วงศ์ปลาฉนาก
| วงศ์ปลาฉนาก ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ยุคครีเตเซียส-ปัจจุบัน |
|
|---|---|
| ปลาฉนากเขียว (Pristis zijsron) | |
| เครื่องประดับที่ทำจากจะงอยของปลาฉนาก ในพิพิธภัณฑ์ที่เบอร์ลิน | |
| สถานะการอนุรักษ์ | |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ | |
| Kingdom: | Animalia |
| Phylum: | Chordata |
| Class: | Chondrichthyes |
| Subclass: | Elasmobranchii |
| Superorder: | Batoidea |
| Order: | Pristiformes |
| Family: | Pristidae |
| Species: | 7 ชนิด (ดูในรายละเอียด) |
| สกุล | |
|
|
ปลาฉนาก หรือ ปลาขนาก (ชื่อวิทยาศาสตร์: Pristidae) เป็นปลาจำพวกหนึ่งของปลาในชั้นปลากระดูกอ่อน จัดเป็นปลาขนาดใหญ่ มีรูปร่างคล้ายปลาฉลามมีซี่กรองเหงือก 5 ซี่ แต่มีส่วนหัวและหน้าอกแบนราบ ครีบหลังแบ่งออกเป็น 2 ตอน ครีบหลังอันแรกอยู่ค่อนไปทางหาง พื้นผิวลำตัวด้านหลังมีสีเทาอมเขียว ส่วนท้องมีสีขาว มีอวัยวะเด่นคล้ายกระบองแข็งยื่นยาวออกมา มีความยาวประมาณ 1 ใน 3 ของความยาวลำตัวและหาง และรอบส่วนแข็งนั้นมีซี่แหลมเล็กๆ อยู่โดยรอบคล้ายใบเลื่อย (เป็นที่มาของชื่อภาษาอังกฤษ: Sawfish) ใช้ในการป้องกันตัวและเชื่อว่าใช้นำทางและหาอาหาร โดยจะใช้ฟันเลื่อยนี้ตัดอาหาร เช่น ปลา ให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ ซึ่งขนาดและจำนวนของซี่ฟันขึ้นอยู่ตามชนิดพันธุ์ [2]
เป็นปลาที่หากินตามพื้นท้องน้ำ โดยหาอาหารได้แก่ สัตว์หน้าดินและปลาขนาดเล็กต่างๆ มักอาศัยและหากินในบริเวณที่มีโคลนเลนขุ่น พบอาศัยในเขตอบอุ่นทั่วโลกตั้งแต่ทวีปอเมริกาเหนือ, แอฟริกา, เอเชีย และออสเตรเลียทางตอนเหนือ เป็นปลาทะเลที่บางสายพันธุ์ เช่น ฉนากจะงอยปากกว้าง (Pristis microdon) สามารถปรับตัวให้อาศัยอยู่ในน้ำจืดได้ด้วย
เป็นปลาที่ออกลูกเป็นไข่ แต่ไข่จะมีการเจริญเติบโตในช่องท้องของตัวเมีย เมื่อฟักแล้วจะทำให้ดูคล้ายออกลูกเป็นตัว[3]เป็นปลาที่อยู่ในสภาวะใกล้สูญพันธุ์เต็มที่
และด้วยลักษณะเด่นที่จะงอยปากที่แลดูคล้ายเลื่อยขนาดใหญ่ ปลาฉนากเมื่อถูกมนุษย์จับได้ จะนิยมตัดเอาเฉพาะจะงอยปากนั้นมาทำเป็นเครื่องประดับ หรือเก็บไว้เป็นของระลึก หรือใช้เป็นอาวุธ
ปลาฉนากในความเชื่อของชาวอะบอริจินส์ ซึ่งเป็นชนพื้นเมืองของออสเตรเลีย เชื่อว่า ใช้ฟันเลื่อยที่จะงอยปากขุดพื้นดินกลายเป็นแม่น้ำ และชาวอะบอริจินส์ก็ใช้เนื้อของปลาฉนากรับประทานเป็นอาหาร นอกจากนี้แล้วในบางความเชื่อ ยังเชื่อว่าจะงอยปากของปลาฉนากสามารถใช้แทงทะลุท้องเรือและใช้ฟันเนื้อมนุษย์กินเป็นอาหารได้ ซึ่งไม่เป็นความจริงแต่ประการใด จะงอยปากของปลาฉนากทำได้อย่างมากก็เพียงแค่ป้องกันตัว ซึ่งอาจทำให้มนุษย์ได้รับบาดเจ็บเพียงเท่านั้น[4]
สำหรับในประเทศไทย ในอดีต ปลาฉนากเคยมีชุกชุมบริเวณตำบลบางขนากและคลองบางขนาก ในอำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา จึงเป็นที่มาของชื่อ "บางขนาก" และเคยพบไกลถึงบึงบอระเพ็ดด้วย [5]
[แก้] ชนิดพันธุ์
- ฉนากจะงอยปากแคบ (Anoxypristis cuspidata Latham, 1794)
- ฉนากแคระ (Pristis clavata Garman, 1906)
- ฉนากจะงอยปากกว้าง (Pristis microdon Latham, 1794)
- ฉนากฟันเล็ก (Pristis pectinata Latham, 1794)
- ฉนากฟันใหญ่ (Pristis perotteti Müller & Henle, 1841)
- ฉนากธรรมดา (Pristis pristis Linnaeus, 1758)
- ฉนากเขียว (Pristis zijsron Bleeker, 1851)
[แก้] ดูเพิ่ม
[แก้] อ้างอิง
- ^ จาก IUCN (อังกฤษ)
- ^ ความหมายของคำว่า ฉนาก ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542
- ^ ปลาฉนาก โดย จารุจินต์ นภีตะภัฏ
- ^ รายการ River Monsters ตอน Chainsaw Predator ทางดิสคัฟเวอรี่ แชนแนล
- ^ มีคำถามเรื่องปลาน้ำจืดครับ