† | ||
| คะเนเดียนสปอตส์คาร์แชมเปียนชิป | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC | ||
| 1966 | แทสมันซีรีส์ | ทีมโลตัส | 8 | 1 | 2 | 1 | 4 | 25 | 3 |
| บริติชซาลูนคาร์แชมเปียนชิป | 5 | 2 | 2 | 3 | 3 | 34 | 5 | ||
| บริติชฟอร์มูลาทู | รอน แฮร์ริส-ทีมโลตัส | 2 | 0 | 1 | 0 | 1 | 4 | 5 | |
| ฟอร์มูลาวัน | ทีมโลตัส | 8 | 1 | 2 | 0 | 2 | 16 | 6 | |
| ทรอเฟเดอฟร็องส์ | รอน แฮร์ริส-ทีมโลตัส | 4 | 0 | 0 | 2 | 1 | 6 | 6 | |
| ยูเอสเอซีแชมเปียนชิปคาร์ | เอสทีพีดิวิชันสตูเดอเบเกอร์ | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | NC† | |
| บริติชสปอตส์คาร์แชมเปียนชิป | บจก. เฟลเดย์เอนจิเนียริง | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC | |
| 1967 | แทสมันซีรีส์ | ทีมโลตัส | 6 | 3 | 1 | 2 | 6 | 45 | 1 |
| ฟอร์มูลาวัน | ทีมโลตัส | 11 | 4 | 6 | 5 | 5 | 41 | 3 | |
| ยูโรเปียนฟอร์มูลาทู | ทีมโลตัส | 4 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | NC‡ | |
| ยูเอสเอซีแชมเปียนชิปคาร์ | เอสทีพีดิวิชันออฟสตูเดอเบเกอร์คอร์เพอเรชัน | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC† | |
| ฟ็อลชเต็ทเอนเทอร์ไพรเซส | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | ||||
| นาสคาร์แกรนด์แนชันนัลซีรีส์ | โฮลแมน-มูดีเรซซิง | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC | |
| 1968 | แทสมันซีรีส์ | ทีมโลตัส | 8 | 4 | 5 | 2 | 5 | 44 | 1 |
| ฟอร์มูลาวัน | ทีมโลตัส | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 9 | 11 | |
| ยูโรเปียนฟอร์มูลาทู | โกลด์ลีฟทีมโลตัส | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC‡ | |
| แหล่งข้อมูล:[31][32][33][34][35][36] | |||||||||
- หมายเหตุ
- † ไม่มีสิทธิ์สะสมคะแนนและอันดับเพื่อชิงแชมป์ เนื่องจากเข้าร่วมการแข่งขันในฐานะนักขับรับเชิญ
- ‡ ไม่มีสิทธิ์สะสมคะแนนและอันดับเพื่อชิงแชมป์ เนื่องจากเข้าร่วมการแข่งขันในฐานะนักขับระดับสูง (graded driver)
ผลการแข่งขันฟอร์มูลาวันชิงแชมป์โลก
[แก้]- (คำสำคัญ) (การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวหนา หมายถึงนักขับได้ตำแหน่งโพล; การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวเอียง หมายถึงนักขับทำรอบได้เร็วที่สุด)
- หมายเหตุ
- † ไม่จบการแข่งขันแต่ถูกจัดอันดับ
ผลการแข่งขันฟอร์มูลาวันแบบไม่ชิงแชมป์
[แก้]- (คำสำคัญ) (การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวหนา หมายถึงนักขับได้ตำแหน่งโพล; การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวเอียง หมายถึงนักขับทำรอบได้เร็วที่สุด)
- หมายเหตุ
- † ไม่จบการแข่งขันแต่ถูกจัดอันดับ
- * ดำเนินการแข่งขันโดยใช้รถของ เทรเวอร์ เทย์เลอร์ หลังจากถูกตัดสิทธิ์ฐานออกตัวด้วยการเข็นกระตุกรถ (push start)[41]
หมายเหตุ
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- ↑ Nye 1991, pp. 16–24.
- 1 2 Donaldson, Gerald. "Hall of Fame – 1963, 1965: Jim Clark". Formula One. สืบค้นเมื่อ 16 November 2025.
- ↑ Nye 1991, p. 25.
- ↑ "Racing Drivers Directory – I". Motor Sport. Vol. 36 no. 4. April 1960. p. 39. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 21 June 2023.
- ↑ Nye 1991, p. 28.
- ↑ Nye 1991, pp. 28–33.
- ↑ Jenkinson, Denis (July 1960). "The Dutch Grand Prix: Moss the Moral Victor". Motor Sport. Vol. 36 no. 7. pp. 62–64. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 27 March 2020.
- ↑ Jenkinson, Denis (August 1960). "The Le Mans 24-Hour Race: June 25th and 26th". Motor Sport. Vol. 36 no. 8. pp. 51–54. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 September 2021.
- 1 2 Nye 1991, p. 14.
- ↑ "December 28 down the years: Champion Clark sets new wins record". ESPN UK. สืบค้นเมื่อ 16 February 2024.
- ↑ Gauld et al. (1968), pp. 56–58
- 1 2 3 4 Nye 1991, p. 15.
- ↑ Gauld et al. (1968), pp. 61–63
- ↑ Gauld et al. (1968), p. 63
- ↑ Gauld et al. (1968), pp. 67–71
- ↑ "Jim Clark dies in 170mph crash". The Guardian. 8 April 1968. ISSN 0261-3077. สืบค้นเมื่อ 27 December 2024.
- ↑ Marriott, Andrew (July 2010). "Return to Hockenheim: The memorial that matters". Motor Sport. Vol. 86 no. 7. pp. 50–53. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 February 2024.
- ↑ Malsher-Lopez, David (8 April 2023). "How Jim Clark's stats still hold up, 55 years on". Motorsport.com. Motorsport Network. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 16 February 2024. สืบค้นเมื่อ 16 February 2024.
- ↑ Nye 1991, p. 98.
- ↑ de Jong, Frank (28 June 2007). "BRSCC British Saloon Car Championship: Jimmy Jazz – 1964 index". TouringCarRacing.net. สืบค้นเมื่อ 16 November 2025.
- ↑ Page, James (29 December 2019). "Motorsport memories: tales from the Tasman Series". Classic & Sports Car. Haymarket Media Group. สืบค้นเมื่อ 16 November 2025.
- ↑ Gauld et al. (1968), p. 20
- ↑ "No. 43343". The London Gazette (Supplement). 5 June 1964. p. 4948.
- ↑ "James Clark Jr". International Motorsports Hall of Fame. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 9 May 2023. สืบค้นเมื่อ 9 May 2023.
- ↑ "Jim Clark OBE". Scottish Sports Hall of Fame. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 9 May 2023. สืบค้นเมื่อ 9 May 2023.
- ↑ "Nürburgring 1000 Kilometres 1961". Racing Sports Cars. สืบค้นเมื่อ 14 January 2026.
- ↑ "Nürburgring 1000 Kilometres 1962". Racing Sports Cars. สืบค้นเมื่อ 14 January 2026.
- ↑ "Paris 1000 Kilometres 1962". Racing Sports Cars. สืบค้นเมื่อ 14 January 2026.
- ↑ "Tourist Trophy 1962". Racing Sports Cars. สืบค้นเมื่อ 14 January 2026.
- ↑ "Player's 200 Mosport 1963". Racing Sports Cars. สืบค้นเมื่อ 14 January 2026.
- 1 2 Nye 1991, pp. 101–108.
- ↑ "Jim Clark". Motor Sport Database. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 11 February 2025. สืบค้นเมื่อ 16 November 2025.
- ↑ "Jim Clark". DriverDB.com. The Race Media. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 20 February 2023. สืบค้นเมื่อ 16 November 2025.
- ↑ IZOD IndyCar Series 2011 Historical Record Book (PDF). Indianapolis, Indiana: IndyCar. 2011. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 4 March 2016.
- ↑ "Formula Junior 1960 – Championship Tables". The Fastlane. 1 April 2003. สืบค้นเมื่อ 15 December 2025.
- ↑ de Jong, Frank (4 September 2007). "BRSCC British Saloon Car Championship – 1966 index". TouringCarRacing.net. สืบค้นเมื่อ 15 December 2025.
- ↑ Diepraam, Mattijs (18 January 2019). "World Championship points systems". 8W. Forix. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 24 September 2019. สืบค้นเมื่อ 1 December 2020.
- ↑ Small, Steve (2000). "Jim Clark". Grand Prix Who's Who (Third ed.). Reading, Berkshire: Travel Publishing. pp. 134–137. ISBN 978-1-902007-46-5 – โดยทาง Open Library.
- ↑ "Jim Clark – Results". Motorsport Stats. Motorsport Network. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 3 September 2023. สืบค้นเมื่อ 16 December 2025.
- ↑ "Jim Clark – Involvement Non World Championship". StatsF1. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 25 July 2023. สืบค้นเมื่อ 2 November 2025.
- ↑ Kettlewell, Mike (1974). "Grand Prix Racing South of the Border". ใน Ward, Ian (บ.ก.). The World of Automobiles: An Illustrated Encyclopedia of the Motor Car. Vol. 12. London: Orbis. p. 1331.
บรรณานุกรม
[แก้]- Gauld, Graham; และคณะ (1968). Jim Clark: Portrait of a Great Driver. Feltham, Middlesex: Hamlyn Publishing – โดยทาง Open Library.
- Nye, Doug (1991). Jim Clark. Richmond, Surrey: Hazleton Publishing. ISBN 0-905138-77-5 – โดยทาง Open Library.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
- จิม คลาร์ก สรุปอาชีพนักแข่งรถที่ไดรเวอร์ดีบี.คอม
- จิม คลาร์ก สถิติการแข่งขันของนักแข่งรถที่เรซ-เรฟอเรนซ์
| นานาชาติ | |
|---|---|
| ประจำชาติ | |
| ประชาชน | |
| อื่น ๆ | |