ระบบเส้นใยของเซลล์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ระบบเส้นใยในยูคาริโอต สีแดงคือไมโครฟิลาเมนต์, สีเขียวคือไมโครทูบูล และสีน้ำเงินคือนิวเคลียส

ระบบเส้นใยภายในเซลล์ (cytoskeleton) เป็นโปรตีนขนาดเล็กที่มารวมตัวกันเป็นเส้นใย ซึ่งมีบทบาทในการเคลื่อนที่และการรวมตัวของเซลล์เป็นเนื้อเยื่อ พบทั้งในโปรคาริโอตและยูคาริโอต

ระบบของยูคาริโอต[แก้]

ในยูคาริโอต ระบบเส้นใยมีหลายชนิดได้แก่

  • อินเตอร์มีเดียต ฟิลาเมนท์ (intermediate filament) มีหน่วยย่อยเป็น โปรตีนไอเอฟ (IF protein) ซึ่งมีต่างๆกันถึง 6 ชนิด เส้นผ่านศูนย์กลาง 8 - 12 nm พบเฉพาะในเซลล์ที่รวมตัวกันเป็นเนื้อเยื่อหรืออยู่รวมกันเป็นกลุ่ม และตรึงเยื่อหุ้มเซลล์ให้อยู่ตัว และยังมีบทบาทในการสื่อสารระหว่างเซลล์ด้วย
  • ไมโครฟิลาเมนท์ (microfilament) มีบทบาทเกี่ยวข้องกับการควบคุมทิศทางการไหลของไซโทพลาสซึม รวมทั้งการเคลื่อนที่แบบอะมีบา และการเกิดเท้าเทียม (pseudopodia) ในเซลล์บางชนิด เส้นผ่านศูนย์กลางราว 7 nm มีหน่วยย่อยเป็นแอกติน (actin) ซึ่งมารวมตัวเป็นเส้นยาวสองเส้นพันเกลียวกัน
  • ไมโครทิวบูล (microtubule) มีหน่วยย่อยเป็นทิวบูลิน (tubulin) จัดตัวกับเป็นเส้นไมโครทิวบูล ซึ่งมีลักษณะเป็นทรงกระบอกเส้นผ่านศูนย์กลาง 25 nm (ช่องข้างใน = 15nm) ทรงกระบอกอันหนึ่งประกอบด้วยเส้นใยย่อย 13 เส้น ซึ่งจะจัดตัวเป็นเส้นใยระดับสูงขึ้นไปอีกคือ
    • ซิเลีย (cilia) เป็นเส้นใยขนาดสั้น ประกอบด้วยการจัดตัวของไมโครทิวบูลเป็น 9+2 คือมีไมโครทิวบูลอยู่รอบๆ 9 อัน อยู่ตรงกลาง 2 อัน เป็นโครงสร้างที่ช่วยให้วัตถุต่างๆเคลื่อนไปบนผิวของเนื้อเยื่อ มีหลายเส้น
    • แฟลกเจลลา (flagella) เป็นเส้นใยขนาดยาว ช่วยให้เซลล์เคลื่อนที่ไปข้างหน้า ประกอบด้วยการจัดตัวของไมโครทิวบูลเป็น 9+2 เช่นเดียวกับซิเลีย แต่มีจำนวนเส้นต่อเซลล์น้อยกว่า
    • เซนทริโอล (centriole) เป็นไมโครทิวบูลที่จัดตัวแบบ 9+0 คือไม่มีไมโครทิวบูลที่อยู่ตรงกลาง พบเฉพาะในเซลล์สัตว์ มีบทบาทในการแบ่งเซลล์ โดยเป็นจุดเริ่มของการสร้างสายไมโครทิวบูลไปจับกับโครโมโซม เพื่อดึงให้โครโมโซมเคลื่อนที่

ระบบของโปรคาริโอต[แก้]

ในเซลล์โพรแคริโอตมีระบบเส้นใยภายในเซลล์ต่างจากยูแคริโอต หน่วยย่อยของเส้นใยในแบคทีเรียเป็นโปรตีนที่คล้ายแอกทิน เช่นเส้นใยของ โปรตีนเอ็มอาร์อีบี (MreB protein)มีบทบาทในการกำหนดรูปร่างของเซลล์ การกำหนดขั้วของเซลล์ และการแยกตัวของสารพันธุกรรมระหว่างการแบ่งเซลล์ โปรตีนพีเออาร์เอ (ParA protein) เกี่ยวข้องกับการจัดเรียงตัวขององค์ประกอบในเซลล์ โปรตีนที่คล้ายทูบูลิน เช่น โปรตีนเอฟทีเอสแซด (FtsZ protein) และโปรตีนที่คล้ายหน่วยย่อยของอินเตอร์มีเดียต ฟิลาเมนต์ เช่น เครสเซนทิน (Crescentin)[1]

อ้างอิง[แก้]

  1. Shih, Y., and Rothfield, L. 2006. The bacterial cytoskeleton. Microbiology and Molecular Biology Reviews, 70, 729 – 754.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]