พระบาทสมเด็จพระนโรดม หริรักษ์รามาธิบดี

พระบาทสมเด็จพระนโรดม หริรักษ์รามาธิบดี
พระบรมนามาภิไธย	พระบาทสมเด็จพระนโรดม หริรักษ์รามาธิบดี
พระอิสริยยศ	พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรกัมพูชา
ราชวงศ์	ราชวงศ์นโรดม
ครองราชย์	พ.ศ. 2390 - 19 ตุลาคม พ.ศ. 2403
รัชกาลก่อนหน้า	สมเด็จพระมหาราชินีองค์มี
รัชกาลถัดไป	พระนโรดม
ข้อมูลส่วนพระองค์
พระราชสมภพ	พ.ศ. 2339 กัมพูชา
สวรรคต	19 ตุลาคม พ.ศ. 2403
พระราชบิดา	นักองค์เอง
พระราชมารดา	พระวรราชินี (นักนางรศ)
พระมเหสี	พระปิโยพระบรมท้าวธิดา (นักนางแป้น) พระปิโยพระบรมอัจฉราอัปสร (นักนางเภา)
พระราชโอรส/ธิดา	สมเด็จพระราชธิดามหากระษัตรี พระบรมมงคลทิวา พระบาทสมเด็จพระนโรดม พรหมบริรักษ์ พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีสุวัตถิ์

พระราชา สมเด็จพระหริรักษ์รามสุริยะมหาอิศวรอดิภาพ หรือ นักองด้วง หรือ พระองค์ด้วง เสด็จพระราชสมภพเมี่อ พ.ศ. 2339 และสวรรคตเมี่อวันที่ 19 ตุลาคม พ.ศ. 2403 ทรงเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชอาณาจักรกัมพูชาสมัยใหม่เป็นพระมหากษัตริย์ผู้กอบกู้เอกราชของกัมพูชา ซึ่งท่ามกลางการต่อสู้ระหว่างราชอาณาจักรสยาม และญวน

พระราชประวัติ

สมเด็จพระหริรักษ์รามาธิบดี หรือ นักองค์ด้วง พระราชสมภพเมี่อ พ.ศ. 2339 เป็นพระราชโอรสของ สมเด็จพระนารายณ์รามาธิบดี (นักองเอง) และพระราชอนุชาในสมเด็จพระอุทัยราชา (นักองจันทร์)

เมื่อครั้งที่สมเด็จพระนารายณ์รามาธิบดีเสด็จสวรรคตนั้น พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ นักองจันทร์ อภิเษกขึ้นครองราชย์ที่เขมรพระราชทานนามว่า สมเด็จพระอุทัยราชา แต่เมื่อสมเด็จพระอุทัยราชาขึ้นครองราชย์แล้วมีใจออกห่างกรุงสยามโดยหันไปพึ่งญวนแทน ในช่วงนั้นเจ้านายและขุนนางเขมรจึงแบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย กล่าวคือ ฝ่ายที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วยกับสมเด็จพระอุทัยราชา ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยนั้น ซึ่งรวมทั้ง นักองด้วง จึงต้องหนีเข้ามายังกรุงเทพมหานครในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ตั้งแต่มีพระชนมายุ 16 พรรษา โดยเข้ามาพำนัก ณ วังเจ้าเขมร ซึ่งเป็นวังที่สมเด็จพระนารายณ์รามาธิบดี พระบิดาเคยพำนักอยู่

ต่อมา ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อนักองด้วงมีพระชนมายุ 43 พรรษา หลังจากที่ทรงพำนักอยู่ในประเทศไทยเป็นเวลา 27 ปี จึงเดินทางกลับเขมรพร้อมกับกองทัพเจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) เพื่อรบกับญวนที่กำลังแผ่อำนาจเข้าสู่เขมรในช่วงนั้น โดยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระบรมราชโองการว่า "หากเขมรสงบเรียบร้อยเมื่อใดให้อภิเษกพระองค์ด้วงขึ้นครองเขมร" ดังนั้น เมื่อกองทัพของเจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) สามารถจัดการเหตุการณ์ในเขมรเป็นที่เรียบร้อยแล้ว จึงมีการอภิเษกนักองค์ด้วงขึ้นครองราชสมบัติที่เขมรเมื่อพระชนมายุ 51 พรรษา มีพระนามว่า "สมเด็จพระหริรักษ์รามาอิศราธิบดี" ตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. 2390 สมเด็จพระหริรักษ์รามาธิบดี เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม พ.ศ. 2403 ที่กรุงอุดงค์

พระราชบุตร

พระราชโอรสและพระราชธิดาของสมเด็จพระหริรักษ์รามาธิบดีมีจำนวนทั้งสิ้น 20 พระองค์ ประสูติแต่พระมเหสี 3 พระองค์ โดยพระราชโอรสของพระองค์ที่ได้ขึ้นครองราชสมบัติเป็นพระเจ้ากัมพูชามี 2 พระองค์ ได้แก่

• พระกรุณา พระบาทสมเด็จพระนโรดม พรหมบริรักษ์ พระเจ้ากรุงกัมพูชาธิบดี (นักองราชาวดี)
• พระกรุณา พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีสุวัตถิ์ พระเจ้ากรุงกัมพูชาธิบดี (นักองสีสุวัตถิ์)

อ้างอิง

สมัยก่อนหน้า		พระบาทสมเด็จพระนโรดม หริรักษ์รามาธิบดี		สมัยถัดไป
สมเด็จพระราชินีนาถองค์มี		พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรกัมพูชา (2384 - 2387 2388 - 2403)		สมเด็จพระนโรดมพรหมบริรักษ์