อำเภอตะพานหิน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอตะพานหิน
แผนที่จังหวัดพิจิตร เน้นอำเภอตะพานหิน
อำเภอตะพานหิน ถิ่นชะอมไร้หนาม
งามหลวงพ่อโต งานประเพณีกำฟ้า ทอผ้าป่าแดง
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอตะพานหิน
อักษรโรมัน Amphoe Taphan Hin
จังหวัด พิจิตร
รหัสทางภูมิศาสตร์ 6604
รหัสไปรษณีย์ 66110
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 468.9303 ตร.กม.
ประชากร 69,055 คน (พ.ศ. 2556)
ความหนาแน่น 147.26 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอตะพานหิน ถนนแดงทองดี ตำบลตะพานหิน อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร 66110
พิกัด 16°12′54″N 100°25′18″E / 16.21500°N 100.42167°E / 16.21500; 100.42167
หมายเลขโทรศัพท์ 0 5662 1127
หมายเลขโทรสาร 0 5662 1127 ต่อ 16

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอตะพานหิน เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพิจิตร

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอตะพานหินเป็นอำเภอที่ตั้งอยู่ตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้

ประวัติ[แก้]

อำเภอตะพานหินตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำ เหตุที่ได้ชื่อว่า "ตะพานหิน" นั้นก็เนื่องมาจากบริเวณเหนือตลาดตะพานหินขึ้นไปประมาณ 1 กิโลเมตร มีหินดานอยู่กลางแม่น้ำน่านโดยยื่นออกมาจากฝั่งตะวันออกและยาวขวางแม่น้ำจนเกือบถึงฝั่งตะวันตกเหลือช่องว่างน้ำลึกเพียงเล็กน้อยพอที่เรือจะแล่นผ่านได้ เท่านั้นด้วยลักษณะคล้ายสะพานที่เป็นหินนี่เองจึงเรียกหมู่บ้านนี้มาตั้งแต่เดิมว่า(บ้านหัวดานหรือบ้านตะพานหิน) ในอดีตฤดูแล้งตอนน้ำลดจะสามารถมองเห็นหินดานดังกล่าวได้แต่ปัจจุบันไม่สามารถมองเห็นได้อีกแล้ว เพราะเมื่อปี พ.ศ 2530 กรมเจ้าท่ากระทรวงคมนาคมได้ก่อสร้างท่าเรือขึ้นที่อำเภอตะพานหินและต้องการให้เรือบรรทุกสินค้าผ่านได้สะดวกจึงได้ขุดลอกแม่น้ำน่านและได้ระเบิดหินดังกล่าวออกไปบ้านหัวดานหรือตะพานหิน ขึ้นกับตำบลห้วยเกตุ อำเภอท่าหลวง(อำเภอเมืองพิจิตรปัจจุบัน ) ได้รับการยกฐานะเป็นตำบลตะพานหินเมื่อ 1 มีนาคม พ.ศ. 2479 ต่อมามีประชากรเพิ่มขึ้นมีความเจริญทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมจึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอตะพานหินเมื่อวันที่ 1 เมษายนพ.ศ. 2483 ที่ว่าการอำเภอตะพานหินตั้งอยู่ระหว่างถนน เทศบาล 1และถนนแดงทองดี ในเขตเทศบาลเมืองตะพานหินห่างจากตัวจังหวัดไปทางทิศใต้ประมาณ 28 กิโลเมตรมีพื้นที่ปกครองทั้งหมด 468.930 ตารางกิโลเมตร โดยมีกลุ่มชาติพันธ์หลัก คือ ไทยพื้นถิ่น, ไทยเชื้อสายจีน, ลาวพวน

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอตะพานหินแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 13 ตำบล 97 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ตะพานหิน (Taphan Hin) - 8. คลองคูณ (Khlong Khun) 7 หมู่บ้าน
2. งิ้วราย (Ngio Rai) 8 หมู่บ้าน 9. วังสำโรง (Wang Samrong) 7 หมู่บ้าน
3. ห้วยเกตุ (Huai Ket) 11 หมู่บ้าน 10. วังหว้า (Wang Wa) 8 หมู่บ้าน
4. ไทรโรงโขน (Sai Rong Khon) 4 หมู่บ้าน 11. วังหลุม (Wang Lum) 10 หมู่บ้าน
5. หนองพยอม (Nong Phayom) 12 หมู่บ้าน 12. ทับหมัน (Thap Man) 6 หมู่บ้าน
6. ทุ่งโพธิ์ (Tung Pho) 7 หมู่บ้าน 13. ไผ่หลวง (Phai Luang) 7 หมู่บ้าน
7. ดงตะขบ (Dong Takhop) 10 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอตะพานหินประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลเมืองตะพานหิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะพานหินทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลหนองพยอม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองพยอมทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลงิ้วราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลงิ้วรายและตำบลไทรโรงโขนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยเกตุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยเกตุทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งโพธิ์ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดงตะขบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงตะขบทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลคลองคูณ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองคูณทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังสำโรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังสำโรงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังหว้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังหว้าทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังหลุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังหลุมทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทับหมัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทับหมันทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่หลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่หลวงทั้งตำบล

แหล่งท่องเที่ยว[แก้]

  • วัดเทวปราสาท พระพุทธเกตุมงคล หรือหลวงพ่อโตตะพานหินวัดเทวปราสาทเป็นพระพุทธรูป ปางประทานพร หน้าตักกว้าง 20 เมตร เฉพาะองค์พระสูง 30 เมตรแท่นสูง 4 เมตรรวมความสูงทั้งสิ้น 34 เมตรสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กเมื่อปีพ.ศ. 2513นับเป็นพระพุทธรูปที่มีพุทธลักษณะสวยงามได้สัดส่วนและใหญ่ที่สุดของจังหวัดพิจิตร หากท่านเดินทางโดยรถไฟจะมองเห็นองค์พระเหลืองอร่ามแต่ไกล
  • วัดพระพุทธบาทเขารวก ตั้งอยู่ที่หมู่ 5 ตำบลวังหลุม อำเภอตะพานหิน อยู่ห่างจากอำเภอตะพานหินไปประมาณ 10 กิโลเมตร ภายในวัดมีรอยประดิษฐานพระพุทธบาทจำลอง ซึ่งจำลองมาจากวัดพระพุทธบาทจังหวัดสระบุรีมีพระอาจารย์โง่นไสรโย อดีตพระเกจิอาจารย์ชื่อดังองค์หนึ่งจำพรรษาอยู่ ซึ่งท่านเป็นผู้สร้างพระพุทธวิโมกข์ปางสมาธิ ขนาดหน้าตักกว้าง29 นิ้ว มอบให้โรงเรียนต่างๆ ทั่วประเทศ นอกจากนี้ยังมีกลองที่ทำด้วยไม้ประดู่ที่ใหญ่ที่สุดในโลก และรูปปั้นฤๅษีอายุ1000-1500 ปีซึ่งเป็นหินศิลาแลงจากลุ่มแม่น้ำเขิน ภายในวัดยังมีสวนสัตว์ขนาดเล็กซึ่งมีสัตว์หลายชนิดไว้ให้ชมและศีกษาอีกด้วย
  • บึงน้ำกลัด ตั้งอยู่ที่หมู่ 6 บ้านน้ำกลัดตำบลวังสำโรง อำเภอตะพานหิน อยู่ห่างจากอำเภอตะพานหินประมาณ15 กิโลเมตรโดยใช้เส้นทางสายตะพานหิน - วังสำโรง และเส้นทาง วังสำโรง – ไผ่ท่าโพ ( ทางหลวงจังหวัดหมายเลข 1070 ) จากอำเภอตะพานหินถึงทางแยกเข้าบึงมีป้ายบอกหมู่บ้านอพป.บึงน้ำกลัด เลี้ยวขวาประมาณ 400 เมตร เป็นถนนลาดยางจากนั้นเลี้ยวซ้ายประมาณ 300 เมตรสภาพทั่วไปเป็นบึงกว้าง พื้นที่ประมาณ 120 ไร่และในช่วงฤดูหนาวประมาณเดือนพฤศจิกายน - พฤษภาคม จะมีนกเป็ดน้ำ นกกระยางขาวและนกตับแคจำนวนมากบินอพยพหนีความหนาวจากไซบีเรีย ประเทศจีนมาอาศัยอยู่บริเวณบึงน้ำกลัดแห่งนี้โดยเฉพาะในเดือนธันวาคม จะเป็นเดือนที่มีนกชนิดต่างๆอาศัยอยู่มากที่สุด
  • กลุ่มผ้าทอด้วยมือบ้านป่าแดง กลุ่มผ้าทอด้วยมือบ้านป่าแดงมีการทอผ้าด้วยมือ ไว้ให้นักท่องเที่ยวได้ชมและ เลือกซื้อเป็นผ้าจากผ้าย ผสมไหมที่มีสีสันต่าง ๆ มากมายทั้งยังมีราคาถูกกว่า ผ้าทอด้วยมือของจังหวัดอื่นมาก ด้วยคุณสมบัติต่าง ๆ เหล่านี้เองที่ทำให้ ผ้าทอด้วยมือ ของบ้านป่าแดง อำเภอตะพานหินเป็นที่นิยม อย่างแพร่หลายจนถึงประเทศในทวีปยุโรป บางประเทศ เช่น อิตาลีและฝรั่งเศส เป็นต้นผ้าทอมือนี้ สามารถหาซื้อได้จาก บ้านป่าแดง หมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 6 ตำบลหนองพยอม อำเภอตะพานหินห่างจากอำเภอประมาณ 5 กิโลเมตร
  • งานประเพณีกำฟ้า จัดขึ้นในวันขึ้น 2 - 3 ค่ำ เดือน 3 เป็นประเพณีที่สำคัญของชางไทยพวน จัดขึ้นที่วัดป่าแดงพยอมบ้านป่าแดง ตำบลหนองพยอม ประเพณีนี้จัดขึ้นเพื่อแสดงความเคารพบูชาเทวดาและพระมหากษัตริย์เมื่อถึงวันกำฟ้าชาวไทยพวนจะกลับมายังบ้านของตน เพื่อร่วมทำบุญกับญาติพี่น้อง พบปะสังสรรค์ และเล่นกีฬาพื้นบ้าน