อำเภอบ้านแพรก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอบ้านแพรก
แผนที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เน้นอำเภอบ้านแพรก
หลวงพ่อเขียว หลวงพ่อขาว หลวงพ่อเภาคู่บ้าน พัดสานคู่เมือง พิพิธภัณฑ์ลือเลื่อง รุ่งเรืองเกษตรกรรม เลิศล้ำหัตถศิลป์ แผ่นดินลิเก
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอบ้านแพรก
อักษรโรมัน Amphoe Ban Phraek
จังหวัด พระนครศรีอยุธยา
รหัสทางภูมิศาสตร์ 1416
รหัสไปรษณีย์ 13240
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 39.1 ตร.กม.
ประชากร 9,094 คน (พ.ศ. 2552)
ความหนาแน่น 232.58 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอบ้านแพรก เลขที่ 333 หมู่ที่ 3 ตำบลบ้านแพรก อำเภอบ้านแพรก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 13240
พิกัด 14°38′52″N 100°34′57″E / 14.64778°N 100.58250°E / 14.64778; 100.58250
หมายเลขโทรศัพท์ 0 3538 6111
หมายเลขโทรสาร 0 3538 6840

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอบ้านแพรก เป็นอำเภอหนึ่งในสิบหกอำเภอของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตั้งอยู่บริเวณลุ่มแม่น้ำลพบุรีตอนล่าง เป็นที่อยู่อาศัยของผู้คนมาช้านาน มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีย้อนหลังไปถึงพุทธศตวรรษที่ 17-21 นับเป็นชุมชนเก่าแก่แห่งหนึ่ง

ที่มาของชื่ออำเภอ[แก้]

คำว่า "แพรก" มีความหมายตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2493 ว่า ชื่อเรียกหญ้าชนิดหนึ่ง ต้นเป็นฝอย ใช้เป็นเครื่องสักการะห้า และอีกนัยหนึ่งคือทางแยกของน้ำ

อำเภอบ้านแพรก มีที่มาของชื่อจากทางแยกของแม่น้ำที่เปลี่ยนทางเดินคือแม่น้ำลพบุรีสายเก่ากับคลองตาเมฆ เรื่องเล่าว่าตาเมฆเป็นชาวสุพรรณบุรี มารับราชการในกรุงศรีอยุธยาพร้อมกับบิดามีหน้าที่ดูแลช้างหลวง ตาเมฆได้นำโขลงช้างมามาพักเลี้ยงอยู่ริมแม่น้ำลพบุรี โขลงช้างเดินขึ้นลงในแม่น้ำลพบุรีเกิดเป็นลำรางกลายเป็นคลอง จึงได้ชื่อว่า "คลองตาเมฆ" แม่น้ำลพบุรีเป็นแม่น้ำที่แยกจากแม่น้ำเจ้าพระยา ที่ตำบลม่วงหมู่ อำเภอเมืองสิงห์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี ผ่านอำเภอท่าวุ้ง จังหวัดลพบุรี เข้าสู่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ผ่านอำเภอบ้านแพรก อำเภอมหาราช อำเภอบางปะหัน มาบรรจบกับแม่น้ำป่าสักที่วัดตองปุ ตำบลบ้านเกาะ อำเภอพระนครศรีอยุธยา

ประวัติ[แก้]

บ้านแพรกสำพะเนียง เดิมเป็นตำบลชื่อหนึ่งในอำเภอมหาราช ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2480 ทางราชการได้ยกฐานะขึ้นเป็น กิ่งอำเภอบ้านแพรก มี 4 ตำบล ได้แก่

  1. ตำบลบ้านแพรก
  2. ตำบลสำพะเนียง
  3. ตำบลคลองน้อย
  4. ตำบลบ้านโพธิ์

ถึง พ.ศ. 2488 ทางราชการได้ประกาศรวมตำบลคลองน้อยกับตำบลบ้านโพธิ์เข้าด้วยกัน เป็นตำบลคลองน้อย ต่อมาได้ประกาศยกฐานะกิ่งอำเภอบ้านแพรกเป็น อำเภอบ้านแพรก เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2502 ประกอบด้วย 5 ตำบล 27 หมู่บ้าน ดังนี้

  1. ตำบลบ้านแพรก จำนวน 5 หมู่บ้าน
  2. ตำบลสำพะเนียง จำนวน 6 หมู่บ้าน
  3. ตำบลคลองน้อย จำนวน 6 หมู่บ้าน
  4. ตำบลสองห้อง จำนวน 5 หมู่บ้าน
  5. ตำบลบ้านใหม่ จำนวน 5 หมู่บ้าน

นอกจากนี้ยังมีหลักฐานเก่าแก่มากมายที่ค้นพบในเขตอำเภอบ้านแพรกที่แสดงให้เห็นว่าชุมชนบ้านแพรกเป็นชุมชนที่มีความรุ่งเรืองมาแต่โบราณ ซึ่งจะศึกษาได้ที่พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นอำเภอบ้านแพรก

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอบ้านแพรกตั้งอยู่ทางเหนือสุดของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอบ้านแพรกแบ่งเขตการปกครองย่อยเป็น 5 ตำบล 27 หมู่บ้าน ได้แก่

รหัส อักษรไทย อักษรโรมัน หมู่บ้าน ประชากร
(ธันวาคม 2550)
    
141601 บ้านแพรก Ban Phraek 5 2,220
141602 บ้านใหม่ Ban Mai 5 1,599
141603 สำพะเนียง Sam Phaniang 6 2,453
141604 คลองน้อย Khlong Noi 6 1,370
141605 สองห้อง Song Hong 5 1,464

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอบ้านแพรกประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 3 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลบ้านแพรก ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านแพรกและตำบลสำพะเนียง
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสำพะเนียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านแพรก (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านแพรก) ตำบลสำพะเนียง (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านแพรก) และตำบลบ้านใหม่ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลคลองน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองน้อยและตำบลสองห้องทั้งตำบล

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]