ปลาฉนาก

ปลาฉนาก ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ยุคครีเตเซียส-ปัจจุบัน
ปลาฉนากเขียว (Pristis zijsron)
สถานะการอนุรักษ์
เสี่ยงขั้นวิกฤติต่อการสูญพันธุ์ (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:	Animalia
ไฟลัม:	Chordata
ชั้น:	Chondrichthyes
ชั้นย่อย:	Elasmobranchii
อันดับใหญ่:	Batoidea
อันดับ:	Pristiformes
วงศ์:	Pristidae
ชนิด:	7 ชนิด (ดูในเนื้่อหา)
สกุล
Anoxypristis Pristis

ปลาฉนาก (อังกฤษ: Sawfish; ชื่อวิทยาศาสตร์: Pristidae) เป็นปลาจำพวกหนึ่งของปลาในชั้นปลากระดูกอ่อน จัดเป็นปลาขนาดใหญ่ มีรูปร่างคล้ายปลาฉลาม แต่จัดอยู่ในประเภทเดียวกับปลากระเบน มีซี่กรองเหงือก 5 ซี่ อยู่ใต้ส่วนหัว แต่มีส่วนหัวและหน้าอกแบนราบ ครีบหลังแบ่งออกเป็น 2 ตอน ครีบหลังอันแรกอยู่ค่อนไปทางหาง พื้นผิวลำตัวด้านหลังมีสีเทาอมเขียว ส่วนท้องมีสีขาว มีอวัยวะเด่นคล้ายกระบองแข็งยื่นยาวออกมา มีความยาวประมาณ 1 ใน 3 ของความยาวลำตัวและหาง และรอบส่วนแข็งนั้นมีซี่แหลมเล็ก ๆ อยู่โดยรอบคล้ายใบเลื่อย ใช้ในการป้องกันตัวและเชื่อว่าใช้นำทางและหาอาหาร โดยจะใช้ฟันเลื่อยนี้ตัดอาหาร เช่น ปลา ให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ ซึ่งขนาดและจำนวนของซี่ฟันขึ้นอยู่ตามชนิด ใช้ชื่อวงศ์ว่า Pristidae

เป็นปลาที่หากินตามพื้นท้องน้ำ โดยหาอาหารได้แก่ สัตว์หน้าดินและปลาขนาดเล็กต่างๆ มักอาศัยและหากินในบริเวณที่มีโคลนเลนขุ่น พบอาศัยในเขตอบอุ่นทั่วโลกตั้งแต่ทวีปอเมริกาเหนือ, แอฟริกา, เอเชีย และออสเตรเลียทางตอนเหนือ เป็นปลาทะเลที่บางสายพันธุ์ สามารถปรับตัวให้อาศัยอยู่ในน้ำจืดได้ด้วย

เป็นปลาที่ออกลูกเป็นไข่ แต่ไข่จะมีการเจริญเติบโตในช่องท้องของตัวเมีย เมื่อฟักแล้วจะทำให้ดูคล้ายออกลูกเป็นตัวเป็นปลาที่อยู่ในสภาวะใกล้สูญพันธุ์เต็มที่

และด้วยลักษณะเด่นที่จะงอยปากที่แลดูคล้ายเลื่อยขนาดใหญ่ ปลาฉนากเมื่อถูกมนุษย์จับได้ จะนิยมตัดเอาเฉพาะจะงอยปากนั้นมาทำเป็นเครื่องประดับ หรือเก็บไว้เป็นของระลึก หรือใช้เป็นอาวุธ

ปลาฉนากในความเชื่อของชาวอะบอริจินส์ ซึ่งเป็นชนพื้นเมืองของออสเตรเลีย เชื่อว่า ใช้ฟันเลื่อยที่จะงอยปากขุดพื้นดินกลายเป็นแม่น้ำ และชาวอะบอริจินส์ก็ใช้เนื้อของปลาฉนากรับประทานเป็นอาหาร นอกจากนี้แล้วในบางความเชื่อ ยังเชื่อว่าจะงอยปากของปลาฉนากสามารถใช้แทงทะลุท้องเรือและใช้ฟันเนื้อมนุษย์กินเป็นอาหารได้ ซึ่งไม่เป็นความจริงแต่ประการใด จะงอยปากของปลาฉนากทำได้อย่างมากก็เพียงแค่ป้องกันตัว ซึ่งอาจทำให้มนุษย์ได้รับบาดเจ็บเพียงเท่านั้น

สำหรับในประเทศไทย ในอดีตเคยมีรายงานการพบปลาฉนากไกลถึงบึงบอระเพ็ด ในจังหวัดนครสวรรค์ ด้วย

การจำแนก

• ปลาฉนากจะงอยปากแคบ (Anoxypristis cuspidata)
• ปลาฉนากแคระ (Pristis clavata)
• ปลาฉนากจะงอยปากกว้าง (Pristis microdon)
• ปลาฉนากฟันเล็ก (Pristis pectinata)
• ปลาฉนากฟันใหญ่ (Pristis perotteti)
• ปลาฉนากธรรมดา (Pristis pristis)
• ปลาฉนากเขียว (Pristis zijsron)

รูปภาพ

• 

  ปลาฉนากไม่ทราบชนิด

• 

  ลำตัวด้านล่างซึ่งเห็นซี่กรองเหงือก

• 

  ฟันเลื่อยที่จะงอยปาก

• 

  หน้ากากที่ทำจากจะงอยปากปลาฉนาก ของชนพื้นเมืองนิวกินี

ดูเพิ่ม

• Pristiophoriformes

แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิสปีชีส์ มีข้อมูลภาษาอังกฤษเกี่ยวกับ:
Pristidae