Occluding junction

บทความนี้มีชื่อเป็นภาษาอังกฤษ เนื่องจากยังไม่มีชื่อภาษาไทยที่กระชับ เหมาะสม หรือไม่รู้วิธีอ่านในภาษาไทย

Occluding junction คือรอยต่อระหว่างเซลล์ประเภทหนึ่ง ซึ่งเป็นรอยต่อที่มีลักษณะเป็นความสัมพันธ์แบบเซลล์กับเซลล์ ทำหน้าที่ในการอุดกั้นหรือปิดกั้นแนวการลำเลียงสารตรงบริเวณรอยต่อของเซลล์สองเซลล์ ทำให้สารต่างๆไม่สามารถเคลื่อนที่ผ่านบริเวณรอยต่อนั้นไปได้ บริเวณที่พบ Occluding junction ได้แก่ เซลล์เยื่อบุโพรงต่างๆ ตามอวัยวะที่เป็นท่อ หรือเยื่อบุผิว เช่น กระเพาะปัสสาวะ หลอดเลือด หลอดอาหาร เป็นต้น

ลักษณะและประเภท

ลักษณะของ Occluding junction แบ่งเป็น 2 แบบ ได้แก่

1. แบบโปรตีน (Protein model) มีลักษณะเป็นโปรตีนบนเยื่อหุ้มเซลล์สองเซลล์เข้ามาอยู่ชิดกันเพื่ออุดกั้นการลำเลียงสาร
2. แบบลิพิด (Lipid model) มีลักษณะเป็นเยื่อหุ้มเซลล์ของเซลล์สองเซลล์นั้นเข้ามารวมกันเป็นแถบเพื่ออุดกั้นการลำเลียงสาร

ประเภทของ Occluding junction สามารถแบ่งได้ 2 ประเภท ได้แก่

1. Tight junction พบในสัตว์มีกระดูกสันหลัง มีลักษณะเป็นแถบยึดซึ่งอยู่บริเวณส่วนบนของเซลล์ ประกอบด้วยโปรตีน 2 ชนิด คือ Claudins และ Occludins ซึ่งโปรตีนทั้งสองตัวนี้จะมีหลายชนิดและเชื่อมต่อกับโปรตีนอื่นๆอีก เช่น ZO proteins
2. Septate junction พบในสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง มีลักษณะเป็นแผ่นวงกลมคล้ายจาน พบที่บริเวณส่วนกลางของเซลล์

ประโยชน์

เนื่องจาก Occluding junction เป็นตัวปิดกั้นการลำเลียงสารตรงรอยต่อระหว่างเซลล์จึงทำให้สารต่างๆนั้นจำเป็นที่จะต้องลำเลียงผ่านเซลล์ ซึ่งที่เยื่อหุ้มเซลล์นั้นจะมีโปรตีนที่ช่วยในการลำเลียงสารเหล่านั้น ดังนั้น จะมีเฉพาะสารที่มีความจำเพาะกับโปรตีนที่ช่วยในการลำเลียงเท่านั้นที่สามารถลำเลียงผ่านไปได้ จึงทำให้สามารถลำเลียงสารเฉพาะสารที่ต้องการนำไปใช้ได้ และสามารถลำเลียงสารได้ในทิศทางที่ถูกต้องด้วย คือ สารจะมีการลำเลียงจากด้านบนซึ่งเป็นขั้วเซลล์ไปยังด้านล่างที่เป็นส่วนฐานของเซลล์ ซึ่งก็ทำให้ทราบด้วยว่าด้านใดเป็นขั้วเซลล์และด้านใดเป็นฐานเซลล์