คลองอรชร
| คลองอรชร | |
|---|---|
คลองอรชรกับสะพานเฉลิมเผ่า 52 ในอดีต | |
| ประเทศ | ไทย |
| ข้อมูลจำเพาะ | |
| ความยาว | 0.450 km (0.280 ไมล์) |
| ข้อมูลภูมิศาสตร์ | |
| จุดเริ่มต้น | ถนนพระรามที่ 1 |
| จุดสิ้นสุด | คลองแสนแสบ |
คลองอรชร หรือ คลองสนามม้า เป็นคลองขุดสายหนึ่งในเขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร คลองนี้ขุดขึ้นเป็นเส้นตรงแนวเหนือ-ใต้ เชื่อมระหว่างคลองแสนแสบทางทิศเหนือ กับคลองหัวลำโพงทางทิศใต้ แต่ปัจจุบันคลองอรชรส่วนใหญ่ถูกถมเพื่อขยายถนนอังรีดูนังต์ และเหลือแนวคลองอรชรหลังซากสะพานเฉลิมเผ่า 52 แนวคลองคั่นกลางระหว่างสยามพารากอนกับวัดปทุมวนาราม แล้วไปเชื่อมต่อกับคลองแสนแสบ
ประวัติ
[แก้]คลองอรชรถูกขุดขึ้นตามพระราโชบายของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่จะเชื่อมต่อการเดินทางด้วยถนนและคลองระหว่างถนนปทุมวัน (ปัจจุบันคือถนนพระรามที่ 1) กับถนนตรง (ปัจจุบันคือถนนพระรามที่ 4) จากเดิมที่ต้องอ้อมไปยังถนนรองเมือง[1] เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ชาวตะวันตกในการเดินทางไปสโมสรแข่งม้าบริเวณใต้วัดปทุมวนาราม[2] ถนนเส้นนี้มีความยาวหนึ่งไมล์ตามอย่างตะวันตก ตามพระราชประสงค์ที่จะให้ชาวสยามรู้จักมาตรวัดสากล จึงตั้งชื่อถนนนี้ว่า นิวแมนส์ไมล์ (ปัจจุบันคือถนนอังรีดูนังต์) มีการขุดคลองขนานไปกับถนน นำดินจากการขุดคลองมาถมดินให้ได้ระดับ และอัดแน่นสำหรับรองรับน้ำหนักของยานพาหนะ[1] อีกทั้งยังใช้การส่องกล้อง เป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ทำให้แนวถนนและคลองตรงกว่ายุคก่อน จึงตั้งชื่อคลองสายนี้ว่า "อรชร" โดยยกมาจากคำว่า "ฤชุ" ในภาษาสันสกฤต หรือ "อุชุ" ในภาษาบาลี แปลว่า "ตรง, ความไม่คด"[1][2] นอกจากนี้ยังมีการขุดคลองไผ่สิงโต เชื่อมคลองอรชรกับคลองราชดำริ[3]
ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริให้สร้างสะพานเฉลิมเผ่า 52 ข้ามคลองอรชร ด้านข้างวัดปทุมวนาราม เป็นสาธารณประโยชน์[4]
ครั้นถนนอังรีดูนังต์มีการจราจรหนาแน่นขึ้น โดยเฉพาะเมื่อราชกรีฑาสโมสรมีการแข่งขันม้าประจำสัปดาห์ และผู้ปกครองที่คอยรับส่งนักเรียนที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา และโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน เทศบาลนครหลวงกรุงเทพธนบุรีทำการถมคลองอรชรเพื่อขยายพื้นผิวจราจรสำหรับจอดรถ[1][2] ส่วนสะพานเฉลิมเผ่า 52 ยังคงอยู่ แต่ถูกปรับเปลี่ยนจนสิ้นลักษณะทางกายภาพไปแล้ว[4] และคลองไผ่สิงโตส่วนที่เชื่อมกับคลองอรชรก็ถูกถมไปแล้วเช่นกันจากการพัฒนาของเมือง[3]
ปัจจุบันยังเหลือแนวคลองอรชรบริเวณถนนพระรามที่ 1 ด้านหลังป้ายสะพานเฉลิมเผ่า 52 แนวคลองคั่นกลางระหว่างสยามพารากอนกับวัดปทุมวนาราม ไปจนถึงสถานีสูบน้ำอรชร ก่อนไหลไปรวมเข้ากับคลองแสนแสบทางทิศเหนือ มีความกว้าง 5-6 เมตร และมีความยาว 450 เมตร[5]
อ้างอิง
[แก้]- 1 2 3 4 ปริญญา ตรีน้อยใส (9 มกราคม 2564). "คลองอรชร (จะไม่) หายไป". มติชนสุดสัปดาห์. สืบค้นเมื่อ 24 เมษายน 2569.
{{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน:|accessdate=(help) - 1 2 3 ปริญญา ตรีน้อยใส (22 ตุลาคม 2566). "คลองอรชรที่หายไป". มติชนสุดสัปดาห์. สืบค้นเมื่อ 24 เมษายน 2569.
{{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน:|accessdate=(help) - 1 2 ปริญญา ตรีน้อยใส (3 พฤษภาคม 2565). "คลองไผ่สิงโต". มติชนสุดสัปดาห์. สืบค้นเมื่อ 24 เมษายน 2569.
{{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน:|accessdate=(help) - 1 2 สุทธาสินี จิตรกรรมไทย เจียจันทร์พงษ์ (26 เมษายน 2567). ""สะพานชุดเฉลิม" ในกรุงเทพฯ ที่นำหน้าว่า "เฉลิม" ลงท้ายด้วยตัวเลข มีที่มาจากไหน?". ศิลปวัฒนธรรม. สืบค้นเมื่อ 24 เมษายน 2569.
{{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน:|accessdate=(help) - ↑ "บัญชีคลองในเขตกรุงเทพมหานคร". สำนักการระบายน้ำ. สืบค้นเมื่อ 24 เมษายน 2569.
{{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน:|accessdate=(help)