กองอาสารักษาดินแดน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
กองอาสารักษาดินแดน
เครื่องหมายราชการของกองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน (ปัจจุบันคือ สำนักอำนวยการกองอาสารักษาดินแดน) กระทรวงมหาดไทย
เครื่องหมายราชการของกองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน
ประจำการ พ.ศ. 2497
ประเทศ  ไทย
รูปแบบ กำลังกึ่งทหาร (มีฐานะเป็นนิติบุคคล)
ขึ้นกับ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย[1]
กองบัญชาการ ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร 10400
คำขวัญ ปวงข้า อส. ขอตั้งสัจจา จะปกป้องพาราจนสิ้นใจ
วันสถาปนา 10 กุมภาพันธ์
(วันประกาศใช้พระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. 2497)
ผู้บังคับบัญชา
ผู้บัญชาการกองอาสารักษาดินแดน นายกองใหญ่ อนุพงษ์ เผ่าจินดา (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย)

กองอาสารักษาดินแดน (อักษรย่อ: อส., อังกฤษ: Volunteer Defense Corps; VDC) เป็นกำลังกึ่งทหาร ทำหน้าที่รักษาความสงบร่วมกับพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ ปราบปรามผู้กระทำผิดกฎหมาย การจัดระเบียบสังคม การบริการประชาชน การส่งเสริมการท่องเที่ยว รวมถึงรักษาความปลอดภัยในสถานที่สำคัญ และการคมนาคม และเป็นกำลังสำรองส่วนหนึ่งที่พร้อมจะเพิ่มเติมและสนับสนุนกำลังทหารได้เมื่อมีการร้องขอทั้งในยามปกติและยามศึกสงคราม กองอาสารักษาดินแดนสังกัดกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย[2] มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้บัญชาการโดยตำแหน่ง[3]และประธานกรรมการ

ความเป็นมาของกองอาสารักษาดินแดน[แก้]

ระยะก่อน พ.ศ. 2454

สมัยโบราณเมื่อเกิดภาวะสงคราม จะมีราษฎรที่ไม่ใช่ทหารรวมตัวกันต่อสู้กับข้าศึกเพื่อรักษาแผ่นดิน อาทิ สมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ศึกบางระจัน ชาวบ้านบางระจันที่ไม่ใช่ทหารพยายามต่อสู้กับพม่าจนสิ้นกำลัง ประมาณ พ.ศ. 2308-2309

สมัยการสู้รบที่เมืองถลาง คุณหญิงจันและนางมุก (ท้าวเทพกษัตรี และท้าวศรีสุนทร)

สมัยกู้อิสรภาพเมืองนครราชสีมา โดยการนำของคุณหญิงโม (ท้าวสุรนารี)

สมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้สถาปนา “กองเสือป่า” ขึ้นเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2454 เป็นกองพลอาสาสมัครเพื่ออบรมข้าราชการและประชาชนให้รู้จักรักชาติ รู้จักหน้าที่ในการป้องกันรักษาประเทศชาติ

ระยะตั้งแต่ พ.ศ. 2454-2497

มีความพยายามที่จัดตั้งหน่วยพลเรือนอาสาขึ้นให้เป็นระบบ ทั้งในยามปกติและสงคราม มีการนำแนวคิดจากต่างประเทศมาใช้หลังจากมีการจัดตั้งกองเสือป่าขึ้น ในสมัยรัฐบาลจอมพล ป.พิบูลสงคราม ได้มีแนวคิดในการจัดตั้งหน่วยพลเรือนอาสา โดยได้ออกพระราชบัญญัติกำหนดหน้าที่คนไทยในเวลารบ พ.ศ. 2481 และพระราชบัญญัติให้อำนาจในการเตรียมการป้องกันประเทศ พ.ศ. 2484 เพื่อให้การฝึกอบรมคนไทยให้รู้จักหน้าที่ในการป้องกันรักษาประเทศชาติในยามศึกสงคราม โดยมอบหมายให้กระทรวงมหาดไทยเป็นผู้ดำเนินการ

ระยะตั้งแต่ พ.ศ. 2497 - ปัจจุบัน

ในปี พ.ศ. 2497 ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. 2497[4] ในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497 เป็นผลให้เกิดกิจการด้านพลเรือนอาสา มีรูปแบบและระบบการจัดการที่ชัดเจนมากขึ้น จึงถือเอาวันที่ 10 กุมภาพันธ์เป็นวันคล้ายวันสถาปนากองอาสารักษาดินแดน[5]

การจัดหน่วยและการบังคับบัญชา[แก้]

กองอาสารักษาดินแดน แบ่งการจัดหน่วยออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค

  • ส่วนกลาง ได้แก่ กองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นผู้บัญชาการ
  • ส่วนภูมิภาค ได้แก่ กองบังคับการกองอาสารักษาดินแดนจังหวัด โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นผู้บังคับการ และมีนายอำเภอ เป็นผู้บังคับกองร้อย

สมาชิกกองอาสารักษาดินแดน[แก้]

สมาชิก อส. มี 3 ประเภท[3] คือ

  1. ประเภทสำรอง คือ สมาชิกที่ยังไม่ได้รับการฝึกอบรมตามหลักสูตรที่กำหนด
  2. ประเภทประจำกอง คือ สมาชิกที่ได้รับการฝึกอบรมตามหลักสูตร และบรรจุอยู่ในอัตรากำลัง
  3. ประเภทกองหนุน คือ สมาชิกที่ได้ปลดออกจากประจำกอง

ชั้นยศ[แก้]

ชั้นยศของอาสารักษาดินแดน เป็นชั้นยศที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว แบ่งออกเป็นชั้นยศของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน และชั้นยศของสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน[6] สำหรับชื่อชั้นยศในภาษาอังกฤษนั้น ยึดถือตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเรียกชื่อยศและตำแหน่งในกองอาสารักษาดินแดนเป็นภาษาอังกฤษ (เพื่อพลาง) พ.ศ. 2511

ชั้นยศของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่[แก้]

ชั้นยศของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน แบ่งออกเป็น 7 ชั้นยศ ได้แก่

ลำดับ ชื่อยศ คำย่อ ชื่อยศภาษาอังกฤษ คำย่อภาษาอังกฤษ เครื่องหมายยศ
1 นายกองใหญ่ ก.ญ. Volunteer Defense Corps General VDC Gen.
นายกองใหญ่.jpg
2 นายกองเอก ก.อ. Volunteer Defense Corps Colonel VDC Col.
นายกองเอก.jpg
3 นายกองโท ก.ท. Volunteer Defense Corps Lieutenant Colonel VDC Lt.Col.
นายกองโท.jpg
4 นายกองตรี ก.ต. Volunteer Defense Corps Major VDC Maj.
นายกองตรี.jpg
5 นายหมวดเอก มว.อ Volunteer Defense Corps First Lieutenant VDC 1st Lt.
นายหมวดเอก.jpg
6 นายหมวดโท มว.ท. Volunteer Defense Corps second Lieutenant VDC 2nd Lt.
นายหมวดโท.jpg
7 นายหมวดตรี มว.ต. Volunteer Defense Corps third Lieutenant VDC 3rd Lt.
นายหมวดตรี.jpg

ชั้นยศของสมาชิก[แก้]

ชั้นยศของสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน แบ่งออกเป็น 4 ชั้นยศ ได้แก่

ลำดับ ชื่อยศ คำย่อ ชื่อยศภาษาอังกฤษ คำย่อภาษาอังกฤษ เครื่องหมายยศ
1 นายหมู่ใหญ่ ม.ญ. Volunteer Defense Corps Master Sergeant VDC M.Sgt.
นายหมู่ใหญ่.png
2 นายหมู่เอก ม.อ. Volunteer Defense Corps Sergeant VDC Sgt.
นายหมู่เอก.png
3 นายหมู่โท ม.ท. Volunteer Defense Corps Corporal VDC Cpl.
นายหมู่โท.png
4 นายหมู่ตรี ม.ต. Volunteer Defense Corps Lance Corporal VDC Lcpl
นายหมู่ตรี.png

สำหรับสมาชิกกองอาสารักษาดินแดนที่ไม่มียศ ได้กำหนดลำดับชั้นไว้ 4 ชั้น คือ สมาชิกเอก สมาชิกโท สมาชิกตรี และสมาชิก ใช้คำเรียกในภาษาอังกฤษว่า Volunteer Defense Corps Member (VDC Mbr.)

บทบาทหน้าที่[แก้]

ชุดเครื่องแบบปกติ คอพับของ อส.

พระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. 2497 ได้กำหนดบทบาทภารกิจของสมาชิก อส. ไว้ 6 ประการ คือ

  1. บรรเทาภัยที่เกิดจากธรรมชาติและการกระทำของข้าศึก
  2. ทำหน้าที่ตำรวจรักษาความสงบภายในท้องที่ร่วมกับพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ
  3. รักษาสถานที่สำคัญและ การคมนาคม
  4. ป้องกันการจารกรรม สดับตรับฟังและรายงานข่าว
  5. ทำความช่วยเหลือให้ความสะดวกแก่ ฝ่ายทหารตามที่ทหารต้องการและตัดทอนกำลังข้าศึก
  6. เป็นกำลังสำรองส่วนหนึ่งที่พร้อมจะเพิ่มเติมและสนับสนุนกำลังทหารได้เมื่อจำเป็น ภารกิจในปัจจุบันที่ได้รับมอบหมายจากรัฐบาลและกระทรวงมหาดไทย

นอกจากนั้นแล้ว สมาชิก อส. ยังมีบทบาทหน้าที่ในด้านต่างๆ อีกมากมาย อาทิเช่น ด้านการบริการประชาชน การรักษาความสงบเรียบร้อย การป้องกันแก้ไขปัญหายาเสพติด การจัดระเบียบสังคม การป้องกันภัยฝ่ายพลเรือน และการส่งเสริมการท่องเที่ยว เป็นต้น

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]