รายพระนามเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
Seal of Prince Chiang Mai.jpg
ราชลัญจกรเจ้าหลวงเชียงใหม่
อยู่ในตำแหน่ง
เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่
(แต่ในนาม)

ตั้งแต่ พ.ศ. 2532
ที่พำนัก คุ้มเจดีย์งาม
ผู้แต่งตั้ง พระมหากษัตริย์สยาม
ผู้ประเดิมตำแหน่ง พระเจ้ากาวิละ
การสถาปนาตำแหน่ง พ.ศ. 2325
แทนที่ตำแหน่ง กษัตริย์แคว้นเชียงใหม่

ในสมัยที่เป็นประเทศราชของอาณาจักรธนบุรี เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ เป็นมีบรรดาศักดิ์เป็น "พระยาประเทศราช" โดยมีพระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) เป็นพระยาเชียงใหม่องค์แรก ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์มีพระยาเชียงใหม่บางองค์ได้รับสถาปนาเป็น "พระเจ้าประเทศราช" เป็นกรณีพิเศษ เช่น พระเจ้ากาวิละ พระเจ้ามโหตรประเทศ จนวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2399 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงสถาปนาพระยาประเทศราชในราชวงศ์ทิพย์จักรทั้งสามองค์ คือ พระยาเชียงใหม่ พระยาลำปาง และพระยาลำพูน ขึ้นเป็น "เจ้าประเทศราช"[1] สืบมาจนถึงเจ้าแก้วนวรัฐ ผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 9 ซึ่งถึงแก่พิราลัยในปี พ.ศ. 2482 คณะรัฐมนตรีสมัยจอมพล แปลก พิบูลสงคราม มีมติให้ยุติการตั้งเจ้าประเทศราช[2] ทำให้ตำแหน่งเจ้านครเชียงใหม่สิ้นสุดลงนับแต่นั้น

รายพระนาม (ธนบุรี-รัตนโกสินทร์)[แก้]

ลำดับ พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม เริ่มครองราชย์ สิ้นสุดรัชกาล รวมระยะเวลา หมายเหตุ
- พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา)
(พระยาจ่าบ้าน)
พ.ศ. 2317 พ.ศ. 2319 2 ปี * บางตำราอาจไม่นับเป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
1 King Kawila.jpg พระเจ้ากาวิละ พ.ศ. 2325 พ.ศ. 2356 31 ปี * พระโอรสในเจ้าฟ้าสิงหราชธานี เจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว และแม่นางจันทาราชเทวี
* พระราชนัดดาในพระยาไชยสงคราม (ทิพย์ช้าง) (องค์ปฐมวงศ์)
2 King dummalungka.jpg พระยาธรรมลังกา
(เจ้าหลวงช้างเผือก)
พ.ศ. 2356 พ.ศ. 2366 10 ปี * พระโอรสในเจ้าฟ้าชายแก้วและแม่นางจันทาราชเทวี
* พระอนุชาในพระเจ้ากาวิละ
3 King kumfun.jpg พระยาคำฟั่น
(เจ้าหลวงเศรษฐี)
พ.ศ. 2366 พ.ศ. 2368 2 ปี * พระโอรสในเจ้าฟ้าชายแก้วและแม่นางจันทาราชเทวี
* พระอนุชาในพระเจ้ากาวิละ
* เจ้าครองนครลำพูนพระองค์แรก (พ.ศ. 2357 - 2358)
4 King putthawong.jpg พระยาพุทธวงศ์
(เจ้าหลวงแผ่นดินเย็น)
พ.ศ. 2369 พ.ศ. 2389 20 ปี * พระโอรสในนายพ่อเรือน
* พระนัดดาในพระยาไชยสงคราม
5 King mahoteprathed.jpg พระเจ้ามโหตรประเทศ พ.ศ. 2390 พ.ศ. 2397 7 ปี * พระโอรสในพระยาธรรมลังกา
6 King Kawiloros.jpg พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ พ.ศ. 2399 พ.ศ. 2413 14 ปี * พระราชโอรสในพระเจ้ากาวิละและแม่เจ้าโนจามหาเทวี
7 King Intawichayanon.jpg พระเจ้าอินทวิชยานนท์ พ.ศ. 2416 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2440[3] 24 ปี * พระโอรสในเจ้าราชวงศ์มหาพรหมคำคงและแม่เจ้าคำหล้า
* พระนัดดาในพระยาคำฟั่น
8 King Intawaroros.jpg เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2444[4] 5 มกราคม พ.ศ. 2453[5] 9 ปี * พระราชโอรสในพระเจ้าอินทวิชยานนท์และเจ้าหญิงรินคำเทวี
9 King Kaew Naowarat.jpg เจ้าแก้วนวรัฐ 23 มกราคม พ.ศ. 2453[6] 3 มิถุนายน พ.ศ. 2482 29 ปี * พระราชโอรสในพระเจ้าอินทวิชยานนท์และหม่อมเขียว

ผู้สืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง[แก้]

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 ทางประเทศสยาม ได้ยกเลิกระบบประเทศราช ทำให้ฐานะของเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ถูกยกเลิกไป เหลือเพียงการสืบเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า เป็นผู้สืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ ซึ่งบทบาทที่เห็นได้ชัด คือ การแสดงความจงรักภักดีต่อพระบรมราชจักรีวงศ์ ในพระราชพิธีต่าง ๆ[7]

นับแต่พลตรีเจ้าแก้วนวรัฐ ถึงแก่พิราลัย ในปี พ.ศ. 2482 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งการสืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ ให้แก่ผู้สืบราชสกุลเป็นลำดับ ดังนี้

ลำดับ ภาพ รายพระนาม เริ่มต้น สิ้นสุด รวมระยะเวลา หมายเหตุ
1 เจ้าวงศ์ตวัน.jpg เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่)
(พ.ศ. 2429 - พ.ศ. 2515)
พ.ศ. 2482 พ.ศ. 2515 33 ปี * พระโอรสในเจ้าแก้วนวรัฐและแม่เจ้าจามรี
2 เจ้าพงษ์อินทร์.jpg เจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่
(พ.ศ. 2447 - พ.ศ. 2532)
พ.ศ. 2515 พ.ศ. 2532 17 ปี * โอรสในเจ้าแก้วนวรัฐและหม่อมบัวเขียว ณ เชียงใหม่
3 เจ้าวงศ์สักก์.jpg เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่
(พ.ศ. 2478 - ปัจจุบัน)
พ.ศ. 2532 ปัจจุบัน 24 ปี * โอรสในเจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่และหม่อมจันทร์สม ณ เชียงใหม่

เครื่องหมายตราสกุลวงศ์เจ้าเชียงใหม่[แก้]

ตราประจำเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่

เครื่องหมายตราสกุลเจ้าเชียงใหม่แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร เป็นรูปพระอินทร์มีพระวรกายสีขาวประทับนั่งอยู่ในปราสาท มีทับทิมเม็ดใหญ่และมีเพชรล้อมรอบ[8]

อ้างอิง[แก้]

  1. พระยาประชากิจกรจักร (แช่ม บุนนาค), พงศาวดารโยนก, หน้า 493
  2. จดหมายเหตุแห่งชาติ, เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี สร.๐๒๐๑.๓๒/๗ เรื่อง ตั้งเจ้าประเทศราชมณฑลพายัพ
  3. ข่าวพระเจ้านครเชียงใหม่ถึงแก่พิลาไลย
  4. การตั้งเจ้าอุปราชเมืองนครเชียงใหม่เป็นเจ้าผู้ครองนคร
  5. ข่าวพิราไลย
  6. แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ให้เจ้าอุปราช (เจ้าแก้ว) ว่าที่เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
  7. http://www1.tv5.co.th/service/mod/heritage/king/rajapisek/index3.htm
  8. พระราชชายา เจ้าดารารัศมี. กรุงเทพ : บางกอกบุ๊ค. 25446

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]