มหาปุริสลักขณะ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ส่วนหนึ่งของ
ศาสนาพุทธ

Dhamma Cakra.svg สถานีย่อย


Dharmacakra flag (Thailand).svg
ประวัติศาสนาพุทธ

ศาสดา

พระโคตมพุทธเจ้า
(พระพุทธเจ้า)

จุดมุ่งหมาย
นิพพาน
ไตรรัตน์

พระพุทธ · พระธรรม · พระสงฆ์

ความเชื่อและการปฏิบัติ
ศีล (ศีลห้า) · ธรรม (เบญจธรรม)
สมถะ · วิปัสสนา
บทสวดมนต์และพระคาถา
คัมภีร์และหนังสือ
พระไตรปิฎก
พระวินัยปิฎก · พระสุตตันตปิฎก · พระอภิธรรมปิฎก
หลักธรรมที่น่าสนใจ
ไตรลักษณ์
อริยสัจ ๔ · มรรค ๘ · อิทัปปัจจยตา
นิกาย
เถรวาท · อาจริยวาท (มหายาน) · วัชรยาน · เซน
สังคมศาสนาพุทธ
ปฏิทิน · บุคคล · วันสำคัญ · ศาสนสถาน · วัตถุมงคล
การจาริกแสวงบุญ
พุทธสังเวชนียสถาน ·
การแสวงบุญในพุทธภูมิ
ดูเพิ่มเติม
อภิธานศัพท์ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่ศาสนาพุทธ

มหาปุริสลักขณะ (บาลี: mahapurisalakkhana) หรือมหาปุริสลักษณะ คือ (สันสกฤต: mahapurisalaksana) เป็นลักษณะที่บ่งบอกให้รู้ว่าผู้ที่เกิดมาแล้วมีลักษณะพิเศษสามสิบสองอย่างนี้จะได้เป็นบุคคลสำคัญอย่างยิ่งหรือที่เรียกว่า "พระโพธิสัตว์" คือสัตว์ที่อาจตรัสรู้ ลักษณะดังกล่าวได้แก่[1]

  1. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระบาทเรียบเสมอกัน
  2. พื้นภายใต้ฝ่าพระบาททั้งสองข้างของพระโพธิสัตว์ทุกองค์มีลายรูปจักรเกิดขึ้น และจักทั้งสองนั้นมีซี่กำข้างละพัน มีกงและดุมบริบูรณ์ด้วยอาการทั้งปวง
  3. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีส้นพระบาทยาว
  4. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระองคุลียาว
  5. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทอ่อนนุ่ม
  6. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทอันมีลายดุจตาข่าย
  7. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระบาทรูปเหมือนสังข์คว่ำ
  8. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระชงฆ์รีเรียวดุจแข้งเนื้อทราย
  9. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีเมื่อประทับยืนอยู่ แม้มิได้ก้มลง ก็สามารถเอาฝ่าพระหัตถ์ทั้งสองลูบคลำได้ถึงพระชานุทั้งสอง
  10. มีพระคุยหะเร้นอยู่ในฝัก
  11. มีพระฉวีวรรณดุจวรรณะแห่งทองคำ คือ มีพระตจะประดุจหุ้มด้วยทองคำ
  12. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระฉวีละเอียด และเพราะเหตุที่พระฉวีละเอียด ธุลีละอองจึงไม่ติดอยู่ในพระกายได้
  13. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระโลมชาติอันมีปลายงอนขึ้นข้างบน มีสีเขียวเหมือนดอกอัญชัน และขดเป็นกุณฑลทักษิณาวัฏ
  14. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระโลมชาติเส้นหนึ่งในขุมหนึ่งขุม
  15. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระกายตรงเหมือนพรหม
  16. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระมังสะเต็มในที่เจ็ดแห่ง (คือ 1. ที่หลังพระหัตถ์ทั้งสองข้าง 2. ที่หลังพระบาททั้งสองข้าง 3. ที่จะงอยพระอังสะทั้งสองข้าง และ 4. ที่พระศอ)
  17. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระกายท่อนบนเหมือนกึ่งกายท่อนข้างหน้าของราชสีห์
  18. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีระหว่างพระอังสะเต็ม
  19. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีปริมณฑลดุจไม้นิโครธ วาของพระองค์เท่ากับพระกายของพระองค์ พระกายของพระองค์ก็เท่ากับวาของพระองค์
  20. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีลำพระศอกลม
  21. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีเส้นปลายประสาทนำรสอาหารดี
  22. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระหนุดุจคางราชสีห์
  23. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระทนต์สี่สิบองค์
  24. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระทนต์เรียบเสมอกัน
  25. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระทนต์เรียบสนิทมิได้ห่างกันเลย
  26. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระทาฐะขาวงาม
  27. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระชิวหาใหญ่
  28. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระสุรเสียงดุจเสียงพรหม ตรัสมีสำเนียงดุจนกการเวก
  29. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระเนตรดำสนิท
  30. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีดวงพระเนตรดุจตาโค
  31. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระอุณาโลมาบังเกิด ณ ระหว่างพระขนง โดยมีสีขาวอ่อนเปรียบด้วยนุ่น
  32. พระโพธิสัตว์ทุกองค์มีพระเศียรงามบริบูรณ์ดุจประดับด้วยกรอบพระพักตร์

มหาปุริสลักษณะทั้งสามสิบสองอย่างนี้มีอยู่ในพระโพธิสัตว์ทุกองค์ในชาติสุดท้ายคือชาติที่ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า ลักษณะเหล่านี้เป็นลักษณะที่บ่งบอกให้รู้ถึงความยิ่งใหญ่ ซึ่งพระพุทธเจ้าตรัสรับรองไว้ว่า[2]

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาปุริสลักษณะ 32 ประการนี้ เมื่อมหาบุรุษมีพร้อมแล้วย่อมเป็นเหตุให้มีคติเป็น 2 เท่านั้นไม่เป็นอย่างอื่น คือ ถ้าอยู่ครองเรือนจะได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ์...อนึ่ง ถ้ามหาบุรุษนั้นออกจากเรือนผนวชเป็นบรรพชิต จะตรัสรู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า มีเครื่องมุงบังเกิดคือกิเลสอันเปิดแล้วในโลก

ดูเพิ่ม [แก้]

  • อนุพยัญชนะ - ลักษณะเพิ่มเติมจำนวนแปดสิบอย่างที่พระโพธิสัตว์ต้องมี

อ้างอิง [แก้]

  1. พระไตรปิฎก ทีฆนิกาย ปาฏิวรรค ฉบับภาษาไทย เล่ม 11 หน้า 158-159.
  2. พระไตรปิฎก ทีฆนิกาย ปาฏิวรรค ฉบับภาษาไทย เล่ม 11 หน้า 157.
  • บรรจบ บรรณรุจิ. (2544). พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย ฉบับราชบัณฑิยสถาน. กรุงเทพฯ : บริษัท นิวไทยมิตรการพิมพ์ (1996) จำกัด. หน้า 299-301.