อำเภอน้ำปาด
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
อำเภอน้ำปาด เป็นอำเภอหนึ่งในจำนวน 9 อำเภอของจังหวัดอุตรดิตถ์
เนื้อหา |
ที่ตั้งและอาณาเขต [แก้]
อำเภอน้ำปาดตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัดอุตรดิตถ์ ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 72 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอท่าปลาและอำเภอฟากท่า
- ทิศตะวันออก ติดต่อกับเมืองปากลาย แขวงไซยะบูลี (สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว)
- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอชาติตระการ (จังหวัดพิษณุโลก) และอำเภอทองแสนขัน
- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอท่าปลา
ประวัติ [แก้]
อำเภอน้ำปาด มีผู้คนเข้ามาตั้งหลักแหล่งอยู่บ้างจนเป็นชุมชนแล้วในสมัยปลายอยุธยา ดังหลักฐานในพระราชพงศาวดาร ปรากฏคำว่า เมืองน้ำปาด ในบรรดาเมืองที่เจ้าพระฝางสามารถยึดไว้ได้ในอำนาจเมื่อคราวก่อนเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองแล้ว[1]
ชื่อเรียกอำเภอน้ำปาด มีที่มาจากการอพยพของชาวเวียงจันทร์โดยการนำของพญาปาด ซึ่งได้มาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่บ้านสองคอนริมแม่น้ำในเขตอำเภอฟากท่าในปัจจุบัน ต่อมาเมื่อมีคนมากขึ้นจึงอพยพไปทางใต้ สร้างเมืองใหม่ขึ้นที่ตำบลบ้านฝาย แม่น้ำที่นั้นจึงได้ชื่อว่า น้ำปาด ตามชื่อของพญาปาด สำหรับพลเมืองที่บ้านสองคอน เมื่อมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นจึงได้ขยายข้ามไปอยู่ฝั่งตรงข้าม เรียกว่า ฟากท่า ซึ่งมีความหมายถึง คนละฝั่ง[2]
น้ำปาดเป็นอำเภอที่อยู่ติดชายแดน มีแม่น้ำปาดซึ่งเป็นแม่น้ำสายสำคัญของชาวอำเภอไหลผ่าน แต่เดิมที่ว่าการอำเภอน้ำปาดตั้งอยู่ ณ บ้านฝาย ซึ่งเป็นเมืองเก่า (ค่ายทหาร) มีพญาปาดเป็นผู้ครองเมืองนี้ ต่อมาได้ย้ายมาตั้งที่แสนตอซึ่งเป็นที่ตั้งอำเภอปัจจุบัน ที่ได้ชื่อว่าอำเภอน้ำปาดเพราะชื่อของพญา "ปาด" เมื่อประมาณ พ.ศ. 2313 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้ทรงปราบปรามรวบรวมหัวเมืองต่าง ๆ ที่ตั้งตัวเป็นใหญ่ขึ้นหลังกรุงศรีอยุธยาแตก เช่น นครสวรรค์ [[พิษณุโลก (ซึ่งถูกยึดไว้ได้ก่อนโดยเจ้าพระฝาง ภิกษุจากเมืองสวางคบุรีหรือเมืองฝาง ภายหลังจากที่พ่ายแพ้พระเจ้าตากสิน เจ้าพระฝางได้หลบหนีและหายสาบสูญไป)]] ด่านซ้าย เลย น่าน แพร่ และสวางคบุรีหรือเมืองฝาง ปัจจุบันอยู่ในอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ ไว้ได้หมดทุกหัวเมือง รวมทั้งเมืองน้ำปาดด้วยซึ่งโปรดเกล้าให้ขึ้นกับเมืองพิชัย ต่อมาประมาณ พ.ศ. 2325 สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (สมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) จับพระเจ้าตากสินปลงพระชนม์และได้จับเจ้าหัวเมืองต่าง ๆ ทุกหัวเมืองในเวลาต่อมาไล่ ๆ กัน พระยาพิชัยดาบหัก เจ้าเมืองพิชัยถูกจับ แต่มีข้อเสนอว่าจะอยู่รับใช้แผ่นดินต่อไปหรือจะให้ประหาร พระยาพิชัยดาบหักเป็นเจ้าเมืองที่ซื่อสัตย์และมีความจงรักภักดีต่อพระเจ้าตากสินตลอดมาจึงขอยอมตายเพื่อเกียรติและศักดิ์ศรี โดยไม่ยอมเป็นข้าสองเจ้าบ่าวสองนาย ยอมให้ประหารชีวิตตามพระเจ้าตากสินไป
ตั้งแต่นั้นมาหลังจากพระยาพิชัยดาบหักถูกประหารแล้ว เมืองพิฃัยยังคงเป็นเมืองใหญ่ ทำหน้าที่ปกครองและเก็บส่วยจากเมืองใหญ่น้อยในอาณาเขต รวามทั้งเมืองน้ำปาดซึ่งมีเจ้าเมืองปกครองต่อมา คือ พระคันทคีรี ประมาณปี พ.ศ. 2425 และได้ย้ายเมืองเก่าจากบ้านฝายมาตั้งเมืองใหม่ที่บริเวณบ้านลุ่ม ปัจจุบันคือบ้านแสนตอ หมู่ที่ 4 ตำบลแสนตอ (ชื่อว่า "เมืองแสนตอ" สมัยนั้นเมื่อประมาณ 111 ปีแล้ว)
ต่อมามีการจัดตั้งมณฑลพิษณุโลกขึ้น เมืองน้ำปาดจึงได้รับการแต่งตั้งเป็น กิ่งอำเภอน้ำปาด ขึ้นกับอำเภอท่าปลา และได้ยกฐานะเป็น อำเภอน้ำปาด ในปี พ.ศ. 2440
การแบ่งเขตการปกครอง [แก้]
การปกครองส่วนภูมิภาค [แก้]
อำเภอน้ำปาดแบ่งออกเป็น 6 ตำบล 49 หมู่บ้าน ได้แก่
| 1. | แสนตอ | (Saen To) | 9 หมู่บ้าน | |||||||||||
| 2. | บ้านฝาย | (Ban Fai) | 9 หมู่บ้าน | |||||||||||
| 3. | เด่นเหล็ก | (Den Lek) | 6 หมู่บ้าน | |||||||||||
| 4. | น้ำไคร้ | (Nam Khrai) | 9 หมู่บ้าน | |||||||||||
| 5. | น้ำไผ่ | (Nam Phai) | 8 หมู่บ้าน | |||||||||||
| 6. | ห้วยมุ่น | (Huai Mun) | 8 หมู่บ้าน |
การปกครองส่วนท้องถิ่น [แก้]
ท้องที่อำเภอน้ำปาดประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
- เทศบาลตำบลน้ำปาด ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลแสนตอ
- องค์การบริหารส่วนตำบลแสนตอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแสนตอ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลน้ำปาด)
- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านฝาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านฝายทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลเด่นเหล็ก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเด่นเหล็กทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำไคร้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำไคร้ทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำไผ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำไผ่ทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยมุ่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยมุ่นทั้งตำบล
การสาธารณสุข [แก้]
มีโรงพยาบาลชุมชนให้บริการตรวจ รักษาโรคทั่วไป จำนวน 1 แห่ง
- [โรงพยาบาลน้ำปาด] เป็นโรงพยาบาลชุมชนขนาด 30 เตียง
มีโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ให้บริการ จำนวน 10 แห่ง และสสช. 1 แห่ง
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านฝาย
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลท่าโพธิ์
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเด่นเหล็ก
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลน้ำไคร้
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลห้วยแมง
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลห้วยไคร้
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลน้ำไผ่
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลห้วยเดื่อ
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลห้วยมุ่น
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโป่งพาน
- สถานบริการสาธารณสุขชุมชนบ้านส่องสี
หน่วยงานราชการในพื้นที่ [แก้]
- สำนักงานสาธารณสุขอำเภอน้ำปาด
- สำนักงานปศุสัตว์อำเภอน้ำปาด
- สำนักงานเกษตรอำเภอน้ำปาด
- สำนักงานที่ดินอำเภอน้ำปาด
- ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอน้ำปาด
- กองร้อยตำรวจตะเวนชายแดนที่ 316
รถโดยสารประจำทาง [แก้]
- อุตรดิตถ์-ฟากท่า (อุตรดิตถ์-อ.ท่าปลา-เขื่อนสิริกิติ์-อ.น้ำปาด-อ.ฟากท่า)
- อุตรดิตถ์-บ้านโคก (อุตรดิตถ์-อ.ท่าปลา-เขื่อนสิริกิติ์-อ.น้ำปาด-อ.ฟากท่า-อ.บ้านโคก)
เที่ยวเวลา 06.00/07.00/08.00/09.30/11.30/13.00/14.30/16.00/17.15 น.
- อุตรดิตถ์-น้ำปาด (อุตรดิตถ์-แยกน้ำอ่าง -อ.ทองแสนขัน-สักใหญ่-อ.น้ำปาด)
เที่ยวเวลา 07.30/13.30/17.00 น.
สถาบันการเงิน และรัฐวิสาหกิจ [แก้]
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาน้ำปาด
- ธนาคารออมสิน สาขาน้ำปาด
- ธนาคารกรุงไทย สาขาน้ำปาด
- การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอำเภอน้ำปาด
- บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด สาขาน้ำปาด
- บริษัท ทีโอที จำกัด(มหาชน) สาขาน้ำปาด
- บริษัท ศักดิ์สยามพาณิชย์ลิสซิ่ง จำกัด สาขาน้ำปาด
สถานศึกษาในพื้นที่ [แก้]
- ระดับมัธยมศึกษา
1. [โรงเรียนน้ำปาดชนูปถัมภ์] เปิดสอนนักเรียนระดับชั้น ม.1-ม.6
|
||||||||||
