เขตการปกครองพิเศษในโตเกียว

เขตการปกครองของญี่ปุ่น
ระดับจังหวัด
จังหวัด 都道府県 โทะโดฟุเก็ง prefecture
ระดับกิ่งจังหวัด
กิ่งจังหวัด 支庁 ชิโช subprefecture อำเภอ 郡 กุง district
ระดับเทศบาล
เมืองโดยข้อบังคับ 政令指定都市 เซเรชิเตโทะชิ designated city เมืองศูนย์กลาง 中核市 ชูกะกุชิ core city เมืองพิเศษ 特例市 โทะกุเรชิ special city เมือง 市 ชิ city เขตพิเศษ (โตเกียว) 特別区 โทะกุเบะสึกุ special ward ตำบล 町 โช, มะชิ town หมู่บ้าน 村 ซง, มุระ village
ระดับกึ่งเทศบาล
เขต 区 คุ ward

เขตการปกครองพิเศษในโตเกียว (ญี่ปุ่น: 特別区 tokubetsuku ^?) ประกอบด้วยเขตการปกครองพิเศษ 23 เขตในกรุงโตเกียว (東京都 Tōkyō-to) ประเทศญี่ปุ่น ในอดีต ทั้ง 23 เขตเป็นส่วนของเมืองโตเกียว (東京市 Tōkyō-shi) อันเป็นเมืองเอกของจังหวัดโตเกียว (東京府 Tōkyō-fu) ต่อมาใน ค.ศ. 1943 ได้มีการแตกเมืองโตเกียวออกเป็น 23 เขต แต่ละเขตมีสิทธิเลือกตั้งผู้ว่าการเขตและปกครองตัวเองโดยอิสระจากกรุงโตเกียว ตามกฎหมายการปกครองส่วนท้องถิ่นของญี่ปุ่น (地方自治法 Chihō-jichi-hō)

ในภาษาญี่ปุ่น มักเรียกว่า "นิจูซังกุ" (23区 nijūsan-ku) หมายถึง เขต 23 เขต ส่วนภาษาอังกฤษจะใช้คำว่า "wards" อย่างไรก็ตาม เขตพิเศษ หรือ "คุ" (区 ku) ทั้ง 23 เขตของโตเกียว มีความแตกต่างจาก "คุ" ของจังหวัดอื่น เช่น จังหวัดเกียวโต และจังหวัดโอซะกะ เป็นต้น เนื่องจาก "คุ" ของสองจังหวัดนี้เป็นเพียงระดับเทศบาลนครหรืออำเภอ แต่ "คุ" ของโตเกียวจะมีการปกครองที่อิสระจากส่วนกลางมากกว่า (หากเปรียบเทียบกับเขตปกครองพิเศษของประเทศไทย 1 เขตพิเศษ จะเทียบเท่ากรุงเทพมหานครทั้งหมด หรือเมืองพัทยา คือสามารถเลือกตั้งผู้ว่าการของตนเองได้)

ประวัติ

ก่อนหน้าค.ศ. 1943 เมืองโตเกียว (東京市 Tōkyō-shi) ซึ่งเป็นเมืองเอกของจังหวัดโตเกียว (東京府 Tōkyō-fu) ถูกแบ่งเป็น "คุ" (区 ku) หรืออำเภอ 35 อำเภอ ซึ่งมีฐานะไม่ต่างจาก "คุ" หรืออำเภอของจังหวัดอื่น เช่น จังหวัดเกียวโต และจังหวัดโอซะกะ

วันที่ 15 มีนาคม ค.ศ. 1943 เทศบาลของเมืองโตเกียวและจังหวัดโตเกียว ถูกรวมเข้าด้วยกันให้เหลือเป็นเพียงเทศบาลระดับจังหวัด จังหวัดโตเกียวถูกยกฐานะเป็นกรุงโตเกียว (東京都 Tōkyō-to) ส่วน "คุ" หรืออำเภอ 35 อำเภอ ถูกให้ขึ้นตรงกับเทศบาลกรุงโตเกียว

วันที่ 15 มีนาคม ค.ศ. 1947 จากเดิมที่เมืองโตเกียวมี 35 อำเภอ ถึงแบ่งใหม่ให้เป็น 22 อำเภอ

วันที่ 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1947 ได้มีการประกาศใช้กฎหมายการปกครองส่วนท้องถิ่นของญี่ปุ่น เป็นผลให้อำเภอทั้ง 22 อำเภอเดิม ยกฐานะขึ้นเป็นเขตการปกครองพิเศษของกรุงโตเกียว

วันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1947 ได้มีการประกาศให้เขตเนะริมะ เป็นเขตการปกครองพิเศษที่ 23 ของกรุงโตเกียว

ตั้งแต่ทศวรรษที่ 1970 เป็นต้นมา เขตการปกครองพิเศษของกรุงโตเกียวได้รับอำนาจบริหารที่อิสระกว่าอำเภอในจังหวัดอื่นๆ แต่ละเขตสามารถเลือกผู้ว่าการเขต (区長 kuchō) และสภาเขต (区議会 kugikai) ของเขตตัวเองได้

ในค.ศ. 2000 รัฐสภาของญี่ปุ่นได้มอบอำนาจการปกครองส่วนท้องถิ่น (地方公共団体 chihō kōkyō dantai) ให้เขตการปกครองพิเศษทั้ง 23 เขตของกรุงโตเกียว ส่งผลให้แต่ละเขต (区 ku) มีฐานะเทียบเท่ากับเมือง (市 shi)

เขตปกครองพิเศษต่างๆ มีขนาดต่างกันตั้งแต่ 10-60 ตารางกิโลเมตร และจำนวนประชากรก็ต่างกันตั้งแต่ 40,000-830,000 คน บางเขตมีเกาะที่มนุษย์สร้างขึ้นโดยการถมทะเล เขตที่มีประชากรมากที่สุดคือเขตเซะตะงะยะ (世田谷区 Setagaya-ku) และเขตที่มีขนาดใหญ่ที่สุดคือเขตโอตะ (大田区 Ōta-ku)

จำนวนประชากรของเขตปกครองพิเศษทั้ง 23 เขตของกรุงโตเกียวจากการสำรวจจำนวนประชากรเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 2005 มีจำนวน 8,483,140 คน คิดเป็น 2 ใน 3 ของประชากรของกรุงโตเกียว และ 1 ใน 4 ของประชาการในเขตโตเกียวและปริมณฑล (首都圏 Shutoken) มีความหนาแน่นประชากร 13,800 คนต่อตารางกิโลเมตร

แผนที่จังหวัดโตเกียวในปัจจุบัน สีเหลืองแสดงถึง 23 เขตปกครองพิเศษในโตเกียว และสีเขียวแสดงถึงเมืองและหมู่บ้านอื่นในจังหวัดโตเกียว

รายชื่อเขตพิเศษ (เรียงลำดับตามตัวอักษรโรมันจิ)

*จำนวนประชากร ณ เดือนมิถุนายน ค.ศ. 2007

ชื่อ	คันจิ (โรมันจิ)	ประขากร*	ความหนาแน่น (/กม.²)	พื้นที่ (กม.²)	ย่านที่มีชื่อเสียง
อะดะจิ	足立区 (Adachi-ku)	629,392	11,830.68	53.20	อะยะเสะ, คิตะเซ็นจุ, ทะเกะโนะสึกะ
อะระกะวะ	荒川区 (Arakawa-ku)	194,777	18,262.25	10.20	อะระกะวะ, มะจิยะ, นิปโปริ, มินะมิเซ็นจุ
บุงเกียว	文京区 (Bunkyō-ku)	194,933	16,009.28	11.31	ฮอนโง, ยะโยะอิ, ฮะกุซัน
ชิโยะดะ	千代田区 (Chiyoda-ku)	43,802	3,763.06	11.64	นะงะตะโจ, คะสุมิงะเซะกิg, โอเตะมะจิ, มะรุโนะอุชิ, อะกิฮะบะระ, ยูระกุโช, ไออิดะบะชิ
ชูโอ	中央区 (Chūō-ku)	104,997	10,344.53	10.15	นิฮนบะชิ, คะยะบะโจ, กินซะ, ทซึคิจิ, ฮัทโจโบะริ, ชินกะวะ, ทสึคิชิมะ, คะจิโดะกิ, ทสึคุดะ,
เอะโดะกะวะ	江戸川区 (Edogawa-ku)	661,386	13,264.86	49.86	คะซะอิ, โคะอิวะ
อิตะบะชิ	板橋区 (Itabashi-ku)	529,059	16,445.72	32.17	อิตะบะชิ, ทะกะชิมะไดระ
คัตสึชิกะ	葛飾区 (Katsushika-ku)	428,066	12,286.62	34.84	ทะเตะอิชิ, อะโอะโตะ
คิตะ	北区 (Kita-ku)	330,646	15,885.67	20.59	อะกะบะเนะ, โอจิ, ทะบะตะ
โคโต	江東区 (Kōtō-ku)	436,337	10,963.24	39.8	คิบะ, อะริอะเกะ, คะเมโดะ, โทโยโช, มงเซ็นนะกะโช, ฟุกะงะวะ, คิโยะซุมิ, ชิระกะวะ, เอ็ทชูจิมะ, ซุนะมะจิ, อะโอะมิ
เมะงุโระ	目黒区 (Meguro-ku)	267,798	18,217.55	14.70	เมะงุโระ, นะกะเมะงุโระ, จิยุงะโอะกะ
มินะโตะ	港区 (Minato-ku)	205,196	10,088.30	20.34	อะคะสะกะ, รปปงงิ, โอะไดบะ, ชินบะชิ, ชินะงะวะ, โทะระโนะมง, อะโอะยะมะ, อะซุบุ, ฮะมะมัตสึโช, ทะมะจิ
นะกะโนะ	中野区 (Nakano –ku)	312,939	20,097.82	15.59	นะกะโนะ
เนะริมะ	練馬区 (Nerima-ku)	702,202	14,580.61	48.16	เนะริมะ, โออิซุมิ, ฮิคะริงะโอะกะ
Ota โอตะ	大田区 (Ōta-ku)	674,590	11,345.27	59.46	โอโมะริ, คะมะตะ, ฮะเนะดะ, เดน-เอน-โจฟุ
เซะตะงะยะ	世田谷区 (Setagaya-ku)	855,416	14,728.23	58.08	เซะตะงะยะ, คิตะซะวะ, คิทุตะ, คะระซุยะมะ, ทะมะงะวะ
ชิบุยะ	渋谷区 (Shibuya-ku)	205,512	13,337.13	15.11	ชิบุยะ, เอะบิสุ, ฮะระจุกุ, ฮิโระโอะ, , เซ็นดะงะยะ, โยโยงิ
ชินะงะวะ	品川区 (Shinagawa-ku)	353,887	15,576.01	22.72	ชินะงะวะ, โกะทันดะ, โอซะกิ
ชินจุกุ	新宿区 (Shinjuku-ku)	309,463	16,975.48	18.23	ชินจุกุ, ทะกะดะโนะบะบะ, โอคุโบะ, คะงุระซุกะ, อิจิงะยะ
สุงินะมิ	杉並区 (Suginami-ku)	534,981	15,725.49	34.02	โคเอ็นจิ, อะซะงะยะ, โอะงิคุโบะ
สุมิดะ	墨田区 (Sumida-ku)	237,433	16,079.49	13.75	คินชิโช, โมะริชิตะ, เรียวโงะคุ
โทะชิมะ	豊島区 (Toshima-ku)	256,009	19,428.44	13.01	อิเคะบุคุโระ, โคะมะโงะเมะ, เซ็นคะวะ, ซุงุโมะ
ไทโต	台東区 (Taitō-ku)	168,277	16,139.38	10.08	อุเอะโนะ, อะซะคุสะ
รวมทั้งหมด		8,637,098	13,890.25	621.81

สถานที่ที่มีชื่อเสียง

ย่านกินซะ (銀座 Ginza)

ย่านมะรุโนะอุชิ (丸の内 Marunouchi)

เขตชิบุยะ (渋谷区 Shibuya-ku)

เขตชินจุกุ (新宿区 Shinjuku-ku)

สะพานสายรุ้ง (レインボーブリッジ Reinbō burijji) และ โตเกียวทาวเวอร์ (東京タワー Tōkyō tawā)

สถานที่ที่มีชื่อเสียงในย่านต่างๆเขตการปกครองพิเศษทั้ง 23 เขตมีดังต่อไปนี้

• อะคะสะกะ (赤坂 Akasaka) : อยู่ในเขตมินะโตะ (港区 Minato-ku) เป็นย่านที่มีภัตตาคารร้านอาหาร สถานบันเทิง และโรงแรมมากมาย นอกจากนี้ยังมีถนนคนเดินเล็กๆ ให้ได้สัมผัสชีวิตชาวโตเกียวท้องถิ่น ตั้งอยู่ติดกับแขวงรปปงงิ และอะโอะยะมะ

• อะกิฮะบะระ (秋葉原 Akihabara) : อยู่เขตไทโต (台東区 Taitō-ku) และเขตชิโยะดะ (千代田区 Chiyoda-ku) เป็นย่านที่เต็มไปด้วยร้านขายสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์ เกม การ์ตูน และของเล่น

• อะโอะยะมะ (青山 Aoyama) : อยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเขตมินะโตะ (港区 Minato-ku) เป็นย่านที่พักอาศัยของผู้มีฐานะ รวมทั้งมีสวนสาธารณะ ร้านอาหารนานาชาติ ร้านกาแฟทันสมัย สถานีรถไฟใต้ดินโอะโมะเตะซันโด (表参道駅 Omotesandō-eki) และสุสานอะโอะยะมะ (青山霊園 Aoyama reien) อันใหญ่โตด้วย

• กินซะ (銀座Ginza) และ ยูระกุโช (有楽町 Yūrakuchō) : ย่านกินซะอยู่ในเขตชูโอ (中央区 Chūō-ku) ส่วนย่านยูระกุโชอยุ่ในเขตชิโยะดะ (千代田区 Chiyoda-ku) ทั้งสองย่านนี้เป็นย่านศูนย์การค้าและแหล่งบันเทิง มีห้างสรรพสินค้าที่ขายสินค้าหรูหรา โรงภาพยนตร์ และโรงละคร

• ฮะระจุกุ (原宿 Harajuku) : อยู่ในเขตชิบุยะ (渋谷区 Shibuya-ku) เป็นแหล่งรวมวัยรุ่นที่มีชื่อเสียงของญี่ปุ่น

• อิเกะบุกุโระ (池袋 Ikebukuro) : อยู่ในเขตโทะชิมะ (豊島区 Toshima-ku) เป็นย่านที่มีชุมทางรถไฟและรถไฟใต้ดินที่จอแจที่สุดของตอนเหนือของโตเกียว มีศูนย์การค้าขนาดใหญ่ชื่อซันชายน์ซิตี (Sunshine City)

• จิมโบโช (神保町 Jinbōchō) : อยู่ในเขตชิโยะดะ (千代田区 Chiyoda-ku) เป็นย่านที่เต็มไปด้วยร้านหนังสือมือสอง สำนักพิมพ์ และร้านขายของเก่ามากมาย

• มะรุโนะอุชิ (丸の内 Marunouchi) และโอเตะมะชิ (大手町 Ōtemachi) : อยู่ในเขตชิโยะดะ (千代田区 Chiyoda-ku) อยู่ติดกับสถานีรถไฟโตเกียว (東京駅 Tōkyō-eki) และพระราชวังอิมพีเรียล (皇居 Kōkyo) เป็นย่านศูนย์กลางเศรษฐกิจและการเงินของโตเกียว เต็มไปด้วยอาคารสูงเสียดฟ้ามากมาย ที่เป็นที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ของธนาคารหลายธนาคาร และสำนักงานของบริษัทใหญ่ๆ นอกจากนี้ยังมีศูนย์การค้าและแหล่งบันเทิงด้วย

• นะงะตะโช (永田町 Nagata-chō) : อยู่ในเขตชิโยะดะ (千代田区 Chiyoda-ku) เป็นย่านที่เป็นหัวใจของการปกครองของญี่ปุ่น เนื่องจากเป็นที่ตั้งของอาคารรัฐสภาแห่งญี่ปุ่น ที่ทำการของกระทรวงและพรรคการเมืองต่างๆ

• โอะไดบะ (お台場 Odaiba) : อยู่ในเขตโคโต (江東区 Kōtō-ku) และเขตชินะงะวะ (品川区 Shinagawa-ku) เป็นเกาะที่มนุษย์สร้างขึ้นจากการถมทะเล เป็นแหล่งศูนย์การค้าและบันเทิงที่กำลังได้รับความนิยม

• โอะโมะเตะซันโด (表参道 Omotesandō) : อยู่ในเขตมินะโตะ (港区 Minato-ku) และเขตชิบุยะ (渋谷区 Shibuya-ku) เป็นย่านที่มีร้านสินค้ายี่ห้อหรูหราตั้งเรียงรายตลอดถนน

• รปปงงิ (六本木 Roppongi) : อยู่ในเขตมินะโตะ (港区 Minato-ku) เป็นย่านที่เป็นที่ตั้งของสถานทูตของหลายประเทศ จึงทำให้ชาวต่างชาติรวมตัวอยู่ในย่านนี้จำนวนมาก นอกจากนี้ยังเป็นย่านที่มีสถานบันเทิงยามค่ำคืนอยู่มากมาย และยังเป็นที่ตั้งของอาคารรปปงงิฮิลส์ ซึ่งเป็นอาคารขนาดใหญ่ที่มีทั้งสำนักงาน ศูนย์การค้า และสถานบันเทิง

• เรียวโงกุ (両国 Ryōgoku) : อยู่ในเขตสุมิดะ (墨田区 Sumida-ku) เป็นศูนย์กลางของซูโม่ของโลก เนื่องจากเป็นที่ตั้งของเรียวโงกุ โคกุงิกัง (両国国技館 Ryōgoku Kokugi-kan) ซึ่งเป็นสนามซูโม่ที่มีชื่อเสียงที่สุดของญี่ปุ่น และมีสำนักซูโม่หรือเฮยะ (部屋 heya) ตั้งอยู่มากมาย

• ชิบุยะ (渋谷区 Shibuya-ku) : เป็นเขตศูนย์รวมห้างสรรพสินค้า แฟชั่น สถานบันเทิงยามราตรี และเป็นแหล่งวัยรุ่นที่มีเชื่อเสียงมานาน

• ชินะงะวะ (品川区 Shinagawa-ku) : เป็นที่ตั้งของสถานชินะงะวะ ทางด้านตะวันตกของสถานีมีโรงแรมขนาดใหญ่มากมาย ส่วนทางด้านตะวันออกที่เคยเงียบเหงา ปัจจุบันถูกพัฒนาให้เป็นศูนย์กลางธุรกิจแห่งใหม่ของโตเกียว

• ชิมบะชิ (新橋 Shinbashi) : อยู่ในเขตมินะโตะ (港区 Minato-ku) เป็นย่านที่เคยเงียบเหงาแต่กลับคึกคักอีกครั้ง เนื่องจากเป็นประตูสู่ย่านโอะไดบะและย่านตึกสูงชิโอะโดะเมะ (汐留 Shiodome)

• ชินจุกุ (新宿区 Shinjuku-ku) : เป็นเขตตึกสูงยุคแรกๆของโตเกียวตั้งแต่ทศวรรษที่ 1970 เป็นที่ตั้งของห้างสรรพสินค้า ร้านขายเครื่องใช้ไฟฟ้า และโรงแรมหลายแห่ง รวมถึงเป็นที่ตั้งของอาคารศาลาว่าการกรุงโตเกียว (東京都庁舎 Tōkyō Tochōsha) มีสถานีชินจุกุ (新宿駅 Shinjuku-eki) อันเป็นสถานีที่มีคนสัญจรผ่านประมาณสามล้านคนต่อวัน ถือเป็นสถานีรถไฟที่คับคั่งที่สุดในโลก ทางด้านตะวันออกของสถานีชินจุกุ เป็นย่านคะบุกิโช (歌舞伎町 Kabukichō) ซึ่งเป็นย่านสถานเริงรมณ์ยามราตรี

• อุเอะโนะ (上野 Ueno) : อยู่ในเขตไทโต (台東区 Taitō-ku) เป็นที่ตั้งของสถานีรถไฟอุเอะโนะ (上野駅 Ueno-Eki) อันเป็นชุมทางของรถไฟที่จะไปทางด้านเหนือของโตเกียว หน้าสถานีมีตลาดอะเมะโยะโกะ (アメ横 Ameyoko) ด้านข้างสถานีมีสวนอุเอะโนะ (上野公園 Ueno Kōen) สวนสัตว์อุเอะโนะ (恩賜上野動物園 Onshi Ueno Dōbutsuen) และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหลายแห่ง ในฤดูใบไม้ผล สวนอุเอะโนะและบึงชิโนะบะสุ (不忍池 Shinobazu no Ike) ที่อยู่ข้างๆจะกลายเป็นสถานที่ชมดอกซากุระ หรือฮะนะมิ (花見 Hanami) ที่มีผู้คนคับคั่ง

แหล่งข้อมูลอื่น

• คำอธิบายเขตการปกครองพิเศษโดยศาลาว่าการกรุงโตเกียว (ภาษาอังกฤษ)
• สถิติโดยศาลาว่าการกรุงโตเกียว (ภาษาญี่ปุ่น)