อำเภอบางมูลนาก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอบางมูลนาก
แผนที่จังหวัดพิจิตร เน้นอำเภอบางมูลนาก
ปลายอขึ้นชื่อ เลื่องลือมะม่วงแผ่น
ดินแดนหลวงพ่อหิน ถิ่นข้าวขาวกอเดียว
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอบางมูลนาก
อักษรโรมัน Amphoe Bang Mun Nak
จังหวัด พิจิตร
รหัสทางภูมิศาสตร์ 6605
รหัสไปรษณีย์ 66120
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 377.7 ตร.กม.
ประชากร 47,708 คน (พ.ศ. 2552)
ความหนาแน่น 126.31 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอบางมูลนาก ถนนประเทืองถิ่น ตำบลบางมูลนาก อำเภอบางมูลนาก จังหวัดพิจิตร 66120
พิกัด 16°1′42″N 100°22′42″E / 16.02833°N 100.37833°E / 16.02833; 100.37833
หมายเลขโทรศัพท์ 0 5663 2005
หมายเลขโทรสาร 0 5663 2005, 0 5663 1974

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอบางมูลนาก เป็นอำเภอในจังหวัดพิจิตร

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอบางมูลนากตั้งอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

คำขวัญอำเภอบางมูลนาก[แก้]

"อาหารปลาขึ้นชื่อ เลื่องลือมะม่วงแผ่น ดินแดนหลวงพ่อหิน ถิ่นข้าวขาวกอเดียว เที่ยวศูนย์ชัยพัฒนาการเกษตร สิรินธร"

ประวัติ[แก้]

อำเภอบางมูลนากในอดีตเคยเป็นเมืองภูมิมาก่อน โดยมีที่ตั้งอยู่ที่บ้านหนองเต่า ตำบลภูมิจากคำบอกเล่าต่อๆ กันมาแต่โบราณได้ความว่า เมืองภูมินี้มีพระธรรมยาเป็นเจ้าเมืองแต่ไม่ปรากฏว่าเป็นเจ้าเมืองมาตั้งแต่สมัยใดอาจเป็นสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น หรือสมัยอยุธยาก็ได้ ปัจจุบันมีผู้สร้างศาลพระธรรมยาขึ้นที่วัดหนองเต่าตำบลภูมิ ชาวบ้านนับถือกันมากหลักฐานเอกสารที่เกี่ยวข้องกับเมืองภูมิก็คือ ใบบอกเมืองพิจิตรศักราช 1251 (พ.ศ. 2532) ในสมัยรัชกาลที่ 5 และราชกิจจานุเบกษา เล่ม 10 แผ่นที่ 12 วันที่ 18 มิถุนายน ร.ศ. 112 (พ.ศ. 4236) ได้ความต้องตรงกันว่าเมืองภูมิเป็นเมืองขึ้นของเมืองพิจิตรและผู้ว่าราชการเมืองชื่อพระณรงค์เรืองนาชร.ศ. 122 (พ.ศ. 2446) เมืองพิจิตรแบ่งเป็น 3 อำเภอคือ อำเภอเมือง ฯ บางคลานและเมืองภูมิ สันนิษฐานว่าที่ว่าการอำเภอเมืองภูมินี้ตั้งอยู่ที่บ้านหนองเต่า ตำบลภูมิ ต่อมา พ.ศ. 2450ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอไปตั้งใหม่ที่ริมแม่น้ำน่านด้านตะวันตกเหนือวัดบางมูลนาก แต่ยังคงใช้ชื่ออำเภอภูมิอย่างเดิมมิได้เปลี่ยนเป็นอำเภอบางมูลนาก จนกระทั่งวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2459กระทรวงมหาดไทยจึงได้มีประกาศใช้ชื่ออำเภอที่เปลี่ยนใหม่ให้ตรงกับชื่อตำบลที่ตั้งว่าการอำเภอ ที่ว่าอำเภอเมืองภูมิตั้งอยู่ที่ ตำบลบางมูลนากจึงเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอบางมูลนากมาตั้งใหม่ ณ ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำน่านจวบจนกระทั่งปัจจุบันสำหรับชื่อ "บางมูลนาก" นี้ เดิมเรียกว่า "บางขี้นาก" เพราะเดิมที่คลองบุษบง (เหนือตลาดบางมูลนาก)มีนากชุกชุมและได้ถ่าย (ขี้) ไว้เกลื่อนกลาดทั่งบริเวณนั้น จึงเรียกว่า "บางขี้นาก" ต่อมาจึงเปลี่ยนมาเป็น"บางมูลนาก" ปัจจุบันที่ว่าการอำเภอบางมูลนากตั้งอยู่บริเวณภูมิบาลในเขตเทศบาลเมืองบางมูลนากห่างจากตัวจังหวัดไปทางทิศใต้ประมาณ 52 กิโลเมตร มีพื้นที่ปกครองทั้งหมด 354.94 ตารางกิโลเมตร อำเภอบางมูลนากมีผู้ดำรงตำแหน่งนายอำเภอแล้วทั้งสิ้น 44 ท่าน และปัจจุบันลำดับที่ 44 คือนายมนตรี ชุนศิริทรัพย์ เข้ารับตำแหน่งเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2554

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอบางมูลนากแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 10 ตำบล 78 หมู่บ้าน ได้แก่

1. บางมูลนาก (Bang Mun Nak) - 6. ภูมิ (Phum) 5 หมู่บ้าน
2. บางไผ่ (Bang Phai) 12 หมู่บ้าน 7. วังกรด (Wang Krot) 6 หมู่บ้าน
3. หอไกร (Ho Krai) 9 หมู่บ้าน 8. ห้วยเขน (Huai Khen) 5 หมู่บ้าน
4. เนินมะกอก (Noen Makok) 12 หมู่บ้าน 9. วังตะกู (Wang Taku) 12 หมู่บ้าน
5. วังสำโรง (Wang Samrong) 7 หมู่บ้าน 10. ลำประดา (Lam Prada) 10 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอบางมูลนากประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลเมืองบางมูลนาก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางมูลนากทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลบางไผ่ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบางไผ่
  • เทศบาลตำบลวังตะกู ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังตะกู
  • เทศบาลตำบลหอไกร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหอไกรทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลเนินมะกอก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเนินมะกอกทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบางไผ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางไผ่ (นอกเขตเทศบาลตำบลบางไผ่)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังสำโรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังสำโรงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลภูมิ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลภูมิและตำบลห้วยเขนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังกรด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังกรดทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังตะกู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังตะกู (นอกเขตเทศบาลตำบลวังตะกู)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลลำประดา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำประดาทั้งตำบล

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

  • ศูนย์ชัยพัฒนาการเกษตร สิรินธร ตั้งอยู่ที่บ้านสะพานยาว หมู่ที่ 11 ตำบลเนินมะกอก มีพื้นที่ 91 ไร่ 2 งาน 44 ตารางวา ซึ่งนางจรัสศรี จินดาสงวน ได้ทูลเกล้าถวายให้มูลนิธิศูนย์ชัยพัฒนา กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้รับพระราชานุญาต โดยมีวัตถุประสงค์ให้เป็นศูนย์เรียนรู้ด้านเกษตรกรรมตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง และด้านการใช้ประโยชน์ที่ดินในพื้นที่ที่ประสบปัญหาอุทกภัย ลักษณะการดำเนินงานของศูนย์ชัยพัฒนาการเกษตร สิรินธร แบ่งออกเป็น 13 กิจกรรมได้แก่ จุดการเรียนรู้การปลูกผัก เพราะเห็ด ปลูกพืชสมุนไพร เลี้ยงปลาดุกในบ่อพลาสคิก เลี้ยงกบ สวนผักสมุนไพรพื้นบ้าน การผลิตปุ๋ยอินทรีย์การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว เพราะพันธุ์ปลานิล เพาะพันธุ์ปลาสวยงามและปลากัด การเลี้ยงโคนม พันธุ์ไม้ผล และกิจกรรมระบบชลประทานภายในศูนย์ฯ
  • ศาลเจ้าพ่อแก้ว ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลเมืองบางมูลนาก ใกล้ที่ว่าการอำเภอบางมูลนาก เป็นศาลเจ้าหลังใหม่ที่สร้างแทนหลังเก่า เพื่อประดิษฐานองค์เจ้าพ่อแก้ว ที่ชาวบางมูลนากต่างเคารพ ซึ่งทุกปีจะมีงานงิ้วเจ้าพ่อแก้วประจำทุกเดือนธันวาคม เพื่อแห่องค์เจ้าพ่อแก้วรอบตลาดเพื่อให้ชาวบางมูลนากสักการะ ซึ่งเป็นงานที่ยิ่งใหญ่ระดับอำเภออีกงานหนึ่ง
  • วัดห้วยเขน ตั้งอยู่ที่ตำบลห้วยเขน อยู่ห่างจากตัวอำเภอประมาณ 8 กิโลเมตร ไปตามถนนสายบางมูลนาก-วังงิ้ว ภายในวัดมีโบสถ์เก่าซึ่งกรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนอนุรักษ์ไว้ ภายในโบสถ์มีภาพจิตรกรรมฝาผนังเกี่ยวกับเรื่องพุทธประวัติเรื่องรามเกียรติ์
  • วัดท่าช้าง ตั้งอยู่ที่ตำบลเนินมะกอก ภายในวัดมีพระพุทธรูปหินที่เก่าแก่คู่บ้านคู่เมือง มีรูปปั้นช้างขนาดใหญ่ 2 เชือก อยู่บริเวณด้านหน้าวัด
  • วัดบางมูลนาก ตั้งอยู่ที่ตำบลบางมูลนาก ภายในวัดมีพระพุทธรูปทองสำริด(หลวงพ่อพระพุทธชินวร)ที่เก่าแก่คู่บ้านคู่เมืองอายุราว 100-150 ปี สันนิษฐานว่าวัดบางมูลนากสร้าง

ในสมัยกรุงธนบรี ประมาณ 235 ปีได้