รายการโยง

รายการโยง
ลักษณะรายการโยง
ความสำคัญของลำดับ	มีความสำคัญ
การซ้ำกันของสมาชิก	อนุญาตให้ซ้ำได้
เวลาที่ใช้ค้นหาตามดัชนี	O (n)
เวลาที่ใช้ค้นหาตามค่า	O (1)
เวลาที่ใช้ในการเข้าถึง	O (n)
การทำให้ว่าง	ทำให้ปมหัวเป็น null
เวลาที่ใช้ทำให้ว่าง	O (1)
โครงสร้างต้นแบบ	รายการ
โครงสร้างที่นำไปใช้	-

รายการโยง (อังกฤษ: linked list) เป็นรายการประเภทหนึ่ง ซึ่งจะใช้ประเภทข้อมูลประเภทโครงสร้าง วัตถุ หรือตัวชี้(Pointer) เพื่อชี้สมาชิกตัวถัดไปที่เก็บไปเรื่อยๆ

รายการโยงมีจุดเด่นทางด้านการเพิ่มหรือลดข้อมูลหรือชุดข้อมูลได้ง่าย จึงนำมาดัดแปลงในการสร้างโครงสร้างข้อมูลประเภทอื่นๆ เช่น กองซ้อน คิว ฯลฯ จึงนับว่าเป็นโครงสร้างข้อมูลที่ใช้บ่อยมากประเภทหนึ่ง

ลักษณะของรายการโยง

รายการโยงจะใช้ประเภทข้อมูลของโครงสร้าง วัตถุ หรือตัวชี้ซึ่งจะเก็บสมาชิก เรียกว่า ปม(node) ปมจะเก็บสมาชิกและตัวชี้ไปยังปมถัดไป ซึ่งทำให้เราสามารถรู้สมาชิกลำดับที่ติดกันได้ สำหรับปมสุดท้าย ตัวชี้จะไม่มีค่า หรือที่เรียกว่า null pointer

รายการโยงรูปแบบต่างๆ

• รายการโยงชั้นเดียว (singly linked list) หมายถึง รายการโยงที่เก็บตัวชี้ไปยังปมถัดไปเท่านั้น จะไม่มีปมชี้ไปปมก่อนหน้า กล่าวคือ จะรู้ว่าสมาชิกถัดจากตัวเองมีค่าเท่าใด แต่ไม่รู้สมาชิกตัวที่อยู่ก่อนหน้า

• รายการโยงมีปมหัว (linked list with header) หมายถึง รายการโยงที่มีปมหัว(header node) อันเป็นปมที่ไม่มีสมาชิก บางครั้งอาจเรียกว่า ปมตัวแทน หรือ ปมดัมมี (dummy node) ซึ่งทำให้การเพิ่มปมซับซ้อนน้อยลง ดูเพิ่มเติมได้ในหัวข้อ #การสร้างบริการของรายการโยง#การเพิ่มสมาชิก
• รายการโยงสองชั้น(doubly linked list) เป็นรายการโยงที่เก็บตัวชี้ทั้งตัวก่อนหน้าและตัวถัดไป ทำให้สะดวกต่อการค้นหา แต่เพิ่มความซับซ้อนในการเพิ่มลดข้อมูลเล็กน้อย

• รายการโยงวน (circularly linked list) เป็นรายการโยงที่ตัวสุดท้ายของรายการจะอ้อมไปชี้ตัวแรก (หรือปมหัว) เป็นตัวถัดไป ทำให้สะดวกในการวนรอบการทำงาน

บางครั้งเราอาจผสมผสานรูปแบบการทำงานให้เหมาะสม เช่น การสร้างรายการโยงสองชั้นวนที่มีปมหัว (circularly doubly linked list with header) ในการสร้างคิว เพราะรู้ทั้งสมาชิกตัวแรกสุดและตัวหลังสุด ซึ่งจะเป็นสมาชิกตัวก่อนหน้าและตัวถัดไปของปมหัว ทำให้รู้ตัวเข้าแรกสุดและตัวเข้าล่าสุดจากปมหัวเพียงปมเดียวได้

จุดเด่นของรายการโยง

จุดเด่นของรายการโยงคือการเพิ่มลดข้อมูลได้ง่าย โดยไม่ต้องเคลื่อนย้ายสมาชิกตัวถัดถัดไป เหมือนรายการแถวลำดับ เพียงแต่ผูกการเชื่อมโยงใหม่ขึ้น รายการโยงยังทำให้สะดวกต่อการผสาน(merge)รายการโยงเส้นสั้นๆให้เป็นเส้นยาวๆ โดยไม่ต้องจัดการกับทุกๆสมาชิก เพียงแต่จัดการกับปมแรกและปมสุดท้ายก็เพียงพอ

บริการที่มักจะมี

• การเพิ่ม ลบข้อมูลของสมาชิกอย่างรวดเร็ว

ความเร็วที่ใช้ในการทำงาน

ด้วยลักษณะอันเป็นจุดเด่นของรายการโยง จึงทำให้การเพิ่ม ลบข้อมูลในรายการโยงจะรวดเร็วมาก เป็นO(1) แต่ต้องทราบบริเวณที่จะเพิ่มลบสมาชิกเสียก่อน จึงกลับเสียเวลาที่จะค้นหาสมาชิกที่ต้องการกับรายการโยงทั้งสาย ซึ่งต้องใช้เวลาถึง O(n) โดยเฉพาะการค้นหาแบบดัชนี จึงทำให้การทำงานเสียเวลาเป็น O(n) ไป

การทำงาน	เวลา
การหาตามดัชนี	O(n)
การเข้าถึงสมาชิก	O(n)
การเพิ่ม ลบสมาชิกที่บริเวณที่ต้องการ	O(1)

ประเภทข้อมูลที่ใช้สร้างรายการโยง

• ประเภทข้อมูลประเภทโครงสร้าง วัตถุ หรือตัวชี้ เพื่อใช้เป็นปม(node) ซึ่งต้องเก็บสมาชิกและประเภทข้อมูลปมถัดไป (หรือปมก่อนหน้าหากต้องการทำเป็น รายการโยงสองชั้น)

การสร้างบริการของรายการโยง

การเพิ่มสมาชิก

เมื่อต้องการที่จะเพิ่มสมาชิกที่บริเวณใด สิ่งที่จะต้องทำคือการสร้างปมใหม่ที่เก็บสมาชิกใหม่ที่จะเพิ่มนั้น และกำหนดตัวชี้ของปมใหม่ให้ชี้ปมที่อยู่หลังบริเวณที่แทรกนั้น และกำหนดตัวชี้ของปมที่อยู่ก่อนหน้าบริเวณที่จะแทรกให้กลับมาชี้ปมใหม่ ปมใหม่ก็จะอยู่ตรงบริเวณที่ต้องการแทรกดังที่ต้องการ

วิธีนี้ใช้ได้กับการแทรก(insertion)รายการโยงเข้าไปในบริเวณใดๆ โดยการย้ายตัวชี้ของปมก่อนหน้าบริเวณนั้นมาชี้ที่ปมแรกของรายการโยงที่จะแทรก และย้ายตัวชี้ตัวสุดท้ายของรายการโยงที่จะแทรกไปชี้ปมถัดจากบริเวณที่จะแทรกแทน เท่านี้ก็จะเป็นการแทรกรายการโยงทั้งอัน โดยดำเนินการเฉพาะปมแรกและปมสุดท้ายของรายการโยงที่จะแทรกเท่านั้น

เนื่องจากการเพิ่มปมแรกนั้นไม่ได้เป็นการแทรกระหว่างกลาง (การเพิ่มปมสุดท้ายถือเป็นการแทรกระหว่างกลางได้เพราะเป็นการแทรกระหว่างปมสุดท้ายเดิมกับ null) จึงมีการลดความซับซ้อนโดยให้รายการโยงที่ว่างจะมีปมเริ่มหนึ่งปมเรียกว่า ปมหัว(header node) ซึ่งเป็นปมที่ไม่มีสมาชิก เป็นปมตัวแทน (dummy node) สมาชิกตัวแรกจะถูกเพิ่มหลังปมหัวนี้ กล่าวคือ สมาชิกตัวแรกสุดกลับเก็บไว้ที่ปมที่สองแทน ก็จะทำให้การเพิ่มสมาชิกตัวแรกเป็นการแทรกระหว่างปมหัวกับปมแรกเดิมได้

สำหรับวิธีการเพิ่มของรายการโยงสองชั้น (Doubly Linked List) นั้นเพิ่มจากการแทรกของรายการโยงชั้นเดียวเล็กน้อย เพียงแต่กำหนดตัวชี้ก่อนหน้าของปมหลังบริเวณที่แทรกมาชี้มาที่ปมหลังสุดที่แทรก ส่วนปมแรกสุดที่แทรกก็ชี้ไปที่ปมก่อนหน้าบริเวณที่แทรกนั้น

การลบสมาชิก

การลบสมาชิกเพียงแต่ทำการโยงข้าม(passed-linked) ปมหรือส่วนของรายการโยงที่จะลบ ตัวที่ไม่ถูกอ้างอิง(reference) จะถูกกำจัดด้วยระบบ garbage collection

การค้นหาสมาชิก

การค้นหาสมาชิกนั้นจำเป็นต้องใช้การไล่ทั้งรายการโยง โดยการใช้โปรแกรมวงวน(loop)ผ่านการใช้ตัวชี้(Pointer) หรือตัวแวะผ่าน(Iterator) ในการพิจารณาทีละปม

บริการช่วยเหลือและบริการอื่นๆที่น่าสนใจ

• การทำให้ว่าง ทำได้ง่ายโดยตัดการเชื่อมโยงหลังปมหัว(header)

ดูเพิ่ม

• รายการแถวลำดับ
• รายการ (โครงสร้างข้อมูล)