ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ
| ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ | |
|---|---|
 |
|
| ลูกเขยตายแม่ยายทำศพกระถางหนึ่ง ในนครเคียวโตะ ประเทศญี่ปุ่น |
|
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ | |
| อาณาจักร: | Plantae |
| (unranked): | Angiosperms |
| (unranked): | Eudicots |
| (unranked): | Rosids |
| อันดับ: | Malpighiales |
| วงศ์: | Euphorbiaceae |
| วงศ์ย่อย: | Euphorbioideae |
| เผ่า: | Euphorbieae |
| เผ่าย่อย: | Euphorbiinae |
| สกุล: | Euphorbia |
| ชนิด: | E. heterophylla |
| ชื่อทวินาม | |
| Euphorbia heterophylla L. |
|
| ชื่อพ้อง | |
|
Euphorbia cyathophora Murr. |
|
 |
คอมมอนส์ มีภาพและสื่ออื่น ๆ เกี่ยวกับ: Euphorbia heterophylla |
ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ[1] เป็นชื่อไม้ล้มลุกชนิด Euphorbia cyathophora Murr. ในวงศ์ Euphorbiaceae[1] มีสรรพคุณเป็นยา ทั้งยารักษาโรคและยาเสพติด นอกจากนี้ ยังเป็นวัชพืชที่ทนสารกำจัดวัชพืช แต่สวยงาม จึงมักใช้ประดับถนนหนทาง
เนื้อหา |
ชื่อ [แก้]
ลูกเขยตายแม่ยายทำศพยังมีชื่ออื่น ๆ อีก เช่น "ลูกเขยตายแม่ยายชักปรก"[1], "หญ้ายาง"[2], ตำรายาโบราณเรียก "พิษนาคราช"[3], ชาวเหนือเรียก "หญ้าน้ำหมึก"[4], ไทใหญ่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอนเรียก "หญ้าหลังอึ่ง"[4], และชาวสงขลาเรียก "ใบต่างดอก"[5]
ส่วนชื่อชนิด Euphorbia cyathophora นั้น Euphorbia heterophylla หรือ Poinsettia cyathophora ก็ว่า[6]
อนึ่ง ชื่อสามัญในภาษาอังกฤษของลูกเขยตายแม่ยายทำศพ คือ fireplant, Mexican fireplant, painted euphorbia, desert poinsettia, wild poinsettia, fire on the mountain, paint leaf หรือ kaliko plant
ลักษณะ [แก้]
ลูกเขยตายแม่ยายทำศพเป็นไม้ล้มลุก[1] มีลำต้นตั้งตรง อาจสูงได้ตั้งแต่หนึ่งเมตรถึงหกเมตร[3] และมียางสีขาวขุ่นทั้งลำ[2] ยางนั้นเป็นพิษ ทำให้ผิวหนังอักเสบ (dermatitis) และก่อแอนาฟิแล็กซิส (anaphylaxis) ได้
ใบนั้นเดี่ยว เป็นรูปรี หรือรูปแถบดังใบหอก กว้างราวหนึ่งถึงห้าเซนติเมตร ยาวได้ตั้งแต่ห้าถึงยี่สิบเซนติเมตร และเรียงเวียน ด้านบนสีเขียว และด้านล่างสีเขียวอ่อน[2][3] ผิวใบมีขน และก้านใบก็มีขน[4]
ขณะที่ดอกออกแต่ในฤดูฝน[3] เป็นช่อที่แต่ละยอด โดยแยกเพศแต่ก็รวมกันอยู่ในช่อหนึ่ง ๆ นั้น ดอกเมียมีสัณฐานกลม ส่วนดอกผู้อยู่เคียงดอกเมียและมีเกสรสีเหลือง ดอกแต่ละช่อมีใบกระจุกรองรับ[2]
ผลของลูกเขยตายแม่ยายทำศพมีลักษณะกลม เมื่อแห้งจะแตกกลางเป็นพูสามพู[2]
การแพร่พันธุ์ [แก้]
ลูกเขยตายแม่ยายทำศพเป็นพืชประจำถิ่นในประเทศเม็กซิโก แต่อาจแพร่มาจากดินแดนแถวรัฐแคลิฟอร์เนียไปจนถึงทางตะวันออกของรัฐเทกซัสหรือถึงอเมริกากลาง และแพร่เป็นอันมากในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะในประเทศอินเดียและประเทศไทย[7] ซึ่งน่าจะแพร่มานมนานถึงขนาดที่ปรากฏอยู่ในตำรายาไทยโบราณด้วย[3]
ลูกเขยตายแม่ยายทำศพขึ้นได้ตามดินสวนทั่วไป[6] และรุกรานพืชอื่น[8] โดยจะดำรงอยู่เพียงหนึ่งปี[2][6]
สรรพคุณ [แก้]
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ว่า ลูกเขยตายแม่ยายทำศพใช้ทำยาได้ แต่ไม่ได้ระบุว่ายาอะไร[1] ตำรายาไทยโบราณว่า เปลือกลำต้นมีรสร้อน ใช้รักษาฝี ทั้งฝีภายนอก และฝีภายใน, รักษาพิษนาคราช และช่วยขับน้ำนมได้[3] แต่ฐานข้อมูลสมุนไพรไทยว่า ส่วนที่ใช้คือ ราก มิใช่เปลือกลำต้น[4] ขณะที่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีกลางแห่งปารานา (Federal Technological University of Paraná) ประเทศบราซิล ว่า ใบยังใช้ทำยาเสพติดอย่างใบกัญชาหรือใบกระท่อมได้ด้วย[6]
นอกจากเป็นยา ทั้งยารักษาโรคและยาเสพติดแล้ว เพราะสีสันอันโดดเด่น หลาย ๆ เมืองจึงใช้ลูกเขยตายแม่ยายทำศพประดับหนทางเป็นทิวแถวเสมอ
อนึ่ง ลูกเขยตายแม่ยายทำศพทนสารกำจัดวัชพืช[6]
อ้างอิง [แก้]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542". ราชบัณฑิตยสถาน. ม.ป.ป. สืบค้นเมื่อ 15 พฤศจิกายน 2554.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 "หญ้ายาง". Kanchanapisek.or.th. 2006. สืบค้นเมื่อ 15 พฤศจิกายน 2554.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม (ม.ป.ป.). "พจนานุกรมสมุนไพรไทย". สืบค้นเมื่อ 15 พฤศจิกายน 2554.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "ฐานข้อมูลสมุนไพร - หญ้ายาง". ม.ป.ป. สืบค้นเมื่อ 15 พฤศจิกายน 2554.
- ↑ 5.0 5.1 "Euphorbia cyathophora Murr.". สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน). 2009. สืบค้นเมื่อ 15 พฤศจิกายน 2554.
- ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 "Euphorbia cyathophora". Rob's plants. 2009, 28 August. สืบค้นเมื่อ 15 November 2011.
- ↑ A. K. Wilson (1981). "Euphorbia heterophylla: a Review of Distribution, Importance and Control". accessdate=15 November 2011.
- ↑ "หญ้ายาง Euphorbia heterophylla L.". กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช. 2553. สืบค้นเมื่อ 15 พฤศจิกายน 2554.
