ภาษามาซันดารานี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาษามาซันดารานี
Māzərūni مازِرونی - Mazəni مازنی
Tapəri تپری
ภาษาแม่ใน จังหวัดมาซันดาราน, และบางส่วนของเตหะราน, โคเลสถาน, จังหวัดเซมมาน โคราซาน (อิหร่าน)
ภูมิภาค ทางใต้ของ ทะเลมาซันดาราน
จำนวนผู้พูด 3 - 4.5 ล้านคน (เป็นภาษาแม่)  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
ระบบการเขียน อักษรอาหรับ แบบเปอร์เซีย
สถานภาพทางการ
ผู้วางระเบียบ Linguistic Faculty of Babol University
รหัสภาษา
ISO 639-2 ira
ISO 639-3 mzn
[[File:
Mazandarani Language Map.PNG

บริเวณที่มีผู้พูดภาษามาซันดารานีเป็นภาษาแม่
|300px]]

ภาษามาซันดารานี หรือภาษาตาบารี เป็นภาษากลุ่มอิหร่านสาขาตะวันตกเฉียงเหนือ มีผู้พูดในจังหวัดมาซันดารานี ประเทศอิหร่าน ไม่อาจเข้าใจกันได้กับภาษาเปอร์เซีย [1][2] ภาษามาซันดารานีใกล้เคียงกับภาษาคิเลกิ โดยมีคำศัพท์ใกล้คียงกัน ภาษามาซันดารานีได้รับอิทธิพลจากภาษาอื่นเช่นภาษาอาหรับและภาษาตุรกีด้วย มีผู้พูดน้อยกว่า 3 ล้านคนใน พ.ศ. 2536 มีหลายสำเนียงเช่น โคร์คานี คาดิโกลาฮี และ ปาลานี[3] นอกจากนั้น ในภาษาเติร์กเมนมีการยืมคำจากภาษามาซันดารานีไปเช่นเดียวกัน

ที่มาของชื่อ[แก้]

คำว่ามาซันดารานีมาจากชื่อของบริเวณนี้ในอดีตคือมาซันดารานซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรตาปูเรียในอดีต แต่เดิม ชาวบ้านเรียกภาษาของตนว่าภาษาคิเลกิ เช่นเดียวกับชาวภาษาคิเลกิ อย่างไรก็ตาม ทั้งกิลินและมาซันดาราน ล้วนเคยเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรตาปูเรีย ที่มีภาษาประจำชาติในชื่อภาษาคิเลกิ

ประวัติ[แก้]

ในบรรดาภาษากลุ่มอิหร่านที่ยังเหลืออยู่ ภาษามาซันดารานีมีประวัติการเขียนที่ยาวนานเริ่มตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 15 -20 ซึ่งเป็นผลมาจากการที่มาซันดารานเป็นรัฐอิสระอีกหลายศตวรรษหลังการรุกรานของชาวอาหรับ[4] มีวรรณคดีที่สำคัญมาก เช่น Marzban Nameh (แปลเป็นภาษาเปอร์เซียแล้ว) การใช้ภาษามาซันดารานีในปัจจุบันเริ่มน้อยลง เนื่องจากได้รับอิทธิพลจากภาษาเปอร์เซียแ ละผู้พูดภาษานี้พยายามกลมกลืนเข้ากับผู้พูดภาษาเปอร์เซีย บทบาททางด้านวรรณคดีและการปกครองถูกแทนที่ด้วยภาษาเปอร์เซีย ซึ่งเป็นเพราะถูกผนวกเข้ากับอิหร่านตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 22

ไวยากรณ์[แก้]

ภาษามาซันดารานีมีการผันคำ และไม่มีเพศทางไวยากรณ์ [5] เรียงประโยคแบบประธาน-กริยา-กรรม

สัณฐานวิทยา[แก้]

การก[แก้]

การก ตำแหน่ง ความหมาย

Sere-a

Nominative

The Home

Sere re

Accusative

To the Home

Sereo

Vocative

Home!

Sere şe

Genitive

Home’s

Sere re

Dative

To the Home

Sere ye jä

Ablative

By the Home

คุณศัพท์[แก้]

คุณศัพท์ ตำแหน่ง ความหมาย

And-e Sere

Applicative

 

Gat e Sere

Comparative

Big Home

untä Sere

Determinative

That Home

Səre

Superlative

Xär Sere

ปัจจัย[แก้]

ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างที่ได้มาจาก Online Mazandarani-Persian dictionary.

บอกสถานที่[แก้]

ปัจจัย

ตัวอย่าง

ความหมาย

Kash

Kharkash

Good Place

Kel

Tutkel

Mulberry Limit

Ij

Yoshij

Yoshian

Bun

Chenarbon

At the Plantain

Ja

Səre Ja

Of Home

Sar

Bənesar

At the Below

บอกประธาน[แก้]

ปัจจัย

ตัวอย่าง

ความหมาย

Chaf

Au Chaf

Water Sucker

Rush

Halikrush

Drupelet Seller

Su

Vərgsu

Wolf Hunter

Kaf

Ukaf

Who acts in water

Vej

Galvej

Mouse Finder

Yel

vəngyel

Bandmaster


อ้างอิง[แก้]

  1. Coon, "Iran:Demography and Ethnography" in Encyclopedia of Islam, Volume IV, E.J. Brill, pp. 10,8. Excerpt: "The Lurs speak an aberrant form of Archaic Persian" See maps also on page 10 for distribution of Persian languages and dialect
  2. Kathryn M. Coughlin, "Muslim cultures today: a reference guide," Greenwood Publishing Group, 2006. p. 89: "...Iranians speak Persian or a Persian dialect such as Gilaki or Mazandarani"
  3. Ethnologue report for language code:mzn
  4. Windfuhr, G. L. 1989. New Iranian languages: Overview. In Rüdiger Schmitt, ed., Compendium linguarum Iranicarum. Wiesbaden: L. Reichert. pp. 246–249.
  5. Fakhr-Rohani, Muhammad-Reza. 2004. She means only her 'husband': politeness strategies amongst Mazanderani-speaking rural women. (Conference abstract) CLPG Conference, University of Helsinli, Finland, PDF