ฮวา มู่หลัน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก Mulan)
ฮวา มู่หลัน
250px
ภาพเขียนสีน้ำบนแพรไหมชื่อ "ฮวา มู่หลัน ไปรบ"
จีนตัวเต็ม 花木蘭
จีนตัวย่อ 花木兰
พินอิน Huā Mùlán

ฮวา มู่หลัน (จีน: 花木蘭; พินอิน: Huā Mùlán; เวด-ไจลส์: Hwa1 Mu4-lan2; เยว่พิน: Faa1 Muk6 laan4) เป็นบุคคลชาวจีนโบราณซึ่งไม่มีตัวตนอยู่จริง ปรากฏครั้งแรกในร้อยกรองชื่อ ลำนำมู่หลัน (木蘭辭; Ballad of Mulan) ที่บรรยายว่า นางไปรับราชการทหารแทนบิดาผู้สูงวัย ออกรบสิบสองปีจนมีความดีความชอบ แต่ไม่รับรางวัลใด ๆ ขอกลับคืนมาอยู่บ้านดังเดิมก็พอแล้ว

เรื่องมู่หลันนั้นได้รับการดัดแปลงเป็นสื่อบันเทิงสมัยใหม่หลายรูปแบบ ทั้งภาพยนตร์แอนิเมชัน ภาพยนตร์คนแสดง และละครโทรทัศน์

ประวัติ[แก้]

ลำนำมู่หลัน นั้นปรากฏครั้งแรกในเอกสารที่เรียกว่า บันทึกลำนำเก่าใหม่ (古今樂錄; Musical Records of Old and New) ซึ่งจัดทำขึ้นในศตวรรษที่ 6 ราวร้อยปีก่อนตั้งราชวงศ์ถัง ปัจจุบัน เนื้อความดั้งเดิมของลำนำนั้นสูญหายไปสิ้นแล้ว ส่วนเนื้อความที่มีอยู่นั้นเอามาจากที่บันทึกไว้ในเอกสารอีกชุด เรียกว่า ประชุมงานสำนักสังคีต (樂府詩; Music Bureau Collection) ซึ่งกัว เม่าเชี่ยน (郭茂倩) จัดทำขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 11 หรือ 12 เพิ้อรวบรวมเนื้อเพลงและโคลงกลอนเอาไว้ โดยระบุว่า เอาเนื้อความมาจาก บันทึกลำนำเก่าใหม่

ร้อยกรองเรื่องนี้เป็นลำนำ แต่ละวรรคจึงมีพยางค์เท่ากันตามฉันทลักษณ์ จากเนื้อความที่มีอยู่เห็นได้ว่า แต่ละบทมีห้าวรรค แต่บางบทอาจเพิ่มเป็นเจ็ดหรือเก้าวรรค และลำนำมีคำคล้องจองทั้งสิ้นสามสิบเอ็ดคู่

ร้อยกรองไม่ได้รับความนิยมมากเท่าไร จนกระทั่งสมัยราชวงศ์หมิง สฺวี เว่ย์ (徐渭) จึงเอาไปแต่งเป็นบทงิ้วชื่อ แม่หญิงมู่หลัน (雌木蘭; The Female Mulan) หรือชื่อเต็มว่า แม่หญิงมู่หลันเป็นทหารแทนบิดา (雌木蘭替父從軍; The Heroine Mulan Goes to War in Her Father's Place) มีเนื้อหาสององก์[1][2] ทำให้เรื่องราวของมู่หลันมีชื่อขึ้นมา ต่อมาในสมัยราชวงศ์ชิง ฉู่ เหรินโฮ่ว (褚人獲) เอาไปแต่งเป็นส่วนหนึ่งของนิยายเรื่อง ซุยถัง (隋唐)[3][4] มู่หลันจึงเป็นกลายเป็นตำนานเล่าขานในหมู่ชนชาวจีนทำนองเดียวกับเรื่อง ม่านประเพณี (梁山伯與祝英台; Butterfly Lovers)

ชื่อ[แก้]

คำว่า "มู่หลัน" (木蘭) มีความหมายตรงตัวว่า กล้วยไม้ป่า (wild orchid) และหมายถึง แมกโนเลีย

ชื่อสกุลของมู่หลันนั้นปรากฏต่างกัน ใน พงศาวดารหมิง ว่า มู่หลันแซ่ "จู" (朱) แปลว่า ชาด ส่วนบทงิ้ว แม่หญิงมู่หลัน ว่า แซ่ "ฮวา" (花) ที่แปลว่า ดอกไม้ พงศาวดารชิง รับเอาแซ่ "ฮวา" นี้ไปบันทึกไว้[1] ในสมัยหลังมักถือกันว่า มู่หลันแซ่ "ฮวา" เพราะมีความหมายสอดคล้องกับชื่อตัวและมีสุนทรียรสทางโคลงกลอนมากกว่า

เนื้อเรื่อง[แก้]

ลำนำมู่หลัน[แก้]

ในช่วงเวลาตามท้องเรื่อง แต่ละสกุลต้องส่งบุรุษหนึ่งคนไปเป็นทหาร มู่หลันวิตกมาก เพราะชายในครอบครัวมีเพียงบิดาผู้ชรา และน้องชายซึ่งยังเล็กนัก มู่หลันจึงตัดสินใจไปเป็นทหารแทนบิดา มู่หลันแต่งกายเป็นชาย โดยที่เพื่อนร่วมทัพไม่รู้ระคายแม้แต่น้อย หลังจากรบทัพจับศึกได้สิบสองปี กองทัพก็คืนสู่พระนคร และมีการปูนบำเหน็จ มู่หลันมีความชอบมาก จะได้เป็นขุนน้ำขุนนาง แต่นางบอกปัดตำแหน่งลาภยศใด ๆ ขอเพียงม้าเร็วให้ขึ้นขี่กลับไปบ้านได้ทันใจก็พอ

เมื่อกลับถึงบ้าน ครอบครัวและชาวบ้านใกล้เรือนเคียงก็พากันมาแสดงความยินดี มู่หลันเข้าไปเปลี่ยนชุดเป็นหญิงออกมาเชิญเพื่อนทหารให้เข้าบ้าน คนทั้งนั้นจึงตกตะลึงไปตาม ๆ กัน

ซุยถัง[แก้]

ฮวา มู่หลัน และครอบครัวซึ่งประกอบด้วย ฮวา หู (花弧) บิดาผู้สูงวัย มารดาแซ่ ยฺเหวียน (袁) น้องสาวหนึ่งคนชื่อ ฮวา โย่วหลัน (花又蘭) กับน้องชายวัยทารกอีกหนึ่งคน เป็นชาวเมืองข่านเติร์กตะวันตก (Western Turkic Khaganate) ซึ่งมีเหอซัวน่าข่าน (曷娑那可汗; Heshana Khan) ปกครอง ต่อมา เมืองข่านเข้าช่วยราชวงศ์ถังทำสงคราม ราชวงศ์ถังนั้นเพิ่งตั้งขึ้นและหมายจะยึดครองเมืองจีนทั้งแว่นแคว้น ฮวา หู ถูกเกณฑ์ไปเป็นทหาร มู่หลันจึงแต่งองค์ทรงเครื่องเป็นบุรุษเพศแล้วไปรับราชการแทนบิดา กองทัพกบฏของโต้ว เจี้ยนเต๋อ (竇建德) จับนางได้ เซี่ยนเหนียง (線娘) ธิดาของโต้ว เจี้ยนเต๋อ จึงนำนางไปสอบสวน และพยายามให้มู่หลันเข้าเป็นพวก แต่เมื่อทราบว่า นางเป็นสตรี เซี่ยนเหนียงก็ประทับใจในความเสียสละของนางเป็นอันมาก หญิงทั้งสองจึงสาบานเป็นพี่น้องกัน มู่หลันก็นับถือโต้ว เจี้ยนเต๋อ เป็นบิดา และเข้าร่วมทัพกบฏ[4][5]

ภายหลัง ฝ่ายกบฏแพ้สงครามและจะต้องถูกประหาร มู่หลันกับเซี่ยนเหนียงจึงมอบตัวต่อกองทัพถังและขอตายแทนคนทั้งหลาย หลี่ ยฺเหวียน (李淵) กษัตริย์ถัง ซึ้งพระทัยในความกตัญญูของสตรีทั้งสอง จึงอภัยโทษให้คนทั้งปวง ชายาของหลี่ ยฺเหวียน ซึ่งเป็นมารดาของหลี่ ชื่อหมิน (李世民) ประทานเงินรางวัลให้มู่หลัน และประทานสมรสให้เซี่ยนเหนียงกับลัว เฉิง (罗成) แม่ทัพถังที่รักใคร่ชอบพอกันอยู่[6]

มู่หลันรับเงินแล้วก็เดินทางกลับบ้านเกิดเมืองนอน หวังใจว่า จะพากันย้ายรกรากไปเมืองเล่อโช่ว (樂壽) ซึ่งเคยเป็นที่มั่นกบฏ และปัจจุบันคือเมืองชังโจว ในเทศมณฑลเซี่ยน มณฑลเหอเป่ย์ สาธารณรัฐประชาชนจีน แต่เมื่อถึงบ้าน มู่หลันกลับพบว่า พ่อตายนานแล้ว ส่วนแม่ก็มีผัวใหม่แซ่เว่ย์ (魏) นอกจากนี้ ข่านยังมีรับสั่งเรียกนางไปเป็นสนม มู่หลันจึงฆ่าตัวตาย ก่อนตายได้สั่งให้โย่วหลัน น้องสาวเอาจดหมายไปให้เซี่ยนเหนียงที่เมืองจีน โย่วหลันจึงแต่งกายเป็นชายแล้วเดินทางไปพบลัว เฉิง สามีของเซี่ยนเหนียง แต่คนทั้งหลายจับได้ว่า แท้จริงแล้วชายหนุ่มที่มาส่งจดหมายนั้นเป็นหญิง ก็หัวเราะเยาะลั่น[7]

เนื้อเรื่องว่า บิดาของมู่หลันเป็นชาวเติร์ก ส่วนมารดาเป็นจีน[8] จึงมีผู้อธิบายว่า ที่มู่หลันกระทำอัตวินิบาตนั้น เพราะแม้ไม่ใช่จีนเต็มร้อย แต่ไม่ก็ประสงค์จะอยู่ในเงื้อมมือเจ้าแคว้นแดนอื่น[9]

อ้างอิง[แก้]

เชิงอรรถ[แก้]

  1. 1.0 1.1 Kwa & Idema 2010, p. xvii
  2. Huang, Martin W. (2006), Negotiating Masculinities in Late Imperial China, University of Hawaii Press, pp. 67–8, ISBN 0824828968 
  3. Kwa & Idema 2010, pp. xx-xxi, 119–120
  4. 4.0 4.1 Huang 2006, pp. 120,124–5
  5. Ren-Huo Chu. Suei Tang Yan Yi ที่ โครงการกูเทนแบร์ก , Ch. 56 (第五十六回)
  6. Ren-Huo Chu. Suei Tang Yan Yi ที่ โครงการกูเทนแบร์ก , Ch. 59 (第五十九回)
  7. Ren-Huo Chu. Suei Tang Yan Yi ที่ โครงการกูเทนแบร์ก , Ch. 60 (第六十回)
  8. Ch. 56, "其父名弧,字乘之,拓拔魏河北人,为千夫长。续娶一妻袁氏,中原人。"
  9. Huang 2006, p. 120

บรรณานุกรม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]