รายพระนามเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
Seal of Prince Chiang Mai.jpg
ตราประจำเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
อยู่ในตำแหน่ง
เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่
(แต่ในนาม)

ตั้งแต่ พ.ศ. 2532
ที่พำนัก คุ้มเจดีย์งาม
ผู้แต่งตั้ง พระมหากษัตริย์สยาม
ผู้ประเดิมตำแหน่ง พระเจ้ากาวิละ
การสถาปนาตำแหน่ง พ.ศ. 2325
แทนที่ตำแหน่ง กษัตริย์แคว้นเชียงใหม่

เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ หรือ พระเจ้านครเชียงใหม่ หรือ เจ้านครเชียงใหม่ คือ ผู้ครองนครเชียงใหม่ ในฐานะประเทศราชของสยาม นับแต่สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงตั้งพระยาจ่าบ้าน ขุนนางเชียงใหม่เดิมเป็นพระยาวิเชียรปราการ ซึ่งได้ร่วมกับพระยากาวิละ เจ้าผู้ครองนครลำปาง แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร และกองทัพสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ต่อต้านพม่า ต่อมาพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชตั้งพระยากาวิละขึ้นเป็นพระยาหลวงวชิรปราการ พระยานครเชียงใหม่องค์แรกในยุครัตนโกสินทร์ (สมัยดังกล่าวเป็นแค่เมืองเล็ก ๆ) แต่ต่อมาชาวเชียงใหม่อยู่ในสภาพอดอยาก ถูกพม่ากลับเข้ารุกรานและได้ละทิ้งนครเชียงใหม่ให้รกร้างในปี พ.ศ. 2319

พระยากาวิละได้ทรงพยายามฟื้นนครเชียงใหม่ให้ยิ่งใหญ่เหมือนสมัยราชวงศ์มังรายปกครอง โดยใช้เวลาในการสร้างบ้านแปงเมือง อยู่หลายปี ได้ทรงขยายอาณาเขตฝ่ายเหนือยึดหัวเมืองต่าง ๆ ออกไปอย่างยิ่งใหญ่ รวมทั้งกวาดต้อนผู้คนเข้ามาอยู่ในนครเชียงใหม่จนเป็นนครใหญ่ จนกระทั่ง พ.ศ. 2325 และพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกจึงได้เฉลิมพระนามพระยาวชิรปราการ (กาวิละ) ขึ้นเป็นพระบรมราชาธิบดี พระเจ้านครเชียงใหม่และหัวเมืองเหนือทั้งหมด

รายพระนาม (ธนบุรี-รัตนโกสินทร์)[แก้]

ลำดับ พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
- พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา)
(พระยาจ่าบ้าน)
พ.ศ. 2317 พ.ศ. 2319 2 ปี * บางตำราอาจไม่นับเป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
1 King Kawila.jpg พระเจ้ากาวิละ พ.ศ. 2325 พ.ศ. 2356 31 ปี * พระโอรสในเจ้าฟ้าสิงหราชธานี เจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว และแม่นางจันทาราชเทวี
* พระราชนัดดาในพระยาไชยสงคราม (ทิพย์ช้าง) (องค์ปฐมวงศ์)
2 King dummalungka.jpg พระเจ้าธรรมลังกา
(เจ้าหลวงช้างเผือก)
พ.ศ. 2356 พ.ศ. 2366 10 ปี * พระโอรสในเจ้าฟ้าชายแก้วและแม่นางจันทาราชเทวี
* พระอนุชาในพระเจ้ากาวิละ
3 King kumfun.jpg เจ้าหลวงคำฟั้น
(เจ้าหลวงเศรษฐี)
พ.ศ. 2366 พ.ศ. 2368 2 ปี * พระโอรสในเจ้าฟ้าชายแก้วและแม่นางจันทาราชเทวี
* พระอนุชาในพระเจ้ากาวิละ
* เจ้าครองนครลำพูนพระองค์แรก (พ.ศ. 2357 - 2358)
4 King putthawong.jpg เจ้าหลวงพุทธวงศ์
(เจ้าหลวงแผ่นดินเย็น)
พ.ศ. 2369 พ.ศ. 2389 20 ปี * พระโอรสในนายพ่อเรือน
* พระนัดดาในพระยาไชยสงคราม
5 King mahoteprathed.jpg พระเจ้ามโหตรประเทศ พ.ศ. 2390 พ.ศ. 2397 7 ปี * พระโอรสในพระยาธรรมลังกา
6 King Kawiloros.jpg พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ พ.ศ. 2399 พ.ศ. 2413 14 ปี * พระราชโอรสในพระเจ้ากาวิละและแม่เจ้าโนจามหาเทวี
7 King Intawichayanon.jpg พระเจ้าอินทวิชยานนท์ พ.ศ. 2416 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2440[1] 24 ปี * พระโอรสในเจ้าราชวงศ์มหาพรหมคำคงและแม่เจ้าคำหล้า
* พระนัดดาในพระยาคำฟั่น
8 King Intawaroros.jpg เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2444[2] 5 มกราคม พ.ศ. 2453[3] 9 ปี * พระราชโอรสในพระเจ้าอินทวิชยานนท์และเจ้าหญิงรินคำเทวี
9 King Kaew Naowarat.jpg เจ้าแก้วนวรัฐ 23 มกราคม พ.ศ. 2453[4] 3 มิถุนายน พ.ศ. 2482 29 ปี * พระราชโอรสในพระเจ้าอินทวิชยานนท์และหม่อมเขียว

ผู้สืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง[แก้]

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 ทางประเทศสยาม ได้ยกเลิกระบบประเทศราช ทำให้ฐานะของเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ถูกยกเลิกไป เหลือเพียงการสืบเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า เป็นผู้สืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ ซึ่งบทบาทที่เห็นได้ชัด คือ การแสดงความจงรักภักดีต่อพระบรมราชจักรีวงศ์ ในพระราชพิธีต่าง ๆ[5]

นับแต่พลตรีเจ้าแก้วนวรัฐ ถึงแก่พิราลัย ในปี พ.ศ. 2482 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งการสืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ ให้แก่ผู้สืบราชสกุลเป็นลำดับ ดังนี้

ลำดับ ภาพ รายพระนาม เริ่มต้น สิ้นสุด รวมระยะเวลา หมายเหตุ
1 เจ้าวงศ์ตวัน.jpg เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่)
(พ.ศ. 2429 - พ.ศ. 2515)
พ.ศ. 2482 พ.ศ. 2515 33 ปี * พระโอรสในเจ้าแก้วนวรัฐและแม่เจ้าจามรี
2 เจ้าพงษ์อินทร์.jpg เจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่
(พ.ศ. 2447 - พ.ศ. 2532)
พ.ศ. 2515 พ.ศ. 2532 17 ปี * โอรสในเจ้าแก้วนวรัฐและหม่อมบัวเขียว ณ เชียงใหม่
3 เจ้าวงศ์สักก์.jpg เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่
(พ.ศ. 2478 - ปัจจุบัน)
พ.ศ. 2532 ปัจจุบัน 24 ปี * โอรสในเจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่และหม่อมจันทร์สม ณ เชียงใหม่

เครื่องหมายตราสกุลวงศ์เจ้าเชียงใหม่[แก้]

ตราประจำเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่

เครื่องหมายตราสกุลเจ้าเชียงใหม่แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร เป็นรูปพระอินทร์มีพระวรกายสีขาวประทับนั่งอยู่ในปราสาท มีทับทิมเม็ดใหญ่และมีเพชรล้อมรอบ[6]

อ้างอิง[แก้]

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]