อำเภอเกาะสีชัง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก เกาะสีชัง)
อำเภอเกาะสีชัง
แผนที่จังหวัดชลบุรี เน้นอำเภอเกาะสีชัง
พระจุฑาธุชราชฐาน ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ วันไหลเกาะขาม ลือนามพระพุทธบาท หาดทรายงามล้ำค่า เมืองท่าพาณิชย์
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอเกาะสีชัง
อักษรโรมัน Amphoe Ko Sichang
จังหวัด ชลบุรี
รหัสทางภูมิศาสตร์ 2008
รหัสไปรษณีย์ 20120
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 17.3 ตร.กม.
ประชากร 5,058 คน (พ.ศ. 2552)
ความหนาแน่น 292.36 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอเกาะสีชัง เลขที่ 68 หมู่ที่ 5 ตำบลท่าเทววงษ์ อำเภอเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี 20120
พิกัด 13°09′48″N 100°48′30″E / 13.16333°N 100.80833°E / 13.16333; 100.80833
หมายเลขโทรศัพท์ 0 3821 6201
หมายเลขโทรสาร 0 3821 6201

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอเกาะสีชัง ตั้งอยู่ในอ่าวไทย นอกชายฝั่งอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี เป็นอำเภอที่เล็กที่สุดในประเทศไทย แต่เดิมขึ้นอยู่กับจังหวัดสมุทรปราการ และกระทรวงมหาดไทยย้ายไปสังกัดจังหวัดชลบุรีในปี พ.ศ. 2486[1]

ประวัติ[แก้]

  • เกาะสีชังเป็นเกาะขนาดเล็กที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์เกาะหนึ่งของประเทศไทยเนื่องจากเคยเป็นสถานที่เสด็จประพาสและเป็นที่ประทับของพระเจ้าแผ่นดินของกรุงรัตนโกสินทร์ถึง 3 พระองค์ คือ
  1. พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๔
  2. พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๕
  3. พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๖ และนอกจากนี้ยังเป็นสถานที่ประสูตรพระราชโอรส (เจ้าฟ้าจุฑาธุชฯ) และสร้างพระราชวังจุฑาธุช ณ เกาะแห่งนี้อีกด้วย

ที่มาของชื่อ[แก้]

เรื่องราวที่เกี่ยวกับชื่อของเกาะสีชังนั้น เป็นภาษาที่ถือเอาความหมายได้ยากยิ่ง แม้แต่ปราชญ์ทางภาษาก็เพียงแต่ตั้งข้อสันนิษฐานถึงความหมายและที่มาของคำว่า "สีชัง" ไว้ดังนี้

  • สีชัง เป็นภาษาของชนชาติหนึ่งที่เป็นชนเผ่าของเขมร เรียกว่า สำแล โดยอาศัยหลักชาติพันธุ์วิทยาเป็นข้อสันนิษฐานเท่านั้น และไม่ทราบความหมายที่แท้จริง
  • สีชัง มาจากภาษาจีน คือ ซีซัน ซึ่งหมายถึง สี่คนทำไร่ โดยมีเรื่องราวเล่าว่ามีพ่อค้าเรือสำเภาจีน 4 นาย ล่องเรือค้าขายมาถึงเกาะแห่งหนึ่ง เกิดความรู้สึกเบื่อหน่ายในธุรกิจการค้ามาตั้งรกราก และหันมาประกอบอาชีพทำไร่อยู่บนเกาะ ซึ่งต่อมาคำว่า "ซีซัน" จึงแผลงมาเป็น "สีชัง"
  • สีชัง มาจากคำว่า "สีห์ชงฆ์" ซึ่งหมายถึง แข้งสิงห์ เพราะเกาะนี้มีรูปร่างคล้ายแข้งสิงห์
  • สีชัง มีตำนานเชื่อว่า ฤๅษีองค์หนึ่งเกิดเบื่อหน่ายโลกีย์วิสัย มาพำนักบำเพ็ญพรตจนมีชื่อเสียงเป็นที่เคารพนับถือชาวบ้าน ต่อมาจึงเรียกเกาะนี้ว่า "เกาะฤษีชัง"

ประวัติเกาะสีชัง นาม "สีชัง" หน้าที่ ๑ อันนาม"สีชัง" นี้ จะมีมาแต่ครั้งใดไม่ปรากฏ หลักฐานแน่ชัด เท่าที่พบหลักฐานจากหนังสือ กำสรวลศรีปราชญ์ ซึ่งแต่งไว้เมื่อราวปี พุทธศักราช ๒๒๓๕ เรียกเกาะสีชังว่า สระชัง ดังในโคลงบทที่ ๗๘ได้พรรณนาถึง เกาะสีชังไว้ดังนี้

      มุ่งเห็นละล่ายน้ำ            ตาตก แม่ฮา
  เกาะสระชงงชลธี            โอบอ้อม
  มลกกเห็นไผ่รยงรก          เกาะไผ่ พู้นแม่
  ขยวสระดื้อล้ำย้อม           ยอดคราม
 จากหลักฐานดังกล่าว แสดงให้เห็นว่านาม “สระชัง” คงจะเรียกขานกันมาก่อนปีพุทธศักราช ๒๒๓๕ เข้าใจว่า 

ต่อมาการออกเสียง “สระชัง” อาจเพี้ยนไปเป็น “สีชัง” ซึ่งเป็นเสียงสั้น และง่ายกว่า เช่นเดียวกับคำอื่นๆ อีกหลายคำ เช่น บางปลากง ออกเสียงเป็น บางปะกง บางเชือกหนัง ออกเสียงเป็น บางฉนัง วัดเสาประโคน ออกเสียงเป็น วัดเสาวคนธ์ ทัพพระยา ออกเสียงเป็น พัทยา เป็นต้น ได้มีการสันนิษฐานกันเป็นหลายนัยเกี่ยวกับชื่อ สีชัง บ้างก็ว่า คำว่า สีชัง เพี้ยนมาจาก สีห์ชังฆ์ ซึ่งแปลว่า แข้งสิงห์ บ้างก็ว่า สี กับ ชัง เป็นชื่อบุคคลผู้มาตั้ง รกรากทำมาหากินอยู่บนเกาะนี้เป็นคู่แรก อย่างไรก็ตาม คำว่า สระชัง น่าจะมีความไพเราะและ มีความหมายมากที่สุด ทั้งนี้เพราะว่า สระชัง หมายถึง การชะล้างเอาความเกลียดชังออกไป ( มิได้หมายถึงสระน้ำแห่งความชิงชัง ) เช่นเดียวกับคำว่า สระบาป ซึ่งเป็นชื่อเทือกเขาใน จังหวัดจันทบุรี สระบาป หมายถึง การชะล้างเอาบาปทิ้งไป ( มิได้หมายถึงห้วงน้ำแห่งบาป ) จึงถือโอกาสนี้ขออัญเชิญพระราชนิพนธ์ เมื่อคราวเสด็จประพาสจันทบุรีในปีพุทธศักราช ๒๔๑๙ พรรณนาเกี่ยวกับคำว่า สระบาปไว้ดังนี้

                     สระบาปบาปก่อนสร้าง ปางใด         สระบ่สระทรวงใน สร่างสร้อย
                     สระสนานยิ่งอาไลย นุชนาฏ             สระช่วยสระบาปน้อย หนึ่งให้สบนา
                                       พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 
                     สระบาปบาปสร่างสิ้น ฉันใด            สระบ่สระโศกใน อกบ้าง
                     สระสร่างแต่กายใจ                          ยังขุ่น เขียวแฮ
                     สะจะสระโศกร้าง                             รุ่มร้อนฤๅมี
                                           กรมหลวงพิชิตปรีชากร
   อนึ่ง คำว่า สระชัง อาจเพี้ยนมาจากคำว่า สทึง หรือ จทึง ที่แปลว่า แม่น้ำ หรือ ห้วงน้ำ 

ในภาษาเขมร คำอื่นๆ ในภาษาไทยที่เพี้ยนมาเช่นเดียวกัน เช่น สทิงพระ สทิงหม้อ คลองพระสทึง ฉะเชิงเทรา เป็นต้น คำว่า ฉะเชิงเทราเพี้ยนมาจาก สทึงเทรา ที่แปลว่า แม่น้ำลึก หรือห้วงน้ำลึก โดยนัยดังกล่าวข้างต้น คำว่า สระชัง ก็น่าจะเพี้ยนมาจาก สทึง กลายมาเป็น สเชิง สชัง สรชังจนเป็น สระชัง ในที่สุดก็อาจเป็นได้ ในสมัยโบราณ เมื่อการ เดินทางค้าขายกับต่างประเทศยังใช้การคมนาคมขนส่งทางน้ำเป็นสำคัญ ไทยเราได้มีการ ค้าขายกับต่างประเทศอย่างกว้างขวาง ในบรรดาสินค้าที่นำไปขายมีเครื่องสังคโลกรวมอยู่ ู่ด้วย ในสมัยนั้นเรือสินค้าของไทยเป็นจำนวนมากได้อับปางในบริเวณอ่าวไทยด้านตะวันออก บริเวณเกาะสีชัง พัทยา และสัตหีบ ในขณะที่เรือสินค้าเดินทางออกมาจากปากอ่าวเข้าสู่ ทะเลใหญ่ ไม่มีสิ่งใดเป็นที่หมายแห่งสายตา จะมีก็แต่เกาะสีชังเท่านั้นเมื่อชาวเรือแล่นเรือ มาถึงบริเวณนี้และมองเห็นเกาะสีชัง จึงเรียกบริเวณนี้ว่า สระชัง ซึ่งหมายถึงบริเวณที่เป็น ห้วงน้ำอันกว้างใหญ่ คำว่า สระชัง ได้กลายมาเป็น สีชัง ในปัจจุบัน [2]

ภูมิศาสตร์[แก้]

สภาพที่ตั้งและภูมิประเทศ

เกาะสีชังอยู่ที่พิกัดเส้นรุ้ง 13 องศา ถึง 12 องศาเหนือและระหว่างเส้นแวง 10 องศา 48 ลิปดา ถึง 100 องศา 51 ลิปดา ตั้งอยู่ตะวันออกบริเวณก้นอ่าวไทยตรงกันข้ามกับอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ห่างจากจังหวัดชลบุรี ประมาณ 35 กม.อยู่ห่างจากกรุงเทพฯประมาณ 117 กม. และห่างจากศรีราชาประมาณ 12 กม. รวมเนื้อที่ประมาณ 7.9 ตารางกิโลเมตร ประชาชนอาศัยอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง เกาะสีชังมีสภาพภูมิประเทศเป็นเกาะกลางทะเลประกอบด้วย 9 เกาะ พื้นที่ส่วนใหญ่จะเป็นภูเขา โขดหิน ประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ มีพื้นที่ราบทำการเพาะปลูกได้ประมาณ 500ไร่ ไม่มีแม่น้ำลำธารแลหนองบึง บริเวณจุดสูงสุดคือบริเวณยอดเขาซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของเกาะสีชังมีความสูงประมาณ 192 เมตร จากระดับน้ำทะเล

ความสูง

  • ความสูงระหว่าง 0 - 50 เมตร จากระดับน้ำทะเล มีประมาณร้อยละ 67
  • ความสูงระหว่าง 50 - 100 เมตร จากระดับน้ำทะเล มีประมาณร้อยละ 26
  • ความสูงระหว่าง 100 - 150 เมตร จากระดับน้ำทะเล มีประมาณร้อยละ 6
  • ความสูงตั้งแต่ 150 เมตรขึ้นไป จากระดับน้ำทะเล มีประมาณร้อยละ 1

ความลาดชัน

  • ต่ำกว่า 10% ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 30
  • 10 - 20 %ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 26
  • เกิน 20 % ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 44

จากความที่มีลักษณะพื้นที่ลาดชันเกินร้อยละ 20 ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 44 จึงเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาอย่างเห็นได้ชัด ส่วนพื้นที่ที่มีความลาดชันต่ำกว่าร้อยละ 10 จะเป็นบริเวณชุมชนในปัจจุบันซึ่งมีความหนาแน่นของประชากรมาก

ลักษณะภูมิอากาศ

โดยทั่วไปของเกาะสีชังเป็นแบบพื้นที่ทะเลในเขตร้อนอยู่ภายใต้อิทธิพลลมมรสุมที่พัดปกคลุมอุณหภูมิตลอดทั้งปีมีค่า 28.5 องศาเซลเซียส อุณหภูมิเฉลี่ย 31.3 องศาเกาะสีชังประกอบด้วย 3 ฤดู คือ

  • ฤดูร้อน - เริ่มตั้งแต่กลางเดือนกุมภาพันธ์ถึงกลางเดือนพฤษภาคม
  • ฤดูฝน - เริ่มตั้งแต่กลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม
  • ฤดูหนาว - เริ่มตั้งแต่กลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์

ข้อมูลทางสถิติกรมอุตุนิยมวิทยา (สถานีอุตุนิยมวิทยาเกาะสีชัง) เนื่องจากเกาะสีชังได้รับอิทธิพลลมหนาวจากทิศเหนือที่พัดผ่านประเทศจีนจะพัดเข้าสู่ด้านหน้าเกาะสีชังตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ต่อจากนั้นจะมีลมมรสุมพัดจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ขึ้นสู่ตะวันออกเฉียงเหลือตั้งแต่มีนาคมถึงเดือนตุลาคมของทุกปีจากการศึกษาในช่วง 10 ปี (2539-2549) ปริมาณน้ำฝนของเกาะสีชังมีค่าเฉลี่ยตลอดปีเท่ากับ 1,148.8 มิลลิเมตร เดือนกันยายนเป็นเดือนที่ฝนตกชุกมากที่สุดวัดได้ 137 มิลลิเมตร และประมาณน้ำฝนน้อยที่สุดในเดือนมกราคมคือ 6 มิลลิเมตร เฉลี่ยวันที่ฝนตกบนเกาะสีชังประมาณปีละ 101 วัน

เกาะสีชังมีเกาะบริวารรวม 8 เกาะ

  • เกาะขามใหญ่ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง
  • เกาะขามน้อย ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง
  • เกาะปรง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง
  • เกาะร้านดอกไม้ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง
  • เกาะสัมปันยื้อ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะสีชัง
  • เกาะยายท้าว ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเกาะสีชัง
  • เกาะค้างคาว ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเกาะสีชัง
  • เกาะท้ายตาหมื่น ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเกาะสีชัง

อาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังนี้

ทิศเหนือ-จดทะเลเขตอำเภอเมือง จังหวัดสมุทรปราการ

ทิศใต้-จดทะเลเขตอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี

ทิศตะวันออก-จดทะเลเขตอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี

ทิศตะวันตก-จดทะเลเขตอำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอเกาะสีชังมี 1 ตำบล 7 หมู่บ้าน คือ

1. ตำบลท่าเทววงษ์ (Tha Thewawong) 7 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

อำเภอเกาะสีชังประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 1 แห่ง คือ

ประชากร[แก้]

ข้อมูลด้านสังคม ประชากรและครัวเรือน เกาะสีชัง มีจำนวนครัวเรือน 1,633 ครัวเรือน เกาะสีชังมีประชากร 5,400 คน แยกเป็นชาย 2,787 คน หญิง 2,613 คน นอกจากนี้เกาะสีชังยังมีประชากรแฝงอีกประมาณ 3,000 คนเศษ ซึ่งได้แก่ กลุ่มคนรับจ้างที่มากับเรือขนส่งสินค้า กลุ่มคนที่มาทำงานโดยไปกลับทุกวัน ข้าราชการของหน่วยงานต่าง ๆ เป็นต้น ภาษา ประชาชรบนเกาะส่วนใหญ่ใช้ภาษาไทยในการสื่อสาร

ศาสนา

ประชากรส่วนใหญ่ของเกาะสีชังนับถือศาสนาพุทธ ประมาณ 95 % และศาสนาอื่น ๆ ประมาณ  5 %
การศึกษา 

เกาะสีชังจัดการศึกษาตั้งแต่ระดับก่อนประถมศึกษาจนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยในระดับก่อนประถมศึกษาจัดให้บริการทั้งภาครัฐและเอกชน ส่วนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจัดให้บริการเฉพาะภาครัฐเท่านั้น

สถานที่สำคัญ[แก้]

หน่วยงานราชการ

  1. ที่ทำการปกครองอำเภอเกาะสีชัง
  2. ฝ่ายทะเบียนและบัตรเกาะสีชัง
  3. สำนักงานสัสดีเกาะสีชัง
  4. โรงพยาบาลเกาะสีชัง
  5. เทศบาลเกาะสีชัง
  6. สำนักงานสาธารณสุขเกาะสีชัง
  7. สถานีตำรวจภูธรเกาะสีชัง
  8. สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเกาะสีชัง
  9. สำนักงานศุลกากรเกาะสีชัง
  10. สำนักงานที่ดินเกาะสีชัง
  11. สำนักงานสรรพากรเกาะสีชัง
  12. สำนักงานพัฒนาชุมชนเกาะสีชัง
  13. สถานีอุตุนิยมวิทยาเกาะสีชัง
  14. งานตำรวจน้ำเกาะสีชัง
  15. ด่านที่ทอดเรือภายนอกสีชัง
  16. สำนักงานท้องถิ่นเกาะสีชัง
  17. สถาบันวิจัยทรัพยากรทางน้ำและศูนย์ฝึกนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  18. โรงเรียนเกาะสีชัง
  19. โรงเรียนจุฑาทิศเทววงษ์เกาะสีชัง
  20. ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนเกาะสีชัง

หน่วยงานเอกชน

  1. สำนักงานพัฒนาชุมชนเกาะสีชัง
  2. ที่ทำการปกครองอำเภอ (กลุ่มงานชีววิถีโครงการเรียนรู้ชีววิถีเกาะสีชัง)

ประเพณีและวัฒนธรรม[แก้]

  • สักการะเจ้าพ่อเขาใหญ่

สถานที่:ศาลเจ้าเขาใหญ่ เริ่มตั้งแต่วันตรุษจีน ปี 2551 เริ่มวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2551 ประมาณ 45 วัน

  • ประเพณีวันสงกรานต์ (รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ)

สถานที่:วัดจุฑาทิศธรรมสภารามวรวิหาร หมู่ 6 วันที่ 17 เมษายน เวลาประมาณ 14.00 น.เริ่มขบวนแห่

  • ประเพณีสงกรานต์วันไหลในวันสงกรานต์ (เป็นกิจกรรมต่อเนื่องจากเกาะสีชังไปเกาะขามใหญ่)

สถานที่: บ้านเกาะขามใหญ่ หมู่ 7 วันที่ 18 เมษายน (เช้า) ของทุกปี

  • ประเพณีสงกรานต์ วันกองข้าว

สถานที่: พระจุฑาธุชราชฐาน หมู่ 3 วันที่ 19 เมษายน (บ่าย) ของทุกปี

  • งานวันรำลึก 100 ปี สีชัง

สถานที่: พระจุฑาธุชราชฐาน หมู่ 3 วันที่ 20 กันยายน (ทั้งกลางวัน กลางคืน) ของทุกปี

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

  • ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่
  • พระราชวังจุฑาธุชราชฐาน
  • พระเจดีย์ อุโบสถวัดอัษฎางคนิมิตร
  • หาดถ้ำพัง หรือ อ่าวอัษฎางค์
  • แหลมจักรพงษ์
  • ช่องอิศริยาภรณ์ (เขาขาด) และหาดหินกลม
  • พลับพลาที่ประทับชมวิวของรัชการที่ 5 (เขาขาด)
  • แหลมมหาวชิราวุธ (แหลมสลิด)
  • วัดจุฑาทิศธรรมสภารามวรวิหาร
  • รอยพระพุทธบาทจำลอง
  • เก๋งจีน
  • ถ้ำจักรพงษ์และพระเหลือง
  • วัดถ้ำยายปริก
  • แหลมงู
  • ท่ายายทิม
  • เกาะยายท้าว
  • เกาะค้างคาว
  • เกาะขามใหญ่
  • หลักศิลาจารึก
  • พิพิธภัณฑ์ชลทัศนสถาน

อ้างอิง[แก้]

  1. ประวัติเกาะสีชีง
  2. ประวัติเกาะสีชังวันที่เรียกข้อมูล 20 มี.ค.55 : จาก www.sichangisland.com