ความกว้าง (เรือ)

ภาพกราฟิกที่แสดงถึงขนาดที่ใช้ในการอธิบายเรือ มิติ "b" คือ ความกว้างที่แนวน้ำ

ความกว้าง (อังกฤษ: Beam) ของเรือ คือความกว้าง ณ จุดที่กว้างที่สุดของเรือ โดย ความกว้างสูงสุด (maximum beam - B_MAX) คือระยะห่างระหว่างระนาบที่ผ่านด้านนอกสุดของเรือ ความกว้างตัวเรือ (hull beam - B_H) จะรวมเฉพาะส่วนที่ติดอยู่กับตัวเรืออย่างถาวรเท่านั้น และ ความกว้างที่แนวน้ำ (beam at waterline - B_WL) คือความกว้างสูงสุดของตัวเรือ ณ จุดที่ตัวเรือตัดกับผิวน้ำ

โดยทั่วไปแล้ว ความกว้างยิ่งกว้างมากเท่าไหร่ เรือก็จะยิ่งมีเสถียรภาพเริ่มต้น (initial stability) มากขึ้นเท่านั้น แต่ก็ต้องแลกมาด้วยการลดลงของเสถียรภาพรอง (secondary stability) ในกรณีที่เรือพลิกคว่ำ ซึ่งจะต้องใช้พลังงานมากขึ้นในการทำให้เรือกลับมาตั้งตรงจากตำแหน่งที่พลิกคว่ำ หากเรือเอียงจนเกือบจะพลิกคว่ำหมายถึงดาดฟ้าเรือจะเกือบอยู่ในแนวตั้งฉาก

ค่าทั่วไป

อัตราส่วนความยาวต่อความกว้าง (อัตราส่วนลักษณะ) ทั่วไปสำหรับเรือใบขนาดเล็กจะอยู่ที่ 2:1 (สำหรับเรือยางไปจนถึงเรือใบที่ลากจูงได้ความยาวประมาณ 20 ฟุต หรือ 6 เมตร) ถึง 5:1 (สำหรับเรือใบแข่งที่มีความยาวมากกว่า 30 ฟุต หรือ 10 เมตร

เรือขนาดใหญ่มีอัตราส่วนความกว้างหลากหลายมาก บางลำอาจสูงถึง 20:1

เรือพายแข่งที่ออกแบบมาสำหรับการแข่งในน้ำเรียบอาจมีอัตราส่วนความยาวต่อความกว้างสูงถึง 30:1 ขณะที่เรือคอราเคิลมีอัตราส่วนเกือบ 1:1 ซึ่งหมายความว่ามันเกือบจะเป็นวงกลม

กฎทั่วไป - สูตร

ความกว้างของเรือที่มีตัวเรือเดียว (monohull) หลายลำสามารถคำนวณได้โดยใช้สูตรต่อไปนี้

$Beam=LOA^{\frac {2}{3}}+1$

โดยที่ LOA คือความยาวตลอดลำ (length overall) และความยาวทั้งหมดจะอยู่ในหน่วยฟุต

ตัวอย่าง:

• สำหรับเรือยอชต์มาตรฐานขนาด 27 ฟุต (8.2 เมตร) รากที่สามของ 27 คือ 3, 3 ยกกำลังสองคือ 9 บวก 1 เท่ากับ 10 ดังนั้นความกว้างของเรือตัวเรือเดียวขนาด 27 ฟุตหลายลำจะอยู่ที่ประมาณ 10 ฟุต (3.05 เมตร)
• สำหรับเรือยอชต์วอลโว่โอเพน 70: 70.5 ยกกำลัง 2/3 เท่ากับ 17 บวก 1 เท่ากับ 18 ความกว้างของเรือประเภทนี้มักอยู่ที่ประมาณ 18 ฟุต (5.5 เมตร)
• สำหรับเรือยาว 741 ฟุต (226 เมตร) รากที่สามคือ 9, และ 9 ยกกำลังสองคือ 81, บวก 1 ดังนั้นความกว้างของเรือโดยปกติจะอยู่ที่ประมาณ 82 ฟุต (25 เมตร), เช่น เรือประเภทซีเวย์แมกซ์ (Seawaymax)

เนื่องจากเรือคาตามารันมีตัวเรือมากกว่าหนึ่ง จึงมีการคำนวณความกว้างที่แตกต่างกันสำหรับเรือประเภทนี้

BOC

BOC ย่อมาจาก Beam On Centerline (ความกว้างบนเส้นกึ่งกลาง) คำนี้มักใช้ควบคู่กับ LOA (ความยาวตลอดลำ) อัตราส่วนของ LOA/BOC ใช้เพื่อประมาณค่าความเสถียรของเรือหลายตัวเรือ (multihull) ยิ่งอัตราส่วนต่ำเท่าไหร่ เรือก็จะมีความเสถียรมากขึ้นเท่านั้น

BOC สำหรับเรือวัดได้ดังนี้ สำหรับเรือคาตามารัน (catamaran) ระยะทางตั้งฉากจากเส้นกึ่งกลางของตัวเรือลำหนึ่งไปยังเส้นกึ่งกลางของตัวเรืออีกลำหนึ่ง วัดที่ระดับดาดฟ้า สำหรับเรือไตรมารัน (trimaran) ระยะทางตั้งฉากระหว่างเส้นกึ่งกลางของตัวเรือหลักและเส้นกึ่งกลางของอะมา (ama) ข้างใดข้างหนึ่ง วัดที่ระดับดาดฟ้า

ความหมายอื่น

ความหมายอื่น ๆ ของ 'Beam' ในบริบททางทะเล

• คาน – ไม้ซุงที่ใช้คล้ายกับตงพื้น ซึ่งวางพาดในแนวนอนจากด้านหนึ่งของตังเรือไปยังอีกด้านหนึ่งในทิศทางขวางตัวเรือ (จากกราบซ้ายไปกราบขวา)
• คาร์ลิน – คล้ายกับคาน เพียงแต่ทอดตัวในทิศทางตามยาวของเรือ (จากหัวเรือไปท้ายเรือ)
• ทิศทางตามขวางเรือ – ทิศทางขวางเรือ ตั้งฉากกับหัว-ท้ายเรือ สิ่งที่อยู่ตามทิศทางนั้นจะเรียกว่า "abeam" เช่น "เรืออีกลำอยู่ abeam" หมายถึงเรืออีกลำอยู่ตรงกลางลำเรือของเราพอดี ในแนวขวาง

หมายเหตุ

• Hayler, William B.; Keever, John M. (2003). American Merchant Seaman's Manual. Cornell Maritime Pr. ISBN 0-87033-549-9.
• Turpin, Edward A.; McEwen, William A. (1980). Merchant Marine Officers' Handbook (พิมพ์ครั้งที่ 4th). Centreville, MD: Cornell Maritime Press. ISBN 0-87033-056-X.