จักรวรรดิกานา
จักรวรรดิกานา غانا Wagadu واغادو | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ป. 300–ป. กลางคริสต์ศตวรรษที่ 13 | |||||||||||||||||||
 จักรวรรดิกานาในช่วงสูงสุด | |||||||||||||||||||
| เมืองหลวง | Koumbi Saleh (น่าจะเป็นเมืองหลวงในภายหลัง)[1] | ||||||||||||||||||
| ภาษาทั่วไป | โซนินเก, มาลินเก, มันเด | ||||||||||||||||||
| ศาสนา | ศาสนาพื้นเมืองแอฟริกา ภายหลังอิสลาม | ||||||||||||||||||
| การปกครอง | ราชาธิปไตยแบบฟิวดัล | ||||||||||||||||||
| กานา | |||||||||||||||||||
• 700 | Kaya Magan Cissé | ||||||||||||||||||
• คริสต์ทศวรรษ 790 | Dyabe Cisse | ||||||||||||||||||
• 1040–1062 | Ghana Bassi | ||||||||||||||||||
• 1203–1235 | Soumaba Cisse | ||||||||||||||||||
| ยุคประวัติศาสตร์ | คริสต์ศตวรรษที่ 3–13 | ||||||||||||||||||
• ก่อตั้ง | ป. 300 | ||||||||||||||||||
• เข้ารีตเป็นอิสลาม | คริสต์ศตวรรษที่ 11 | ||||||||||||||||||
| ป. คริสต์ศตวรรษที่ 15 ป. กลางคริสต์ศตวรรษที่ 13 | |||||||||||||||||||
| พื้นที่ | |||||||||||||||||||
| 1000[2] | 650,000 ตารางกิโลเมตร (250,000 ตารางไมล์) | ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ | |||||||||||||||||||
จักรวรรดิกานา (อาหรับ: غانا) เรียกสั้น ๆ ว่า กานา,[3] กานาตา หรือ วากาดู เป็นจักรวรรดิซาเฮลตะวันตกโบราณที่อยู่ในบริเวณตะวันออกเฉียงใต้ของมอริเตเนียและมาลีตะวันตกในปัจจุบัน
นักประวัติศาสตร์ยังไม่แน่ใจนักว่าราชวงศ์ผู้ปกครองของกานาเริ่มต้นขึ้นเมื่อใด การกล่าวถึงราชวงศ์จักรวรรดิในบันทึกลายลักษณ์อักษรครั้งแรกที่สามารถระบุได้นั้นมาจากมุฮัมมัด อิบน์ มูซา อัลเคาะวาริซมีใน ค.ศ. 830[4] ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับจักรวรรดิมาจากบันทึกของอัลบักรี นักวิชาการชาวกอร์โดบา เมื่อเขาเขียนเกี่ยวกับภูมิภาคนี้ในคริสต์ศตวรรษที่ 11
หลังเจริญรุ่งเรืองมาหลายศตวรรษ จักรวรรดิก็เริ่มเสื่อมถอยลงในสหัสวรรษที่สอง และในที่สุดก็กลายเป็นรัฐบริวารของจักรวรรดิมาลีที่กำลังรุ่งเรืองในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13 แม้จะล่มสลายไปแล้ว อิทธิพลของจักรวรรดิก็ยังคงสัมผัสได้จากการก่อตั้งศูนย์กลางเมืองจำนวนมากทั่วดินแดนเดิม ใน ค.ศ. 1957 โกลด์โคสต์ภายใต้การนำของ กวาเม อึนกรูมา ได้ตั้งชื่อดินแดนหลังได้รับเอกราชว่า กานา
รากศัพท์
[แก้]คำว่า กานา หมายถึง นักรบ หรือ หัวหน้ากองทัพ และเป็นตำแหน่งที่มอบให้กับผู้ปกครองอาณาจักร ส่วน Kaya Maghan (กษัตริย์แห่งทองคำ) เป็นชื่อตำแหน่งอีกแบบหนึ่งสำหรับกษัตริย์เหล่านี้ ชื่อในภาษาโซนินเกที่ใช้เรียกหน่วยการเมืองนี้คือ Ouagadou[5] ซึ่งหมายถึง "สถานที่ของตระกูล Wague" ซึ่งเป็นคำที่ใช้เรียกชนชั้นสูงในท้องถิ่นเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 19 [6] หรืออาจหมายถึง 'ดินแดนแห่งฝูงสัตว์ขนาดใหญ่'[7]
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Gestrich, Nikolas (2019). "The Empire of Ghana". Oxford Research Encyclopedias. doi:10.1093/acrefore/9780190277734.013.396. ISBN 978-0-19-027773-4.
- ↑ Martin, J.P. (2023). "The Mali Empire" (ภาษาอังกฤษ). Trafford Publishing. สืบค้นเมื่อ 2026-01-09.
- ↑ Etheredge, Laura (2009-04-14). "Ghana" (ภาษาอังกฤษ). Encyclopedia Britannica. สืบค้นเมื่อ 2023-07-09.
- ↑ al-Kuwarizmi in Levtzion and Hopkins, Corpus, p. 7.
- ↑ Willie F. Page; R. Hunt Davis, Jr., บ.ก. (2005), "Ghana Empire", Encyclopedia of African History and Culture, vol. 2 (revised ed.), Facts on File, pp. 85–87
- ↑ Levtzion 1973, pp. 16–17.
- ↑ Gomez 2018, p. 31.
บรรณานุกรม
[แก้]- Gomez, Michael (2018). African dominion : a new history of empire in early and medieval West Africa. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-17742-7.
- Levtzion, Nehemia (1973), Ancient Ghana and Mali (PDF), London: Methuen, ISBN 978-0-8419-0431-6. Reprinted with additions 1980.
- Levtzion, Nehemia; Hopkins, John F. P. eds. and trans. (2000), Corpus of Early Arabic Sources for West Africa, New York, NY: Marcus Weiner, ISBN 978-1-55876-241-1. First published in 1981 by Cambridge University Press, ISBN 0-521-22422-5.
อ่านเพิ่ม
[แก้]- Cornevin, Robert (1965), "Ghana", Encyclopaedia of Islam Volume 2 (2nd ed.), Leiden: Brill, pp. 1001–2, ISBN 978-90-04-07026-4.
- Cuoq, Joseph M., บ.ก. (1975), Recueil des sources arabes concernant l'Afrique occidentale du VIIIe au XVIe siècle (Bilād al-Sūdān) (ภาษาฝรั่งเศส), แปลโดย Cuoq, Joseph M., Paris: Éditions du Centre National de la Recherche Scientifique. Reprinted in 1985 with corrections and additional texts, ISBN 2-222-01718-1. Similar to Levtzion and Hopkins, 1981 & 2000.
- Masonen, Pekka (2000), The Negroland revisited: Discovery and invention of the Sudanese middle ages, Helsinki: Finnish Academy of Science and Letters, pp. 519–23, ISBN 978-951-41-0886-0.
- Mauny, Raymond (1971), "The Western Sudan", ใน Shinnie, P.L. (บ.ก.), The African Iron age, Oxford: Oxford University Press, pp. 66–87, ISBN 978-0-19-813158-8.
- Monteil, Charles (1954), "La légende du Ouagadou et l'origine des Soninke", Mélanges Ethnologiques, Dakar: Mémoire de l'Institute Français d'Afrique Noire 23, pp. 359–408.