จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ในแคลคูลัสเชิงปริพันธ์ การหาปริพันธ์โดยใช้สูตรลดทอน เป็นวิธีการที่ใช้ความสัมพันธ์เวียนเกิด ใช้เมื่อนิพจน์ที่มีตัวแปรเสริมเป็นจำนวนเต็ม ซึ่งโดยปกติอยู่ในรูปของเลขยกกำลังของฟังก์ชันเบื้องต้น หรือผลคูณของฟังก์ชันอดิศัย และพหุนามที่มีดีกรีใด ๆ ไม่สามารถหาปริพันธ์โดยตรงได้ แต่การใช้วิธีการหาปริพันธ์อื่น ๆ สามารถกำหนดสูตรลดทอนเพื่อให้ได้ปริพันธ์ของนิพจน์เดียวกันหรือคล้ายกันที่มีตัวแปรจำนวนเต็มเสริมที่ต่ำลง โดยจะลดความซับซ้อนของปริพันธ์ลงทีละน้อยจนกระทั่งสามารถหาค่าได้ [1] วิธีหาปริพันธ์นี้เป็นหนึ่งในวิธีแรก ๆ ที่ใช้กัน
วิธีการคำนวณหาปริพันธ์
[แก้]
ในการคำนวณหาปริพันธ์ เราให้ n เป็นค่าของตัวแปรเสริม และใช้สูตรลดทอนเพื่อแสดงอยู่ในรูปของปริพันธ์ของ (n – 1) หรือ (n – 2) ปริพันธ์ที่มีเลขยกกำลังต่ำกว่าสามารถนำมาใช้คำนวณปริพันธ์เลขยกกำลังสูงกว่าได้ โดยกระบวนการนี้ทำต่อไปซ้ำ ๆ จนกว่าจะถึงจุดที่สามารถหาปริพันธ์ฟังก์ชันได้ โดยปกติเมื่อเลขยกกำลังของฟังก์ชันดังกล่าวเป็น 0 หรือ 1 จากนั้นเราทำการแทนค่าผลลัพธ์ก่อนหน้านั้นอีกครั้งจนกระทั่งเราหา In ได้[2]
ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างของวิธีการใช้สูตรลดทอน
ปริพันธ์ของฟังก์ชันโคไซน์
[แก้]
โดยทั่วไปปริพันธ์เช่น

สามารถหาค่าได้โดยการใช้สูตรลดทอน
, สำหรับ n = 1, 2 ... 30
เริ่มต้นโดยการตั้งให้

สามารถเขียนใหม่ได้เป็น

หาปริพันธ์โดยการแทนค่าดังนี้


สามารถหาปริพันธ์โดยการแยกส่วน




ดังนั้นสูตรลดทอนคือ

ตัวอย่างเพิ่มเติมจากตัวอย่างด้านบนสามารถนำมาใช้หาปริพันธ์สมมติให้ n = 5

คำนวนหาปริพันธ์ที่มีเลขดัชนีต่ำกว่า


แทนค่ากลับได้


![{\displaystyle I_{5}\ ={\frac {1}{5}}\cos ^{4}x\sin x+{\frac {4}{5}}\left[{\frac {1}{3}}\cos ^{2}x\sin x+{\frac {2}{3}}\sin x\right]+C,\,}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/7803bf2d86071f40537d4590e76ab498354b7c7f)
โดยที่ C เป็นค่าคงที่
ปริพันธ์ของเลขชี้กำลัง
[แก้]
ตัวอย่างทั่วไปอีกอันคือ

เริ่มโดยการตั้งให้

หาปริพันธ์โดยการแทนค่า


สามารถหาปริพันธ์โดยการแยกส่วน


เลื่อนดัชนีกลับไป 1 (n + 1 → n และ n → n – 1)

แก้หา In

ดังนั้นสูตรลดทอนคือ

วิธีทางเลือกอื่นในการหาสูตรลดทอนทำได้โดยเริ่มจากการแทนค่า 
หาปริพันธ์โดยการแทนค่า


สามารถหาปริพันธ์โดยการแยกส่วน

ซึ่งให้สูตรลดลดทอนเมื่อแทนค่ากลับ

ซึ่งเท่ากับ

อีกทางเลือกหนึ่งในการหาสูตรลดทอนได้โดยการบูรณาการแบบแยกส่วน





จำไว้ว่า


ซึ่งให้สูตรลดทอนเมื่อแทนค่ากลับ

ซึ่งเท่ากับ

รายการสูตรลดทอนจำนวนเต็ม
[แก้]
ปริพันธ์ต่อไปนี้[3] ประกอบด้วย
- ตัวประกอบของรากเชิงเส้น

- ตัวประกอบเชิงเส้น
และรากเชิงเส้น 
- ตัวประกอบกำลังสอง

- ตัวประกอบกำลังสอง
, สำหรับ 
- ตัวประกอบกำลังสอง
, สำหรับ 
- ตัวประกอบกำลังสอง (ลดทอนไม่ได้)

- รากที่สองของตัวประกอบกำลังสองที่ลดทอนไม่ได้

| ปริพันธ์ |
สูตรลดทอน |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
![{\displaystyle I_{m,n}={\begin{cases}-{\frac {1}{(n-1)(bp-aq)}}\left[{\frac {1}{(ax+b)^{m-1}(px+q)^{n-1}}}+a(m+n-2)I_{m,n-1}\right]\\{\frac {1}{(m-1)(bp-aq)}}\left[{\frac {1}{(ax+b)^{m-1}(px+q)^{n-1}}}+p(m+n-2)I_{m-1,n}\right]\end{cases}}\,\!}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/22e62922721540ee6636beadc5183d305fa0a98b) |
 |
![{\displaystyle I_{m,n}={\begin{cases}-{\frac {1}{(n-1)(bp-aq)}}\left[{\frac {(ax+b)^{m+1}}{(px+q)^{n-1}}}+a(n-m-2)I_{m,n-1}\right]\\-{\frac {1}{(n-m-1)p}}\left[{\frac {(ax+b)^{m}}{(px+q)^{n-1}}}+m(bp-aq)I_{m-1,n}\right]\\-{\frac {1}{(n-1)p}}\left[{\frac {(ax+b)^{m}}{(px+q)^{n-1}}}-amI_{m-1,n-1}\right]\end{cases}}\,\!}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/18cf63aea753eb3517e589623b4728e1545c012b) |
| ปริพันธ์ |
สูตรลดขนาด |
 |
 |
 |
 |
| ปริพันธ์ |
สูตรลดขนาด |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| ปริพันธ์ |
สูตรลดขนาด |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| ปริพันธ์ |
สูตรลดขนาด |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| ปริพันธ์ |
สูตรลดขนาด |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| ปริพันธ์ |
สูตรลดขนาด |
 |
 |
 |
 |

ปริพันธ์ต่อไปนี้[4] ประกอบด้วย
- ตัวประกอบของไซน์
- ตัวประกอบของโคไซน์
- ตัวประกอบของผลคูณและผลหารของไซน์และโคไซน์
- ผลคูณ/ผลหารของตัวประกอบเลขชี้กำลังและกำลังของ x
- ผลคูณของตัวประกอบเลขชี้กำลังและไซน์/โคไซน์
| ปริพันธ์ |
สูตรลดทอน |
 |
 |
 |
 |

|

สูตรเหล่านี้สามารถรวมกันให้อยู่ในรูป In

![{\displaystyle I_{n}=-{\frac {\sin {ax}}{(n-1)x^{n-1}}}-{\frac {a}{n-1}}\left[{\frac {\cos {ax}}{(n-2)x^{n-2}}}+{\frac {a}{n-2}}I_{n-2}\right]\,\!}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/c59ab79c10f4eed2620c496fac8b476174a84477)

และในรูป Jn

![{\displaystyle J_{n}=-{\frac {\cos {ax}}{(n-1)x^{n-1}}}-{\frac {a}{n-1}}\left[-{\frac {\sin {ax}}{(n-2)x^{n-2}}}+{\frac {a}{n-2}}J_{n-2}\right]\,\!}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/cf2ed60b99d5d7b4dfa736c3627c68021c847b44)

|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| ปริพันธ์ |
สูตรลดรูป |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| ปริพันธ์ |
สูตรลดทอน |
 |
 |

|
 |
 |
 |
 |
 |
- ↑ Mathematical methods for physics and engineering, K.F. Riley, M.P. Hobson, S.J. Bence, Cambridge University Press, 2010, ISBN 978-0-521-86153-3
- ↑ Further Elementary Analysis, R.I. Porter, G. Bell & Sons Ltd, 1978, ISBN 0-7135-1594-5
- ↑ http://www.sosmath.com/tables/tables.html -> รายการปริพันธ์ไม่จำกัดเขต
- ↑ http://www.sosmath.com/tables/tables.html -> รายการปริพันธ์ไม่จำกัดเขต
- Anton, Bivens, Davis, Calculus, 7th edition.