การวางนัยทั่วไปเร็วเกินไป

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

การวางนัยทั่วไปเร็วเกินไป[1] (อังกฤษ: Hasty generalization) เป็นเหตุผลวิบัติอรูปนัย (informal fallacy) ที่มีการวางนัยทั่วไปอย่างผิดพลาด คือมีการวางนัยทั่วไปโดยอุปนัยอาศัยหลักฐานที่ไม่เพียงพอ กล่าวอีกอย่างหนึ่งก็คือ เป็นการสรุปประเด็นเร็วเกินไปโดยที่ไม่ได้พิจารณาองค์ประกอบทั้งหมด ในสถิติศาสตร์ นี้อาจหมายถึงการทำการสรุปโดยทั่วไปโดยใช้สถิติที่มาจากการสำรวจด้วยตัวอย่างที่ไม่สามารถเป็นตัวแทนของประชากรทั้งสิ้น[2] เหตุผลวิบัติชนิดนี้เป็นประเภทตรงกันข้ามกับเหตุผลวิบัติที่มีชื่อว่า slothful induction ซึ่งเป็นการปฏิเสธผลสรุปที่สมควรตามเหตุผลโดยอุปนัย เช่นโดยอ้างว่า "เป็นเพียงเรื่องบังเอิญ"

ตัวอย่าง[แก้ไขต้นฉบับ]

การวางนัยทั่วไปเร็วเกินไปมักจะมีรูปแบบดังต่อไปนี้

  1. ห เป็นจริงสำหรับ ก
  2. ห เป็นจริงสำหรับ ข
  3. ห เป็นจริงสำหรับ ค
  4. ห เป็นจริงสำหรับ ง
  5. และดังนั้น ห จึงเป็นจริงด้วยสำหรับ จ, ฉ, ช, ฯลฯ

ยกตัวอย่างเช่น ถ้าบุคคลหนึ่งเดินเข้าไปในหมู่บ้านเป็นครั้งแรกแล้วเห็นคน 10 คน ล้วนแต่เป็นเด็กทั้งสิ้น เขาอาจจะสรุปอย่างผิด ๆ ว่าไม่มีผู้ใหญ่ในหมู่บ้านนี้

หรืออีกตัวอย่างหนึ่งคือ ถ้าคนหนึ่งกำลังดูเลขชุดหนึ่ง เลข 1 เป็นเลขยกกำลังสอง 3 เป็นจำนวนเฉพาะ 5 เป็นจำนวนเฉพาะ 7 เป็นจำนวนเฉพาะ 9 เป็นเลขยกกำลังสอง 11 เป็นจำนวนเฉพาะ และ 13 เป็นจำนวนเฉพาะ ดังนั้น บุคคลนั้นจึงกล่าวว่า เลขคี่ถ้าไม่เป็นเลขจำนวนเฉพาะก็จะเป็นเป็นเลขยกกำลังสอง

ชื่ออื่น ๆ[แก้ไขต้นฉบับ]

เหตุผลวิบัตินี้มีชื่ออื่น ๆ ว่า

  • Fallacy of insufficient statistics (เหตุผลวิบัติโดยมีสถิติไม่เพียงพอ)
  • Fallacy of insufficient sample (เหตุผลวิบัติโดยมีตัวอย่างไม่พอ)
  • Generalization from the particular (การวางนัยทั่วไปจากข้อมูลเฉพาะ)
  • Leaping to a conclusion (การกระโดดสรุป)
  • Hasty induction (การสรุปเชิงอุปนัยเร็วเกินไป)
  • Law of small numbers (กฎการมีตัวอย่างน้อย)
  • Unrepresentative sample (ตัวอย่างที่ไม่เป็นตัวแทน)
  • Secundum quid

เชิงอรรถและอ้างอิง[แก้ไขต้นฉบับ]

  1. "ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑", ให้ความหมายของ generalization ว่า "การวางนัยทั่วไป"
  2. "Fallacy: Hasty Generalization (Nizkor Project)". สืบค้นเมื่อ 2008-10-01.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้ไขต้นฉบับ]