อดุล อดุลเดชจรัส

พลตำรวจเอก อดุล อดุลเดชจรัส
องคมนตรี
ดำรงตำแหน่ง 18 มิถุนายน พ.ศ. 2492 – 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2494
รองนายกรัฐมนตรี
ดำรงตำแหน่ง 17 กันยายน พ.ศ. 2488 – 31 มกราคม พ.ศ. 2489
นายกรัฐมนตรี	หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช
สมัยก่อนหน้า	ไม่มี
สมัยถัดไป	นายดิเรก ชัยนาม
ผู้บัญชาการทหารบก
ดำรงตำแหน่ง 26 มิถุนายน พ.ศ. 2489 – 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490
สมัยก่อนหน้า	พลโท พิชิต เกรียงศักดิ์พิชิต
สมัยถัดไป	จอมพล ผิน ชุณหะวัณ
อธิบดีกรมตำรวจ
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. 2479 – พ.ศ. 2488
สมัยก่อนหน้า	พันตำรวจเอก พระยาอนุสรณ์ธุระการ (จ่าง วัจนะพุกกะ)
สมัยถัดไป	พลตำรวจโท พระรามอินทรา (ดวง จุลัยยานนท์)
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด	28 มิถุนายน พ.ศ. 2437 บ้านพักถนนเจริญกรุง เขตบางรัก พระนคร
เสียชีวิต	17 ธันวาคม พ.ศ. 2512 (75 ปี)

พลเอก พลเรือเอก พลอากาศเอก พลตำรวจเอก อดุล อดุลเดชจรัส หรือ หลวงอดุลเดชจรัส (28 มิถุนายน พ.ศ. 2437 - 17 ธันวาคม พ.ศ. 2512) นามเดิม บัตร พึ่งพระคุณ อดีตองคมนตรี รองนายกรัฐมนตรี อธิบดีกรมตำรวจ ผู้บัญชาการทหารบก

มีสมญานามว่า "นายพลตาดุ" เป็นหนึ่งในผู้ร่วมคณะราษฎรในการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เป็นรองนายกรัฐมนตรีและผู้สั่งราชการแทนนายกรัฐมนตรี จอมพล ป. พิบูลสงคราม ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง เป็นรองหัวหน้าขบวนการเสรีไทยในประเทศไทย ทั้งที่เป็นอธิบดีกรมตำรวจภายใต้รัฐบาลที่เป็นพันธมิตรกับกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่น และเป็นหนึ่งในอภิรัฐมนตรีทำหน้าที่ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์และองคมนตรี

ประวัติ

อดุล อดุลเดชจรัส เป็นบุตรหลวงบุรีรัฐพิจารณ์ และนางจันทร์ พึ่งพระคุณ เกิดเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2437 ที่บ้านพักถนนเจริญกรุง เขตบางรัก กรุงเทพ บิดานำตัวไปถวายงานเป็นมหาดเล็กในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ จึงพักอาศัยอยู่ในวังปารุสกวันตั้งแต่เด็ก

อดุล อดุลเดชจรัส เริ่มเข้ารับราชการครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2459 โดยได้รับพระราชทานยศเป็น นายร้อยตรี สังกัดกระทรวงกลาโหม

พ.ศ. 2475 ดำรงตำแหน่งผู้บังคับกองพันทหารปืนใหญ่ ซึ่งเป็นตำแหน่งสุดท้ายในการรับราชการทหาร ก่อนโอนมารับราชการในกรมตำรวจ

พ.ศ. 2476 ดำรงตำแหน่งรองอธิบดีกรมตำรวจ ในขณะที่ พ.ต.อ.พระยาอนุสรณ์ธุรการ เป็นอธิบดี

พ.ศ. 2479 ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจ

พ.ศ. 2480 ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย

ในเวลาต่อมาเมื่อรัฐบาลจะยกเลิกบรรดาศักดิ์ไทย หลวงอดุลเดชจรัสในฐานะรัฐมนตรีพร้อมด้วยคณะรัฐมนตรีชุดที่ 9 จึงลาออกจากบรรดาศักดิ์ โดยกลับไปใช้ราชทินนามเป็นนามสกุลได้ว่า อดุล อดุลเดชจรัส เมื่อ พ.ศ. 2484

พลตำรวจเอก อดุล อดุลเดชจรัส ได้รับพระราชทานยศเป็น พลเอก พลเรือเอก พลอากาศเอก และพลตำรวจเอก ตั้งแต่ พ.ศ. 2486 ตำรงตำแหน่งคณะอภิรัฐมนตรี ทำหน้าที่ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ก่อนพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พ.ศ. 2493 รับตำแหน่งองคมนตรีระหว่าง พ.ศ. 2492-2495 ทางราชการได้สร้างเรือนหลังเล็กในบริเวณวังปารุสกวันให้เป็นที่พัก จนถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2512 ที่โรงพยาบาลรามาธิบดี ด้วยโรคชรา

ท่านได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ที่ขึ้นสู่ตำแหน่งสูงสุดทางการเมือง แต่กลับไม่แสวงหาอำนาจ กลับพอใจที่จะดำรงชีวิตแบบเรียบง่าย และซื่อสัตย์สุจริตมาโดยตลอด

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

• เหรียญดุษฎีมาลา เข็มราชการแผ่นดิน (ร.ด.ม.(ผ))

อ้างอิง

สมัยก่อนหน้า		อดุล อดุลเดชจรัส		สมัยถัดไป
พลโทพิชิต เกรียงศักดิ์พิชิต		ผู้บัญชาการทหารบก (26 มิถุนายน พ.ศ. 2489 - 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490)		จอมพลผิน ชุณหะวัณ
พันตำรวจเอก พระยาอนุสสรธุระการ (จ่าง วัจนะพุกกะ)		อธิบดีกรมตำรวจ (พ.ศ. 2479 - พ.ศ. 2488)		พลตำรวจโท พระรามอินทรา (ดวง จุลัยยานนท์)