รายชื่อสาขาวิชา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

สาขาวิชาต่างๆ ในรายชื่อข้างล่างนี้มีอยู่เป็นจำนวนมาก บางวิชายังใหม่ และยังมีอีกหลายวิชามากที่ยังไม่มีชื่อภาษาไทยที่ได้ที่บัญญัติไว้ในศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทยของราชบัณฑิตยสถาน หรือที่อื่นใด ดังนั้นวงเล็บชื่อวิชาที่เป็นภาษาอังกฤษท้ายชื่อภาษาไทยจึงจัดให้สามารถโยงไปตรวจสอบข้ามภาษาเพื่อความกระจ่างในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษได้

การแปลหรือลำลองใช้ชื่อวิชาภาษาไทยส่วนใหญ่ยึดศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทยของราชบัณฑิตยสถานเป็นหลัก
ชื่อของวิชาหลายวิชาปรากฏในหลายหมวดสาขาได้เนื่องจากมีความเกี่ยวเนื่องเชิงสหสาขาวิชาตามแนวโน้มปัจจุบัน
โยงข้ามภาษา "สีฟ้าอ่อน" มีไว้เพื่อให้ความสะดวกแก่ผู้รู้สำหรับตรวจสอบกับบทความภาษาอังกฤษ
ขอเชิญชวนผู้รู้/ผู้เชี่ยวชาญ (peer) ในสาขานั้นๆ ได้เข้ามาร่วมช่วยกันสานต่อและสร้างความสมบูรณ์แม่นยำโดยร่วมกัน:
- แก้ไขชื่อวิชาภาษาไทยที่อาจไม่ตรงและลำลองใส่ไว้ไปก่อน ให้ตรงกับชื่อถูกต้องที่ใช้ในหมู่ผู้รู้แห่งสาขานั้นๆ
- เขียนบทความที่ยังเป็น "ตัวแดง" อย่างน้อยในขั้นเริ่มต้น/แนะนำ ในลักษณะ "พรรณาเชิงนิยาม" ไม่สั้นไม่ยาวเกินไปสำหรับผู้สนใจหรือผู้ที่ยังไม่รู้จักวิชานั้นมาก่อน แล้วจึงเขียนต่อให้สมบูรณ์ในภายหลัง
- สำหรับผู้ใช้ใหม่ อาจดูตัวอย่างบทความภาษาอังกฤษที่ใส่ "ลิงก์สีฟ้าอ่อน" ไว้ให้ที่ท้ายชื่อภาษาไทยนั้นๆ เพื่อเป็นแนวทางได้ทางหนึ่ง

เนื้อหา

1 ภาพรวมโดยสังเขป
2 มนุษยศาสตร์ (Humanities)
3 สังคมศาสตร์ (Social sciences)
4 วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ (Natural sciences)
5 วิทยาศาสตร์รูปนัย (Formal science)
- 5.1 คณิตศาสตร์ (Mathematics)
- 5.2 วิทยาการคอมพิวเตอร์และสารสนเทศ (Computing and Information sciences)
6 วิชาชีพ (Professions) และ วิทยาศาสตร์ประยุกต์ (en:Applied science)
7 ดูเพิ่ม
8 แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้] ภาพรวมโดยสังเขป

รายชื่อสาขาวิชา หรือ สาขาการศึกษา (Field of study) หมายถึงสาขาความรู้ หรือ การวิจัยที่เปิดสอนในวิทยาลัยหรือมหาวิทยาลัย คำว่า สาขาวิชา ได้รับการนิยามและยอมรับโดย วารสารวิชาการที่ตีพิมพ์ผลงานวิจัย และโดยสมาคมผู้รู้ (learned societies) และโดยภาควิชาหรือคณะวิชาที่บุคคลผู้อยู่ในสาขาวิชานั้นๆ สังกัด โดยปกติ สาขาการศึกษาต่างๆ มักมีสาขาย่อยหรือแขนงวิชาแตกออกไป เส้นแบ่งระหว่างสาขาย่อยมักยังมีความคลุมเครือและมีกฎเกณฑ์ที่ไม่ชัดเจน

ในยุโรป สมัยกลางซึ่งขณะนั้นยังมีการแบ่งคณะวิชาออกเป็น 4 คณะหรือสายวิชา ได้แก่เทววิทยา การแพทย์ ธรรมศาสตร์ นิติศาสตร์ และศิลปะ โดยคณะวิชาหลังมีสถานะไม่สูงเท่า 3 สาขาแรก การแบ่งสาขาวิชาในมหาวิทยาลัยสมัยนั้นมีรากสืบทอดมาจากขบวนการแยกอาณาจักรออกจากศาสนจักร (Secularization) ของมหาวิทยาลัยซึ่งเกิดขึ้นราวสมัยกลาง-ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 (ประมาณ พ.ศ. 2390 - พ.ศ. 2440) โดยได้เพิ่มวิชาภาษาศาสตร์ที่ไม่ใช่คลาสสิก วรรณคดี และวิชาสายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เช่น ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยาและวิศวกรรมศาสตร์เสริมเข้าไปในหลักสูตรแบบประเพณีโบราณ

ในต้นคริสต์ศตวรรษ ที่ 20 (ประมาณ พ.ศ. 2440 - พ.ศ. 2475) ได้มีการเพิ่มสาขาวิชาใหม่ๆ เช่น การศึกษา สังคมวิทยา และจิตวิทยา ในมหาวิทยาลัยต่างๆ และในช่วงประมาณ พ.ศ. 2513 - พ.ศ. 2523) ได้เกิดปรากฏการณ์ "การระเบิด" ของสาขาวิชาใหม่ๆ ที่เน้นเนื้อหาเฉพาะเจาะจง เช่น สื่อศึกษา สตรีศึกษา และชนผิวดำศึกษา สาขาใหม่ๆ เหล่านี้จัดขึ้นในมหาวิทยาลัยเพื่อรองรับอาชีพและวิชาชีพต่างๆ เช่น การพยาบาล การจัดการโรงพยาบาล การราชทัณฑ์ และหลังสุดก็ได้เห็นสาขาวิชาที่เป็นลักษณะ "สหสาขาวิชา" เช่น ชีวเคมี และ ธรณีฟิสิกส์เกิดเพิ่มขึ้นและได้รับการยอมรับว่าสาขาวิชาใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นเหล่านี้ได้ช่วยเพิ่มพูนความรู้ให้กว้างขวางขึ้น

เครื่องหมายดอกจัน * แสดงเป็นหมายเหตุว่าสาขาวิชานั้นยังเป็นที่ถกเถียงถึงสถานภาพว่าควรนับไว้ในสายวิชาใด เช่น วิชามานุษยวิทยา และวิชาภาษาศาสตร์ควรจัดไว้ในกลุ่มสังคมศาสตร์ หรือ มนุษยศาสตร์ เป็นที่สังเกตได้ว่าบางท่าน โดยเฉพาะนักทฤษฎีวิจารณ์มักให้ความสำคัญในการบ่งชี้การจัดกลุ่มที่เข้มงวดในทุกสายวิชา รวมทั้งความชัดเจนของโครงสร้างของแนวคิดโดยรวมของแต่ละวิชาซึ่งยังเป็นถกเถียงได้มากสำหรับบางคน