กองกำลังสำรองทางทหาร

กองกำลังสำรองทางทหาร (อังกฤษ: military reserve force) คือองค์กรทางทหารที่สมาชิกหรือกำลังพลสำรองมีทั้งอาชีพทางทหารและอาชีพพลเรือน โดยปกติแล้วจะไม่ได้ประจำการเต็มเวลา และมีบทบาทหลักคือพร้อมเข้ารับการระดมกำลังเมื่อกองทัพต้องการกำลังพลเพิ่มเติม โดยทั่วไป กองกำลังสำรองถือเป็นส่วนหนึ่งของกองกำลังประจำการถาวรของประเทศ และช่วยให้รัฐสามารถลดค่าใช้จ่ายทางทหารในยามสงบ ขณะเดียวกันยังคงมีกำลังที่พร้อมสำหรับสงคราม ในยามสงบ กำลังพลสำรองมักปฏิบัติหน้าที่แบบไม่เต็มเวลา ควบคู่กับการทำงานพลเรือน แม้ว่ากองกำลังสำรองส่วนใหญ่จะมีกำลังประจำเต็มเวลาอยู่จำนวนหนึ่งก็ตาม ทั้งนี้ กำลังพลสำรองอาจถูกเรียกระดมเพื่อปฏิบัติภารกิจเป็นระยะเวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนในช่วงเวลาปกติ เพื่อสนับสนุนปฏิบัติการเฉพาะด้าน ในช่วงสงคราม กำลังพลสำรองอาจถูกคงไว้ในราชการเป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปี แม้โดยทั่วไปแล้วจะไม่ยาวนานเท่ากับกำลังพลประจำการก็ตาม

ในประเทศที่ใช้ระบบทหารอาสาสมัคร กำลังสำรองจะคงทักษะทางทหารไว้โดยการฝึกเป็นระยะ (โดยทั่วไปประมาณเดือนละครั้งในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์) ซึ่งอาจกระทำในฐานะบุคคล หรือในฐานะสมาชิกของหน่วยกำลังสำรองประจำ เช่น กำลังสำรองกองทัพบกของสหราชอาณาจักร กองกำลังประเภทกองกำลังอาสาสมัคร กองกำลังพิทักษ์มาตุภูมิ กองกำลังป้องกันรัฐ หรือกองกำลังทหารของรัฐ อาจเป็นส่วนหนึ่งของกองกำลังสำรองทางทหาร เช่น กองกำลังพิทักษ์แห่งชาติของสหรัฐอเมริกา และกองกำลังพิทักษ์มาตุภูมิของนอร์เวย์ สวีเดน และเดนมาร์ก ในบางประเทศ (เช่น โคลอมเบีย อิสราเอล นอร์เวย์ สิงคโปร์ เกาหลีใต้ สวีเดน และไต้หวัน) การเป็นกำลังสำรองเป็นหน้าที่บังคับเป็นระยะเวลาหลายปีหลังจากเสร็จสิ้นการรับราชการทหารตามกฎหมาย ส่วนในประเทศที่มีการเกณฑ์ทหาร เช่น สวิตเซอร์แลนด์และฟินแลนด์ กำลังสำรองจะประกอบด้วยพลเมืองที่ผ่านการรับราชการทหารประจำการแล้ว แต่ยังไม่ถึงอายุสูงสุดตามที่กฎหมายกำหนด โดยบุคคลเหล่านี้อาจถูกระดมพลโดยบังคับในยามสงคราม และเข้ารับการฝึกทางทหารระยะสั้นในยามสงบ

ในประเทศที่ใช้ทั้งระบบการเกณฑ์ทหารและทหารอาสาสมัครร่วมกัน เช่น รัสเซีย คำว่ากองกำลังสำรองทางทหารมีความหมายได้สองนัย ในความหมายกว้าง กองกำลังสำรองทางทหารหมายถึงกลุ่มพลเมืองที่สามารถถูกระดมเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของกองกำลังทหารได้ ในความหมายแคบ กองกำลังสำรองทางทหารหมายถึงกลุ่มพลเมืองที่ได้ทำสัญญาเพื่อปฏิบัติหน้าที่ทางทหารในฐานะกำลังสำรอง ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งในหน่วยทหารเฉพาะ และมีส่วนร่วมในกิจกรรมด้านการปฏิบัติการ การระดมพล และการรบของหน่วยนั้น (กำลังสำรองประจำ) ส่วนพลเมืองอื่นที่ไม่ได้ทำสัญญา (กำลังสำรองไม่ประจำ) อาจถูกระดมและส่งไปปฏิบัติหน้าที่ได้โดยไม่สมัครใจ