อำเภอนครหลวง

อำเภอนครหลวง มีดอรัญญิกลือนาม สง่างามปราสาท นครหลวง โชติช่วงเกษตรอุตสาหกรรม เลิศล้ำภูมิปัญญาไทย ข้อมูลทั่วไป อักษรไทย อำเภอนครหลวง อักษรโรมัน Amphoe Nakhon Luang จังหวัด พระนครศรีอยุธยา รหัสทางภูมิศาสตร์ 1403 รหัสไปรษณีย์ 13260 ข้อมูลสถิติ พื้นที่ 198.9 ตร.กม. ประชากร 35,713 คน (พ.ศ. 2552) ความหนาแน่น 179.55 คน/ตร.กม. ที่ว่าการอำเภอ ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอนครหลวง เลขที่ 9 หมู่ที่ 1 ตำบลนครหลวง อำเภอนครหลวง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 13260 พิกัด 14°27′51″N 100°36′20″E หมายเลขโทรศัพท์ 0 3535 9947 หมายเลขโทรสาร 0 3535 9946 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอนครหลวง เป็นอำเภอหนึ่งใน 16 อำเภอของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ประวัติความเป็นมา

ในสมัยอยุธยานั้น บริเวณนอกกำแพงเมืองถูกแบ่งออกเป็นเขตการปกครอง 3 เขต เรียกว่าแขวง (ภายหลังเปลี่ยนมาเรียกอำเภอ) ประกอบด้วยแขวงขุนนคร แขวงขุนเสนา และแขวงขุนอุทัย

แขวงขุนนครนั้น ต่อมาแยกออกเป็นแขวง คือ

1. แขวงนครใหญ่ ซึ่งต่อมาแยกเป็น แขวงนครใหญ่ (อำเภอมหาราชในปัจจุบัน) และ แขวงนครใน (อำเภอบางปะหันในปัจจุบัน)
2. แขวงนครน้อย ต่อมาก็แยกออกเป็น 2 แขวงเช่นกัน คือ

• แขวงนครน้อย ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอท่าเรือ
• แขวงนครกลาง ต่อมาก็ได้เปลี่ยนมาเรียกว่า อำเภอนครกลาง มีที่ว่าการอำเภออยู่ที่ตำบลบ่อโพง แต่ด้วยสถานที่ตั้ง ณ ตำบลบ่อโพงนั้นไม่เป็นศูนย์กลาง ในเวลาต่อมาจึงมีการย้ายที่ว่าการอำเภอนครกลางมาอยู่ที่ตำบลนครหลวง (เหตุที่ชื่อตำบลนครหลวงเพราะเป็นที่ตั้งของปราสาทนครหลวง) แล้วจึงเปลี่ยนชื่อมาเป็น อำเภอนครหลวง จนถึงปัจจุบัน

ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอนครหลวงตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้

• ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอดอนพุด (จังหวัดสระบุรี) และอำเภอท่าเรือ
• ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอท่าเรือและอำเภอภาชี
• ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภออุทัยและอำเภอพระนครศรีอยุธยา
• ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอบางปะหัน

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอนครหลวงแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 12 ตำบล 74 หมู่บ้าน ได้แก่

1.

ตำบลนครหลวง

(Nakhon Luang)

9 หมู่บ้าน

7.

ตำบลบางพระครู

(Bang Phra Khru)

4 หมู่บ้าน

2.

ตำบลท่าช้าง

(Tha Chang)

8 หมู่บ้าน

8.

ตำบลแม่ลา

(Mae La)

6 หมู่บ้าน

3.

ตำบลบ่อโพง

(Bo Phong)

7 หมู่บ้าน

9.

ตำบลหนองปลิง

(Nong Pling)

5 หมู่บ้าน

4.

ตำบลบ้านชุ้ง

(Ban Chung)

7 หมู่บ้าน

10.

ตำบลคลองสะแก

(Khlong Sakae)

5 หมู่บ้าน

5.

ตำบลปากจั่น

(Pak Chan)

6 หมู่บ้าน

11.

ตำบลสามไถ

(Sam Thai)

4 หมู่บ้าน

6.

ตำบลบางระกำ

(Bang Rakam)

6 หมู่บ้าน

12.

ตำบลพระนอน

(Phra Non)

7 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอนครหลวงประกอบด้วยองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่

• เทศบาลตำบลนครหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนครหลวงทั้งตำบล บางส่วนของตำบลบางระกำ และบางส่วนของตำบลบางพระครู
• เทศบาลตำบลอรัญญิก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าช้าง ตำบลสามไถ และตำบลพระนอนทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลบ่อโพง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อโพงทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชุ้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านชุ้งทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลปากจั่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากจั่นทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ลาทั้งตำบล ตำบลบางระกำ (นอกเขตเทศบาลตำบลนครหลวง) และตำบลบางพระครู (นอกเขตเทศบาลตำบลนครหลวง)
• องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปลิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองปลิงทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลคลองสะแก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองสะแกทั้งตำบล

บุคคลสำคัญ

• สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (วาสน์ วาสโน) เป็นสมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก พระองค์ที่ 18 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ จากตำบลบ่อโพง
• สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สมศักดิ์ อุปสโม) (นามสกุลเดิม ชูมาลัยวงศ์) กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะใหญ่หนกลางและ เจ้าอาวาสวัดพิชยญาติการามวรวิหาร จากตำบลบ่อโพง
• พระพรหมดิลก (เอื้อน หาสธมฺโม) (นามสกุลเดิม กลิ่นสาลี) น.ธ.เอก, ป.ธ.9 พระราชาคณะเจ้าคณะรอง กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะภาค 14 ตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดสามพระยาวรวิหาร จากตำบลนครหลวง
• พระเทพวรเวที (วิน โฆสิโต) อดีตเจ้าคณะจังหวัดพระนครศรีอยุธยา อดีตเจ้าอาวาสวัดบรมวงศ์อิศรวรารามวรวิหาร เคยจำพรรษาและเป็นเจ้าอาวาส ณ วัดโตนด ตำบลนครหลวง (แต่เดิมเกิดที่อำเภอภาชี)
• พระครูมหานคราภิรักษ์ (สมคิด ป.ธ.4) รองเจ้าคณะจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เจ้าอาวาสวัดบรมวงศ์อิศรวรารามวรวิหาร อำเภอพระนครศรีอยุธยา แทนพระเทพวรเวที (วิน โฆสิโต) ที่มรณภาพไป อดีตเจ้าอาวาสวัดมเหยงค์

แหล่งข้อมูลอื่น

• ข้อมูลตำบลในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาจากเว็บไซต์ ThaiTambon.com
• อยุธยา

ศิลาพระจันทร์ลอย ปราสาทนครหลวง