การห้ามสูบบุหรี่

สัญลักษณ์ห้ามสูบบุหรี่

สัญลักษณ์พื้นที่สูบบุหรี่

การห้ามสูบบุหรี่ (อังกฤษ: smoking ban) เป็นนโยบายสาธารณะที่กำหนดข้อห้ามเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ในพื้นที่บางประเภท โดยอาจอยู่ในรูปของกฎหมายอาญา กฎระเบียบด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย หรือระเบียบด้านการคุ้มครองสุขภาพในการทำงาน พื้นที่ที่มักอยู่ภายใต้การบังคับใช้กฎหมายห้ามสูบบุหรี่ ได้แก่ ที่ทำงานภายในอาคารและอาคารที่เปิดให้สาธารณชนใช้ เช่น ร้านอาหาร บาร์ อาคารสำนักงาน โรงเรียน ร้านค้า โรงพยาบาล ห้องสมุด สถานที่คมนาคม และอาคารราชการ รวมถึงยานพาหนะขนส่งสาธารณะ เช่น เครื่องบิน รถโดยสาร เรือ และรถไฟ นอกจากนี้ กฎหมายในบางประเทศยังขยายข้อห้ามไปถึงพื้นที่กลางแจ้งบางแห่ง เช่น สวนสาธารณะ ชายหาด ลานคนเดิน บริเวณมหาวิทยาลัยและโรงพยาบาล รวมถึงพื้นที่ภายในระยะที่กำหนดจากทางเข้าอาคาร และในบางกรณีอาจครอบคลุมถึงยานพาหนะส่วนบุคคลและที่อยู่อาศัยแบบหลายยูนิตด้วย

เหตุผลที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุดในการออกมาตรการจำกัดการสูบบุหรี่คือผลกระทบด้านลบต่อสุขภาพจากควันบุหรี่มือสอง หรือการสูดดมควันยาสูบโดยผู้ที่ไม่ได้สูบบุหรี่โดยตรง ซึ่งเชื่อมโยงกับโรคหลายชนิด เช่น โรคหัวใจ มะเร็ง และโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง จำนวนกฎหมายและมาตรการห้ามสูบบุหรี่ทั่วโลกเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 อันเป็นผลมาจากความรู้และความเข้าใจที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับความเสี่ยงต่อสุขภาพเหล่านี้ ในระยะแรก มาตรการหลายประเทศเพียงกำหนดพื้นที่ปลอดบุหรี่ภายในอาคาร อย่างไรก็ตาม แนวทางดังกล่าวลดความนิยมลงภายหลังจากมีหลักฐานชี้ชัดว่าไม่สามารถขจัดความเสี่ยงด้านสุขภาพจากควันบุหรี่มือสองได้อย่างแท้จริง นอกจากนี้ การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบในปี ค.ศ. 2024 พบว่า คุณภาพอากาศในพื้นที่ให้บริการกลางแจ้งที่มีลักษณะกึ่งปิดล้อมซึ่งอนุญาตให้สูบบุหรี่ รวมถึงพื้นที่ปลอดบุหรี่ทั้งกลางแจ้งและภายในอาคารที่อยู่ติดกัน มักมีค่าฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM_2.5) สูงเกินเกณฑ์ที่องค์การอนามัยโลกแนะนำ ซึ่งสนับสนุนข้อเสนอในการขยายมาตรการพื้นที่ปลอดบุหรี่ไปยังสถานบริการกลางแจ้งด้วย

ความคิดเห็นเกี่ยวกับกฎหมายห้ามสูบบุหรี่มีความหลากหลาย หลายบุคคลและหลายองค์กร เช่น องค์การอนามัยโลก สนับสนุนมาตรการดังกล่าวโดยให้เหตุผลว่าสามารถช่วยปรับปรุงผลลัพธ์ด้านสุขภาพ ผ่านการลดการได้รับควันบุหรี่มือสอง และอาจช่วยลดจำนวนผู้สูบบุหรี่ลงได้ ในขณะเดียวกัน ก็มีผู้คัดค้านที่มองว่ากฎหมายห้ามสูบบุหรี่เป็นการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลและสิทธิในทรัพย์สิน รวมถึงก่อให้เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจ และปัญหาอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง