คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
คณะโบราณคดี
มหาวิทยาลัยศิลปากร
Archeo.jpg
ชื่ออังกฤษ Faculty of Archaeology, Silpakorn University
ที่อยู่

คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร 31 ถนนหน้าพระลาน แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200

โทรศัพท์ 0 2408 7671 โทรสาร 0 2408 7697

ศูนย์สันสกฤตศึกษา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เลขที่ 8 ถ.สุภาพบุรษ-ทวีวัฒนา แขวงทวีวัฒนา เขตทวีวัฒนา กรุงเทพ ฯ 10170

โทรศัพท์ 0 2408 7671 โทรสาร 0 2408 7697
วันก่อตั้ง 12 มิถุนายน พ.ศ. 2498
คณบดี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ชวลิต ขาวเขียว
วารสาร วารสารดำรงวิชาการ
สีประจำคณะ      สีม่วงเม็ดมะปราง
สัญลักษณ์ พระพิฆเนศ
เว็บไซต์ http://www.archae.su.ac.th/
    

คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร (อังกฤษ: Faculty of Archaeology, Silpakorn University) ตั้งขึ้นเมื่อ12 มิถุนายน พ.ศ. 2498 ซึ่งเป็นคณะที่ 3 ของมหาวิทยาลัย ต่อจากคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์และคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อผลิตนักโบราณคดีไปปฏิบัติงานดูแลรับผิดชอบ การอนุรักษ์โบราณวัตถุสถานอันเป็นมรดกวัฒนธรรมอันล้ำค่าของชาติซึ่งมีอยู่เป็นจำนวนมาก ตลอดจนปฏิบัติงานสนามทางโบราณคดีให้ถูกต้องตามหลักวิชาการ มีศาสตราจารย์หลวงบริบาลบุรีภัณฑ์เป็นคณบดีท่านแรก ต่อมาในปีพ.ศ. 2517 คณะโบราณคดีได้ปรับปรุงการศึกษาระดับปริญญาบัณฑิต โดยขยายขอบเขตการผลิตบัณฑิตในสาขาวิชาอื่น ๆ อีกนอกเหนือจากการผลิตนักโบราณคดี เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ในปัจจุบัน ซึ่งก็คือการเพิ่มสาขาวิชาภาษาอังกฤษและภาษาฝรั่งเศส เพื่อให้บัณฑิตสามารถใช้ภาษาในชีวิตประจำวันได้อย่างเชี่ยวชาญและนำไปประยุกต์ใช้กับงานต่าง ๆ ได้

คณะโบราณคดี ทำการเรียนการสอนตลอด 4 ปีการศึกษาที่มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ โดยมีศูนย์สันสกฤตศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากรเป็นหน่วยงานเสริมเพื่อทำการเรียนการสอนแก่นักศึกษาคณะโบราณคดีสาขาภาษาไทย รวมถึงวิชาโทบาลี สันสกฤต นอกจากนี้คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ยังถือเป็นที่เดียวในประเทศไทยที่มีการเปิดการเรียนการสอนในภาควิชาโบราณคดีและประวัติศาสตร์ศิลปะเป็นวิชาเอกอีกด้วย

ประวัติคณะและการเรียนการสอน[แก้]

คณะโบราณคดีได้ตั้งขึ้นในวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2498 โดยมีจุดมุ่งหมายหลักให้เป็นคณะวิชาที่ผลิตครูอาจารย์และนักโบราณคดี รวมทั้งเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับงานโบราณคดีเพื่อปฏิบัติหน้าที่ในกองโบราณคดีของกรมศิลปากร หรืองานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับโบราณคดี เพื่อเป็นการผลิตบุคลากรที่มีคุณภาพเพื่อดูแล รักษาโบราณสถานและโบราณวัตถุที่มีอยู่ทั่วประเทศไทยให้คงอยู่อย่างยาวนานเพื่อให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาต่อไป โดยในส่วนของสาขาโบราณคดีนั้นจะเน้นการขุดค้นโบราณวัตถุเพื่อการศึกษาในเรื่องที่สนใจ ส่วนสาขาประวัติศาสตร์ศิลปะจะเน้นการศึกษารูปแบบการสร้างสถาปัตยกรรม รวมถึงภาพเขียนในแต่ละยุคสมัยเพื่อเข้าใจในการสื่อความหมาย รวมถึงอิทธิพลที่ส่งผลต่องานศิลปะนั้น ๆ และสาขามานุษยวิทยาเป็นการศึกษามนุษย์เพื่อเข้าใจพฤติกรรมต่าง ๆ ที่ส่งผลต่อสังคมและคนรอบข้าง

ในแรกเริ่มนั้นยังไม่ได้มีการเปิดสอนทางด้านภาษา ต่อภายหลังมีการปรับเปลี่ยนหลักสูตรให้มีความสอดคล้องกับตลาดแรงงานในปัจจุบันมากขึ้น จึงได้มีการเปิดสอนในภาควิชาภาษาตะวันออกและภาษาตะวันตก โดยในภาควิชาภาษาตะวันมีสาขาภาษาไทยเป็นวิชาเอก ส่วนภาควิชาภาษาตะวันตกประกอบด้วยสาขาภาษาอังกฤษและภาษาฝรั่งเศส ซึ่งเป็นการเรียนการสอนที่เน้นการเรียนภาษาเพื่อการนำไปใช้ประกอบอาชีพเฉกเช่นเดียวกับคณะมนุษย์ศาสตร์หรือคณะศิลปศาสตร์ ถึงแม้จะมีการเพิ่มคณะวิชาภาษาตะวันออกและภาษาตะวันตกซึ่งเป็นสาขาที่เน้นศึกษาภาษาล้วน ๆ เข้ามาแต่ก็ยังคงใช้ชื่อคณะว่าคณะโบราณคดีตามเดิมเพื่อเป็นการคงเอกลักษณ์ของคณะที่มีมานานไว้นั่นเอง และเนื่องด้วยการเปิดสอนในสาขาที่ครอบคลุมทั้งด้านสังคมและภาษา ทำให้บัณฑิตสามารถประกอบอาชีพต่าง ๆ ได้ เช่น นักโบราณคดี นักประวัติศาสตร์ศิลปะ นักมานุษยวิทยา มัคคุเทศก์ นักเขียน นักเขียนสารคดี พนักงานโรงแรม พนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน ประชาสัมพันธ์ นักข่าว อาจารย์สอนภาษาอังกฤษหรือภาษาฝรั่งเศส ฯลฯ

ปรัชญาคณะ[แก้]

"ศึกษามนุษย์ ขุดค้นก้าวหน้า ภาษาเชี่ยวชาญ สืบสานศิลปวัฒนธรรม"

อาคารเรียน[แก้]

ตึกคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ

นักศึกษาคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ทำการศึกษาที่มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ ตลอดหลักสูตรทั้ง 4 ปี โดยมีอาคารที่มักใช้เรียนทั้งหมด 3 อาคารเรียน ส่วนการขุดค้นหรือการศึกษานอกสถานที่จะเป็นกรณีพิเศษของนักศึกษาในวิชาเอกโบราณคดี มานุษยวิทยาและประวัติศาสตร์ศิลปะ โดย 3 อาคารเรียนที่ใช้มีดังนี้

  1. ตึกคณะโบราณคดี วังท่าพระ - เป็นอาคารเรียนหลักของคณะโบราณคดี โครงสร้างอาคารเป็นตึกเรียนสูง 5 ชั้น โดยนักศึกษาทุกวิชาเอกจะทำการศึกษาที่อาคารนี้ หน้าตึกจะมีสนามบาสเกตบอล ใช้เพื่อการทำกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การชนช้าง หรือการเชียร์โต้ของแต่ละคณะในวังท่าพระ รวมถึงใช้เป็นที่จอดรถในกรณีที่ที่จอดรถไม่เพียงพอ
  2. หอประชุมและศูนย์เรียนรวม วังท่าพระ - ในส่วนของหอประชุมใช้เพื่อสำหรับการเรียนการสอนในวิชาศึกษาทั่วไปหรือวิชาที่มีนักศึกษาลงเป็นจำนวนมาก รองรับนักศึกษาได้ราว ๆ 300 คน และอาคารศูนย์รวมนั้นแท้จริงเป็นอาคารของคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร แต่ได้มีการแบ่งชั้นใต้ดิน ชั้น 1 และชั้น 2 เพื่อเป็นศูนย์เรียนรวมของนักศึกษา เพื่อรองรับความแออัด
  3. ศูนย์สันสกฤตศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร - ตั้งอยู่ที่คลองทวีวัฒนา มีจุดประสงค์เพื่อเป็นหน่วยงานเสริมแก่คณะโบราณคดี ภาควิชาภาษาตะวันออก ในด้านการให้ความรู้ทางด้านวิชาการ โดยนักศึกษาเอกวิชาภาษาไทย จะได้ทำการศึกษาที่ศูนย์สันสกฤตศึกษาเป็นครั้งคราว

นอกจาก 3 อาคารนี้แล้ว คณะโบราณคดี ยังมีตึกคณะอีกแห่งอยู่ที่มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตสารสนเทศเพชรบุรี เนื่องจากในตอนนั้นทางมหาวิทยาลัยมีความเห็นให้ย้ายคณะโบราณคดีมาศึกษาที่วิทยาเขตสารสนเทศเพชรบุรี แต่ไม่ได้รับการสนับสนุนและเห็นชอบจากอาจารย์คณะโบราณคดี รวมถึงนักศึกษาส่วนใหญ่ ทำให้ล้มเลิกไป จึงมีการใช้ตึกคณะโบราณคดีที่วิทยาเขตสารสนเทศเพชรบุรีในโอกาสต่าง ๆ แทน ส่วนคณะโบราณคดีก็ให้ทำการเรียนการสอนที่วังท่าพระตามเดิม

เพลงประจำคณะ[แก้]

เพลงของคณะโบราณคดีนั้นถูกแต่งไว้มากกว่า 20 เพลง เพื่อใช้ในกิจกรรมสันทนาการต่าง ๆ เช่น การชนช้างหรือการเข้าค่ายคณะ เป็นต้น แต่เพลงที่ได้รับการยอมรับและถือเป็นเพลงประจำคณะคือเพลง แววมยุรา ซึ่งถูกแต่งโดยพิเศษ สังข์สุวรรณ ศิษย์เก่าคณะโบราณคดี เพลงแววมยุราถูกแต่งขึ้นในช่วงที่เรียกว่าเป็นช่วงวิกฤตของคณะก็ว่าได้ เนื่องจากในช่วงปีพ.ศ. 2513 มีแนวโน้มจากผู้บริหารมหาวิทยาลัยศิลปากรว่าต้องการให้คณะโบราณคดีถูกยุบไปรวมกับคณะอักษรศาสตร์ ซึ่งก็ถูกหลายฝ่ายค้านไว้ โดยเฉพาะนักศึกษาคณะโบราณคดีที่ได้ออกมาคัดค้านอย่างชัดเจน จึงเป็นที่มาของเพลงแววมยุราที่ในเพลงมีการแสดงความน้อยเนื้อต่ำใจ ที่คณะโบราณคดีถูกมองข้ามและไม่ได้รับการเหลียวแลหรือเห็นค่าพิเศษ สังข์สุวรรณยังได้เปรียบเปรยดอกแววมยุราซึ่งเป็นดอกของผักตบชวาที่แม้ผักตบชวาจะล่องลอยไปตามน้ำอย่างไร้ค่าแต่เมื่อผลิดอกสีม่วงและอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม ทุกคนก็จะเห็นค่าของมัน เฉกเช่นเดียวกับชาวคณะโบราณคดีที่ในตอนนั้นไม่ได้รับความเห็นค่า แต่หากสามัคคีและช่วยกันผ่านวิกฤตไปด้วยกันก็จะเป็นดอกแววมยุราที่งดงาม และดอกแววมยุรายังมีสีม่วงเฉกเช่นเดียวกับสีคณะโบราณคดีอีกด้วย

นอกจากนี้เพลง สวัสดีศิลปากร ยังเป็นหนึ่งในเพลงที่ถูกแต่งโดยคณะโบราณคดี ในช่วงที่เกิดเหตุการณ์อุทกภัยในประเทศไทย พ.ศ. 2538 จึงได้มีการแต่งเพลงนี้เพื่อใช้ในการหาเงินบริจาคให้ผู้ประสบภัย ภายหลังก็ได้มีการใช้เพลงนี้ในทุกกิจกรรมและใช้ร้องกันในทุกคณะของมหาวิทยาลัยศิลปากร

ภาควิชาและหมวดวิชา[แก้]

คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากรประกอบด้วยภาควิชาดังต่อไปนี้

หลักสูตรการศึกษา[แก้]

ปัจจุบันคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เปิดทำการเรียนการสอนในหลักสูตร ดังต่อไปนี้

ปริญญาตรี
ปริญญาโท
ปริญญาเอก

หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.)

  • สาขาวิชาโบราณคดี
  • สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ
  • สาขาวิชามานุษยวิทยา
  • สาขาวิชาภาษาไทย
  • สาขาวิชาภาษาอังกฤษ
  • สาขาวิชาภาษาฝรั่งเศส
  • สาขาวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ศศ.ม.)

  • สาขาวิชาโบราณคดี
  • สาขาวิชาจารึกศึกษา
  • สาขาวิชาสันสกฤตศึกษา
  • สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ
  • สาขาวิชาการจัดการทรัพยากรวัฒนธรรม

หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)

  • สาขาวิชาโบราณคดี
  • สาขาวิชาจารึกศึกษา
  • สาขาวิชาสันสกฤตศึกษา
  • สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ

รายพระนามและรายนามผู้ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะโบราณคดี[แก้]

    คณบดีคณะโบราณคดี   
(พ.ศ. 2498 - ปัจจุบัน)
ลำดับ รายพระนาม/รายนาม สถานะ ระยะเวลาการดำรงตำแหน่ง
ที่มา
1 ศาสตราจารย์หลวงบริบาลบุรีภัณฑ์ (ป่วน อินทุวงศ์)
คณบดี พ.ศ. 2498 - พ.ศ. 2504 คณบดีคณะโบราณคดีคนแรก
2 ศาสตราจารย์หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล
รักษาราชการแทนคณบดี 1 กันยายน พ.ศ. 2504 - 1 เมษายน พ.ศ. 2508 คำสั่ง มศก. ที่ 21/2501 ลงวันที่ 5 กันยายน 2501
คณบดี 2 เมษายน พ.ศ. 2508 - 18 มีนาคม พ.ศ. 2516 ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี ลงวันที่ 8 เมษายน 2508
คณบดี 19 มีนาคม พ.ศ. 2516 - 25 มิถุนายน พ.ศ. 2518 คำสั่ง มศก. ที่ 80/2516 ลงวันที่ 5 เมษายน 2516
3 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ร้อยเอกเสนีย์ วิลาวรรณ
คณบดี 26 มิถุนายน พ.ศ. 2518 - 3 มีนาคม พ.ศ. 2521 คำสั่ง มศก. ที่ 207/2518 ลงวันที่ 30 มิถุนายน 2518
4 ศาสตราจารย์เกียรติคุณ คุณหญิงไขศรี ศรีอรุณ
คณบดี 4 มีนาคม พ.ศ. 2521 - 3 มีนาคม พ.ศ. 2525 คำสั่ง มศก.ที่ 126/2521 ลงวันที่ 30 มีนาคม 2521
5 อาจารย์พุฒ วีรประเสริฐ
คณบดี 4 มีนาคม พ.ศ. 2525 - 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2527 คำสั่ง มศก. ที่ 141/2525 ลงวันที่ 4 มีนาคม 2525
คณบดี 17 ตุลาคม พ.ศ. 2529 - 30 กันยายน พ.ศ. 2533 คำสั่ง มศก. ที่ 766/2529 ลงวันที่ 21 ตุลาคม 2529
6 ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.จำลอง สารพัดนึก
คณบดี 1 มิถุนายน พ.ศ. 2527 - 16 ตุลาคม พ.ศ. 2529 คำสั่ง มศก.ที่ 701/2527 ลงวันที่ 24 สิงหาคม 2527
7 อาจารย์วีรพันธุ์ มาไลยพันธุ์
คณบดี 1 ตุลาคม พ.ศ. 2533 - 30 กันยายน พ.ศ. 2535 คำสั่ง มศก.ที่ 767/2533 ลงวันที่ 5 กันยายน 2533
8 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ชาติชาย ร่มสนธิ์
รักษาราชการแทนคณบดี 1 ตุลาคม พ.ศ. 2535 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2535 คำสั่ง มศก.ที่ 906/2535 ลงวันที่ 28 กันยายน 2535
9 ศาสตราจารย์ ดร.ผาสุข อินทราวุธ
คณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2535 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2539 คำสั่ง มศก.ที่ 941/2535 ลงวันที่ 8 ตุลาคม 2535
คณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2543 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2547 คำสั่ง มศก. ที่ 891/2543 ลงวันที่ 30 สิงหาคม 2543
10 ผู้ช่วยศาสตราจารย์พิบูล ศุภกิจวิเลขการ
คณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2539 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2543 คำสั่ง มศก.ที่ 949/2539 ลงวันที่ 6 กันยายน 2539
11 รองศาสตราจารย์สุรพล นาถะพินธุ
คณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2547 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2551 คำสั่ง มศก.ที่ 937/2547 ลงวันที่ 14 กรกฎาคม 2547
รักษาราชการแทนคณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2551 - 16 ธันวาคม พ.ศ. 2551 คำสั่ง มศก. ที่ 1635/2551 ลงวันที่ 7 ตุลาคม 2551
12 ศาสตราจารย์สายันต์ ไพรชาญจิตร์
คณบดี 17 ธันวาคม พ.ศ. 2551 - 30 กันยายน พ.ศ. 2553 คำสั่ง มศก.ที่ 2136/2551 ลงวันที 17 ธันวาคม 2551
รักษาราชการแทนคณบดี 1 ตุลาคม พ.ศ. 2553 - 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 คำสั่ง มศก. ที่ 1635/2551 ลงวันที่ 7 ตุลาคม 2551
13 ผู้ช่วยศาสตราจารย์เพ็ญพรรณ เจริญพร
คณบดี 1 มีนาคม พ.ศ. 2554 - 30 เมษายน พ.ศ. 2556
14 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ชวลิต ขาวเขียว
คณบดี 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2556 - ปัจจุบัน

เกร็ด[แก้]

  • สีประจำคณะ คือ      สีม่วง หรือ สีม่วงเม็ดมะปราง ตามโครงการอนุรักษ์และส่งเสริมโทนสีของไทย เพื่อเป็นกิจกรรมหนึ่งเนื่องในโอกาสครบรอบ 70 ปี มหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งไม่ได้อนุมัติประกาศใช้อย่างเป็นทางการ
  • การสอบเข้ามหาวิทยาลัยปีการศึกษา 2548 คณะโบราณคดี วิชาเอกภาษาไทย เป็นสาขาวิชาที่มีผู้เลือกสมัครมากเป็นอันดับ 1 ของประเทศไทย
  • สาขาวิชาภาษาฝรั่งเศส คณะโบราณคดี เป็นสาขาวิชาที่ได้รับการจัดอันดับให้เป็นคณะที่มีความเด่นทางและเข้มแข็งทางวิชาการด้านภาษาฝรั่งเศสเป็นอันดับ 2 ของประเทศไทยรองจากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยการจัดอันดับของสมาคมฝรั่งเศส
  • ปี 2549 ได้รับการจัดอันดับให้เป็นคณะที่มีศักยภาพการเรียนการสอนเป็นอันดับ 9 ของกลุ่มคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ จากการจัดอันดับของ สกอ.
  • การสอบเข้ามหาวิทยาลัยปีการศึกษา 2552 คณะโบราณคดี วิชาเอกมานุษยวิทยา เป็นสาขาวิชาที่มีผู้เลือกสมัครมากเป็นอันดับ 8 ของประเทศไทย
  • สาขาภาษาอังกฤษและภาษาฝรั่งเศส ไม่ได้สอนภาษาโบราณหรือโบราณคดีภาคภาษาต่างประเทศแต่อย่างใด แต่เป็นการสอนให้ใช้ภาษาได้อย่างเชี่ยวชาญเพื่อการนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน เหมือนคณะมนุษยศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ หรือคณะศิลปศาสตร์ ของมหาวิทยาลัยอื่นทุกประการ

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]