ข้ามไปเนื้อหา

กรุงเทพมหานคร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก กรุงเทพ)
กรุงเทพมหานคร
บางกอก
ธงของกรุงเทพมหานคร
ตราประทับทรงกลมที่มีรูปพระอินทร์ทรงไอราวทท่ามกลางเมฆ พร้อมด้วยคำว่า "กรุงเทพมหานคร" อยู่ด้านบน
โลโกทางการของกรุงเทพมหานคร
สมญา: 
เมืองฟ้าอมร, เวนิสตะวันออก
คำขวัญ: 
กรุงเทพฯ ดุจเทพสร้าง เมืองศูนย์กลางการปกครอง วัดวังงามเรืองรอง เมืองหลวงของประเทศไทย[1]
เพลง: มาร์ชกรุงเทพมหานคร (โดยพฤตินัย)
แผนที่ประเทศไทยเน้นกรุงเทพมหานคร
แผนที่ประเทศไทยเน้นกรุงเทพมหานคร
แผนที่
แผนที่โต้ตอบของกรุงเทพมหานคร
กรุงเทพมหานครตั้งอยู่ในประเทศไทย
กรุงเทพมหานคร
กรุงเทพมหานคร
กรุงเทพมหานครตั้งอยู่ในทวีปเอเชีย
กรุงเทพมหานคร
กรุงเทพมหานคร
พิกัด: 13°45′09″N 100°29′39″E / 13.75250°N 100.49417°E / 13.75250; 100.49417[2]
ประเทศ ไทย
ภูมิภาคภาคกลาง
ตั้งถิ่นฐานครั้งแรกป. ศตวรรษที่ 15
ก่อตั้งขึ้นในฐานะเมืองหลวง21 เมษายน พ.ศ. 2325; 244 ปีก่อน (2325-04-21)
จัดตั้งมณฑลกรุงเทพและเมืองพระนครพ.ศ. 2440; 129 ปีที่แล้ว (2440)
เปลี่ยนฐานะเป็นจังหวัดพระนคร19 พฤษภาคม พ.ศ. 2459; 110 ปีก่อน (2459-05-19)
จัดตั้งนครหลวงกรุงเทพธนบุรี21 ธันวาคม พ.ศ. 2514; 54 ปีก่อน (2514-12-21)
จัดตั้งกรุงเทพมหานคร14 ธันวาคม พ.ศ. 2515; 53 ปีก่อน (2515-12-14)
ผู้ก่อตั้งพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ตั้งชื่อจากกรุงศรีอยุธยา (นามเดิมคือ กรุงเทพมหานคร บวรทวารวดี ศรีอยุธยา)
ศาลาว่าการศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร แห่งที่ 1 (เสาชิงช้า) เลขที่ 173 ถนนดินสอ แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200
ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร แห่งที่ 2 (ดินแดง) ถนนมิตรไมตรี แขวงดินแดง เขตดินแดง กรุงเทพมหานคร 10400
การปกครอง
 • ประเภทองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ
 • องค์กรกรุงเทพมหานคร
 • ผู้ว่าราชการชัชชาติ สิทธิพันธุ์ (อิสระ)
 • ปลัดไทวุฒิ ขันแก้ว[3]
พื้นที่
 • ไม่รวมปริมณฑล
1,568.737 ตร.กม. (605.693 ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล
7,761.6 ตร.กม. (2,996.8 ตร.ไมล์)
ประชากร
 (พ.ศ. 2568)
 • ไม่รวมปริมณฑล
5,527,948 คน
 • ความหนาแน่น3,500 คน/ตร.กม. (9,100 คน/ตร.ไมล์)
 • ปริมณฑล
15,624,700 คน
 • ความหนาแน่นรวมปริมณฑล2,000 คน/ตร.กม. (5,200 คน/ตร.ไมล์)
ดัชนีการพัฒนามนุษย์
 • HDI (พ.ศ. 2562)0.814  (สูงมาก) [4]
เขตเวลาUTC+7 (ไทย)
รหัสไปรษณีย์
10###
รหัสพื้นที่02
รหัส ISO 3166TH-10
ทะเบียนพาหนะกรุงเทพมหานคร
เว็บไซต์main.bangkok.go.th
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

กรุงเทพมหานคร[a] เป็นเมืองหลวงและเมืองที่มีประชากรมากที่สุดของประเทศไทย กรุงเทพมหานครเป็นจุดรวมของความเจริญทั้งในระดับประเทศและระดับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมืองตั้งอยู่บริเวณสามเหลี่ยมปากแม่น้ำเจ้าพระยา โดยมีแม่น้ำเจ้าพระยาไหลผ่านใจกลางเมือง และแบ่งพื้นที่ออกเป็นสองฝั่งหลัก ได้แก่ ฝั่งพระนครและฝั่งธนบุรี กรุงเทพมหานครมีพื้นที่ทั้งสิ้น 1,568.737 ตารางกิโลเมตร และมีประชากรใน พ.ศ. 2567 ประมาณ 10 ล้านคน[6] หรือคิดเป็นร้อยละ 13 ของประชากรทั้งประเทศ หากนับรวมเขตปริมณฑล ประชากรจะเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 17 ล้านคน ส่งผลให้กรุงเทพมหานครมีสถานะเป็นมหานครและเอกนคร ซึ่งหมายถึงเมืองที่มีอิทธิพลโดดเด่นอย่างยิ่งเหนือเมืองอื่น ๆ ในประเทศเดียวกัน

ในด้านการบริหารปกครอง กรุงเทพมหานครเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2528 โดยไม่มีสถานะเป็นจังหวัด ในการบริหารราชการกรุงเทพมหานคร มีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครซึ่งมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน และมีสภากรุงเทพมหานครทำหน้าที่ควบคุมและถ่วงดุลฝ่ายบริหาร กรุงเทพมหานครมีการแบ่งพื้นที่การบริหารเป็นเขตจำนวน 50 เขต มีโครงสร้างพื้นฐานรองรับภารกิจด้านการบริการสาธารณะอย่างครอบคลุม ทั้งในด้านสาธารณสุข การศึกษา การจัดเก็บรายได้ การผังเมือง และการขนส่ง แม้จะเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แต่บทบาทของกรุงเทพมหานครมีความสำคัญเทียบเท่าระดับชาติในหลายด้าน อีกทั้งยังมีความร่วมมือระหว่างประเทศในฐานะเมืองศูนย์กลางของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ในเชิงประวัติศาสตร์ กรุงเทพมหานครมีพัฒนาการที่สำคัญตั้งแต่สมัยอาณาจักรอยุธยาซึ่งพื้นที่บริเวณนี้เคยเป็นสถานีการค้าขนาดเล็กของชาวต่างชาติ ต่อมาใน พ.ศ. 2311 ได้รับการสถาปนาเป็นอาณาจักรธนบุรีซึ่งเป็นราชธานีโดยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี และต่อมาใน พ.ศ. 2325 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงย้ายราชธานีมายังฝั่งพระนครและสถาปนาอาณาจักรรัตนโกสินทร์เป็นราชธานีใหม่ โดยมีจุดศูนย์กลางอยู่ที่เกาะรัตนโกสินทร์ เขตพระนครในช่วงต้น ทำให้กรุงเทพมหานครกลายเป็นศูนย์กลางทางการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมของชาติเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน กรุงเทพมหานครมีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนแปลงประเทศเข้าสู่ความเป็นสมัยใหม่ เป็นศูนย์กลางของการปฏิรูปสังคม การศึกษา การค้า และเป็นเวทีกลางของการเคลื่อนไหวทางการเมืองในคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยเฉพาะในยุคเปลี่ยนผ่านจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์สู่ระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ

ในยุคปัจจุบัน กรุงเทพมหานครเป็นเมืองที่มีบทบาทสำคัญในระบบเศรษฐกิจระดับภูมิภาคและระดับโลก โดยเป็นที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ของบริษัทข้ามชาติจำนวนมาก และเป็นศูนย์กลางด้านการเงิน การลงทุน การท่องเที่ยว และการสาธารณสุขระหว่างประเทศ กรุงเทพมหานครมีสถานที่สำคัญที่ดึงดูดนักท่องเที่ยว ได้แก่ พระบรมมหาราชวัง วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร สยามสแควร์ ถนนข้าวสาร และถนนพัฒน์พงศ์ เป็นต้น ส่งผลให้ใน พ.ศ. 2567 กรุงเทพมหานครได้รับการจัดอันดับจากยูโรมอนิเตอร์ อินเตอร์เนชั่นแนล ว่าเป็นเมืองที่มีนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้าเยือนมากที่สุดในโลก จำนวนกว่า 32.4 ล้านคน[7] และสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวต่างชาติกว่า 2,003 ล้านดอลลาร์สหรัฐใน พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นอันดับ 3 ของโลก[8] อย่างไรก็ตาม กรุงเทพมหานครยังคงเผชิญกับความท้าทายจากการขยายตัวอย่างรวดเร็วที่ขาดการผังเมือง ทำให้เกิดปัญหาด้านโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะการจราจรที่แออัดและคุณภาพอากาศที่ย่ำแย่ ซึ่งใน พ.ศ. 2568 กรุงเทพมหานครถูกจัดอยู่ในอันดับที่ 9 ของเมืองที่มีคุณภาพอากาศแย่ที่สุดของโลก[9]

ชื่อ

[แก้]

"กรุงเทพมหานคร" มีชื่อเต็มว่า กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยา มหาดิลกภพ นพรัตนราชธานีบูรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์มหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกะทัตติยวิษณุกรรมประสิทธิ์[5] มีความหมายว่า "พระนครอันกว้างใหญ่ ดุจเทพนคร เป็นที่สถิตของพระแก้วมรกต เป็นมหานครที่ไม่มีใครรบชนะได้ มีความงามอันมั่นคง และเจริญยิ่ง เป็นเมืองหลวงที่บริบูรณ์ด้วยแก้วเก้าประการ น่ารื่นรมย์ยิ่ง มีพระราชนิเวศใหญ่โตมากมาย เป็นวิมานเทพที่ประทับของพระราชาผู้อวตารลงมา ซึ่งท้าวสักกเทวราชพระราชทานให้ พระวิษณุกรรมลงมาเนรมิตไว้"[10] โดยสามารถสังเกตได้ว่าการตั้งชื่อเมืองของกรุงเทพมหานคร เป็นการพระราชทานนามโดยพระราชนิพนธ์ และเป็นลักษณะการประพันธ์แบบร่าย

โดยนามเดิมที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โปรดเกล้าฯ พระราชทานในตอนแรกหลังเสร็จสิ้นพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครั้งแรกแล้วนั้น ใช้ชื่อว่า “กรุงรัตนโกสินทร์อินท์อโยธยา” ต่อมาในในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงแก้นามพระนครเป็น “กรุงเทพมหานคร บวรรัตนโกสินท์ มหินทอยุธยา” จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเปลี่ยนคำว่า บวร เป็น อมร เปลี่ยนคำว่า มหินทอยุธยา โดยวิธีการสนธิศัพท์เป็น มหินทรายุธยา และเติมสร้อยนามต่อ ทั้งเปลี่ยนการสะกดคำ สินท์ เป็น สินทร์ จนเป็นที่มาของชื่อเต็มของกรุงรัตนโกสินทร์ข้างต้น[10]

ชื่อเต็มของกรุงเทพมหานคร เมื่อถอดเป็นอักษรโรมัน คือ "Krungthepmahanakhon Amonrattanakosin Mahintharayutthaya Mahadilokphop Noppharatratchathaniburirom Udomratchaniwetmahasathan Amonphimanawatansathit Sakkathattiyawitsanukamprasit"[5] โดยมีตัวอักษรทั้งหมด 169 ตัวอักษร ทำให้เป็นชื่อสถานที่ที่ยาวที่สุดในโลกเท่าที่มีการจดบันทึกไว้ในบันทึกสถิติโลกกินเนสส์ (Guinness World Records)[11] โดยแปลความเป็นภาษาอังกฤษว่า "City of angels, great city of immortals, magnificent city of the nine gems, seat of the king, city of royal palaces, home of gods incarnate, erected by Visvakarman at Indra's behest."[5]

ในภายหลัง อัสนี-วสันต์ ได้นำชื่อเต็มของกรุงเทพมหานครนี้มาใส่ทำนองขับร้องเป็นจำนวน 7 รอบ และเรียบเรียงเป็นดนตรีร็อกขึ้นเป็นเพลง "กรุงเทพมหานคร" บรรจุไว้ในอัลบั้ม ฟักทอง เมื่อ พ.ศ. 2532 โดยการทำเพลงดังกล่าวทำให้ประชาชนสามารถจำชื่อเต็มของกรุงเทพมหานครได้ง่ายขึ้น จึงได้รับความนิยมจนถึงปัจจุบัน[12]

ราชบัณฑิตยสภา ระบุว่า ชื่อภาษาอังกฤษของกรุงเทพมหานครสามารถเขียนได้ 2 คำ คือ "Krung Thep Maha Nakhon" และ "Bangkok"[13] ซึ่งคำว่า "Bangkok" มาจากการทับศัพท์คำว่าบางกอกเป็นภาษาฝรั่งเศส โดยวิศวกรชาวฝรั่งเศสชื่อ เดอ ลามาร์ (De Lamar) ได้ก่อสร้างป้อมบางกอก ซึ่งเป็นป้อมดาวขนาดใหญ่[14] ปัจจุบันถูกแปรสภาพเป็นโรงเรียนราชินี, มิวเซียมสยาม และบางส่วนของวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร และปัจจุบันชาวต่างชาติยังคงใช้ชื่อนี้เป็นชื่อเรียกชื่อเมือง

ประวัติ

[แก้]
แผนที่สมัยคริสต์ศตวรรษที่ 17 ใน Du Royaume de Siam ของ ซีมง เดอ ลา ลูแบร์

พื้นที่บริเวณกรุงเทพมหานครในปัจจุบัน เดิมเป็นที่ตั้งของเมืองธนบุรีศรีมหาสมุทร ชาวต่างชาติเรียกกันว่า “บางกอก” มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา[15] มีความสำคัญเนื่องจากเป็นเส้นทางออกสู่ทะเลและติดต่อค้าขายกับอาณาจักรต่าง ๆ เป็นเมืองหน้าด่านขนอน คอยดูแลเก็บภาษีกับเรือสินค้าทุกลำที่ผ่านเข้าออก ส่วนบริเวณปากน้ำตรงอ่าวไทย เรียกกันว่า “นิวอัมสเตอร์ดัม” มีชุมชนใหญ่และโกดังของชาวต่างประเทศไว้สำหรับพักสินค้า ปัจจุบันคือพื้นที่บริเวณอำเภอพระประแดง[15]

ที่มาของคำว่า “บางกอก” นั้น มีข้อสันนิษฐานว่าอาจมาจากการที่แม่น้ำเจ้าพระยาคดเคี้ยวไปมา บางแห่งมีสภาพเป็นเกาะเป็นโคก จึงเรียกกันว่า “บางเกาะ” หรือ “บางโคก” หรือไม่ก็เป็นเพราะบริเวณนี้มีต้นมะกอกอยู่มาก จึงเรียกว่า “บางมะกอก” โดยคำว่า “บางมะกอก” มาจากวัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร ซึ่งเป็นชื่อเดิมของวัดดังกล่าว และต่อมากร่อนคำลงจึงเหลือแต่คำว่าบางกอก[15][16]

ต่อมาเมื่อถึงคราวเสียกรุงศรีอยุธยาใน พ.ศ. 2310 หลังการกอบกู้อิสรภาพจากพม่า สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงสถาปนาเมืองธนบุรีศรีมหาสมุทรให้เป็นราชธานีแห่งใหม่ เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2313[15] ครั้นสิ้นรัชกาลสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ในวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (ทองด้วง) ได้ขึ้นเสวยราชสมบัติ ทรงพระนามว่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี มีพระราชดำริว่า “ฟากตะวันออกของกรุงธนบุรีมีชัยภูมิดีกว่าตะวันตก เพราะมีลำน้ำเป็นขอบเขตอยู่กว่าครึ่ง หากข้าศึกยกมาติดถึงชานพระนคร ก็จะต่อสู้ป้องกันได้ง่ายกว่าอยู่ข้างตะวันตก” จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างกรุงรัตนโกสินทร์ขึ้นทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยาให้เป็นราชธานีแห่งใหม่ โดยสืบทอดศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมจากพระราชวังหลวงของกรุงศรีอยุธยา[15]

พระองค์มีพระบรมราชโองการให้พระยาธรรมาธิกรณ์กับพระยาวิจิตรนาวี เป็นแม่กองคุมช่างและไพร่ไปวัดกะที่ดินเพื่อสร้างพระนครใหม่ในวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2325 ทรงประกอบพิธียกเสาหลักเมือง เมื่อวันอาทิตย์ เดือน 6 ขึ้น 10 ค่ำ ย่ำรุ่งแล้ว 9 บาท (54 นาที) ปีขาล จ.ศ. 1144 จัตวาศก ตรงกับวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2325 เวลา 6.54 น.[15] และทรงประกอบพระราชพิธีปราบดาภิเษกในวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2325[17] ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเปลี่ยนชื่อพระนครจาก บวรรัตนโกสินทร์ เป็น อมรรัตนโกสินทร์ และมีฐานะในการปกครองส่วนท้องถิ่นเป็น จังหวัดพระนคร[18]

โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตัดถนนใหม่ขึ้น ทรงดำริให้ตัดถนนเจริญกรุง เป็นถนนเส้นแรกในกรุงเทพมหานคร ก่อสร้างเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2404[19] และเปลี่ยนรูปแบบผังเมืองกรุงเทพมหานครเฉกเช่นอารยประเทศ เนื่องจากในสมัยนั้นสยามประเทศถูกคุกคามจากมหาอำนาจยุโรป และตรงจุดนี้เป็นหนึ่งในข้ออ้างที่มหาอำนาจนำมาใช้เพื่อแทรกแซงและคุกคามสยามประเทศ ภายหลัง ต่างชาติยุโรปเองได้ยอมรับกรุงเทพมหานครว่า เป็นหนึ่งในเมืองที่มีผังเมืองงดงามที่สุดในโลกในสมัยนั้น[20]

ต่อมาในปี พ.ศ. 2405 พลเรือจัตวา ลอร์ด จอห์น เฮย์ ผู้บัญชาการกองทัพเรืออังกฤษประจำมหาสมุทรอินเดีย ได้คุมเรือรบอังกฤษสองลำเข้ามาที่กรุงเทพมหานคร อ้างว่าต้องการชมความสามารถในการพูดการฟังการอ่านและการเขียนภาษาอังกฤษของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว[21] ในการนี้ สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตาเสด็จออกต้อนรับ

ในวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2440 มีการจัดตั้งมณฑลกรุงเทพฯ โดยเป็นการรวมเมืองพระนคร ธนบุรี นนทบุรี ปทุมธานี นครเขื่อนขันธ์ สมุทรปราการ ธัญญบุรี และมีนบุรี เข้าด้วยกัน[ต้องการอ้างอิง]

ในวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2458 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนคำว่า “เมือง” ของเมืองต่าง ๆ ที่เป็นส่วนหนึ่งของมณฑลนครบาล มาใช้เป็นคำว่า “จังหวัด” ตามประกาศของกระทรวงนครบาล ทำให้เมืองพระนครกลายเป็นจังหวัดพระนคร และเมืองธนบุรีเป็นจังหวัดธนบุรี (แต่ยังอยู่ในมณฑลเดียวกัน)[22] ซึ่งการเปลี่ยนเมืองเป็นจังหวัดนี้เกิดขึ้นก่อนที่กระทรวงมหาดไทยจะประกาศใช้ทั่วประเทศในปี พ.ศ. 2459[23][24]

ต่อมาในปี พ.ศ. 2476 หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 รัฐบาลยกเลิกระบบมณฑลเทศาภิบาล ทำให้จังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรีแยกการบริหารออกจากกันเป็นจังหวัดอิสระโดยสมบูรณ์[25]

ต่อมาเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2514 รัฐบาลจอมพล ถนอม กิตติขจรได้ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 24 ลงวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ.2514 รวมจังหวัดพระนคร และจังหวัดธนบุรีเข้าด้วยกันเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรี[26] และภายหลังการปรับปรุงการปกครองใหม่เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2515 จึงได้เปลี่ยนเป็นชื่อเป็นกรุงเทพมหานคร[27]

ใน พ.ศ. 2554 กรุงเทพมหานครได้รับการประกาศจากองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ ให้เป็นเมืองหนังสือโลก (World Book Capital) ประจำปี พ.ศ. 2556[28] กรุงเทพมหานครติดอันดับที่ 102 เมืองน่าอยู่ของโลก จัดอันดับโดย The Economist Intelligence Unit[29]

ภูมิศาสตร์

[แก้]

อาณาเขตติดต่อ

[แก้]
กรุงเทพมหานครจากภาพถ่ายดาวเทียม

กรุงเทพมหานครมีอาณาเขตทางบกติดต่อกับจังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดนครปฐม จังหวัดนนทบุรี จังหวัดปทุมธานี จังหวัดฉะเชิงเทรา และจังหวัดสมุทรปราการ ส่วนอาณาเขตทางทะเลติดต่อกับอ่าวไทยตอนใน

ปริมณฑล

[แก้]

ปริมณฑล หมายถึง เขตพื้นที่หรือเมืองที่อยู่ล้อมรอบเมืองหลวงหรือเมืองขนาดใหญ่ แต่ในทางปฏิบัติแล้ว ไม่ใช่ทุกจังหวัดที่ล้อมรอบกรุงเทพมหานครจะถูกนับว่าเป็นปริมณฑล โดยปริมณฑลรอบกรุงเทพมหานครประกอบด้วยจังหวัดนนทบุรี จังหวัดนครปฐม จังหวัดปทุมธานี จังหวัดสมุทรปราการ และจังหวัดสมุทรสาคร

ภูมิประเทศ

[แก้]
แผนที่แสดงความหนาแน่นประชากรของกรุงเทพมหานคร และเขตระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลที่ต่ำกว่า 10 เมตร จะเห็นได้ว่ากรุงเทพมหานครมีความเสี่ยงจากการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเล

กรุงเทพมหานครมีพื้นที่ 1,568.7 ตร.กม. หากเป็นจังหวัด จะมีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่ 68 ของไทย เป็นเมืองที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 73 ของโลก[30] และเป็นเมืองหลวงที่มีพื้นที่กว้างเป็นอันดับ 4 ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้[31] ด้วยมีแม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งทอดตัวยาว 372 กม. พาดผ่านพื้นที่ ทำให้กรุงเทพมหานครและจังหวัดใกล้เคียงเป็นส่วนหนึ่งของที่ราบลุ่มภาคกลางตอนล่างของประเทศไทย ซึ่งเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูก พื้นที่ส่วนมากในกรุงเทพมหานครเป็นที่ราบลุ่ม ตั้งอยู่บนพื้นที่บริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำซึ่งเกิดจากตะกอนน้ำพา มีระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางประมาณ 1.50-2 ม. โดยมีความลาดเอียงจากทิศเหนือสู่อ่าวไทยทางทิศใต้ และเฉพาะลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่างจะอยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลไม่เกิน 1.50 เมตร ทำให้เกิดปัญหาน้ำท่วมบ่อยครั้งในช่วงฤดูมรสุม

ภูมิอากาศ

[แก้]

กรุงเทพมหานครตั้งอยู่ในเขตร้อน มีภูมิอากาศร้อนแบบทุ่งหญ้าสะวันนา (Aw) ตามเกณฑ์การแบ่งภูมิอากาศโลกของวลาดีมีร์ เคิปเปิน[32] คืออุณหภูมิเฉลี่ยในเดือนที่มีอุณหภูมิต่ำสุดสูงกว่า 18 องศาเซลเซียส มีอย่างน้อย 1 เดือนที่ปริมาณน้ำฝนต่ำกว่า 60 มิลลิเมตร และเดือนที่มีฝนตกน้อยที่สุดจะมีปริมาณน้ำฝนน้อยกว่า 100 ลบปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยรายปี หารด้วย 25 [ต้องการอ้างอิง]

อากาศของกรุงเทพมหานครได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ (กลางเดือนพฤษภาคม - เดือนตุลาคม) ซึ่งพัดพาความชื้นจากมหาสมุทรอินเดียมายังผืนแผ่นดิน ส่งผลให้มีฝนฟ้าคะนองในช่วงบ่ายถึงค่ำอย่างสม่ำเสมอ และมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ (เดือนพฤศจิกายน - กลางเดือนกุมภาพันธ์) ทำให้ฝนตกน้อยลง เมื่อซีกโลกเหนือหันออกจากดวงอาทิตย์ บริเวณความกดอากาศสูงจากจีนจะแผ่ลงมามรสุมตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งพัดเอาความแห้งแล้งและหนาวเย็นมาทำให้อากาศเย็นและแห้งท้องฟ้าแจ่มใส ไม่มีเมฆและฝนตกน้อย ครึ่งหลังของเดือนกุมภาพันธ์ มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือจะอ่อนกำลังลง เป็นการเปลี่ยนเข้าสู่ฤดูร้อน อากาศจะร้อนขึ้นเรื่อย ๆ กระแสลมในช่วงนี้จะพัดมาจากทางใต้หรือตะวันออกเฉียงใต้ เรียกว่าลมตะเภา[33]

ในวันที่ 27 หรือ 28 เมษายน ของทุกปี ดวงอาทิตย์จะส่องตั้งฉากกับกรุงเทพมหานครพอดี ทำให้ได้รับพลังงานจากดวงอาทิตย์อย่างเต็มที่และมักคาดการณ์กันว่าเป็นวันที่อากาศร้อนที่สุดของปี[34] อุณหภูมิสูงสุดที่เคยบันทึกได้คือ 41.0 องศาเซลเซียส ที่ท่าอากาศยานดอนเมือง เมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 41.1°C ทำลายสถิติอุณหภูมิสูงสุดเดิมของกรุงเทพฯตั้งแต่ได้บันทึกมา ส่วนอุณหภูมิต่ำสุดที่เคยวัดได้คือ 9.9 องศาเซลเซียส ที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ เมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2498[35]

ข้อมูลภูมิอากาศของกรุงเทพมหานคร (2524–2553)
เดือน ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ทั้งปี
อุณหภูมิสูงสุดที่เคยบันทึก °C (°F) 37.6
(99.7)
38.8
(101.8)
40.1
(104.2)
41.0
(105.8)
39.7
(103.5)
38.3
(100.9)
37.9
(100.2)
38.5
(101.3)
37.2
(99)
37.9
(100.2)
38.8
(101.8)
37.1
(98.8)
41.0
(105.8)
อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย °C (°F) 32.5
(90.5)
33.3
(91.9)
34.3
(93.7)
35.4
(95.7)
34.4
(93.9)
33.6
(92.5)
33.2
(91.8)
32.9
(91.2)
32.8
(91)
32.6
(90.7)
32.4
(90.3)
31.7
(89.1)
33.3
(91.9)
อุณหภูมิเฉลี่ยแต่ละวัน °C (°F) 27.0
(80.6)
28.3
(82.9)
29.5
(85.1)
30.5
(86.9)
29.9
(85.8)
29.5
(85.1)
29.0
(84.2)
28.8
(83.8)
28.3
(82.9)
28.1
(82.6)
27.8
(82)
26.5
(79.7)
28.6
(83.5)
อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย °C (°F) 22.6
(72.7)
24.4
(75.9)
25.9
(78.6)
26.9
(80.4)
26.3
(79.3)
26.1
(79)
25.7
(78.3)
25.5
(77.9)
25.0
(77)
24.8
(76.6)
23.9
(75)
22.0
(71.6)
24.9
(76.8)
อุณหภูมิต่ำสุดที่เคยบันทึก °C (°F) 10.0
(50)
14.0
(57.2)
15.7
(60.3)
20.0
(68)
21.1
(70)
21.1
(70)
21.8
(71.2)
21.8
(71.2)
21.1
(70)
18.3
(64.9)
15.0
(59)
10.5
(50.9)
10.0
(50)
ปริมาณฝน มม (นิ้ว) 13.3
(0.524)
20.0
(0.787)
42.1
(1.657)
91.4
(3.598)
247.7
(9.752)
157.1
(6.185)
175.1
(6.894)
219.3
(8.634)
334.3
(13.161)
292.1
(11.5)
49.5
(1.949)
6.3
(0.248)
1,648.2
(64.89)
ความชื้นร้อยละ 68 72 72 72 75 74 75 76 79 78 70 66 73
วันที่มีฝนตกโดยเฉลี่ย 1.8 2.4 3.6 6.6 16.4 16.3 17.4 19.6 21.2 17.7 5.8 1.1 129.9
จำนวนชั่วโมงที่มีแดด 272.5 249.9 269.0 256.7 216.4 178.0 171.8 160.3 154.9 198.1 234.2 262.0 2,623.8
แหล่งที่มา 1: กรมอุตุนิยมวิทยา,[36] ความชื้น (2524–2553) : กรมชลประทาน;[37] ปริมาณน้ำฝน (2524–2553) : กรมชลประทาน[38]
แหล่งที่มา 2: Pogodaiklimat.ru (สถิติสูง/ต่ำ)[39] NOAA (แสงอาทิตย์, 2504–2533)[40]

ภูมิทัศน์เมือง

[แก้]
ทิวทัศน์แม่น้ำเจ้าพระยาที่รายล้อมด้วยสิ่งปลูกสร้าง
ทิวทัศน์แม่น้ำเจ้าพระยาเมื่อมองจากเขตบางรัก (พ.ศ. 2560)

การแบ่งเขตของกรุงเทพมหานครมักไม่ได้คำนึงถึงประโยชน์ใช้สอยของชุมชนหรือการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างแท้จริง แม้จะมีการวางผังเมืองมาตั้งแต่ พ.ศ. 2503 ตามแผนลิตช์ฟิลด์ (Litchfield Plan) ซึ่งกำหนดแนวทางการใช้ที่ดิน การคมนาคมขนส่ง และการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานโดยรวม แต่การบังคับใช้ข้อกำหนดด้านการจัดเขตตามการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างเต็มรูปแบบเพิ่งเกิดขึ้นใน พ.ศ. 2535 ด้วยเหตุนี้ กรุงเทพมหานครจึงเติบโตอย่างไร้ขอบเขตและขยายตัวอย่างรวดเร็ว ทั้งในแนวราบ โดยมีการพัฒนาพื้นที่เป็นแนวยาวขนานไปตามถนนสายหลัก และในแนวดิ่ง โดยมีอาคารสูงและตึกระฟ้าเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในย่านพาณิชยกรรม[41]

กรุงเทพมหานครเติบโตขึ้นจากการเป็นศูนย์กลางเดิมริมแม่น้ำเจ้าพระยาสู่การเป็นมหานครที่แผ่ขยายท่ามกลางการพัฒนาที่อยู่อาศัยชานเมืองซึ่งทอดยาวตั้งแต่เหนือจรดใต้ไปยังจังหวัดใกล้เคียง โดยเมืองที่มีการเติบโตและประชากรหนาแน่น ได้แก่ นนทบุรี ปากเกร็ด รังสิต และสมุทรปราการ ต่างก็เป็นชานเมืองของกรุงเทพมหานครในปัจจุบัน อย่างไรก็ดี พื้นที่เกษตรกรรมขนาดใหญ่ยังคงอยู่ภายในเขตเมืองบริเวณชายขอบด้านตะวันออกและตะวันตก และยังพบพื้นที่ป่าจํานวนเล็กน้อยภายในเขตเมือง: 3,887 ไร่ (6.2 ตารางกิโลเมตร; 2.4 ตารางไมล์) ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 0.4 ของพื้นที่เมือง[42] การใช้ประโยชน์ที่ดินในกรุงเทพมหานครประกอบด้วย การใช้เป็นที่อยู่อาศัยร้อยละ 23; เป็นพื้นที่เกษตรกรรมร้อยละ 24; และเป็นพื้นที่พาณิชยกรรม อุตสาหกรรม และรัฐบาลร้อยละ 30[2] สำนักการวางผังและพัฒนาเมืองมีหน้าที่รับผิดชอบในการวางแผนและกําหนดการพัฒนาต่อไป โดยมีการเผยแพร่การปรับแผนแม่บทใน พ.ศ. 2542 และ พ.ศ. 2549 และการแก้ไขครั้งที่สามอยู่ระหว่างการพิจารณาสาธารณะใน พ.ศ. 2555[43]

A large plaza with a bronze statue of a man riding on horseback; beyond the plaza is a large two-storey building with a domed roof, arched windows and columns
ลานพระราชวังดุสิต ซึ่งได้รับแรงบันดาลเมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสยุโรป

ศูนย์กลางทางประวัติศาสตร์ของกรุงเทพมหานครยังคงเป็นเกาะรัตนโกสินทร์ในเขตพระนคร[44] อันเป็นที่ตั้งของพระบรมมหาราชวังและศาลหลักเมือง รวมถึงวัดพุทธที่สําคัญจำนวนมาก เขตพระนคร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย และเขตสัมพันธวงศ์ได้ก่อตัวขึ้นเป็นเขตเมืองในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 โดยมีย่านและตลาดดั้งเดิมหลายแห่ง รวมถึงชุมชนชาวจีนในสําเพ็ง[44] ตัวเมืองได้ขยายไปถึงเขตดุสิตในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 หลังจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงย้ายที่ประทับไปยังพระราชวังดุสิตแห่งใหม่ ต่อมามีการสร้างอาคารและสถานที่สำคัญจำนวนมากในบริเวณนี้ อาทิ พระที่นั่งอนันตสมาคมซึ่งเป็นสถาปัตยกรรมแบบนีโอคลาสสิก ลานพระบรมรูปทรงม้า และถนนราชดําเนินซึ่งทอดตรงสู่พระบรมมหาราชวัง สิ่งเหล่านี้สะท้อนถึงอิทธิพลที่โดดเด่นของสถาปัตยกรรมยุโรปในสมัยนั้น สองฟากถนนเรียงรายด้วยสำนักงานราชการสำคัญ รวมถึงอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ปัจจุบันพื้นที่แห่งนี้เป็นศูนย์กลางอำนาจของประเทศ และเป็นแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยมของกรุงเทพมหานคร[44]

A lot of high-rise buildings
ย่านสุขุมวิทที่ดูราวกับทะเลตึกสูง เมื่อมองจากอาคารใบหยก 2 ซึ่งเป็นอาคารที่สูงที่สุดในกรุงเทพมหานครระหว่าง พ.ศ. 2540 ถึง พ.ศ. 2558

สำหรับย่านธุรกิจบริเวณถนนสีลมและถนนสาทรในเขตบางรักและเขตสาทรเต็มไปด้วยตึกระฟ้า ย่านนี้เป็นที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ของบริษัทชั้นนำของประเทศจำนวนมาก และเป็นที่ตั้งของย่านรื่นเริงบางแห่งของเมืองด้วย ส่วนย่านสยามและย่านราชประสงค์ในเขตปทุมวันเป็นที่ตั้งของศูนย์การค้าขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หลายแห่ง นอกจากนี้ ร้านค้าปลีกและโรงแรมจำนวนมากยังตั้งเรียงรายตลอดแนวถนนสุขุมวิท ซึ่งทอดยาวไปทางตะวันออกเฉียงใต้ผ่านเขตวัฒนาและเขตคลองเตย อาคารสำนักงานสูงอีกหลายแห่งเรียงรายตามถนนที่แยกออกจากสุขุมวิท โดยเฉพาะถนนอโศกมนตรี ส่วนที่อยู่อาศัยระดับสูงกระจายตัวอยู่ตามซอยต่าง ๆ ของถนนสายนี้

View of Victory Monument
อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิใน พ.ศ. 2564

กรุงเทพมหานครไม่มีย่านศูนย์กลางธุรกิจเพียงแห่งเดียวที่ชัดเจน แต่ย่านสยามและย่านราชประสงค์ถือเป็น "ย่านศูนย์กลางการค้า" ที่รวมศูนย์การค้าขนาดใหญ่และแหล่งพาณิชยกรรมของเมืองไว้ นอกจากนี้ ยังมีสถานีสยาม ซึ่งครั้งหนึ่งเป็นจุดเปลี่ยนสายเพียงแห่งเดียวระหว่างรถไฟฟ้ายกระดับสองสายแรกของเมือง (รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสุขุมวิทและสายสีลม)[45] อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิในเขตราชเทวีเป็นหนึ่งในทางแยกที่สำคัญที่สุดของกรุงเทพมหานคร มีรถโดยสารประจำทางผ่านกว่า 100 สาย และมีสถานีรถไฟฟ้ายกระดับตั้งอยู่ด้วย อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิมีถนนพหลโยธินมุ่งตรงไปทางเหนือ ส่วนถนนราชวิถีและถนนดินแดงมุ่งไปทางตะวันออก โดยเชื่อมต่อกับย่านที่อยู่อาศัยขนาดใหญ่ พื้นที่พัฒนาความหนาแน่นสูงส่วนใหญ่อยู่ภายในพื้นที่ 113 ตารางกิโลเมตร ซึ่งมีถนนวงแหวนรอบใน คือ ถนนรัชดาภิเษก โดยถนนรัชดาภิเษกเรียงรายไปด้วยสถานประกอบการและร้านค้าปลีก ส่วนอาคารสำนักงานก็กระจุกตัวอยู่รอบสี่แยกรัชโยธินในเขตจตุจักรทางตอนเหนือ ในพื้นที่ที่ห่างจากใจกลางเมืองออกไป ส่วนใหญ่เป็นที่อยู่อาศัยความหนาแน่นปานกลางถึงต่ำ ฝั่งธนบุรีพัฒนาน้อยกว่าและมีตึกสูงไม่มากนัก นอกจากศูนย์กลางความเจริญรองอีกไม่กี่แห่งแล้ว ฝั่งธนบุรีก็เป็นเช่นเดียวกับเขตชานเมืองด้านตะวันออก ที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่อยู่อาศัยและพื้นที่ชนบท

ถนนส่วนใหญ่ของกรุงเทพมหานครมีอาคารพาณิชย์ท้องถิ่นตั้งเรียงรายอยู่สองฟากทาง แต่ช่วงที่การก่อสร้างเฟื่องฟูโดยแทบไม่มีข้อจำกัดในทศวรรษ 2520 ได้เปลี่ยนเมืองให้กลายเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยตึกระฟ้าและอาคารสูงซึ่งมีรูปแบบแตกต่างและขัดแย้งกัน[46] กรุงเทพมหานครมีตึกระฟ้าที่สูงเกิน 90 เมตร (300 ฟุต) ถึง 581 อาคาร และใน พ.ศ. 2559 กรุงเทพมหานครติดอันดับเมืองที่มีตึกสูงเป็นอันดับที่ 8 ของโลก[47] ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจที่ดำรงอยู่ต่อเนื่องทำให้เกิดชุมชนแออัดจำนวนมากในเมือง โดยใน พ.ศ. 2543 มีประชากรกว่าหนึ่งล้านคนอาศัยอยู่ในชุมชนที่อยู่อาศัยนอกระบบประมาณ 800 แห่ง[48] ชุมชนบางแห่งเกิดจากการจับจอง เช่น ชุมชนแออัดขนาดใหญ่ในเขตคลองเตย โดยรวมแล้วมีพื้นที่ที่ถูกจับจองทั้งสิ้น 125 แห่ง[48]

ตึกระฟ้าบริเวณถนนราชดำริและถนนสุขุมวิทยามค่ำคืน มองข้ามสวนลุมพินีจากย่านธุรกิจสีลม–สาทร เมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2552

การเมืองและการปกครอง

[แก้]

การบริหารราชการ

[แก้]
ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครคนที่ 17 และคนปัจจุบัน

ตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2528 กำหนดให้กรุงเทพมหานครเป็นนิติบุคคลและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ มีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร มาจากการเลือกตั้งโดยตรง และเป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารงาน อยู่ในตำแหน่งตามวาระคราวละ 4 ปี นับแต่วันเลือกตั้ง แต่ต้องดำรงตำแหน่งไม่เกิน 2 วาระติดต่อกัน[49] และมีสภากรุงเทพมหานคร ซึ่งประกอบด้วยสมาชิกที่ได้รับการเลือกตั้งจากราษฎรในแต่ละเขตของกรุงเทพมหานคร ทำหน้าที่ควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน และสามารถตรากฎหมายของกรุงเทพมหานครได้ เรียกว่า "ข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร"[50]

นอกจากนี้ ในระดับเขตเคยมีสภาเขต (สข.) ทำหน้าที่เป็นตัวแทนของประชาชนในแต่ละเขตเพื่อสะท้อนปัญหาและให้คำปรึกษาแก่ผู้อำนวยการเขต อย่างไรก็ตาม ภายหลังการบังคับใช้พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2562 สภาเขตได้ถูกระงับการปฏิบัติหน้าที่ชั่วคราวระหว่างรอการปรับปรุงโครงสร้างตามกฎหมาย

ในด้านงบประมาณ ระหว่างปี พ.ศ. 2559 ถึง 2565 ซึ่งเป็นช่วงที่ พลตำรวจเอก อัศวิน ขวัญเมือง เป็นผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครนั้น พบว่ากรุงเทพมหานครมีงบประมาณรวมทั้งสิ้น 4.9 แสนล้านบาท[51] โดยในปีนั้น กรุงเทพมหานครยังได้รับงบประมาณจากรัฐบาลปี 2566 อีกจำนวน 22,284 ล้านบาท[51]

เขตการปกครอง

[แก้]
A map of Bangkok
แผนที่แสดงเขต 50 เขตของกรุงเทพมหานคร (สำหรับแผนที่แสดงแขวง ดูที่นี่)

เขตทั้ง 50 เขตของกรุงเทพมหานคร เป็นหน่วยการปกครองระดับย่อยภายใต้การกำกับดูแลของกรุงเทพมหานคร โดยมี 35 เขตตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา ส่วนอีก 15 เขตตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันตก รายชื่อเขตทั้ง 50 เขตของกรุงเทพมหานครเรียงตามรหัสเขต มีดังนี้[52]

  1. เขตพระนคร
  2. เขตดุสิต
  3. เขตหนองจอก
  4. เขตบางรัก
  5. เขตบางเขน
  6. เขตบางกะปิ
  7. เขตปทุมวัน
  8. เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
  9. เขตพระโขนง
  10. เขตมีนบุรี
  11. เขตลาดกระบัง
  12. เขตยานนาวา
  13. เขตสัมพันธวงศ์
  14. เขตพญาไท
  15. เขตธนบุรี
  16. เขตบางกอกใหญ่
  17. เขตห้วยขวาง
  18. เขตคลองสาน
  19. เขตตลิ่งชัน
  20. เขตบางกอกน้อย
  21. เขตบางขุนเทียน
  22. เขตภาษีเจริญ
  23. เขตหนองแขม
  24. เขตราษฎร์บูรณะ
  25. เขตบางพลัด
  26. เขตดินแดง
  27. เขตบึงกุ่ม
  28. เขตสาทร
  29. เขตบางซื่อ
  30. เขตจตุจักร
  31. เขตบางคอแหลม
  32. เขตประเวศ
  33. เขตคลองเตย
  34. เขตสวนหลวง
  35. เขตจอมทอง
  36. เขตดอนเมือง
  37. เขตราชเทวี
  38. เขตลาดพร้าว
  39. เขตวัฒนา
  40. เขตบางแค
  41. เขตหลักสี่
  42. เขตสายไหม
  43. เขตคันนายาว
  44. เขตสะพานสูง
  45. เขตวังทองหลาง
  46. เขตคลองสามวา
  47. เขตบางนา
  48. เขตทวีวัฒนา
  49. เขตทุ่งครุ
  50. เขตบางบอน

การเมือง

[แก้]

กรุงเทพมหานครเป็นศูนย์กลางอำนาจทางการเมืองระดับชาติและเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญของการเมืองไทย ทั้งในมิติของพฤติกรรมการเลือกตั้ง ภูมิทัศน์การแข่งขันของพรรคการเมือง และการเป็นพื้นที่ศูนย์กลางของการเคลื่อนไหวทางการเมืองภาคประชาชน

ในการเลือกตั้งระดับชาติ กรุงเทพมหานครเป็นพื้นที่ที่มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขตมากที่สุดในประเทศ พฤติกรรมการลงคะแนนเสียงของผู้มีสิทธิเลือกตั้งในกรุงเทพมหานครมีความผันผวนสูงเมื่อเทียบกับภูมิภาคอื่น โดยไม่มีพรรคการเมืองใดผูกขาดคะแนนเสียงได้อย่างถาวร

ภูมิทัศน์ทางการเมืองของกรุงเทพมหานครมักสะท้อนกระแสความนิยมต่อผู้นำพรรค นโยบายระดับชาติ และอุดมการณ์ทางการเมืองในแต่ละยุคสมัย ในอดีตมีพรรคการเมืองที่เคยครองความนิยมหลักในพื้นที่ เช่น พรรคประชาธิปัตย์ และพรรคพลังธรรม ก่อนจะเกิดการกระจายและเปลี่ยนผ่านของฐานเสียงไปยังพรรคการเมืองใหม่อย่าง พรรคไทยรักไทย (รวมถึงพรรคสืบทอด) พรรคพลังประชารัฐ และพรรคก้าวไกล (ปัจจุบันคือพรรคประชาชน) ซึ่งสะท้อนความตื่นตัวและการแบ่งขั้วทางความคิดทางการเมืองของคนเมืองอย่างชัดเจน

ต่อมาในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2566 พรรคก้าวไกลได้รับชัยชนะอย่างถล่มทลาย โดยกวาดที่นั่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในกรุงเทพมหานครถึง 32 ที่นั่งจากทั้งหมด 33 ที่นั่ง การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวสะท้อนถึงการเปลี่ยนผ่านเชิงประชากรศาสตร์ทางการเมืองและค่านิยมของคนเมือง

นอกเหนือจากการเมืองระดับชาติ การเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครถือเป็นเวทีการเมืองระดับท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ เนื่องจากกรุงเทพมหานครเป็นหนึ่งในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษที่ประชาชนมีสิทธิเลือกตั้งผู้บริหารสูงสุดโดยตรง

การแข่งขันชิงตำแหน่งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครมักเป็นการขับเคี่ยวระหว่างผู้สมัครที่ได้รับการสนับสนุนจากพรรคการเมืองระดับชาติกับผู้สมัครอิสระ การเลือกตั้งดังกล่าวมักถูกมองว่าเป็นภาพสะท้อนหรือสัญญาณชี้นำกระแสความนิยมทางการเมืองระดับประเทศ ผลการเลือกตั้งที่ผ่านมามีทั้งกรณีที่ผู้สมัครสังกัดพรรคการเมืองหลักได้รับชัยชนะ และกรณีที่ผู้สมัครอิสระได้รับความไว้วางใจอย่างท่วมท้น เช่น ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ซึ่งได้รับเลือกตั้งในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2565 และได้รับเลือกตั้งต่อเนื่องอีกสมัยในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2569 ด้วยคะแนนเสียงมากกว่า 1.5 ล้านคะแนน

สำหรับการเลือกตั้งสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร (ส.ก.) มักดำเนินไปควบคู่กับกระแสการเมืองระดับชาติและทำหน้าที่เป็นกลไกตรวจสอบฝ่ายบริหาร ในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2565 พรรคเพื่อไทยและพรรคก้าวไกลได้รับเลือกตั้งรวมกันเป็นเสียงข้างมากในสภา ต่อมาในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2569 พรรคประชาชนกลายเป็นพรรคที่ได้รับที่นั่งมากที่สุดในสภา (22 ที่นั่ง) ตามด้วยกลุ่มคนทำงาน พรรคประชาธิปัตย์ และกลุ่มผู้สมัครอื่น ๆ สะท้อนให้เห็นถึงการแข่งขันเชิงพื้นที่และการกระจายตัวของกลุ่มการเมืองท้องถิ่นในแต่ละเขต

เนื่องจากเป็นที่ตั้งของสถาบันหลักทางการเมือง สถานเอกอัครราชทูต และหน่วยงานราชการส่วนกลาง กรุงเทพมหานครจึงเป็นศูนย์กลางเชิงภูมิศาสตร์ของการชุมนุมประท้วงและการเคลื่อนไหวเรียกร้องประชาธิปไตย สิทธิพลเมือง และความยุติธรรมทางสังคม เหตุการณ์ประวัติศาสตร์ทางการเมืองครั้งสำคัญของไทยส่วนใหญ่เกิดขึ้นในพื้นที่กรุงเทพมหานคร เช่น

พื้นที่เชิงสัญลักษณ์สำคัญที่มักถูกใช้เป็นจุดนัดหมายและจัดกิจกรรมทางการเมือง ได้แก่ อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา ลานคนเมืองหน้าศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร สนามหลวง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ตลอดจนพื้นที่ใจกลางย่านธุรกิจอย่างสี่แยกราชประสงค์และแยกปทุมวัน

ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

[แก้]

กรุงเทพมหานครมีบทบาทด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศโดยการสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่น้องกับเมืองนานาประเทศ จากข้อมูลเมื่อ พ.ศ. 2564 กรุงเทพมหานครได้สถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่น้องกับ 36 เมืองใน 19 ประเทศ ได้แก่[53]

ประชากรศาสตร์

[แก้]
สถิติประชากรตามทะเบียนราษฎร
กรุงเทพมหานคร[95]
ปี (พ.ศ.)ประชากร
25505,716,248
25605,682,415
25685,422,568

ปี พ.ศ. 2568 เขตคลองสามวาเป็นเขตที่มีประชากรมากที่สุดในกรุงเทพมหานคร มีจำนวนประชากรทั้งสิ้น 209,120 ราย[96]

ปี พ.ศ. 2554 กรุงเทพมหานครเป็นเมืองที่มีประชากรหนาแน่นอันดับที่ 13 ของโลก[97] ทั้งนี้ เนื่องจากประชากรในกรุงเทพมหานครนั้นมีทั้งที่เป็นแรงงานข้ามชาติ ประชาชนจากต่างจังหวัด ซึ่งไม่ได้ขึ้นทะเบียนราษฎรที่กรุงเทพมหานครจำนวนมาก

ปี พ.ศ. 2565 กรุงเทพมหานครมีประชากรอยู่อาศัยกว่า 10 ล้านคน โดยเป็นประชากรทะเบียนราษฎร์ จำนวน 5,494,932 คน แบ่งเป็นเพศชาย 2,571,974 คน และเพศหญิง จำนวน 2,922,958 คน โดยเพศหญิงมีจำนวนมากกว่าเพศชาย คิดเป็นร้อยละ 54.39 และมีประชากรแฝงมากถึง 2,753.4 พันคน[98]

ชุมชนและการอยู่อาศัย

[แก้]

กรุงเทพมหานครมีการจัดระเบียบชุมชนตามระเบียบกรุงเทพมหานครว่าด้วยชุมชนและกรรมการชุมชน พ.ศ. 2564 โดยจำแนกชุมชนออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่ ชุมชนแออัด ชุมชนเมือง ชุมชนชานเมือง ชุมชนอาคารสูง และชุมชนรูปแบบพิเศษ[99]

ข้อมูลจากสำนักพัฒนาสังคม ณ วันที่ 25 เมษายน พ.ศ. 2565 ระบุว่ามีชุมชนที่จัดตั้งตามระเบียบจำนวน 2,016 ชุมชน ประกอบด้วยชุมชนเมือง 940 แห่ง ชุมชนแออัด 640 แห่ง ชุมชนชานเมือง 351 แห่ง และชุมชนอาคารสูง 85 แห่ง คิดเป็นประชากรในระบบชุมชน 1,996,669 คน รวม 507,334 หลังคาเรือน[99]

การศึกษา

[แก้]

ระดับปฐมวัย ประถมศึกษา และมัธยมศึกษา

[แก้]

โรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร เป็นสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่บริหารจัดการโดยกรุงเทพมหานคร มีหน้าที่หลักในการจัดการศึกษาเพื่อตอบสนองความต้องการของประชาชนในเขตเมืองหลวง โดยมุ่งเน้นการขยายโอกาสทางการศึกษาอย่างทั่วถึงและเท่าเทียม

ปัจจุบันกรุงเทพมหานครมีโรงเรียนในความดูแลกระจายอยู่ครบทั้ง 50 เขต รวมทั้งสิ้น 437 แห่ง สังกัดตามสักนักงานเขตต่าง ๆ[100] ซึ่งถือเป็นเครือข่ายสถานศึกษาขนาดใหญ่ที่สุดในบรรดาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศไทย โดยมีสำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร เป็นหน่วยงานกลางในการวางยุทธศาสตร์และมาตรฐานหลักสูตร

ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร นอกจากโรงเรียนสังกัด กทม. แล้ว ยังมีสถานศึกษาอีกจำนวนมากที่สังกัดหน่วยงานระดับชาติหรือองค์กรเอกชน โดยสามารถจำแนกกลุ่มหลัก ๆ ได้ดังนี้

การอุดมศึกษา

[แก้]
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศไทยตั้งอยู่ในเขตปทุมวัน

กรุงเทพมหานครเป็นศูนย์กลางด้านการอุดมศึกษาที่สำคัญที่สุดของประเทศไทย โดยเป็นที่ตั้งของสถาบันอุดมศึกษาหลากหลายรูปแบบ ทั้งมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ มหาวิทยาลัยเอกชน และมหาวิทยาลัยในสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

สถาบันอุดมศึกษาในยุคแรกของประเทศไทยส่วนใหญ่จัดตั้งขึ้นในพื้นที่กรุงเทพมหานคร เพื่อเป็นรากฐานในการผลิตบุคลากรเข้ารับราชการและขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศ สถาบันหลักที่ก่อตั้งในระยะแรก ได้แก่:

ต่อมาในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้มีการจัดตั้งสถาบันอุดมศึกษาเฉพาะทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อรองรับการขยายตัวทางอุตสาหกรรม ได้แก่ กลุ่มมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าทั้ง 3 แห่ง ได้แก่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง และ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

เพื่อตอบสนองต่อความต้องการการศึกษาระดับปริญญาที่เพิ่มสูงขึ้น รัฐบาลได้จัดตั้งมหาวิทยาลัยในรูปแบบตลาดวิชา คือ มหาวิทยาลัยรามคำแหง เมื่อ พ.ศ. 2514[101] ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยที่มีจำนวนผู้ลงทะเบียนเรียนสูงที่สุดในประเทศ ช่วยลดข้อจำกัดในการเข้าถึงการศึกษาของประชาชนจากทุกภูมิภาคที่เข้ามาพำนักในกรุงเทพมหานคร

นอกเหนือจากมหาวิทยาลัยของรัฐภายใต้กระทรวงการอุดมศึกษาฯ แล้ว กรุงเทพมหานครยังมีมหาวิทยาลัยในกำกับของตนเอง คือ มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช ซึ่งจัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติในปี พ.ศ. 2553 โดยมุ่งเน้นการผลิตบุคลากรด้านการแพทย์ พยาบาล และการจัดการนวัตกรรมเมืองเพื่อตอบสนองต่อวิถีชีวิตของประชากรในเขตเมืองหลวงโดยเฉพาะ

สถาบันอุดมศึกษาในกรุงเทพมหานครได้รับการยอมรับในระดับสากลผ่านการจัดอันดับมหาวิทยาลัยโลก (ข้อมูลปี 2568-2569) เช่น:

การสาธารณสุข

[แก้]
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
แอร์บัสเฮลิคอปเตอร์ เฮช145 ที่ใช้ทางการแพทย์ลำที่ทำการบินที่ท่าอากาศยานดอนเมือง

กรุงเทพมหานครเป็นศูนย์กลางทางการแพทย์ที่สำคัญของประเทศ โดยมีสถาบันแพทยศาสตร์ 8 แห่งจากทั้งหมด 15 แห่ง และมีสถานพยาบาลระดับตติยภูมิที่รองรับการส่งต่อผู้ป่วยโรคซับซ้อนจากทั่วประเทศ ข้อมูล ณ ปี พ.ศ. 2568 กรุงเทพมหานครมีโรงพยาบาลตามกฎหมายรวม 164 แห่ง (ไม่รวมโรงพยาบาลเฉพาะทางทันตกรรม 5 แห่ง) แบ่งเป็นโรงพยาบาลเอกชน 119 แห่ง[102] โรงพยาบาลรัฐสังกัดต่าง ๆ 23 แห่ง โรงพยาบาลสังกัดกรุงเทพมหานคร 12 แห่ง โรงพยาบาลสังกัดมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช 1 แห่ง โรงพยาบาลรัฐวิสาหกิจ 3 แห่ง และโรงพยาบาลเฉพาะทางโรคไต 1 แห่ง นอกจากนี้ยังมีโรงพยาบาลรักษาสัตว์อีกอย่างน้อย 34 แห่ง[102]

ในระดับปฐมภูมิ (Primary Care) สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร เป็นผู้ดูแล ศูนย์บริการสาธารณสุข (ศบส.) จำนวน 69 แห่ง กระจายอยู่ทั่วทั้ง 50 เขต ทำหน้าที่ให้บริการรักษาพยาบาลเบื้องต้น ส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และฟื้นฟูสมรรถภาพในระดับชุมชน

นอกจากนี้ กรุงเทพมหานครร่วมกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ดำเนินงาน กองทุนหลักประกันสุขภาพกรุงเทพมหานคร ซึ่งจัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2561 แหล่งเงินทุนประกอบด้วยเงินจัดสรรจาก สปสช. และเงินสมทบจากงบประมาณของกรุงเทพมหานคร มีโครงสร้างการดำเนินงานผ่านคณะกรรมการกองทุนฯ สำนักงานกองทุนฯ และสำนักงานกองทุนสาขาทั้ง 50 เขต เพื่อสนับสนุนงบประมาณแก่ศูนย์บริการสาธารณสุข หน่วยบริการปฐมภูมิ องค์กรชุมชน และภาคประชาชน ในโครงการสร้างเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค การฟื้นฟูสมรรถภาพ และการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุและบุคคลที่มีภาวะพึ่งพิง (Long Term Care) ในแต่ละพื้นที่[103][104]

ความปลอดภัยสาธารณะ

[แก้]

กองบัญชาการตำรวจนครบาล (บช.น.) เป็นหน่วยงานหลักที่ดูแลการบังคับใช้กฎหมายและรักษาความสงบเรียบร้อยในกรุงเทพมหานคร มีที่ทำการตั้งอยู่ที่วังปารุสกวัน ทำหน้าที่ควบคุมดูแลเหตุอาชญากรรม งานจราจร และงานปราบปรามยาเสพติดในกรุงเทพมหานคร[105]

กรุงเทพมหานครมีอัตราการเกิดอาชญากรรมรุนแรงค่อนข้างต่ำเมื่อเทียบกับเมืองใหญ่อื่น ๆ ในระดับสากล ทำให้โดยทั่วไปถือว่าเป็นเมืองที่มีความปลอดภัยสำหรับนักท่องเที่ยว อย่างไรก็ตาม ปัญหาอาชญากรรมที่พบได้บ่อยมักเป็นอาชญากรรมต่อทรัพย์สินและอาชญากรรมรายย่อย เช่น การล้วงกระเป๋าในย่านพาณิชย์หรือพื้นที่ที่มีผู้คนพลุกพล่าน รวมถึงปัญหาขบวนการหลอกลวงนักท่องเที่ยว (Tourist scams) ที่มุ่งเป้าไปที่ชาวต่างชาติ ซึ่งเป็นประเด็นที่หน่วยงานด้านการต่างประเทศของหลายประเทศมักออกประกาศเตือนพลเมืองของตนอยู่เสมอ[106]

ในด้านการรักษาความเป็นระเบียบเรียบร้อยและความปลอดภัยเชิงป้องกัน กรุงเทพมหานครมีการบริหารจัดการผ่านสำนักเทศกิจ ซึ่งเป็นหน่วยงานส่วนกลางในการกำหนดนโยบาย วางแผน และควบคุมมาตรฐานการปฏิบัติงาน และมีฝ่ายเทศกิจของสำนักงานเขตทั้ง 50 เขต เป็นหน่วยงานบังคับการในระดับพื้นที่ นอกจากนี้ ในโครงสร้างของสำนักงานเขตยังมีฝ่ายโยธาและฝ่ายสิ่งแวดล้อมและสุขาภิบาล ที่ทำหน้าที่กำกับดูแลความปลอดภัยของโครงสร้างอาคารตามกฎหมายควบคุมอาคาร ตลอดจนการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมเพื่อป้องกันภัยพิบัติในชุมชน เช่น ปัญหาน้ำท่วมขังและการตัดแต่งต้นไม้ใหญ่ในเขตเมือง

ด้านการดับเพลิงและการบรรเทาสาธารณภัย สำนักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรุงเทพมหานคร (สปภ.) เป็นหน่วยงานหลักในการระงับเหตุอัคคีภัย[107] นอกจากนี้ ยังมีเครือข่ายอาสาสมัครดับเพลิงและอาสาสมัครป้องกันภัยฝ่ายพลเรือน (อปพร.) ประจำแต่ละเขตในกรุงเทพมหานครด้วย เพื่อให้เป็นผู้ช่วยเหลือสนับสนุนภาคราชการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย[108]

ในขณะที่ด้านการกู้ภัยและบริการการแพทย์ฉุกเฉิน (EMS) ระบบของกรุงเทพมหานครมีลักษณะเฉพาะที่พึ่งพาเครือข่ายองค์กรการกุศลอย่างมาก เช่น มูลนิธิป่อเต็กตึ๊งและมูลนิธิร่วมกตัญญู มูลนิธิเหล่านี้มีประวัติศาสตร์ยาวนานในการอุดช่องว่างของภาครัฐด้านการจัดการอุบัติเหตุจราจร ปัจจุบันอาสาสมัครมูลนิธิจะปฏิบัติงานภายใต้การประสานงานของศูนย์บริการการแพทย์ฉุกเฉินกรุงเทพมหานคร (ศูนย์เอราวัณ) โดยทำหน้าที่เป็นหน่วยเคลื่อนที่เร็ว (First Responders) ในการกู้ภัย ปฐมพยาบาลเบื้องต้น และนำผู้บาดเจ็บส่งโรงพยาบาล

เศรษฐกิจ

[แก้]
โรงแรมแมนดาริน โอเรียนเต็ล กรุงเทพ

กรุงเทพมหานครมีรายได้หลักจากการเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม[109] โดยในอดีตที่ผ่านมารายได้นี้มีมากกว่าเงินที่รัฐบาลสนับสนุน

กรุงเทพมหานครเป็นเมืองเศรษฐกิจหลักของประเทศไทย โดยผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศร้อยละ 25 มาจากกรุงเทพมหานคร[110] ซึ่งมาจากการค้าปลีกและค้าส่งมากที่สุด (ร้อยละ 24.31) รองลงมาได้แก่ อุตสาหกรรมโรงงาน (ร้อยละ 21.23) อุตสาหกรรมขนส่งและอุตสาหกรรมสื่อสาร (ร้อยละ 13.89) และโรงแรมและภัตตาคาร (ร้อยละ 9.04)

กรุงเทพมหานครยังเป็นอีกเมืองหนึ่งที่กลุ่มทุนข้ามชาติต้องการเข้ามาทำธุรกิจอย่างต่อเนื่อง โดยใน พ.ศ. 2529 บริษัทญี่ปุ่นต่าง ๆ ได้ดำเนินการอย่างจริงจังในการเคลื่อนไหวที่จะย้ายฐานการผลิตออกสู่ต่างประเทศ เป้าหมายหนึ่งคือ ที่กรุงเทพมหานคร[111]

จากการขยายธุรกิจของต่างชาติส่งผลให้มีการจ้างแรงงานต่างด้าวเข้ามาทำงานในกรุงเทพมหานครจำนวนมาก[112] ส่วนใหญ่มาจากประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งเป็นตัวเร่งให้เกิดปัญหาความแออัดในกรุงเทพมหานครมากขึ้น แรงงานต่างด้าวเหล่านี้ถูกยกเป็นข้อสนับสนุนและเป็นหลักฐานว่า กรุงเทพมหานครกำลังเผชิญกับภาวะการขาดแคลนแรงงานเพราะโครงสร้างประชากรในวัยทำงานลดน้อยลง[113]

การคมนาคมเข้าสู่กรุงเทพมหานครมีมากกว่าจังหวัดต่าง ๆ เช่น ท่าอากาศยานนานาชาติสุวรรณภูมิ ท่าอากาศยานนานาชาติดอนเมือง รวมถึงถนนในกรุงเทพมหานครที่มีจำนวนกว่า 250 สาย กรุงเทพมหานครเป็นที่ตั้งของนิคมอุตสาหกรรม 4 แห่ง[114] ได้แก่ นิคมอุตสาหกรรมลาดกระบัง นิคมอุตสาหกรรมบางชัน นิคมอุตสาหกรรมอัญธานี โครงการ 2 และนิคมอุตสาหกรรมอัญธานี

อนึ่ง เมื่อปี พ.ศ. 2552 เป็นปีแรกในรอบ 5 ปี ซึ่งโครงสร้างเศรษฐกิจของกรุงเทพมหานครหดตัวลง ยกเว้นภาคธนาคารและภาคบริหารของรัฐ[110] และในปี พ.ศ. 2557 อีโคโนมิสต์ อินเทลลิเจนซ์ ยูนิต (อีไอยู) หน่วยงานวิจัยในเครือ อีโคโนมิสต์ กรุ๊ป รายงานการจัดอันดับ เมืองที่มีค่าครองชีพสูงที่สุดในโลกประจำปี ผลปรากฏว่า กรุงเทพมหานครอยู่ในอันดับที่ 61[115]

ในปี พ.ศ. 2559 รายงานการศึกษาตลาดอสังหาริมทรัพย์ประเภทศูนย์การค้าจากบริษัทที่ปรึกษาและบริการด้านอสังหาริมทรัพย์ เจแอลแอล (โจนส์ แลง ลาซาลล์) เปิดเผยว่า กรุงเทพมหานครเป็นเมืองที่มีแบรนด์ระหว่างประเทศสนใจเข้ามาเปิดร้านจำหน่ายสินค้ามากที่สุดเป็นอันดับที่ 18 ของโลก[116]

การท่องเที่ยว

[แก้]
วัดพระศรีรัตนศาสดาราม และ พระบรมมหาราชวัง
กรุงเทพมหานครยามค่ำคืน

กรุงเทพมหานครเป็นจุดท่องเที่ยวจุดหนึ่ง โดยสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญ ได้แก่ พระบรมมหาราชวัง วัดพระศรีรัตนศาสดาราม (วัดพระแก้ว) วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรมหาวิหาร พระที่นั่งอนันตสมาคม หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร ถนนสีลม สยามสแควร์ มาดามทุซโซต์ กรุงเทพ พิพิธภัณฑ์ธนาคารไทย เอเชียทีค เดอะ ริเวอร์ฟรอนท์ เดสติเนชั่น (เจริญกรุง)

การจัดลำดับเมืองท่องเที่ยว

[แก้]
  • ในปี พ.ศ. 2555 การจัดลำดับโดย Master Card Global Deslination Cities Index 2012 กรุงเทพมหานครคว้าอันดับ 1 สุดยอดเมืองจุดหมายปลายทางของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก และเป็นอันดับ 3 ของโลก[117]
  • ในปี พ.ศ. 2556 MasterCard Global Destination Cities Index 2013 ระบุว่ากรุงเทพมหานครมีจำนวนนักท่องเที่ยวมากเป็นอันดับ 1 ของโลก[118]
  • ในปี พ.ศ. 2557 MasterCard Global Destination Cities Index 2014 ระบุว่ากรุงเทพมหานครมีจำนวนนักท่องเที่ยวมากเป็นอันดับ 2 ของโลก[119] 16.42 ล้านคน
  • ในปี พ.ศ. 2558 บริษัทวิจัย Euromonitor International ของอังกฤษ เปิดเผยรายงานการศึกษาประจำปี 2017 ชื่อ Top 100 City Destinations Ranking โดยในรายงานระบุว่ากรุงเทพมหานครเป็นเมืองท่องเที่ยวอันดับ 2 รองจากฮ่องกง โดยมีนักท่องเที่ยว 18.7 ล้านคน[120]
  • การจัดอันดับของนิตยสาร ทราเวลแอนด์เลเชอร์ (Travel and Leisure)[121] กรุงเทพมหานครได้รับเลือกให้เป็นเมืองน่าเที่ยวอันดับหนึ่งของโลกใน พ.ศ. 2551, 2553, 2554 และ 2555[122]
  • เว็บไซต์ TripAdvisor ได้เปิดเผยผลสำรวจเกี่ยวกับกรุงเทพมหานครในช่วง 3 ปี ดังนี้
    • ในปี พ.ศ. 2555 กรุงเทพมหานครเป็นเมืองท่องเที่ยวที่ประหยัดค่าใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวเป็นอันดับที่ 3 จาก 48 เมืองทั่วโลก[123]
    • ในปี พ.ศ. 2556 กรุงเทพมหานครเป็นเมืองท่องเที่ยวอันดับ 1 ของเอเชียและอันดับที่ 13 ของโลก[124]
    • ในปี พ.ศ. 2557 กรุงเทพมหานครเป็นเมืองท่องเที่ยวอันดับ 5 ของเอเชียและอันดับที่ 20 ของโลก รวมทั้งเป็นเมืองที่มีราคาที่พักถูกและคุ้มที่สุดเป็นอันดับ 4 ของโลก[124]
  • นิตยสาร The Economist ได้เปิดเผยผลสำรวจในปี พ.ศ. 2557 กรุงเทพมหานครเป็นเมืองท่องเที่ยวปลอดภัยอันดับ 39 ของโลกจาก 50 อันดับ และได้การอันดับ 14 จาก 18 อันดับของเอเซีย[125]
  • เว็บไซต์อโกดา (Agoda) ได้เปิดเผยผลสำรวจเมืองท่องเที่ยวยอดเยี่ยมในการมาท่องเที่ยวช่วงเทศกาลปีใหม่ กรุงเทพมหานครได้รับการจัดลำดับเป็นลำดับ 1[126]
  • ในปี พ.ศ. 2559 สำนักข่าวซีเอ็นเอ็น (CNN) ยกกรุงเทพมหานครเป็นอันดับ 1 ใน 23 เมือง ที่มีอาหารข้างถนน หรือ Street food ดีที่สุดในโลก[127]

ห้างสรรพสินค้าและศูนย์การค้า

[แก้]
ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัล ลาดพร้าว

ห้างสรรพสินค้าแห่งแรกในกรุงเทพมหานครเปิดใน พ.ศ. 2368 เมื่อ หลวงอาวุธวิเศษประเทศพาณิช (โรเบิร์ต ฮันเตอร์) ได้ขอพระบรมราชานุญาต พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งพระองค์พระบรมราชานุญาตให้เช่าที่ดินของ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยุรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) สร้างอาคารสำนักงานและโรงเก็บสินค้าคนไทยสมัยนั้นเรียกว่า ห้างหันแตร[128] ปัจจุบัน ศูนย์การค้า เป็นที่นิยมมากกว่า ห้างสรรพสินค้า ทั้งด้านการท่องเที่ยวและการพาณิชย์ [ต้องการอ้างอิง] ศูนย์การค้าต่าง ๆ ในกรุงเทพมหานครได้สร้างรายได้ทั้งจาก ภาษีมูลค่าเพิ่ม และ ภาษีธุรกิจเฉพาะ ให้แก่กรุงเทพมหานครด้วย[109]โดยศูนย์การค้าที่ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวชาวไทยและต่างชาติมีอยู่มากมายทั่วทุกเขตของกรุงเทพมหานคร เช่น ไอคอนสยาม (เขตคลองสาน), เซ็นทรัลเวิลด์ (เขตปทุมวัน), เอเชียทีค เดอะ ริเวอร์ฟรอนท์ เดสติเนชั่น (เขตบางคอแหลม) เป็นต้น

ศิลปวัฒนธรรม

[แก้]

ศาสนสถาน

[แก้]

กรุงเทพมหานครมีวัดที่ขึ้นทะเบียนกับกรมการศาสนา ทั้งหมด 454 แห่ง (ข้อมูล ณ วันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2562) โดยเขตที่มีวัดมากที่สุดได้แก่ เขตบางกอกน้อย มีทั้งสิ้น 32 วัด[129]

ในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานครมีวัดที่น่าท่องเที่ยวเยี่ยมชมหลากหลายแห่ง เช่น วัดพระศรีรัตนศาสดาราม อันเป็นที่ตั้งของพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของประเทศไทย วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร ที่ประทับของสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร) เป็นต้น

นอกจากศาสนสถานของศาสนาพุทธแล้ว กรุงเทพมหานครยังเป็นศูนย์รวมศาสนสถานของศาสนาอื่น ๆ ที่สำคัญ ซึ่งสะท้อนถึงความหลากหลายทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของเมือง ได้แก่

  • ศาสนาอิสลาม: มีมัสยิดกระจายอยู่ทั่วพื้นที่กรุงเทพมหานคร โดยเฉพาะในย่านที่มีชาวมุสลิมอาศัยอยู่หนาแน่น เช่น เขตหนองจอก และเขตมีนบุรี มัสยิดที่สำคัญและมีความเก่าแก่ทางประวัติศาสตร์ เช่น มัสยิดต้นสน บริเวณฝั่งธนบุรี รวมถึงมูลนิธิเพื่อศูนย์กลางอิสลามแห่งประเทศไทยในเขตสวนหลวง
  • ศาสนาคริสต์: มีทั้งโบสถ์ของนิกายโรมันคาทอลิกและโปรเตสแตนต์ที่สำคัญหลายแห่ง เช่น อาสนวิหารอัสสัมชัญ ซึ่งเป็นศูนย์กลางของคริสตชนคาทอลิกในประเทศไทย วัดซางตาครู้ส และคริสตจักรไคร้สท์เชิร์ช กรุงเทพฯ
  • ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และศาสนาซิกข์: มีศาสนสถานสำคัญที่ตั้งอยู่ใจกลางเมือง เช่น วัดพระศรีมหาอุมาเทวี (วัดแขกสีลม) ซึ่งมีชื่อเสียงจากงานประเพณีนวราตรี เทวสถานโบสถ์พราหมณ์ บริเวณเสาชิงช้า และคุรุดวาราซรีคุรุสิงห์สภา (วัดซิกข์) ในย่านพาหุรัด ซึ่งเป็นศูนย์รวมหลักของชาวไทยเชื้อสายอินเดีย
  • ศาสนายูดาห์: มีธรรมศาลา (Synagogue) สำหรับประกอบพิธีกรรมทางศาสนาของชุมชนชาวยิว ทั้งผู้ที่พำนักอยู่ในประเทศไทยและนักท่องเที่ยว ศาสนสถานที่สำคัญ เช่น โบสถ์เบธเอลิเชวา (Beth Elisheva Synagogue) ซึ่งเป็นที่ตั้งของสมาคมชาวยิวแห่งประเทศไทยในย่านสุขุมวิท และศูนย์ชาบัด (Chabad House) ซึ่งมีสาขาตั้งอยู่ในย่านสำคัญอย่างถนนข้าวสารและสุขุมวิท

พระราชวังและวัง

[แก้]

กรุงเทพมหานครมีพระราชวังทั้งหมด 8 แห่ง วังมีทั้งหมด 17 แห่ง[note 1] (ข้อมูลวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2554)

โรงภาพยนตร์

[แก้]
โรงภาพยนตร์ไอแมกซ์ในกรุงเทพ

โรงภาพยนตร์ในกรุงเทพมหานครเกิดขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2440[130] ได้แก่ โรงละครหม่อมเจ้าอลังการ โรงภาพยนตร์ศาลาเฉลิมกรุง เป็นโรงมหรสพแห่งแรกของเอเชียที่ใช้เครื่องปรับอากาศ[131] ปัจจุบัน โรงภาพยนตร์มักตั้งอยู่ในศูนย์การค้าต่าง ๆ โดยส่วนใหญ่บริหารงานโดยผู้ประกอบการเครือข่ายขนาดใหญ่ เช่น เมเจอร์ ซีนีเพล็กซ์ (Major Cineplex) และเครือเอสเอฟ ซีเนม่า (SF Cinema) นอกจากนี้ยังมีโรงภาพยนตร์ทางเลือกสำหรับจัดฉายภาพยนตร์อิสระ เช่น เฮาส์ สามย่าน (House Samyan) รวมถึงโรงภาพยนตร์เฉพาะกลุ่มและสถาบันทางวัฒนธรรม

พิพิธภัณฑ์และหอศิลป์

[แก้]

กรุงเทพมหานครเป็นศูนย์กลางด้านการจัดแสดงประวัติศาสตร์ ศิลปะ และโบราณวัตถุของประเทศ พิพิธภัณฑ์และหอศิลป์สำคัญ ได้แก่

  • พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร: พิพิธภัณฑ์แห่งแรกของไทย จัดแสดงโบราณวัตถุและศิลปวัตถุชิ้นสำคัญตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์จนถึงยุครัตนโกสินทร์
  • หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC): ศูนย์กลางศิลปะร่วมสมัยใจกลางเมือง ตั้งอยู่บริเวณสี่แยกปทุมวัน เป็นพื้นที่จัดแสดงนิทรรศการศิลปะ การแสดง เสวนา และกิจกรรมสร้างสรรค์
  • พิพิธภัณฑ์ศิลปะไทยร่วมสมัย (MOCA BANGKOK): พิพิธภัณฑ์เอกชนที่รวบรวมผลงานศิลปะไทยร่วมสมัยจำนวนมากที่สุดแห่งหนึ่ง
  • มิวเซียมสยาม: พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ที่เน้นการนำเสนอประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ความเป็นไทยผ่านสื่อปฏิสัมพันธ์

โรงละครและสถานที่จัดแสดงศิลปวัฒนธรรม

[แก้]

กรุงเทพมหานครมีโรงละครและศูนย์วัฒนธรรมทั้งของภาครัฐและเอกชนที่รองรับการแสดงศิลปวัฒนธรรม ดนตรี ละครเวที และศิลปะการแสดงร่วมสมัย เช่น

นันทนาการและพื้นที่สีเขียว

[แก้]

สำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร เผยในแผนปฏิบัติราชการประจำปี พ.ศ. 2568 ว่า กรุงเทพมหานครมีพื้นที่สีเขียวในรูปแบบสวนสาธารณะและสวนหย่อม รวม 9,190 แห่ง มีพื้นที่รวม 43,108,127.33 ตารางเมตร คิดเป็นอัตราส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากร 7.88 ตร.ม./คน หรือร้อยละ 2.75 ต่อพื้นที่กรุงเทพมหานคร[132]

สวนสาธารณะ

[แก้]

สวนสาธารณะในกรุงเทพมหานคร เป็นองค์ประกอบสำคัญในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเมืองหลวง โดยทำหน้าที่เป็นทั้งพื้นที่สีเขียวเพื่อการพักผ่อนหย่อนใจ แหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติ และพื้นที่รองรับกิจกรรมทางสังคมที่หลากหลายของคนเมือง ท่ามกลางบริบทความหนาแน่นและการขยายตัวอย่างรวดเร็วของเขตเมือง

ปัจจุบันกรุงเทพมหานครมีสวนสาธารณะและพื้นที่สีเขียวรูปแบบต่าง ๆ กระจายตัวอยู่ทั่วทั้ง 50 เขต โดยมีวิวัฒนาการจากการแปลงพื้นที่พระราชอุทยานและที่ดินส่วนพระองค์ในอดีต (เช่น สวนลุมพินี ซึ่งเป็นสวนสาธารณะแห่งแรก) สู่การพัฒนาสวนชุมชน สวนป่าขนาดใหญ่ และการฟื้นฟูพื้นที่รกร้างให้เป็นพื้นที่สีเขียวตามนโยบายเมืองในปัจจุบัน

ศูนย์นันทนาการและกีฬา

[แก้]

สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร ได้จัดตั้งสถานบริการด้านกีฬาและนันทนาการกระจายอยู่ทั่วทุกพื้นที่เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยแบ่งออกเป็นศูนย์นันทนาการที่เน้นกิจกรรมสร้างสรรค์ ศิลปวัฒนธรรม และศูนย์กีฬาที่เน้นการออกกำลังกายและฝึกซ้อมกีฬา

  • ศูนย์นันทนาการ: มีการจัดตั้งศูนย์นันทนาการประจำเขตเพื่อเป็นพื้นที่กิจกรรมของชุมชน เช่น ศูนย์นันทนาการทวีวัฒนา ศูนย์นันทนาการจตุจักร ศูนย์นันทนาการบางกอกใหญ่ และศูนย์นันทนาการบางขุนเทียน
  • ศูนย์กีฬาและศูนย์เยาวชน: มีการดำเนินงานศูนย์กีฬาขนาดใหญ่เพื่อให้บริการสนามกีฬาและสิ่งอำนวยความสะดวกครบวงจร โดยมีศูนย์เยาวชนกรุงเทพมหานคร (ไทย-ญี่ปุ่น) เป็นศูนย์กลางหลัก พร้อมทั้งมีศูนย์กีฬาประจำพื้นที่ เช่น ศูนย์กีฬาเฉลิมพระเกียรติ (บางมด) ศูนย์กีฬาประชานิเวศน์ และศูนย์กีฬารามอินทรา
  • ศูนย์กีฬาทางน้ำ: นอกจากทางบกแล้ว ยังมีสถานกีฬาทางน้ำเพื่อรองรับกิจกรรมเฉพาะทาง เช่น ศูนย์กีฬาทางน้ำบึงหนองบอน ซึ่งเป็นศูนย์กลางการเล่นเรือใบ วินด์เซิร์ฟ และคายัค รวมถึงการจัดกิจกรรมทางน้ำในพื้นที่สวนสาธารณะและคลองสำคัญต่าง ๆ ทั่วเมือง

การคมนาคม

[แก้]
ภาพทางด่วนบริเวณทางแยกมักกะสันยามค่ำคืน ซึ่งมีปริมาณรถ 1.5 ล้านคันต่อวัน[133]

ในอดีตกรุงเทพมหานครใช้การสัญจรทางน้ำเป็นหลัก โดยมีคูคลองหนาแน่นจนได้รับฉายาว่า "เวนิสตะวันออก" ต่อมามีการถมคลองเพื่อสร้างถนน การคมนาคมจึงเปลี่ยนมาพึ่งพาระบบทางบกเป็นหลัก โดยมีถนนเจริญกรุงเป็นถนนสายแรก ซึ่งสร้างเสร็จใน พ.ศ. 2407 ตามด้วยถนนบำรุงเมืองและถนนเฟื่องนคร ในช่วง พ.ศ. 2533 เริ่มมีการก่อสร้างทางพิเศษเพื่อบรรเทาปัญหาการจราจรติดขัด สำหรับการขนส่งเชื่อมโยงระหว่างประเทศและต่างจังหวัด มีเส้นทางหลักผ่านทางหลวงแผ่นดินและระบบรถไฟทั่วประเทศ

ระบบขนส่งมวลชนทางรางเริ่มมีบทบาทตั้งแต่ พ.ศ. 2436 โดยเปิดให้บริการรถรางใน พ.ศ. 2437 ก่อนจะยกเลิกไปใน พ.ศ. 2511 ต่อมาใน พ.ศ. 2542 ได้เปิดให้บริการระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนสายแรก คือ รถไฟฟ้าเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบพระชนมพรรษา ตามด้วยรถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน (พ.ศ. 2547) รถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ (พ.ศ. 2553) และรถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง (พ.ศ. 2559) หลังจากนั้นได้มีการขยายเครือข่ายรถไฟฟ้าสายอื่น ๆ ครอบคลุมพื้นที่ทั่วกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ด้วยการเปิดให้บริการรถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง, รถไฟฟ้าสายสีเหลือง และรถไฟฟ้าสายสีชมพู โดยมีสถานีกลางบางซื่อเป็นศูนย์กลางคมนาคมทางรางหลักแห่งใหม่แทนสถานีกรุงเทพ (หัวลำโพง)

ส่วนการคมนาคมทางน้ำในปัจจุบัน ยังคงมีการให้บริการเรือโดยสารในแม่น้ำเจ้าพระยาและคลองแสนแสบ

สำหรับการคมนาคมทางอากาศ กรุงเทพมหานครและปริมณฑลเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานนานาชาติหลัก 2 แห่ง ได้แก่ ท่าอากาศยานดอนเมือง และท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ซึ่งรองรับการเดินทางเชื่อมต่อทั้งภายในประเทศและระหว่างประเทศทั่วโลก

ทางรถยนต์

[แก้]
ถนนพระรามที่ 2 ในกรุงเทพมหานคร

กรุงเทพมหานครเป็นจุดเริ่มต้นของถนนหลักของประเทศไทย ได้แก่

ทั้งนี้ มีทางหลวงสายหลักที่ไม่ได้เริ่มต้นจากกรุงเทพมหานคร คือ ถนนมิตรภาพ (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2) ซึ่งเริ่มต้นที่จังหวัดสระบุรี

ทางหลวงพิเศษ

[แก้]

เส้นทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง (มอเตอร์เวย์) ที่มีพื้นที่เชื่อมต่อหรือผ่านเข้าเขตกรุงเทพมหานครมี 2 สายหลัก ได้แก่

  • ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 (กรุงเทพมหานคร–บ้านฉาง) เส้นทางเริ่มต้นจากปลายถนนพระราม 9 เขตสวนหลวง เชื่อมต่อไปยังท่าอากาศยานสุวรรณภูมิและภาคตะวันออก โดยเริ่มเปิดให้บริการช่วงกรุงเทพมหานคร–ชลบุรี เป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2541
  • ทางหลวงพิเศษหมายเลข 9 (ถนนกาญจนาภิเษก หรือถนนวงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร) เส้นทางสายหลักที่เชื่อมต่อพื้นที่ชานเมืองและปริมณฑลเป็นวงแหวนล้อมรอบกรุงเทพมหานคร โดยมีการทยอยเปิดให้บริการเป็นช่วง ๆ ซึ่งช่วงล่าสุดคือสายทางใต้ (บางพลี–สุขสวัสดิ์) ที่เปิดให้บริการเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550

ทางยกระดับ

[แก้]

กรุงเทพมหานครมีทางยกระดับสำคัญที่ช่วยระบายการจราจรไปยังพื้นที่ชานเมืองและปริมณฑล ได้แก่

  • ทางยกระดับอุตราภิมุข (ดอนเมืองโทลล์เวย์) มีระยะทางรวมประมาณ 28 กิโลเมตร แบ่งเป็นสองช่วง ได้แก่ ช่วงดินแดง–อนุสรณ์สถานแห่งชาติ ระยะทางประมาณ 22 กิโลเมตร บริหารจัดการโดยบริษัท ทางยกระดับดอนเมือง จำกัด (มหาชน) เปิดให้บริการเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2537 และช่วงอนุสรณ์สถานแห่งชาติ–รังสิต ระยะทางประมาณ 6 กิโลเมตร บริหารจัดการโดยกรมทางหลวง เปิดให้บริการเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม พ.ศ. 2541
  • ทางคู่ขนานลอยฟ้าพระบรมราชชนนี เป็นทางยกระดับเชื่อมต่อไปยังกรุงเทพมหานครฝั่งตะวันตกและจังหวัดนครปฐม เปิดให้บริการเมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2541[134] มีระยะทางรวม 13.8 กิโลเมตร โดยเริ่มต้นจากทางแยกอรุณอมรินทร์ถึงทางแยกต่างระดับสิรินธร (ระยะทาง 4.5 กิโลเมตร) และต่อเนื่องไปสิ้นสุดโครงการบริเวณเลยจุดข้ามทางแยกต่างระดับพุทธมณฑล สาย 2 ไปประมาณ 500 เมตร (ระยะทาง 9.3 กิโลเมตร)

ทางพิเศษ

[แก้]
ทางพิเศษดินแดง ช่วงทางขึ้น

กรุงเทพมหานครและปริมณฑลมีระบบทางพิเศษ (ทางด่วน) ที่กำกับดูแลโดยการทางพิเศษแห่งประเทศไทย (กทพ.) เปิดให้บริการเพื่อช่วยระบายการจราจรและแก้ไขปัญหาการจราจรติดขัดในเขตเมืองหลวง โดยผู้ใช้บริการต้องชำระค่าผ่านทางตามอัตราที่กำหนด เส้นทางสำคัญที่เปิดให้บริการแล้วได้แก่

  • ทางพิเศษเฉลิมมหานคร (ระบบทางด่วนขั้นที่ 1) ระยะทางรวม 27.1 กิโลเมตร เป็นทางด่วนสายแรกของประเทศไทย ประกอบด้วย สายดินแดง–ท่าเรือ, สายบางนา–ท่าเรือ และสายดาวคะนอง–ท่าเรือ
  • ทางพิเศษศรีรัช (ระบบทางด่วนขั้นที่ 2) ระยะทางรวม 28.4 กิโลเมตร เชื่อมโยงพื้นที่กรุงเทพมหานครในแนวเหนือ–ใต้ และตะวันออก–ตะวันตก
  • ทางพิเศษฉลองรัช (สายรามอินทรา–อาจณรงค์) รวมถึงส่วนต่อขยายไปถึงถนนวงแหวนรอบนอกขนาบไปกับถนนประดิษฐ์มนูธรรม
  • ทางพิเศษบูรพาวิถี (สายบางนา–ชลบุรี) ทางยกระดับขนาด 6 ช่องจราจรเหนือถนนเทพรัตน เชื่อมต่อไปยังภาคตะวัน東
  • ทางพิเศษอุดรรัถยา (สายบางปะอิน–ปากเกร็ด) เส้นทางต่อเนื่องจากทางพิเศษศรีรัชเพื่อมุ่งหน้าสู่จังหวัดนนทบุรีและปทุมธานี
  • ทางพิเศษสาย S1 (ระบบทางด่วนขั้นที่ 3 สายใต้ ตอน S1) เส้นทางเชื่อมต่อระหว่างทางพิเศษเฉลิมมหานครและทางพิเศษบูรพาวิถี
  • ทางพิเศษกาญจนาภิเษก (สายบางพลี–สุขสวัสดิ์) ทางด่วนยกระดับทางตอนใต้ที่เชื่อมระหว่างกรุงเทพมหานครฝั่งธนบุรีและจังหวัดสมุทรปราการ
  • ทางพิเศษประจิมรัถยา (เดิมชื่อ ทางพิเศษศรีรัช–วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร) เส้นทางยกระดับขนานไปกับทางรถไฟสายใต้ เชื่อมต่อฝั่งธนบุรีเข้าสู่ศูนย์กลางคมนาคมหมอชิต
  • ทางพิเศษฉลองรัช ส่วนต่อขยาย (ช่วงรามอินทรา–วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร)

นอกจากนี้ ยังมีการก่อสร้างทางเชื่อมต่อระหว่างโครงข่ายเพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการเดินทาง เช่น ทางเชื่อมทางพิเศษกาญจนาภิเษกกับทางพิเศษบูรพาวิถี ทางเชื่อมต่อกับถนนวงแหวนอุตสาหกรรม และทางเชื่อมโยงระหว่างทางพิเศษศรีรัชกับทางพิเศษประจิมรัถยาในแนวเชื่อมต่อมุ่งหน้าแจ้งวัฒนะ[135]

ทางรถโดยสารประจำทาง

[แก้]

รถโดยสารประจำทางมีหลายสายเพื่อเป็นการบริการประชาชน ให้บริการในราคาย่อมเยา โดยรถโดยสารประจำทางเฉพาะพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล มีทั้งหมด 254 สาย ซึ่งในจำนวนนี้มีที่ขึ้นทางด่วนของการทางพิเศษแห่งประเทศไทย 36 เส้นทาง และเป็นเส้นทางที่ใช้รถปรับอากาศในเส้นทางเดียวกับเส้นทางปกติ 143 เส้นทาง ดังนั้นจึงคงเหลือรถธรรมดาที่ไม่ขึ้นทางด่วนและไม่มีรถปรับอากาศบริการในเส้นทางนั้น ๆ 75 เส้นทาง รถโดยสารร่วมบริการขนาดเล็ก (มินิบัส) ราคา 10 บาทตลอดสาย รถโดยสารธรรมดาของ ขสมก. ราคา 8 บาทตลอดสาย รถโดยสารธรรมดาร่วมบริการราคา 10 บาทตลอดสาย รถโดยสารธรรมดาร่วมบริการรุ่นใหม่ราคา 12 บาทตลอดสาย รถโดยสารปรับอากาศแบบครีม-น้ำเงินราคาเริ่มต้น 12 บาท รถโดยสารปรับอากาศแบบยูโร 2 ราคาเริ่มต้น 13 บาท ส่วนรถปรับอากาศรุ่นใหม่ (ใช้แก๊สธรรมชาติ หรือใช้พลังงานไฟฟ้า) ราคาเริ่มต้น 15 บาท โดยหากใช้บริการในยามค่ำระหว่างช่วง 23.00 น. ถึง 05.00 น.ราคาจะเพิ่มขึ้น 1.50 บาท ตลอดสาย (ค่าธรรมเนียมรถบริการตลอดคืน จะจัดเก็บเฉพาะรถโดยสารธรรมดา ส่วนรถโดยสารปรับอากาศ จะไม่มีการจัดเก็บแต่อย่างใด) และหากรถขึ้นทางด่วนจะเพิ่มราคาขึ้นอีก 2 บาท (ค่าธรรมเนียมรถบริการทางด่วนนี้ จะจัดเก็บทั้งรถโดยสารธรรมดา และรถโดยสารปรับอากาศ)

ในการขึ้นค่าโดยสารครั้งล่าสุด เมื่อวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2562 ได้กำหนดราคาค่าโดยสารไว้ดังนี้[136]

ประเภทของรถสี ผู้ให้บริการค่าโดยสารเวลาบริการทางด่วน
รถธรรมดาครีม-แดง ขสมก.805:00-23:0010
9.5023.00-05.00
ขาว-น้ำเงิน / ชมพู เอกชน1005.00-23.0012
11.5023.00-05.00
ส้ม12[note 2]05.00-23.0014[note 2]
13.50[note 2]23.00-05.00
รถมินิบัส1005.00-23.00
11.5023.00-05.00
รถปรับอากาศ ครีม-น้ำเงิน 13 15 17 19 21 05:00-23:00 15 17 19 21 23
ขสมก.12 14 16 18 20ตลอด 24 ชม.14 16 18 20 22
ส้ม13 15 17 19 21 23 2515 17 19 21 23 25 27
เหลือง เอกชน 14 16 18 20 22 24 26 05:00-23:00 16 18 20 22 24 26 28
13 15 17 19 21[note 3] 15 17 19 21 23[note 3]
14[note 3]
ฟ้า (ใช้แก๊สธรรมชาติ) ขสมก. / เอกชน 15 20 25 17 22 27
น้ำเงิน (ใช้พลังงานไฟฟ้า) ไทยสมายล์บัส ตลอด 24 ชม.
รถโดยสารประจำทางต่างจังหวัด
สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (ถนนบรมราชชนนี)

รถโดยสารประจำทางหรือรถโดยสารประจำทางปรับอากาศ สำหรับเดินทางไปจังหวัดต่าง ๆ ในประเทศไทย โดยมีสถานีหลักอยู่ที่

รถโดยสารประจำทางต่างประเทศ
รถโดยสารระหว่างประเทศ เส้นทางกรุงเทพฯ-พนมเปญ ณ ปอยเปต)

รถโดยสารประจำทางหรือรถโดยสารประจำทางปรับอากาศ ที่สำหรับเดินทางไปยังต่างประเทศโดยตรงจากกรุงเทพมหานคร มี 4 เส้นทางไปประเทศกัมพูชา และประเทศลาว โดยมีสถานีหลักอยู่ที่สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (จตุจักร)ดังนี้

รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ
รถโดยสารด่วนพิเศษ สายสาทร–ราชพฤกษ์

กรุงเทพมหานครมีบริการรถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ เป็นระบบขนส่งมวลชนที่มีลักษณะคล้ายกับรถประจำทาง แต่การเดินของรถนั้นแยกออกจากถนนปกติ ปัจจุบันเปิดให้บริการ 1 เส้นทาง คือ รถโดยสารด่วนพิเศษ สายสาทร-ราชพฤกษ์ (ในสัมปทานใช้เลขสาย 402[139]) ระยะทาง 16.5 กิโลเมตร

รถปรับอากาศพิเศษ

รถปรับอากาศพิเศษ (metrobus) เป็นรถของบริษัท พรีเมียร์ เมโทรบัส จำกัด[140] บริการเดินรถในกรุงเทพมหานคร โดยปัจจุบันได้ยกเลิกการให้บริการทั้งหมดแล้ว ตั้งแต่วันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2557[141] โดยสายสุดท้ายที่ให้บริการ คือสาย ปอ.พ.4-2 เคหะร่มเกล้า-อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ

รถตู้ประจำทาง
รถตู้ประจำทางในกรุงเทพมหานคร

รถตู้ประจำทาง ปัจจุบันมีทั้งหมด 126 สาย ให้บริการระหว่าง 05.00 น. ถึง 22.00 น. ค่าบริการอยู่ที่ 10-35 บาท[142] เป็นรถปรับอากาศร่วมบริการ ขสมก. เพื่อเป็นทางเลือกแก่ผู้โดยสารที่ต้องการนั่งบนรถตลอดการเดินทาง

รถจักรยานยนต์ประจำทาง

รถจักรยานยนต์ในกรุงเทพมหานคร มีอัตราบริการขั้นต่ำเริ่มต้นที่ 10 บาท ทั้งนี้แล้วแต่ท้องที่นั้น ๆ จะเรียกเก็บค่าโดยสารตามระยะทางที่เดินทางโดยสูงสุดอาจถึง 500 บาท หากไปยังพื้นที่ที่ต้องไปในระยะไกล

ทางรถแท็กซี่

[แก้]
รถแท็กซี่ในกรุงเทพมหานคร

ค่าโดยสารแท็กซี่มิเตอร์ในเขตกรุงเทพฯ ยุคแรก จะถูกกำหนดโดยประกาศกระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2535 ลงนามโดยนาย บรรหาร ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ในรัฐบาลพลเอก สุจินดา คราประยูร [143]กระทรวงคมนาคมปรับราคาล่าสุดในวันที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2566 [144]ดังนี้

กิโลเมตรที่ค่าโดยสาร
ระยะทาง 1 กิโลเมตรแรก40 บาท
1-105.00 บาท/กิโลเมตร
10-206.50 บาท/กิโลเมตร
20-407.00 บาท/กิโลเมตร
7 ขึ้นไป8.00 บาท/กิโลเมตร

ระยะทางเกินกว่า 40 กิโลเมตรถึงกิโลเมตรที่ 60 กิโลเมตรละ 8.50 บาท ระยะทางเกินกว่า 60 กิโลเมตรถึงกิโลเมตรที่ 80 กิโลเมตรละ 9.00 บาท ระยะทางเกินกว่า 80 กิโลเมตรขึ้นไป กิโลเมตรละ 10.50 บาท

นอกจากนี้ กรณีรถไม่สามารถเคลื่อนที่หรือเดินรถต่อไปได้เกินกว่า 6 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ให้กำหนดอัตรานาทีละ 3.00 บาท

โดยการคิดค่าโดยสารนั้น จะคิดแยกเป็นส่วน ๆ (ส่วนของระยะทาง และส่วนของเวลา) ส่วนของระยะทาง มิเตอร์คำนวณค่าโดยสารได้เท่าไร จะปัดขึ้นเป็นจำนวนเต็มคี่ที่อยู่ถัดขึ้นไป (เช่น คำนวณได้ 47.75 บาท ก็จะปัดขึ้นเป็น 49 บาท ซึ่งเป็นจำนวนเต็มคี่ที่อยู่ถัดไป) ส่วนของมิเตอร์เวลา มิเตอร์เวลาคำนวณค่าโดยสารได้เท่าไร จะปัดลงเป็นจำนวนเต็มคู่ที่อยู่ลงมา (เช่น มิเตอร์เวลาเดินไปได้ 3.75 บาท ก็จะปัดทิ้งเป็น 2 บาท ซึ่งเป็นจำนวนเต็มคู่ที่อยู่ถัดลงมา) [ต้องการอ้างอิง]

ปัจจุบันสามารถวิ่งได้ 12 ปี[145] โดยมีเงื่อนไขว่าต้องเป็นรถแท็กซี่ที่จดทะเบียนภายในวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2563 ให้สามารถขยายอายุการใช้งานจาก 9 ปี เป็น 12 ปี ได้ และต้องผ่านเกณฑ์การตรวจสภาพตามที่กรมการขนส่งทางบกและกรมควบคุมมลพิษร่วมกันกำหนดเงื่อนไข ทั้งการตรวจสภาพเพื่อขยายอายุการใช้งานและการตรวจสภาพเพื่อรักษามาตรฐานสมรรถนะรถไปจนสิ้นอายุการใช้งาน

ปัจจุบันได้มีบริการเรียกรถแท็กซี่ผ่านระบบคอมพิวเตอร์โดยจะเสียค่ารถวิ่งเปล่า 25 บาท รู้จักในนาม Grab taxi

ทางระบบขนส่งมวลชนเร็ว

[แก้]
รถไฟฟ้าบีทีเอสวิ่งผ่านทางแยกศาลาแดงตามแนวถนนสีลม ซึ่งรถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน ก็วิ่งตามแนวถนนพระรามที่ 4 ในบริเวณนี้ด้วย

กรุงเทพมหานคร เป็นที่ตั้งของระบบขนส่งมวลชนเร็ว สถานีรถไฟกรุงเทพ (หัวลำโพง) ซึ่งเป็นสถานีศูนย์กลางของประเทศไทย ในปัจจุบัน ซึ่งมีผู้คนมากมายมาใช้บริการรถไฟไปยังจังหวัดในภูมิภาคต่าง ๆ

กรุงเทพมหานคร เป็นเมืองเดียวในประเทศไทยที่มีระบบรถไฟฟ้า ซึ่งประกอบด้วย 4 ระบบ คือ รถไฟฟ้าบีทีเอส รถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน รถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ และ รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง และมีแผนถึงในอนาคตถึง 500 กิโลเมตร ในเขตกรุงเทพและปริมณฑล ซึ่งได้มีโครงการรถไฟฟ้ามาตั้งแต่ พ.ศ. 2518 แล้ว[146]

กระทรวงมหาดไทย โดยกรุงเทพมหานครเป็นเจ้าของโครงการรถไฟฟ้า 3 สายทาง ภายใต้โครงการระบบขนส่งมวลชนกรุงเทพมหานครคือรถไฟฟ้าบีทีเอส เปิดให้บริการในปี พ.ศ. 2542 แบ่งการเดินรถเป็น 2 เส้นทาง ได้แก่ สายสุขุมวิท และ สายสีลม รวมระยะทาง 68.25 กิโลเมตร (42.41 ไมล์) นอกจากนี้ยังมีรถไฟฟ้าสายสีทอง ที่เปิดให้บริการในปี พ.ศ. 2564 ระยะทาง 1.72 กิโลเมตร (1.07 ไมล์) จำนวน 3 สถานี ในขณะที่กระทรวงคมนาคม โดยการรถไฟแห่งประเทศไทยและการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย เป็นเจ้าของโครงการรถไฟฟ้า 7 สายทาง แบ่งเป็นภายใต้โครงการ รถไฟฟ้ามหานคร จำนวน 4 สายทาง เปิดให้บริการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2547 ได้แก่ รถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน ระยะทาง 48 กิโลเมตร (30 ไมล์) จำนวน 38 สถานี รถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง ระยะทาง 23 กิโลเมตร (14 ไมล์) จำนวน 16 สถานี รถไฟฟ้ามหานคร สายสีเหลือง ระยะทาง 30.4 กิโลเมตร (18.9 ไมล์) จำนวน 23 สถานี และรถไฟฟ้ามหานคร สายสีชมพู ระยะทาง 34.5 กิโลเมตร (21.4 ไมล์) จำนวน 30 สถานี และโครงการรถไฟชานเมืองจำนวน 3 สายทาง ได้แก่ รถไฟฟ้าเอรา วัน ซิตี้ (แอร์พอร์ต เรล ลิงก์) เปิดให้บริการในปี พ.ศ. 2553 ระยะทาง 28 กิโลเมตร (17 ไมล์) จำนวน 8 สถานี และ รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง เปิดให้บริการใน พ.ศ. 2564 แบ่งการเดินรถเป็น 2 เส้นทาง ได้แก่ สายสีแดงเข้ม และ สายสีแดงอ่อน รวมระยะทาง 37.6 กิโลเมตร (23.4 ไมล์) จำนวน 13 สถานี

เส้นทางรถไฟฟ้าที่กำลังก่อสร้างใหม่ ได้แก่ รถไฟฟ้ามหานคร สายสีส้ม รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง ส่วนต่อขยาย และรถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง ส่วนต่อขยาย นอกจากนี้ยังมีเส้นทางรถไฟฟ้าในโครงการอีก 10 สาย มีทั้งรถไฟฟ้าขนาดหนัก (Heavy rail) และรถไฟฟ้ารางเดี่ยวหรือรางเบา (Monorail) ซึ่งจะเร่งรัดให้เสร็จภายใน พ.ศ. 2572

กรุงเทพมหานครมีบริการรถรางของรัฐได้แก่ รถรางรอบเกาะรัตนโกสินทร์ คิดค่าบริการ 30 บาท ดำเนินการขนส่งภายใน เขตพระนคร ลักษณะรถทัวร์ชมเมืองวิ่งบนถนน ไม่ใช่รถรางไฟฟ้า[147]

ทางรถราง

[แก้]

ในเขตกรุงเทพมหานคร มีรถรางให้บริการประชาชนและนักท่องเที่ยวภายใน เอเชียทีค เดอะ ริเวอร์ฟรอนท์ เดสติเนชั่น เขตบางคอแหลม ระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร ของบริษัท ริเวอร์ไซด์ มาสเตอร์แพลน ในส่วนของรถรางที่ใช้ล้อยางที่ไม่ใช้ระบบรางได้แก่ รถรางชมเมือง ซึ่งกรุงเทพมหานครมีบริการ 3 ขบวน เที่ยวรอบเกาะรัตนโกสินทร์ ให้บริการในวันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2556 ภายหลังหยุดประกอบกิจการในปี พ.ศ. 2553 ดำเนินกิจการโดย บริษัท ศรีกัลยาทัวร์ จำกัด[148]

ทางอากาศ

[แก้]
ทางออกขึ้นเครื่องภายในท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ

กรุงเทพมหานครมีท่าอากาศยานหลัก 2 ท่าอากาศยาน คือ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิในอำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ และท่าอากาศยานดอนเมือง ซึ่งทั้ง 2 ท่าอากาศยานเป็นท่าอากาศยานนานาชาติขนาดใหญ่ที่รองรับผู้โดยสารจากต่างประเทศเข้าสู่กรุงเทพมหานครและผู้โดยสารภายในประเทศไทยออกสู่ต่างประเทศ อย่างไรก็ตาม ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเป็นท่าอากาศยานหลักในการทำการขนส่งทางอากาศในกรุงเทพมหานคร

ในปี พ.ศ. 2562 จำนวนประเทศที่ทำการบินมาท่าอากาศยานสุวรรณภูมิได้แก่ 54 ประเทศ ไม่รวมประเทศไทย โดยท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเปิดใช้มาตั้งแต่วันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2549 แทน ท่าอากาศยานดอนเมืองที่เปิดใช้มาตั้งแต่ พ.ศ. 2457

ตลอดทั้งปี พ.ศ. 2562 มีสายการบินจำนวน 118 สายการบินใช้บริการท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ แบ่งเป็น เครื่องขนส่งผู้โดยสาร 105 สายการบิน และเครื่องบินขนส่งอากาศยานขนส่งสินค้าไม่มีผู้โดยสาร 13 สายการบิน

ในปี พ.ศ. 2562 ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิยังให้บริการสายการบินเช่าเหมาลำระหว่างประเทศ อาทิ สายการบินล็อตโปแลนด์ เส้นทางบินวอร์ซอ และสายการบินเช่าเหมาลำภายในประเทศ เช่น เส้นทางบินไปสนามบินเกาะไม้ซี้ ท่าอากาศยานหัวหิน

ในส่วนท่าอากาศยานดอนเมือง กลับมาบริการสายการบินระหว่างประเทศอีกครั้งในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2555

ตั้งแต่เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2562 ท่าอากาศยานดอนเมืองรับเที่ยวบินจากประเทศจีน เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น สิงคโปร์ มาเลเซีย มัลดีฟส์ พม่า เวียดนาม อินโดนีเซีย ไต้หวัน อินเดีย กัมพูชา ฮ่องกง มาเก๊า ประเทศฟิลิปปินส์ ประเทศออสเตรเลีย รวม 16 ประเทศ

ในปี พ.ศ. 2565 เที่ยวบินภายในประเทศที่มีบริการที่ท่าอากาศยานดอนเมืองเท่านั้นได้แก่เที่ยวบินไปกลับท่าอากาศยานแพร่ ท่าอากาศยานนครพนม ท่าอากาศยานนครศรีธรรมราช ท่าอากาศยานระนอง ท่าอากาศยานสกลนคร ท่าอากาศยานบุรีรัมย์ ท่าอากาศยานแม่ฮ่องสอน ท่าอากาศยานพิษณุโลก ท่าอากาศยานน่านนคร ท่าอากาศยานนานาชาติแม่สอด ท่าอากาศยานชุมพร ซึ่งท่าอากาศยานสุวรรณภูมิไม่มีบริการใน 11 จังหวัดดังกล่าว

ทางน้ำ

[แก้]
เรือโดยสารคลองแสนแสบ

เรือโดยสารทั้งทางแม่น้ำเจ้าพระยาและคลองมีดังนี้

ส่วนท่าเรือสำหรับขนส่งผู้โดยสารและรับส่งสินค้าที่สำคัญของกรุงเทพมหานคร คือ ท่าเรือกรุงเทพ ซึ่งตั้งอยู่ที่เขตคลองเตย

ปัญหาในปัจจุบัน

[แก้]

ปัญหาด้านการสาธารณสุข

[แก้]

แม้ว่ากรุงเทพมหานครจะมีจำนวนสถานพยาบาลขนาดใหญ่เป็นจำนวนมาก แต่ระบบสาธารณสุขในเขตเมืองหลวงยังคงประสบปัญหาความเหลื่อมล้ำทางโครงสร้างและการเข้าถึงบริการ ดังนี้

  • ความครอบคลุมของสิทธิ์การรักษา: มีความแตกต่างในการเข้าถึงการรักษาแบบประคับประคอง (Palliative Care) โดยผู้ใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง) สามารถเข้าถึงบริการนี้ได้ครอบคลุมทุกเขต รวมถึงพื้นที่ห่างไกลอย่างชายทะเลบางขุนเทียน[149] ในขณะที่ผู้ใช้สิทธิ์ประกันสังคมและสิทธิ์ข้าราชการยังติดขัดเงื่อนไขตามนโยบายของแต่ละกองทุน ทำให้ไม่สามารถเข้าถึงสิทธิ์ดังกล่าวได้อย่างเท่าเทียม[150]
  • ภาวะ "ทะเลทรายทางสาธารณสุข": ในบางพื้นที่ของกรุงเทพมหานคร ประชาชนยังเผชิญกับความเสี่ยงจากการไม่สามารถเข้าถึงบริการสาธารณสุขหรือสถานพยาบาลได้อย่างทันท่วงทีเนื่องจากการกระจายตัวของโครงสร้างพื้นฐานที่ไม่ทั่วถึง[151]
  • ระบบการส่งต่อผู้ป่วย: ปัญหาสำคัญในระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินคือการขาดโครงข่ายสถานพยาบาลและการจัดลำดับชั้นการส่งต่อ (Referral System) ในระดับทุติยภูมิที่เพียงพอ ส่งผลให้เกิดความแออัดของผู้ป่วยในห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลขนาดใหญ่ โดยผู้ใช้สิทธิ์ข้าราชการมักประสบปัญหาการจัดหาโรงพยาบาลต้นสิทธิ์เพื่อรับช่วงดูแลต่อ ในขณะที่ระบบบัตรทองสามารถระบุโรงพยาบาลต้นสิทธิ์และจัดสรรเตียงได้เป็นระบบมากกว่า[152]

การจราจรติดขัด

[แก้]
ปัญหาการจราจรติดขัดในกรุงเทพมหานคร

ปัญหาการจราจรติดขัดในกรุงเทพมหานคร นอกจากจะมีสาเหตุจากจำนวนรถยนต์ที่เพิ่มขึ้นทุกปีแล้ว ยังมีปัจจัยเร่งให้ปัญหาทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น คือ มีประชาชนจากต่างจังหวัดเข้ามาอาศัยเป็นจำนวนมาก[153] ทุกครั้งเมื่อถึงช่วงเทศกาลสงกรานต์ มักพบว่ามีผู้เดินทางกลับภูมิลำเนาเป็นจำนวนมาก ซึ่งปัญหานี้ไม่ได้แตกต่างจากกรุงปักกิ่งเท่าใดนัก[154][155] ปัญหาการจราจรติดขัดยังนำไปสู่ปัญหามลพิษทางอากาศและมลภาวะทางเสียง[156] รวมถึงอุบัติเหตุ ในปี พ.ศ. 2551 มีถนนที่มีค่าฝุ่นละอองขนาดเล็กเกิน 10 ไมโครเมตร (ค่ามาตรฐาน) จำนวน 10 สายในกรุงเทพมหานคร และมี 2 สายที่มีระดับเสียงเกินมาตรฐานทุกวัน กล่าวคือเกิน 70 เดซิเบล และมีถนนที่มีการจราจรหนาแน่นเกินมาตรฐาน 3 สาย[157] ต่อมาในปี พ.ศ. 2555 กรมควบคุมมลพิษรายงานจากผลการวิจัยวัดค่าฝุ่นละอองในอากาศขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน (PM10) ตั้งแต่ พ.ศ. 2549–2552 พบว่า มีค่าเฉลี่ยความเข้มข้นของสารก่อมะเร็ง PAHs อยู่ที่ 554 พิโคกรัม (ค่ามาตรฐานไม่เกิน 250 พิโครกรัม/ลบ.ม.) โดยสาเหตุหลักมาจากท่อไอเสียรถยนต์ วิกฤตการณ์การเมืองในประเทศ เป็นปัจจัยเร่งให้ปัญหานี้เพิ่มมากขึ้น[158] วันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2555 สำนักข่าวบีบีซีรายงานว่ากรุงเทพมหานครเป็นเมืองหลวงที่มีการจราจรทางถนนหนาแน่นที่สุดของโลก จากนโยบายคืนภาษีรถคันแรกของรัฐบาล นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เป็นผลให้มีรถยนต์แล่นบนท้องถนนกว่า 5 ล้านคัน ทั้งที่พื้นที่ของถนนของกรุงเทพมหานครรองรับรถยนต์ได้เพียง 2 ล้านคันเท่านั้น[159] ด้านกรมขนส่งทางบกระบุจำนวนรถทุกประเภทที่จดทะเบียนสะสม กรุงเทพมหานคร ณ วันที่ 29 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2559 ที่ 9,096,936 คัน

ถนนชำรุด

[แก้]

ใน พ.ศ. 2554 ได้เกิดอุทกภัยในกรุงเทพมหานคร เป็นปัจจัยเร่งในการทำให้เกิดถนนชำรุด[160] ต่อมาใน พ.ศ. 2555 ได้เกิดเหตุถนนทรุดตัวที่ ถนนพระรามที่ 4 แยกวิทยุ-เพชรบุรี วันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2555 โดยถนนทรุดตัวกว้าง 5 เมตรลึก 2 เมตร และทางเดินเท้า ถนนพระรามที่ 3 แยกเจริญราษฎร์ วันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2555 โดยถนนทรุดตัวกว้าง 5 เมตร ลึก 3 เมตร[161] และในวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2555 ถนนเจริญกรุง บริเวณหน้าโรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์ เขตบางคอแหลม พบโพรงใต้ผิวถนนและเกิดโพรงขนาด 50 เซนติเมตร[162] ต่อมาในวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2555 ถนนพญาไทขาออก แยกปทุมวัน ได้ทรุดเป็นหลุมลึก 1 เมตร กว้างประมาณ 60 เซนติเมตร[163] และในวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2555 ถนนยุบตัวเป็นหลุมลึกกว่า 1 เมตร กลางแยกอโศก ถนนสุขุมวิท[164] จากการสำรวจของสำนักการโยธา ตรวจสอบพื้นผิวการจราจรทั้ง 50 เขตพบว่าในพื้นที่ 36 เขต มีจุดที่เสี่ยงต่อการทรุดตัวทั้งหมด 155 จุด คิดเป็นจำนวนถนน 65 สาย[165] และในวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2555 เกิดเหตุถนนยุบตัวเป็นหลุมกว้าง บริเวณถนนงามวงศ์วาน จากแยกเกษตร มุ่งหน้าถนนวิภาวดีรังสิต ตรงข้ามมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ด้านหน้าร้านอาหารใบไม้ร่าเริง โดยจุดที่เกิดการยุบตัวนั้นมีขนาดความกว้างประมาณ 1.5 เมตร ยาวประมาณ 2 เมตร และลึก 3 เมตร[166] ในปี พ.ศ. 2556 กรุงเทพมหานครยังคงประสบปัญหาถนนชำรุดโดยรถประจำทางสาย 13 ได้ตกลงไปในหลุมขนาดใหญ่กลางถนนวิทยุใกล้แยกเพลินจิต ซึ่งเกิดทรุดตัวกะหันหันกว้าง 3 เมตร ลึก 1 เมตร คาดเกิดจากท่อประปาใต้ถนนแตก น้ำเซาะดินจนพื้นทรุด เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2556[167] ต่อมาในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2556 เกิดเหตุถนนทรุดตัว บริเวณปากซอยเจริญกรุง 70/2 กว้าง 1 เมตร ลึก 1 เมตร[168]

ทัศนียภาพ

[แก้]

ปัญหาทัศนียภาพเป็นปัญหาหนึ่งในกรุงเทพมหานครที่แตกต่างจากเมืองอื่น เนื่องจากในกรุงเทพมหานครมีป้ายผิดกฎหมายเป็นจำนวนมาก[ต้องการอ้างอิง] ประภากร วทานยกุล อดีตนายกสมาคมสถาปนิกสยาม กล่าวว่า ผลกระเทือนจากป้ายผิดกฎหมายทั้งหลายนี้ มีตั้งแต่ระดับเบาจนถึงรุนแรง เช่น บดบังความงามทางทัศนียภาพ ไปจนถึงถูกลมพัดพังถล่มทับบ้านเรือนประชาชน ในกรณีนี้มีให้เห็นกันเป็นประจำ โดยที่ยังไม่มีมาตรการใด ๆ ออกมาแก้ไขปรับปรุงปัญหาดังกล่าวได้[169] ขณะที่ ดร.ธีระชน มโนมัยพิบูลย์ รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครในขณะนั้น เปิดเผยเมื่อวันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2554 ว่าป้ายผิดกฎหมายในกรุงเทพมหานครมีมากถึง 1,928 ป้าย อย่างไรก็ตาม สำนักเทศกิจและสำนักงานเขต 50 เขต จัดเก็บป้ายผิดกฎหมายในพื้นที่ และเปรียบเทียบปรับตามพระราชบัญญัติรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของเมือง พ.ศ. 2535 และจัดเก็บภาษีตามพระราชบัญญัติภาษีป้าย พ.ศ. 2510 ตั้งแต่เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2552 ถึงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2554 จัดเก็บได้ 1,327,229 ป้าย

อาชญากรรม

[แก้]

ปัญหาอาชญากรรมในกรุงเทพมหานครยังคงมีอย่างต่อเนื่อง โดยในรายงานของสำนักงานกิจการยุติธรรม กระทรวงยุติธรรม ได้ทำการรวบรวมวิจัยปัญหานี้ตลอดปี พ.ศ. 2550 พบว่าเหยื่ออาชญากรรมที่เป็นสมาชิกครัวเรือนมีอายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไป จำนวน 52,410 รายนั้น ส่วนใหญ่ตกเป็นเหยื่ออาชญากรรมต่อทรัพย์สิน ร้อยละ 96.1 เหยื่ออาชญากรรมมีอายุระหว่าง 45 - 59 ปี มากที่สุดคือ ร้อยละ 33.2 เหยื่ออาชญากรรมเป็นเพศชาย ร้อยละ 46.4 และหญิง ร้อยละ 53.6 มีสัญชาติไทย ร้อยละ 99.6 เชื้อชาติไทย ร้อยละ 99.0 นับถือศาสนาพุทธ ร้อยละ 94.1 มีการศึกษาสูงสุดในระดับประถมศึกษาเป็นจำนวนมากที่สุดคือร้อยละ 31.2 เหยื่ออาชญากรรมในกรุงเทพมหานคร รายงานว่าอาชญากรรมที่ประสบในภาพรวมเกิดเหตุในช่วงเวลา 00.01–03.00 น. มากที่สุดถึงร้อยละ 21.1 สถานที่เกิดเหตุอาชญากรรมทั้งหมดในกรุงเทพมหานครพบว่า ส่วนใหญ่เหยื่อระบุว่า เกิดเหตุขึ้นบริเวณบ้านที่พักอาศัยของเหยื่อเอง คิดเป็นร้อยละ 74.8[170]

กรุงเทพมหานครมีสถิติคดีอาญารับแจ้งความในพื้นที่ความรับผิดชอบของกองบัญชาการตำรวจนครบาลรวม 53,233 คดี ใน พ.ศ. 2565 โดยจำแนกเป็นคดีความผิดที่รัฐเป็นผู้เสียหายมากที่สุด (34,912 คดี) ส่วนใหญ่เป็นคดีเกี่ยวกับยาเสพติดและคนเข้าเมือง รองลงมาคือคดีเกี่ยวกับทรัพย์ (8,366 คดี) คดีความผิดพิเศษ (7,302 คดี) และคดีเกี่ยวกับชีวิต ร่างกาย และเพศ (2,653 คดี) กองบังคับการตำรวจนครบาล 9 มีสถิติคดีรับแจ้งความรวมสูงสุด (9,278 คดี) ขณะที่กองบังคับการตำรวจนครบาล 2 มีสถิติคดีรับแจ้งความในกลุ่มความผิดเกี่ยวกับชีวิต ร่างกาย และเพศ (509 คดี) และคดีเกี่ยวกับทรัพย์ (1,500 คดี) สูงที่สุด[171]

จากการสำรวจพื้นที่เสี่ยงภัยและจุดอันตรายโดยสำนักเทศกิจ กรุงเทพมหานคร ใน พ.ศ. 2564 พบจุดเสี่ยงรวม 463 จุดทั่วกรุงเทพมหานคร โดยกลุ่มเขตกรุงเทพใต้มีจุดเสี่ยงมากที่สุด และเขตบางรักเป็นเขตที่มีจุดเสี่ยงสูงสุด (23 จุด) รองลงมาคือเขตคลองสาน (22 จุด) และเขตหนองจอก (20 จุด) ลักษณะพื้นที่เสี่ยงหลัก ได้แก่ สะพานลอยคนข้าม ตรอกซอย และถนนสาธารณะ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เปลี่ยวในเวลากลางคืน มีจุดอับสายตา และมีสถิติการเกิดอาชญากรรมต่อทรัพย์สิน[171]

ในรายงานดัชนีเมืองปลอดภัย (Safe Cities Index 2021) โดย Economist Intelligence Unit กรุงเทพมหานครได้รับการจัดอันดับความปลอดภัยในภาพรวมอยู่ที่อันดับ 43 จาก 60 เมืองทั่วโลก แต่ได้รับคะแนนด้านความปลอดภัยส่วนบุคคล (Personal Security) ต่ำที่สุดอยู่ที่อันดับ 55 นอกจากนี้ ข้อมูลดัชนีคุณภาพชีวิตของเว็บไซต์ Numbeo ประจำปี พ.ศ. 2566 ระบุว่ากรุงเทพมหานครมีดัชนีอาชญากรรมอยู่ที่ 40.1 คะแนน และดัชนีความปลอดภัย 59.9 คะแนน จัดอยู่ในอันดับที่ 133 จาก 352 เมืองทั่วโลก[171]

การระบายน้ำ

[แก้]

เนื่องจากกรุงเทพมหานครมีการขยายของเมืองส่งผลให้เกิดปัญหาน้ำท่วมทันทีที่ฝนตกหนักโดยในคืนของวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2559 ภายหลังฝนตกหนักทั้งคืน กรุงเทพมหานครน้ำท่วมทันทีในวันรุ่งขึ้น[172] ส่งผลให้การจราจรติดขัดอย่างมาก การแก้ไขปัญหานี้สำนักการระบายน้ำยอมรับว่ายากมากเนื่องจากใต้พื้นดินของกรุงเทพมหานครเต็มไปด้วยพื้นที่ใช้สอยของห้างร้านอาทิสายไฟฟ้าต่าง ๆ

ฝุ่นละอองมลพิษ

[แก้]
บริเวณเขตสาทรและเขตบางรัก ปกคลุมไปด้วยมลพิษทางอากาศ ภาพนี้ถ่ายในเดือนมีนาคม 2562 ช่วงเวลาประมาณ 13.00 น.

ตั้งแต่ พ.ศ. 2559 กรุงเทพมหานครเริ่มประสบกับปัญหาค่าฝุ่นละอองเกินมาตรฐาน ผู้อยู่อาศัยในกรุงเทพมหานครรายงานว่าพบว่าเมืองอยู่ภายใต้หมอกสีน้ำตาล[173]อาจารย์ ดร.สนธิ คชวัฒน์[174] คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี แสดงความเห็นควรประกาศเป็นพื้นที่ควบคุมเหตุรำคาญ[175] ตามประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เรื่อง กำหนดให้ท้องที่เขตกรุงเทพมหานครเป็นเขตควบคุมมลพิษ ค่าฝุ่นละอองเกิดมาตรฐานในวันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2562 มีมากถึง 34 พื้นที่ในกรุงเทพมหานคร[176]

ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2563 ฝุ่นละอองพิษส่งผลกระทบต่อสุขภาพ 47 พื้นที่[177] วันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2563 นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ ระบุผ่านเฟซบุ๊กว่า มีความเสี่ยงต่อการบกพร่องด้านการคิด พัฒนาการผิดปกติ และโรคทางจิตเวชในเด็ก เพื่อตอบโต้โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ศาสตราจารย์ นฤมล ภิญโญสินวัฒน์ ที่แถลงข่าวในวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2563 ขอให้ประชาชนอย่าตื่นตระหนก

วันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2566 ชาวกรุงเทพมหานครประสบกับภาวะที่มีฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM 2.5) หนาแน่นคล้ายหมอกปกคลุม นายภาคภูมิ เดชหัสดิน รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลศุขเวช ได้ให้ความเห็นว่า ควรมีหน่วยงานเข้ามาร่วมกันแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองพิษ PM 2.5 พร้อมกับโพสภาพเอกซเรย์ปอดของ นายแพทย์กฤตไท ธนสมบัติกุล ที่ปอดหายไปครึ่งหนึ่ง (เสียชีวิตแล้ว วันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2566) ซึ่งในฝุ่น PM 2.5 มีสารปรอท แคดเมียม โลหะหนัก สารก่อมะเร็ง ซึ่งอันตราย[178] ขณะที่ รศ.นพ.นิธิพัฒน์ เจียรกุล อาจารย์แพทย์ศิริราช กล่าวว่า PM 2.5 ทำให้เกิดมะเร็งปอดได้ [179]

วันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2566 กรุงเทพมหานครมีค่าฝุ่นเป็นค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมง อยู่ที่ 179 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร[180] [181] ในปี พ.ศ. 2566 คนกรุงเทพฯ สูดดมฝุ่นพิษ PM2.5 เทียบเท่าการสูบบุหรี่ ทั้งหมดจำนวน 1,370.09 มวน ต่อปี

แผ่นดินไหวและตึกถล่ม

[แก้]

วันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2568 เกิดเหตุอาคารถล่มในกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2568 มีผู้เสียชีวิต 96 ราย

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ "คำขวัญ กทม". กรุงเทพมหานคร. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2012-05-30. สืบค้นเมื่อ 30 มิถุนายน 2012.
  2. 1 2 Thavisin et al. (eds) 2006, p. 24. Reproduced in "Geography of Bangkok". BMA website. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 5 กรกฎาคม 2011. สืบค้นเมื่อ 8 กันยายน 2007.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  3. ↑ ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี ลงวันที่ 7 กันยายน 2569
  4. ↑ "Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-09-23. สืบค้นเมื่อ 2020-07-07.
  5. 1 2 3 4 "กรุงเทพมหานคร". Royal Institute Newsletter. 3 (31). ธันวาคม 1993.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) Reproduced in "กรุงเทพมหานคร" [Krung Thep Mahanakhon]. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2014-12-06. สืบค้นเมื่อ 12 กันยายน 2012.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  6. ↑ "Thailand: population in Bangkok Metropolitan Area 2024 | Statista". Statista (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2024-12-26. สืบค้นเมื่อ 2025-02-10.
  7. ↑ "Euromonitor International reveals world's Top 100 City…". Euromonitor. 2024-12-04. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2025-06-27. สืบค้นเมื่อ 2025-02-10.
  8. ↑ Talty, Alexandra (2019). "Bangkok Is The Most Visited City In The World...Again". Forbes (ภาษาอังกฤษ). Forbes Media LLC.
  9. ↑ "กรุงเทพฯค่าฝุ่นติดอันดับ 9 ของโลก มลพิษเยอะ เกินค่ามาตรฐานทุกพื้นที่". ประชาชาติธุรกิจ. บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน). 2568.
  10. 1 2 "เกี่ยวกับองค์กร". official.bangkok.go.th. สืบค้นเมื่อ 2026-08-12.
  11. ↑ "Maori claims world's longest place name". Bangkok Post. 1 กันยายน 2006. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 26 ธันวาคม 2008. สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2019.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  12. ↑ "เพลงกรุงเทพมหานคร Bangkok จากอัสนี - วสันต์ ศิลปะแห่งการจำจด ทำชื่อยาว จำง่าย". สปริงนิวส์. 16 กุมภาพันธ์ 2022. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2026-07-14. สืบค้นเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2024.
  13. ↑ "ราชบัณฑิตฯยัน ชื่อกรุงเทพฯใช้ได้ทั้ง Bangkok และ Krung Thep Maha Nakhon". ประชาชาติธุรกิจ. 16 กุมภาพันธ์ 2022. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-02-16. สืบค้นเมื่อ 16 กุมภาพันธ์ 2022.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  14. ↑ สมชัย อักษรารักษ์ (2022). "จาก "บางกอก" กลายเป็น "Bangkok" ก่อนเป็น Krung Thep Maha Nakhon". The Story Thailand.
  15. 1 2 3 4 5 6 พลาดิศัย สิทธิธัญกิจ. กรุงเทพศึกษา. กรุงเทพฯ : บันทึกสยาม, 2551. 288 หน้า. ISBN 978-974-13-0411-0
  16. ↑ รายการวิกสยาม ออกอากาศวันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2551
  17. ↑ พระราชทานนามพระนครตามที่ได้กล่าวไว้ข้างต้นแล้ว ความเป็นมากรุงเทพฯ
  18. ↑ ศิลปากร,กรม, กองจดหมายเหตุแห่งชาติ, จดหมายเหตุการณ์อนุรักษ์กรุงรัตนโกสินทร์ (กรุงเทพฯ : สหประชาพาณิชย์, ๒๕๒๕), หน้า ๓๓.
  19. ↑ กรุงเทพธุรกิจ (2011-02-04). "150 ปีถนนเจริญกรุง ถนนสายแรกที่มีรัก". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2012-05-15. สืบค้นเมื่อ 2013-05-12.
  20. ↑ รายการ 100 ปี ไกลบ้าน ตามรอยพระพุทธเจ้าหลวง และ รายการพินิจนคร, สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส
  21. ↑ "สมเด็จพระปิยมาวดีศรีพัชรินทรมาตา ตอนที่ 4 : อังกฤษ". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2026-05-21. สืบค้นเมื่อ 2026-02-10.
  22. ↑ ประกาศกระทรวงนครบาล เรื่อง กำหนดเขตร์ท้องที่การปกครองกรุงเทพพระมหานคร ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 32 ก หน้า 325 ลงวันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2458
  23. ↑ "พัฒนาการ "กรุงเทพฯ" เมืองหลวงที่มีชื่อยาวที่สุดในโลก". ศิลปวัฒนธรรม. บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน).
  24. ↑ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนคำว่าเมืองเรียกว่าจังหวัด ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 33 หน้า 51-53 ลงวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2459
  25. ↑ พระราชบัญญัติระเบียบราชการบริหารแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2476 เก็บถาวร 2025-04-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 50 หน้า 751-762 ลงวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2476
  26. ↑ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 24 เก็บถาวร 2011-04-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 88 ตอนที่ 144 ก หน้า 816-819 ลงวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2514
  27. ↑ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 168 เก็บถาวร 2011-04-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 89 ตอนที่ 93 ก ฉบับพิเศษ หน้า 187-201 ลงวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2515
  28. ↑ "กรุงเทพมหานคร : เมืองหนังสือโลก 2556". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2012-06-25. สืบค้นเมื่อ 2022-01-25.
  29. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2021-07-27. สืบค้นเมื่อ 2012-04-27.
  30. ↑ "The largest cities in the world by land area, population and density". City Mayors. 6 มกราคม 2007. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-07-18. สืบค้นเมื่อ 19 กรกฎาคม 2008.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  31. ↑ "AEC INSIGHT กับ เกษมสันต์: ข่าววันใหม่". ช่อง 3. 26 พฤศจิกายน 2014. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2015-03-23. สืบค้นเมื่อ 26 พฤศจิกายน 2014.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  32. ↑ "Global Climate System" เก็บถาวร 2009-12-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน การกระจายเขตภูมิอากาศของโลกแบบเคิปเปน ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล
  33. ↑ "ลม" เก็บถาวร 2012-10-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีนศูนย์อุตุนิยมวิทยาทะเล Thai Marine Meteological Center
  34. ↑ "วันที่อากาศร้อนที่สุด" เก็บถาวร 2016-03-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีนโดย วิศิษฐ์ สุขจิตร ศูนย์ความรู้ สำนักกิจการอวกาศแห่งชาติ
  35. ↑ "สถิติอุณหภูมิต่ำที่สุดในช่วงฤดูหนาวของประเทศไทย คาบ 61 ปี พ.ศ. 2494 – พ.ศ. 2554" สถิติภูมิอากาศ อุณหภูมิต่ำสุด เก็บถาวร 2010-07-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
  36. ↑ "Climatological Data for the Period 1981–2010". กรมอุตุนิยมวิทยา. น. 16–17. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-07-31. สืบค้นเมื่อ 31 กรกฎาคม 2016.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  37. ↑ "ปริมาณการใช้น้ำของพืชอ้างอิงโดยวิธีของ Penman Monteith (Reference Crop Evapotranspiration by Penman Monteith)" (PDF). สำนักบริหารจัดการน้ำและอุทกวิทยา, กรมชลประทาน. ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-12-01. สืบค้นเมื่อ 9 มิถุนายน 2014.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  38. ↑ "แผนการบริหารจัดการน้ำและการเพาะปลูกพืชฤดูแล้งในเขตชลประทาน ปี 2556/2557" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-08-04. สืบค้นเมื่อ 10 มิถุนายน 2014.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  39. ↑ "Climate of Bangkok" (ภาษารัสเซีย). Weather and Climate (Погода и климат). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-10-11. สืบค้นเมื่อ 8 ตุลาคม 2014.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  40. ↑ "Climate Normals for Bangkok". National Oceanic and Atmospheric Administration. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-10-10. สืบค้นเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2018.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  41. ↑ Krongkaew, Medhi (1996). "The changing urban system in a fast-growing city and economy: The case of Bangkok and Thailand". ใน Lo, Fu-chen; Yeung, Yue-man (บ.ก.). Emerging World Cities in Pacific Asia. United Nations University Press. น. 322. ISBN 978-92-808-0907-7.
  42. ↑ "ตารางที่ 2 พื้นที่ป่าไม้ แยกรายจังหวัด พ.ศ.2562" (PDF). กรมป่าไม้. 2019. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 3 ธันวาคม 2022. สืบค้นเมื่อ 6 เมษายน 2021.
  43. ↑ "ประวัติ". CPD. สํานักการวางผังและพัฒนาเมือง. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 1 มกราคม 2013. สืบค้นเมื่อ 25 กันยายน 2012.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  44. 1 2 3 Mekloy, Pongpet (2018). "Exploring Bangkok's old town". Bangkok Post.
  45. ↑ McGrath, Brian (2005). "Bangkok's CSD". ใน Benites, Cecilia; Lyster, Clare (บ.ก.). Regarding Public Space. New York: Princeton Architectural Press. น. 46–53. ISBN 978-1-56898-544-2.
  46. ↑ Hamilton 2000, pp. 465–466.
  47. ↑ "The World's Best Skylines". tudl0867.home.xs4all.nl. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 4 ตุลาคม 2015. สืบค้นเมื่อ 10 ตุลาคม 2016.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  48. 1 2 Pornchokchai, Sopon (2003). "Global report on human settlements 2003 – City report: Bangkok" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 13 เมษายน 2021. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2018.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  49. ↑ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2562 เก็บถาวร 2019-04-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนที่ 50 ก หน้า 206-209 ลงวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2562
  50. ↑ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2528 เก็บถาวร 2024-06-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 102 ตอนที่ 115 ก ฉบับพิเศษ หน้า 1 ลงวันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2528
  51. 1 2 "ผ่างบ กทม.ยุคอัศวิน 6 ปี ยอดพุ่ง 4.9 แสนล้าน". ประชาชาติธุรกิจ. 24 มีนาคม 2022. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-06-05. สืบค้นเมื่อ 23 พฤษภาคม 2022.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  52. ↑ กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. ข้อมูลเมื่อเดือนธันวาคม 2552 เก็บถาวร 2011-02-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
  53. ↑ "ความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้อง". iao.bangkok.go.th. สำนักงานการต่างประเทศ กรุงเทพมหานคร. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2023-03-20. สืบค้นเมื่อ 2026-08-26.
  54. ↑ District of Columbia; Bangkok Metropolitan Administration (19 กุมภาพันธ์ 1962). "Resolution: Sister City Affiliation of Washington, D.C. and Bangkok, Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  55. ↑ District of Columbia; Bangkok Metropolitan Administration (15 กรกฎาคม 2002). "Reaffirmation agreement between Washington, D.C. and Bangkok, Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-07-14. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  56. ↑ Bangkok Metropolitan Administration (26 พฤษภาคม 1993). "Agreement on the Establishment of Sister City Relations between Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand and the Beijing Municipality of the People's Republic of China" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  57. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; Local Government of Budapest (20 กุมภาพันธ์ 1997). "Letter of Intent of Cooperation between Bangkok Metropolitan Administration (BMA) and Local Government of Budapest" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  58. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; City of Brisbane (7 พฤษภาคม 1997). "Memorandum of Understanding between the City of Bangkok, The Kingdom of Thailand and the City of Brisbane, Queensland, Australia" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  59. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; City of Moscow (19 มิถุนายน 1997). "Protocol of friendly ties between the cities of Bangkok and Moscow" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-08-05. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  60. ↑ "St. Petersburg in figures > International and Interregional Ties". Eng.gov.spb.ru. สืบค้นเมื่อ 27 มิถุนายน 2010.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) CS1 maint: deprecated archival service (ลิงก์)
  61. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; City of St.Petersburg (20 มิถุนายน 1997). "Protocol on Cooperation between the City of Bangkok (the Kingdom of Thailand) and the City of St. Petersburg (the Russian Federation)" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2020-04-08. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  62. ↑ "Existing Sister Cities". City of Manila. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 6 สิงหาคม 2009. สืบค้นเมื่อ 2 กันยายน 2009.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  63. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; City of Manila (24 มิถุนายน 1997). "Sister city friendship affiliation". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  64. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; Jakarta Capital City Administration (21 มกราคม 2002). "Memorandum of understanding between Bangkok Metropolitan Administration, Kingdom of Thailand and the Jakarta Capital City Administration, Republic of Indonesia concerning sister city cooperation" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  65. ↑ Hanoi Capital City; Bangkok Metropolitan Administration (25 กุมภาพันธ์ 2004). "Agreement on cooperative and friendship relations between Hanoi Capital City and Bangkok Metropolitan Administration" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  66. ↑ City of Vientiane; Bangkok Metropolitan Administration (24 พฤษภาคม 2004). "บันทึกว่าด้วยความร่วมมือ ระหว่างนครหลวงเวียงจันทน์และกรุงเทพมหานคร" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  67. ↑ Akimat of Astana City; Bangkok Metropolitan Administration (11 มิถุนายน 2004). "Agreement on establishment of bilateral relations between the Akimat of Astana City of the Republic of Kazakhstan and the City of Bangkok of Kingdom Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-05-22. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  68. ↑ "Agreement of Sister City Relations". Office.bangkok.go.th. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 1 พฤษภาคม 2011. สืบค้นเมื่อ 27 มิถุนายน 2010.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  69. ↑ Chaozhou City; Bangkok Metropolitan Administration (23 พฤศจิกายน 2005). "Agreement between Chaozhou City, the People's Republic of China and Bangkok, Kingdom of Thailand on the Establishment of Sister City Relations" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  70. ↑ International Affairs Division. "Relationship with Sister Cities: Fukuoka". International Affairs Division website. International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2019-07-15. สืบค้นเมื่อ 12 กันยายน 2012.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  71. ↑ Seoul Metropolitan Government; Bangkok Metropolitan Administration (16 มิถุนายน 2006). "Sister City Agreement between the Seoul Metropolitan Government, Republic of Korea and the Bangkok Metropolitan Administration, the Kingdom of Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  72. ↑ "Sister Cities of Guangzhou". Guangzhou Foreign Affairs Office. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 20 ตุลาคม 2011. สืบค้นเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2010.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  73. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; City of Guangzhou (13 พฤศจิกายน 2009). "Agreement on the establishment of sister city relations between Bangkok, Kingdom of Thailand and City of Guangzhou, the People's Republic of China" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  74. ↑ City of Lausanne; Bangkok Metropolitan Administration (29 ธันวาคม 2009). "Accord de fraternité entre La Ville de Lausanne Capitale du Canton de Vaud Confédération Helvétique et La Ville de Bangkok Royaume de Thaïlande" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  75. ↑ Busan Metropolitan City; Bangkok Metropolitan Administration (14 มีนาคม 2011). "Busan Metropolitan City – Bangkok Metropolitan Administration Agreement on the Establishment of a Friendship City Relationship" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  76. ↑ Chonqing Municipality; Bangkok Metropolitan Administration (26 กันยายน 2011). "Agreement between Chonqing Municipality of the People's Republic of China and Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand on the establishment of sister-city relationship" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  77. ↑ Tianjin Municipal Government; Bangkok Metropolitan Administration (27 กุมภาพันธ์ 2012). "Agreement between Tianjin Municipal Government of the People's Republic of China and Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand on the establishment of friendship exchanges and cooperative relationship" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  78. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; Greater Ankara Municipality (21 มีนาคม 2012). "Friendship and cooperation agreement between Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand and the Greater Ankara Municipality of the Republic of Turkey" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2019-04-11. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  79. ↑ Municipal Council of Penang Island; Bangkok Metropolitan Administration (5 เมษายน 2012). "Memorandum of understanding between Municipal Council of Penang Island of Malaysia and Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand on the establishment of friendly cities" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2018-10-03. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  80. ↑ Foreign Affairs Office, Shanghai Municipal; International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration (17 ธันวาคม 2012). "Memorandum on Friendly Cooperation and Exchange between Foreign Affairs Office, Shanghai Municipal People's Government People's Republic of China and International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration Kingdom of Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-11-09. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  81. ↑ International Affairs Division. "Relationship with Sister Cities: Aichi" (PDF). International Affairs Division website. International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration. ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-03-31. สืบค้นเมื่อ 12 กันยายน 2012.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  82. ↑ Tehran Municipality; Bangkok Metropolitan Administration (6 ธันวาคม 2012). "Memorandum of understanding between Tehran Municipality Islamic Republic of Iran and Bangkok Metropolitan Administration Kingdom of Thailand". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2017-06-01. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  83. ↑ Municipality of Phnom Penh; Bangkok Metropolitan Administration (4 มกราคม 2013). "Memorandum of understanding between Municipality of Phnom Penh Kingdom of Cambodia and Bangkok Metropolitan Administration Kingdom of Thailand". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-10-08. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  84. ↑ People's Government of Shandong Province; Bangkok Metropolitan Administration. "Memorandum of understanding between People's Government of Shandong Province People's Republic of China and Bangkok Metropolitan Administration Kingdom of Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-01-21. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.
  85. ↑ People's Government of Wuhan Municipal; Bangkok Metropolitan Administration. "Memorandum of understanding between People's Government of Wuhan Municipal People's Republic of China and Bangkok Metropolitan Administration Kingdom of Thailand". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-04-18. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.
  86. ↑ People's Committee of Ho Chi Minh City; Bangkok Metropolitan Administration (3 เมษายน 2015). "Agreement on Establishment Friendly Relations between The People's Committee of Ho Chi Minh City The Socialist Republic of Vietnam and The Bangkok Metropolitan Administration The Kingdom of Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-10-08. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  87. ↑ The City of Shenzhen; The City of Bangkok (10 กรกฎาคม 2015). "Memorandum of understanding on The Establishment of Sister-City Relations between The City of Shenzhen of The People's Republic of China and The City of Bangkok of The Kingdom of Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-10-08. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  88. ↑ The City of Lisbon; Bangkok Metropolitan Administration (19 กรกฎาคม 2016). "Friendship And Co-Operation Agreement between The City of Lisbon Portugal Republic and The Bangkok Metropolitan Administration Kingdom of Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-10-08. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  89. ↑ The City of Dalian; Bangkok Metropolitan Administration (19 กรกฎาคม 2016). "Memorandum of Understanding on the Establishment of Friendly Relations between The City of Dalian The People's Republic of China and The Bangkok Metropolitan Administration The Kingdom of Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-04-08. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  90. ↑ The Municipality of Porto; Bangkok Metropolitan Administration (5 สิงหาคม 2016). "Memorandum of understanding between The Municipality of Porto Portugal Republic and The Bangkok Metropolitan Administration Kingdom of Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-03-31. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  91. ↑ People's Committee of Hue City; Bangkok Metropolitan Administration (5 สิงหาคม 2016). "Memorandum of understanding between The People's Committee of Hue City The Socialist Republic of Vietnam and The Bangkok Metropolitan Administration The Kingdom of Thailand" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-02-19. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  92. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; Chengdu Municipal People's Government (10 พฤษภาคม 2017). "Agreement on The Establishment of Friendly City Relations Between The Bangkok Metropolitan Administration, The Kingdom of Thailand and The Chengdu Municipal People's Government, The People's Republic of China" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-04-01. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  93. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; Ulaanbaatar (27 กรกฎาคม 2017). "Agreement on the Establishment of Sister City Relations Between The Bangkok Metropolitan Administration, The Kingdom of Thailand and The City of Ulaanbaatar, Mongolia" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-08-23. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  94. ↑ Bangkok Metropolitan Administration; Daegu Metropolitan City (17 สิงหาคม 2017). "Agreement on The Establishment of Friendship City Relations Between The Bangkok Metropolitan Administration, The Kingdom of Thailand and The Daegu Metropolitan Government, The Republic of Korea" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-08-23. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  95. ↑ สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย "สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร (รายเดือน) เก็บถาวร 2025-02-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน"
  96. ↑ สำนักงานบริหารยุทธศาสตร์ สำนักยุทธศาสตร์และประเมินผล (20 ก.ค. 2026). "สถิติกรุงเทพมหานคร 2565". bangkok.go.th.
  97. ↑ "City Mayors: Largest cities in the world and their mayors - 1 to 150". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-09-02. สืบค้นเมื่อ 2012-04-29.
  98. ↑ ศิริธร สมสุวรรณ (2567). "บทที่ 1 บทนำ". แนวทางการพัฒนากรุงเทพมหานครสู่เมืองปลอดภัยจากอาชญากรรมสำหรับผู้หญิง (ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต ด้านอาชญาวิทยาและงานยุติธรรม). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. doi:10.58837/CHULA.THE.2024.158 – โดยทาง คลังปัญญาจุฬาฯ.
  99. 1 2 ธรรณชนก สังข์ชัย (2565). "บทที่ 2 การทบทวนวรรณกรรม". การจัดการขยะของกรุงเทพมหานครสู่เป้าหมายตามแผนพัฒนากรุงเทพมหานครระยะ 20 ปี (รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. doi:10.58837/CHULA.IS.2022.269 – โดยทาง คลังปัญญาจุฬาฯ.
  100. ↑ "หน่วยงานกรุงเทพมหานคร". webportal.bangkok.go.th. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2025-04-17. สืบค้นเมื่อ 2026-06-07.
  101. ↑ ข้อมูลมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรามคำแหง สืบค้นเมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2555
  102. 1 2 "Bangkok Directory (คลังข้อมูลแผนที่ของกรุงเทพมหานคร)". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-11-26. สืบค้นเมื่อ 2012-03-03.
  103. ↑ ประกาศคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์เพื่อสนับสนุนให้กรุงเทพมหานครดำเนินงานและบริหารจัดการระบบหลักประกันสุขภาพในระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่ พ.ศ. 2567 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 141 ตอนพิเศษ 239 ง หน้า 129 ลงวันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2567 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์เพื่อสนับสนุนให้กรุงเทพมหานครดำเนินงานและบริหารจัดการระบบหลักประกันสุขภาพในระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2567 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 141 ตอนพิเศษ 239 ง หน้า 150 ลงวันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2567
  104. ↑ ประกาศคณะกรรมการกองทุนหลักประกันสุขภาพกรุงเทพมหานคร เรื่อง สำนักงานกองทุนหลักประกันสุขภาพกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2563
  105. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-10-10. สืบค้นเมื่อ 2026-06-03.
  106. ↑ "Working Together to Protect U.S. Organizations Overseas". www.osac.gov. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2026-04-30. สืบค้นเมื่อ 2026-06-03.
  107. ↑ "ภารกิจสำนักฯ – bangkokfire". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2026-05-13. สืบค้นเมื่อ 2026-06-03.
  108. ↑ "ความเป็นมาของศูนย์ อปพร". dailynews. 20 ก.ค. 2026.
  109. 1 2 "ข้อมูลสถิติด้านการเงินการคลัง". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2010-07-28. สืบค้นเมื่อ 2012-04-25.
  110. 1 2 "สำเนาที่เก็บถาวร" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2016-03-25. สืบค้นเมื่อ 2012-04-28.
  111. ↑ "สถานเอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำประเทศไทย". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-04-14. สืบค้นเมื่อ 2012-04-25.
  112. ↑ "กรุงเทพโพลล์: แรงงานต่างด้าว ปัญหาและความจำเป็นต่อเศรษฐกิจไ". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-04-02. สืบค้นเมื่อ 2012-04-25.
  113. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2011-10-25. สืบค้นเมื่อ 2012-04-25.
  114. ↑ "นิคมอุตสาหกรรมในประเทศไทย". สืบค้นเมื่อ 2012-08-02.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (ลิงก์)
  115. ↑ "Bangkok ranks 61st place in list of world's most expensive cities in 2014 - Thai PBS English News". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2014-03-10. สืบค้นเมื่อ 2014-03-14.
  116. ↑ "เบรกกิ้งนิวส์ : กรุงเทพฯ เป็นแหล่งรวมแบรนด์สินค้าอินเตอร์มากที่สุดอันดับที่ 18 ของโลก". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-01-21. สืบค้นเมื่อ 2016-05-12.
  117. ↑ "กรุงเทพฯแรงไม่หยุด คว้าแชมป์สุดยอดเมืองจุดหมายปลายทางแห่งเอเชีย - Manager Online". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-06-23. สืบค้นเมื่อ 2012-06-19.
  118. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2021-07-27. สืบค้นเมื่อ 2013-05-28.
  119. ↑ "London Tops MasterCard Global Destination Cities Index as Most Visited City | Global Hub". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-12-30. สืบค้นเมื่อ 2014-12-16.
  120. ↑ "การจัดอันดับ Top 100 City Destinations Ranking กรุงเทพฯ ภูเก็ต และพัทยา ติด 20 เมืองยอดนิยมของโลก | ThaiPublica". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-01-31. สืบค้นเมื่อ 2017-01-31.
  121. ↑ ซึ่งรายงานว่า กรุงเทพมหานครเป็นเมืองน่าเที่ยวอันดับ 1 ของโลก เก็บถาวร 2011-07-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, พ.ศ. 2554 เก็บถาวร 2011-09-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
  122. ↑ "กทม.คว้ารางวัลเมืองท่องเที่ยวที่ดีที่สุดในโลก 3 สมัย - VoiceTV". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2012-08-02. สืบค้นเมื่อ 2012-07-19.
  123. ↑ "กรุงเทพฯมีดี คว้าที่ 3 เมืองท่องเที่ยวถูกสุดในโลก - Manager Online". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-10-30. สืบค้นเมื่อ 2012-07-19.
  124. 1 2 "Best Destinations in the World - Travelers' Choice Awards - TripAdvisor". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-05-24. สืบค้นเมื่อ 2013-05-28.
  125. ↑ "Bangkok ranked 39th in Safe Cities Index 2015 - Thai PBS English News". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2015-02-05. สืบค้นเมื่อ 2015-02-04.
  126. ↑ "Agoda Survey Reveals Bangkok Best Spot to Celebrate New Year's Eve". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-05. สืบค้นเมื่อ 2015-02-04.
  127. ↑ "ยกกรุงเทพฯ เป็นเมืองที่มีอาหารริมทางดีที่สุดในโลก!! - Manager Online". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2016-08-16. สืบค้นเมื่อ 2016-08-11.
  128. ↑ "ลำดับเหตุการณ์ ใน "ข้าบดินทร์"". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-09-10. สืบค้นเมื่อ 2012-05-11.
  129. ↑ "หน้าแรก Onab - สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2010-09-19. สืบค้นเมื่อ 2012-04-19.
  130. ↑ กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม. "แรกมีโรงภาพยนตร์ในสยาม เปิดโอกาสหนุ่มสาว จับมือ-ลูบคลำกัน ในโรงหนัง". silpa-mag.com. บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2025-10-16. สืบค้นเมื่อ 2026-06-18.
  131. ↑ ศาลาเฉลิมกรุง. "ตำนานศาลาเฉลิมกรุง". salachalermkrung.com. สืบค้นเมื่อ 2026-06-18.
  132. ↑ สำนักสิ่งแวดล้อม (20 ก.ค. 2026). "แผนปฏิบัติราชการ". bangkok.go.th. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2025-04-29. สืบค้นเมื่อ 2026-06-09.
  133. ↑ "สรุปรายได้และปริมาณรถ: สิงหาคม 2555 (Revenue and traffic, August 2012)". EXAT website. Expressway Authority of Thailand. 4 กันยายน 2012. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2012-09-23. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2012.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  134. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2012-11-30. สืบค้นเมื่อ 2012-04-16.
  135. ↑ "เปิดใช้แล้ว! ทางเชื่อมด่วนศรีรัช-วงแหวนฯมุ่งหน้าแจ้งวัฒนะ-บางปะอิน". สืบค้นเมื่อ 2019-05-07. {{cite web}}: |archive-url= จำเป็นต้องมี |archive-date= (วิธีใช้)
  136. ↑ "ขึ้นค่ารถเมล์ 22 เมษายน 2562". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-09-19. สืบค้นเมื่อ 2019-05-07.
  137. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-08-17. สืบค้นเมื่อ 2018-08-06.
  138. ↑ "นั่ง"บ.ข.ส."เยือน"เขมร" ตีตั๋วได้แล้ว-ราคาไม่ถึงพัน : ประชาชาติธุรกิจออนไลน์". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-04. สืบค้นเมื่อ 2013-02-27.
  139. ↑ ประกาศคณะกรรมการควบคุมการขนส่งทางบกกลาง ฉบับที่ ๑๕๕๗ (พ.ศ. ๒๕๔๘) : กำหนดเส้นทางสาย 401-402 เก็บถาวร 2022-04-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน , ราชกิจจานุเบกษา
  140. ↑ "metrobusbkk.com". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2011-02-26. สืบค้นเมื่อ 2011-05-17.
  141. ↑ "เมโทรบัส ประกาศหยุดการเดินรถสาย ปอ.พ.4-2 (เคหะร่มเกล้า - อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ) ตั้งแต่วันที่ 24 ธันวาคม 2557 เป็นต้นไป". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-09-19. สืบค้นเมื่อ 2019-05-07.
  142. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2016-03-10. สืบค้นเมื่อ 2012-03-05.
  143. ↑ "ราชกิจจานุเบกษา : ประกาศกระทรวงคมนาคม เรื่อง กำหนดอัตราค่าโดยสารสำหรับรถยนต์รับจ้างบรรทุกคนโดยสารไม่เกิน 7 คน (รถแท็กซี่) โดยมาตรค่าโดยสารในเขตกรุงเทพมหานคร" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-03-22. สืบค้นเมื่อ 2014-11-09.
  144. ↑ ขึ้นค่าแท็กซี่​มีผลวันนี้เป็นต้นไป เก็บถาวร 2023-02-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน​
  145. ↑ "ขนส่งเคาะเกณฑ์ขยายอายุรถแท๊กซี่9ปีเป็น12ปี". Thai Post | อิสรภาพแห่งความคิด. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2023-02-13. สืบค้นเมื่อ 2023-02-13.
  146. ↑ Rujopakarn, Wiroj (ตุลาคม 2003). "Bangkok transport system development: what went wrong?". Journal of the Eastern Asia Society for Transportation Studies. 5: 3302–15.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  147. ↑ "thaitravelhealth.com". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2016-03-07. สืบค้นเมื่อ 2011-05-09.
  148. ↑ "กทม.ฟื้นวิ่งรถรางรอบเกาะรัตนโกสินทร์". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-03-15. สืบค้นเมื่อ 2017-06-01.
  149. ↑ "ชายทะเลบางขุนเทียน ชายขอบระบบสุขภาพ กทม". The Active. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2024-01-12. สืบค้นเมื่อ 2024-01-12.
  150. ↑ "เทียบกันชัดๆ 3 กองทุนสุขภาพ ดูแลประคับประคอง-วาระท้ายของชีวิต 'บัตรทอง' ครอบคลุมที่สุด และ 'ดีที่สุด'". thecoverage. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2023-12-24. สืบค้นเมื่อ 2024-01-12.
  151. ↑ "สุสานคนเป็น : ความเสี่ยงในการเข้าถึงบริการสาธารณสุขของผู้สูงวัยในเมือง". theurbanis. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2024-01-12. สืบค้นเมื่อ 2024-01-12.
  152. ↑ ""เตียง" อีกหนึ่งอุปสรรคของ ยกระดับบัตรทอง รักษาได้ทุกที่ แต่ไม่มีที่ให้รักษา". hlabconsulting. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2024-01-12. สืบค้นเมื่อ 2024-01-12.
  153. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2011-10-10. สืบค้นเมื่อ 2011-05-21.
  154. ↑ "ปักกิ่งแชมป์รถติด - Manager Online". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-10-05. สืบค้นเมื่อ 2011-06-05.
  155. ↑ "รถติดนับ10วันบนถนนชานกรุงปักกิ่ง - YouTube". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-10-31. สืบค้นเมื่อ 2011-06-05.
  156. ↑ "ข่าวมลพิษ 10 อันดับถนนกรุงเทพ มลพิษทางอากาศ มลพิษทางเสียง สูง". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-11-15. สืบค้นเมื่อ 2011-06-05.
  157. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2016-03-04. สืบค้นเมื่อ 2013-05-06.
  158. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2011-09-16. สืบค้นเมื่อ 2011-06-05.
  159. ↑ "10 monster traffic jams from around the world - BBC News". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-10-04. สืบค้นเมื่อ 2012-10-03.
  160. ↑ "คาดพิษน้ำท่วมพังถนนกรุงเทพฯกว่า 100 สาย - Manager Online". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-10-30. สืบค้นเมื่อ 2012-07-14.
  161. ↑ http://news.sanook.com/1109374/ถนนทรุดโผล่อีก-ทางเท้าถ.พระราม3 เก็บถาวร 2022-09-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ลึก 3 ม/
  162. ↑ "กทม.พบ'ถนนเจริญกรุง'ทรุดอีก". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2012-04-17. สืบค้นเมื่อ 2022-01-25.
  163. ↑ "ยุบอีกแล้ว! ถนนพญาไททรุดเป็นหลุมลึก 1 เมตร - Manager Online". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-05-16. สืบค้นเมื่อ 2012-05-10.
  164. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2016-03-04. สืบค้นเมื่อ 2012-08-20.
  165. ↑ "ไล่ซ่อมถนน 155 จุด 65 สาย กทม.ชี้ซ่อมเบา 1 เดือน ซ่อมหนัก 2 เดือน-ขอ วสท.หาสาเหตุ - thairath.co.th". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-05-02. สืบค้นเมื่อ 2012-05-01.
  166. ↑ "ระทึก! ถนนงามวงศ์วานย่าน ม.เกษตร ยุบตัวเป็นหลุมกว้าง 2 เมตร - Manager Online". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-10-04. สืบค้นเมื่อ 2012-10-03.
  167. ↑ "ถนนทรุด!รถเมล์ติดหล่มแยกเพลินจิต". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2013-06-14. สืบค้นเมื่อ 2013-06-13.
  168. ↑ "'เจริญกรุง'ถนนทรุด2จุด". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2013-06-22. สืบค้นเมื่อ 2013-06-13.
  169. ↑ "สงคราม 'ป้าย' ดีไซน์หรือจะสู้ปากท้อง". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2011-10-11. สืบค้นเมื่อ 2011-06-18.
  170. ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2015-09-04. สืบค้นเมื่อ 2011-06-06.
  171. 1 2 3 ศิริธร สมสุวรรณ (2567). "บทที่ 2 การทบทวนวรรณกรรม". แนวทางการพัฒนากรุงเทพมหานครสู่เมืองปลอดภัยจากอาชญากรรมสำหรับผู้หญิง (ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต ด้านอาชญาวิทยาและงานยุติธรรม). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. doi:10.58837/CHULA.THE.2024.158 – โดยทาง คลังปัญญาจุฬาฯ.
  172. ↑ "ฝนถล่ม กทม.ท่วมหลายพื้นที่ ลาดพร้าว-วิภาฯ-รัชดา-พหลฯ รถติดขัด - thairath.co.th". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-10-27. สืบค้นเมื่อ 2016-11-10.
  173. ↑ "ฝุ่นละอองกรุงเทพฯ : เหตุใดสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็ก จึงพุ่งสูงขึ้นมาอีกครั้ง". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-04-05. สืบค้นเมื่อ 2019-01-10.
  174. ↑ "อาจารย์ประจำหลักสูตร". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2025-06-14. สืบค้นเมื่อ 2025-04-02.
  175. ↑ "กทม.ค่าฝุ่นอยู่เกณฑ์อันตราย! 'นักวิชาการ' แนะรีบประกาศ 'พื้นที่ควบคุมเหตุรำคาญ'". 26 ม.ค. 2025. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2025-03-24. สืบค้นเมื่อ 2025-04-02.
  176. ↑ "ยังวิกฤต! "กทม.-ปริมณฑล" ค่าฝุ่นละอองเกินมาตรฐานพุ่ง 34 พื้นที่". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-01-29. สืบค้นเมื่อ 2019-01-14.
  177. ↑ "เช้านี้ฝุ่น PM 2.5 เริ่มกระทบสุขภาพ 47 พื้นที่". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-01-26. สืบค้นเมื่อ 2020-01-26.
  178. ↑ MSN, Thainewsonline (2023-12-12). ""หมอแล็บแพนด้า" เปิดภาพเอกซเรย์ปอด "หมอกฤตไท" ย้ำเตือนความร้ายกาจของ PM 2.5". MSN. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2024-11-27. สืบค้นเมื่อ 2023-12-13.
  179. ↑ Sanook, Doctor Tips by siriraj channel (2023-12-13). "PM 2.5 ทำให้เกิดมะเร็งปอดจริงหรือไม่?". Sanook.com. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2023-12-14. สืบค้นเมื่อ 2023-12-14.
  180. ↑ "ปี 2023 'กรุงเทพฯ' มีอากาศดีแค่ 31 วัน เม.ย. ครองแชมป์ค่า 'PM2.5' สูงสุด". bangkokbiznews. 15 ก.พ. 2024. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2025-04-23. สืบค้นเมื่อ 2025-01-24.
  181. ↑ Lab, Rocket Media (2023-01-26). "ปี 2022 คนกรุงเทพฯ มีวันอากาศดีแค่ 49 วัน สูดฝุ่นพิษ PM2.5 เทียบเท่าการสูบบุหรี่ 1,224 มวน". Rocket Media Lab. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2023-12-03. สืบค้นเมื่อ 2023-11-29.

บรรณานุกรม

[แก้]

อ่านเพิ่ม

[แก้]

เชิงอรรถ

[แก้]
  1. ↑ เฉพาะส่วนที่สำนักงานพระคลังข้างที่ดูแลหรือเป็นเจ้าของร่วม และไม่รวมที่ถูกทำลายทิ้งและใช้งานโดยบุคคลทั่วไป หรือมีสถานภาพปัจจุบันเป็นพิพิธภัณฑ์ สถานท่องเที่ยว และสถานที่ราชการ
  2. 1 2 3 เฉพาะรถสีส้มรุ่นใหม่สาย 203 ส่วนสายที่นำรถเก่าปรับปรุงสภาพมาให้บริการยังคงเก็บค่าโดยสารเท่ารถเดิม
  3. 1 2 3 เฉพาะบางสาย และบางส่วนปรับปรุงสภาพเป็นสีฟ้า
  1. ↑ กรุงเทพมหานครมีชื่อเต็มว่า กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุทธยา มหาดิลกภพ นพรัตนราชธานีบูรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์มหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกะทัตติยวิษณุกรรมประสิทธิ์[5]

ดูเพิ่ม

[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]