เลขซีริลลิก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ระบบเลขตามพัฒนาการ
เลขฮินดู-อารบิก
อารบิกตะวันตก
อารบิกตะวันออก
เขมร
มอญ
อินเดีย
พราหฺมี
ไทย
 
เลขเอเชียตะวันออก
จีน
ญี่ปุ่น
เกาหลี
 
เลขตัวอักษร
แอ็บยัด
อาร์เมเนีย
ซีริลลิก
กีเอส
ฮีบรู
ไอโอเนียน/กรีก
สันสกฤต
 
ระบบอื่นๆ
แอตติก
อีทรัสคัน
โรมัน
บาบิโลเนีย
อียิปต์
มายา
รายชื่อระบบเลข
ระบบเลขตามฐาน
เลขฐานสิบ (10)
2, 4, 8, 16, 32, 64
3, 9, 12, 24, 30, 36, 60, อื่น...
    

เลขซีริลลิก คือระบบเลขอย่างหนึ่งซึ่งถ่ายทอดมาจากอักษรซีริลลิก ใช้โดยชาวสลาวิกใต้และตะวันออก ระบบเลขนี้เคยมีการใช้ในดินแดนรัสเซีย แต่ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 17 สมเด็จพระเจ้าซาร์ปีเตอร์ที่ 1 แห่งรัสเซีย ทรงแทนที่เลขซีริลลิกด้วยเลขอารบิก

เลขซีริลลิกเป็นระบบเลขคล้ายทศนิยม (quasi-decimal) มีพื้นฐานมาจากเลขกรีก แต่เขียนโดยใช้หน่วยอักขระ (grapheme) ของอักษรซีริลลิก นั่นคือการเรียงลำดับนั้นเรียงตามอักษรกรีก แต่ไม่เป็นไปตามลำดับอักษรซีริลลิกปัจจุบัน อักษรแต่ละตัวจะถูกกำหนดให้แทนค่าของตัวเลขหลักหน่วย (1, 2, ... 9) หลักสิบ (10, 20, ... 90) และหลักร้อย (100, 200, ... 900) ตามลำดับ

รูปอักษรโบราณ (ซ้าย) เทียบกับอักษรปัจจุบัน (ขวา)
เลขซีริลลิก
А В Г Д Е Ѕ З И Ѳ
1 2 3 4 5 6 7 8 9
І К Л М Н Ѯ О П Ч
10 20 30 40 50 60 70 80 90
Р С Т У Ф Х Ѱ Ѡ Ц
100 200 300 400 500 600 700 800 900

จำนวนตัวเลขจะเขียนไปตามลำดับที่อ่าน ซึ่งส่วนใหญ่จะอ่านจากซ้ายไปขวา เว้นแต่จำนวน 11 ถึง 19 ที่อ่านจากขวาไปซ้าย ตัวอย่างเช่น 17 อ่านว่า sem-na-dzat (เทียบกับ seventeen ในภาษาอังกฤษ) เป็นต้น ในการแปลงเลขซีริลลิกให้เป็นเลขอารบิก ทำได้โดยการบวกค่าประจำอักษรเข้าด้วยกัน และเพื่อการแยกแยะจำนวนออกจากข้อความรอบข้างซึ่งเขียนด้วยอักษรเดียวกัน จะมีการเติม ติโตล (titlo: ҃ U+0483) ลงไปเหนือจำนวน (เวลาเขียนเดี่ยวๆ อาจไม่จำเป็นก็ได้) และถ้าหากจำนวนนั้นมีค่าเกิน 1,000 จะมีการเติมสัญลักษณ์หลักพัน (҂ U+0482) ลงไปข้างหน้าตัวเลขนั้นๆ ตัวอย่างเช่น

  • ҂АѰЅ - ҂АѰЅ - 1706
  • ҂ЗРИІ - ҂ЗРИІ - 7118

สำหรับเลขกลาโกลิติกก็มีลักษณะคล้ายกันนี้ เพียงแต่การเรียงลำดับอักษรเปลี่ยนไปตามอักษรกลาโกลิติก ทำให้ค่าตัวเลขเปลี่ยนตามไปด้วย แทนที่จะใช้ตามลำดับอักษรกรีก

หอนาฬิกาที่หน้าปัดเป็นเลขซีริลลิกใน Suzdal

ดูเพิ่ม[แก้]