อีฮวาง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาพของอีฮวางบนธนบัตร 1,000 วอนของเกาหลีใต้
ลี ฮวาง
ฮันกึล : 이황
ฮันจา : 李滉
MC  : Yi Hwang
MR  : I Hwang

อี ฮวาง หรือ ลี ฮวาง (เกาหลี: 이황 李滉 ค.ศ. 1501 - ค.ศ. 1570) นามปากกาว่า ทเว-กเย (Toegye เกาหลี: 퇴계 退溪) เป็นนักปราชญ์ลัทธิขงจื้อใหม่ (Neo-Confucianism) คนสำคัญของเกาหลีในสมัยราชวงศ์โชซอน แนวคิดและผลงานของอีฮวางนั้นมีอิทธิพลอย่างมากต่อวงการนักปราชญ์ลัทธิขงจื้อใหม่ของอาณาจักรโชซอนนับตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่สิบหกเป็นต้นมา

ประวัติ[แก้]

อีฮวางนั้นเกิดเมื่อค.ศ. 1501 ในรัชสมัยขององค์ชายยอนซัน ที่เมืองอันดง จังหวัดคย็องซังเหนือ เกาหลีใต้ในปัจจุบัน อีฮวางเกิดในตระกูลยังบันระดับล่าง บิดาคือ อีชิก (เกาหลี: 이식 李埴) เป็นขุนนางท้องถิ่น เมื่อค.ศ. 1533 อีฮวางเดินทางมายังเมืองฮันยางเพื่อเข้าศึกษาในราชวิทยาลัยซองกยุงกวาน เพื่อเข้าทำการสอบควากอ (จอหงวนของเกาหลี) โดยเข้าเป็นศิษย์ของคิมอินฮุ (เกาหลี: 김인후 金麟厚) นักปราชญ์ขงจื้อใหม่คนสำคัญอีกคนหนึ่ง จนกระทั่งเมื่อสอบควากอผ่านได้สำเร็จเมื่อค.ศ. 1534 จึงเข้ารับราชการในสมัยของพระเจ้าจุงจง

อีฮวางนั้นเป็นสมาชิกของนักปราชญ์กลุ่มซาริม (เกาหลี: 사림 士林) หรือกลุ่มที่ต่อต้านการปกครองของขุนนางกลุ่มที่มีอำนาจอยู่ในราชสำนักขณะนั้น อีฮวางได้รับอิทธิพลจากนักปราชญ์กลุ่มซาริมต่างๆเช่น โชกวางโจ (เกาหลี: 조광조 趙光祖) ซึ่งถูกประหารชีวิตไปในข้อหากบฎเมื่อค.ศ. 1519 เมื่อเริ่มแรกอีฮวางรับราชการอยู่ในฮงมุนกวาน อันเป็นหน่วยงานที่คอยตรวจสอบการทำงานของขุนนางผู้ใหญ่ อีฮวางรับราชการในราชสำนักในรัชสมัยของพระเจ้าจุงจง พระเจ้าอินจง และพระเจ้ามยองจง อยู่เป็นเวลาประมาณยี่สิบปี จนกระทั่งค.ศ. 1545 เกิดเหตุการณ์สังหารหมู่ปราชญ์ปีอึลซา (เกาหลี: 을사사화 乙巳士禍) ยุนวอนฮย็อง (เกาหลี: 윤원형 尹元衡) พระเชษฐาของพระพันปีมุนจองและพระปิตุลาของพระเจ้ามยองจงเถลิงอำนาจขึ้นในราชสำนัก มีขุนนางฝ่ายซาริมหลายคนรวมทั้ง อีแฮ (เกาหลี: 이해 李瀣) น้องชายของอีฮวาง ต่างได้รับผลกระทบถูกลงโทษจากเหตุการณ์ในครั้งนี้ ทำให้อีฮวางเกิดความเบื่อหน่ายในการเมืองราชสำนักและการฉ้อราชย์บังหลวง จึงลาออกจากราชการกลับไปยังบ้านเกิดของตนที่เมืองอันดงเมื่อค.ศ. 1549

โทซันซอวอน ที่เมืองอันดง จังหวัดคย็องซังเหนือ เกาหลีใต้ในปัจจุบัน บ้านเกิดของอีฮวาง

เมื่อกลับมาอยู่บ้านเกิดที่เมืองอันดงแล้ว อีฮวางใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการศึกษาค้นคว้าหลักปรัชญาของลัทธิขงจื้อใหม่ โดยเฉพาะสำนักของจูซื่อ (Zhu Xi) ซึ่งอีฮวางยึดมั่นเป็นอย่างมาก และในระหว่างนี้อีฮวางได้ผลิตผลงานเกี่ยวกับหลักปรัชญาขงจื้อขึ้นมาหลายเล่ม ในค.ศ. 1560 อีฮวางริเริ่มการจัดตั้งและก่อสร้างสำนักปราชญ์โทซัน หรือ โทซันซอวอน (เกาหลี: 도산서원 陶山書院) ขึ้นที่เมืองอันดงบ้านเกิด ไว้เพื่อเป็นสำนักศึกษาสำหรับนักเรียนและนักปราชญ์ขงจื้อรุ่นใหม่ เพื่อสร้างคนดีมีคุณธรรมเข้ารับราชการในราชสำนัก เมื่อยุนวอนฮย็องถูกประหารชีวิตไปในค.ศ. 1565 พระเจ้ามยองจงทรงพยายามรวบรวมขุนนางฝ่ายซาริมกลับเข้ารับราชการอีกครั้ง พระเจ้ามยองจงทรงร้องขอให้อีฮวางกลับไปรับราชการอยู่หลายครั้ง แต่ทุกครั้งอีฮวางดำรงตำแหน่งเพียงเวลาไม่นานนัก และทูลลาออกกลับบ้านเกิด

ในค.ศ. 1568 อีฮวางแต่งหนังสือเรื่อง แผนภูมิทั้งสิบเกี่ยวกับหลักคุณธรรม ("Ten Diagrams on Sage Learning" เกาหลี: 성학십도 聖學十圖) ถวายพระเจ้าซอนโจ ซึ่งหนังสือเล่มนี้เป็นผลงานที่สำคัญที่สุดของอีฮวาง และในปีค.ศ. 1569 ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้ากรมพิธีการ (เกาหลี: 이조판서 禮曹判書) แต่อีฮวางอยู่ในตำแหน่งไม่นานนักและกลับสู่บ้านเกิดเช่นเดิม อีฮวางถึงแก่กรรมที่เมืองอันดงบ้านเกิดของตนเมื่อปีค.ศ. 1570 อายุ 69 ปี

มรดกสืบทอด[แก้]

พระเจ้าซอนโจทรงอุปถัมป์โทซันซอวอนในค.ศ. 1575 และให้มีการสร้างจนเสร็จสิ้น สำนักปราชญ์โทซันเป็นสถาบันการศึกษาที่สำคัญแห่งหนึ่งของเกาหลีในสมัยโชซอนและดึงดูดนักเรียนจากทั่วภูมิภาคยองนัม เรียกแนวความคิดและหลักปรัชญาของอีฮวางว่า สำนักยองนัม (เกาหลี: 嶺南學派) ในค.ศ. 1605 องค์ชายควางแฮทรงยกย่องอีฮวางโดยสร้างศาลเพื่อกราบไหว้บูชาอีฮวางขึ้นในซองกยุงกวาน ศิษย์ของอีฮวางต่างเข้าไปมีบทบาทในราชสำนักเช่น ยู ซองลยอง หลักปรัชญาและผลงานของอีฮวางเป็นที่ยึดถือของนักปราชญ์และขุนนางในสมัยต่อมา โดยเฉพาะฝ่ายตะวันออกหรือทงอิน และฝ่ายใต้หรือนัมอิน ในสมัยต่อมา

อ้างอิง[แก้]

  • Jae-eun Kang. The Land of Scholars: Two Thousand Years of Korean Confucianism. Homa & Sekey Books, 2006.