เจ้าอินทยงยศโชติ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เจ้าอินทยงยศโชติ
เจ้าอินทยงยศโชติ.jpg

พระนามาภิไธย เจ้าหลวงอินทยงยศโชติ
พระอิสริยยศ เจ้านครลำพูน
ราชวงศ์ ราชวงศ์เจ้าเจ็ดตน (ทิพย์จักราธิวงศ์)
ครองราชย์ พ.ศ. 2439 - พ.ศ. 2454
ระยะครองราชย์ 15 ปี
รัชกาลก่อนหน้า เจ้าหลวงเหมพินธุ์ไพจิตร
รัชกาลถัดไป เจ้าจักรคำขจรศักดิ์
ข้อมูลส่วนพระองค์
พิราลัย 18 มีนาคม พ.ศ. 2454
พระบิดา เจ้าหลวงดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์
พระมารดา แม่เจ้าปิมปาราชเทวี
พระมเหสี แม่เจ้าหม่อมราชวงศ์รถแก้วราชเทวี
พระโอรส/ธิดา 5 พระองค์

เจ้าหลวงอินทยงยศโชติ (คำเมือง: LN-Chao Luang Inthayongyot.png) ทรงเป็น เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 9 แห่ง "ราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์ (เจ้าเจ็ดตน)"

พระราชประวัติ[แก้]

เจ้าหลวงอินทยงยศโชติ หรือ - มีพระนามเดิมว่า - ทรงราชสมภพเมื่อจุลศักราช - ปี- จัตวาศก (พ.ศ.-) ทรงเป็นราชโอรสใน เจ้าหลวงดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 7 กับ แม่เจ้าปิมปาราชเทวี และทรงเป็นราชนัดดา (หลานปู่) ใน เจ้าหลวงไชยลังกาพิศาลโสภาคย์คุณ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 6 กับ แม่เจ้าโก๊ะราชเทวี

เจ้าหลวงอินทยงยศโชติ ทรงเป็นราชโอรสพระองค์เดียวใน แม่เจ้าปิมปาราชเทวี ได้เสด็จขึ้นครองนครลำพูน ใน พ.ศ. 2438 และเสด็จพิราลัยในวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2454[1] (หรือปี พ.ศ. 2553 หากนับวันที่ 1 เมษายนเป็นวันขึ้นศักราชใหม่) รวมระยะเวลาที่ทรงครองนคร 16 ปี

ราชโอรส ราชธิดา[แก้]

เจ้าหลวงอินทยงยศโชติ ทรงมีราชโอรสและราชธิดา รวม 5 พระองค์ อยู่ในราชตระกูล ณ ลำพูน มีพระนามตามลำดับ ดังนี้

  • ใน แม่เจ้าหม่อมราชวงศ์รถแก้วราชเทวี - เจ้านายราชสกุล "อิศรเสนา" (มีราชโอรส 1 ราชธิดา 2)
  • ใน หม่อมคำเที่ยง (มีราชธิดา 1)
    • เจ้าหญิงทิพนวล ณ ลำพูน
  • ใน หม่อมบัวจีน (มีราชธิดา 1)
    • เจ้าหญิงสายเขียว ณ ลำพูน
  • ใน หม่อมขันคำ (ไม่มีราชโอรส ราชธิดา)

ราชกรณียกิจ[แก้]

การคมนาคม[แก้]

ในระหว่างรัชสมัยของเจ้าหลวงอินทยงยศโชติ เป็นเจ้าหลวงนครลำพูน นับว่าเป็นยุคของการพัฒนานครลำพูน มีการตัดถนนจากเมืองลำพูนไปเมืองเชียงใหม่ และจากเมืองลำพูนไปเวียงป่าซาง การสร้างเหมืองฝาย ซึ่งเห็นได้จากหลักฐานแผนที่ของกระทรวงมหาดไทย ระหว่าง ปี พ.ศ. 2440-2450 แสดงให้เห็นถึงการตัดถนนสายสำคัญ ๆ ในเมืองลำพูน[2]

การสื่อสาร[แก้]

เจ้าหลวงอินทยงยศโชติ ทรงเห็นความสำคัญของการสื่อสาร จึงได้โปรดให้สร้างที่ทำการไปรษณีย์ขึ้นที่นครลำพูน เมื่อปี พ.ศ. 2449 ด้วยทรัพย์สินส่วนพระองค์ (ประมาณ 1,567 บาท) โดยเปิดให้บริการเมื่อวันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2449[3] และในปี พ.ศ. 2451 ทรงเห็นความสำคัญของการสื่อสาร จึงได้ช่วยอุดหนุนราชการของรัฐบาล โดยบริจาคเสาโทรเลข จำนวน 234 ต้น[4]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

เจ้าอินทยงยศโชติ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ในปี พ.ศ. 2449 ในระหว่างที่เข้าเฝ้าฯ ถวายเครื่องบรรณาการตามราชประเพณี[5]

พงศาวลี[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  • ปราณี ศิริธร ณ พัทลุง. เพ็ชร์ล้านนา. (ครั้งที่ 2) เชียงใหม่ :ผู้จัดการ ศูนย์ภาคเหนือ, 2538.
  • สมหมาย เปรมจิตต์, สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ตำนานสิบห้าราชวงศ์ (ฉบับสอบชำระ) . เชียงใหม่: มิ่งเมือง, 2540.
  • ศักดิ์ รัตนชัย. พงศาวดารสุวรรณหอคำนครลำปาง (ตำนานเจ้าเจ็ดพระองค์กับหอคำมงคล ฉบับสอบทานกับเอกสารสืบค้น สรสว.ลำปาง) .
  • เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่, คณะทายาทสายสกุล ณ เชียงใหม่. เจ้าหลวงเชียงใหม่.
  • คณะทายาทสายสกุล เจ้าหลวงเมืองพะเยา, สถาบันศิลปวัฒนธรรมโยนก. ครบรอบ 100 ปี แม่เจ้าทรายมูล (มหาวงศ์) ไชยเมือง และประวัติสายสกุลเจ้าหลวงเมืองพะเยา พุทธศักราช 2387 - 2456. พะเยา :บ.ฮาซัน พริ้นติ้ง จก., 2546
  • นงเยาว์ กาญจนจารี. ดารารัศมี : พระประวัติพระราชชายา เจ้าดารารัศมี. เชียงใหม่ :สุริวงศ์บุ๊คเซนเตอร์, 2539.
  • คัมภีร์ คัมภีรญาณนนท์, นาวาอากาศเอก. เจ้านายฝ่ายเหนือ. [1]
ก่อนหน้า เจ้าอินทยงยศโชติ ถัดไป
เจ้าหลวงเหมพินธุ์ไพจิตร 2leftarrow.png เจ้าผู้ครองนครลำพูน
(พ.ศ. 2439 - พ.ศ. 2454)
2rightarrow.png เจ้าจักรคำขจรศักดิ์