ภาษาซีบัวโน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาษาเซบู
Sugboanon
ภาษาแม่ใน ฟิลิปปินส์
ภูมิภาค ตอนกลางของวิสายาส และตอนเหนือและตะวันตกของมินดาเนา
จำนวนผู้พูด

ภาษาหลัก: 20ล้าน

ภาษาที่สอง: 11 ล้าน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
รหัสภาษา
ISO 639-2 ceb
ISO 639-3 ceb

ภาษาซีบัวโนเป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียน มีผู้พูดในฟิลิปปินส์ 18 ล้านคน ชื่อของภาษามาจากเกาะเซบู รวมกับปัจจัยจากภาษาสเปน –ano หมายถึงเชื้อชาติ

การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์[แก้]

มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ในเซบู โบโฮล ทางตะวันออกของเกาะเนกรอส ทางตะวันตกของเกาะเลย์เต และบิลิรัน ทางใต้ของเกาะมัสบาเต และเกือบตลอดมินดาเนา มีผู้พูดเป็นบางเมืองในซามัร กระทั่ง พ.ศ. 2518 ภาษาเป็นรองภาษาตากาล็อกในด้านจำนวนผู้พูดทั้งหมดแต่ภาษาเซบูมีผู้พูดเป็นภาษาแม่มากกว่า การอพยพจากเซบู โบโฮล และเนกรอสเข้าสู่มินดาเนา ทำให้มีประชากรที่พูดภาษาเซบูมากขึ้น บางสำเนียงของภาษาเซบูเรียกชื่อเป็นภาษาใหม่ ผู้อยู่ในโบโฮลมักเรียกภาษาเซบูว่า โบล-อาโนน ในขณะที่ผู้พูดภาษาเซบูในเลย์เตเรียกภาษาของตนเองว่ากานา

นอกจากนั้น ภาษานี้ยังใช้โดยชาววารายในซามัรและเลย์เต ชาวโปโรฮานอนในโปโร ชาวอีลองกอสในเนกรอสตะวันออก ชาวเอสกายาในโบโฮล และโดยชนกลุ่มน้อยทั้งที่เป็นชนพื้นเมืองและผู้อพยพในมินดาเนา ภาษาเซบูเรียงประโยคแบบกริยา-ประธาน –กรรม ส่วนแรกของประโยคเป็นส่วนที่เน้น คำนามและคำคุณศัพท์เชื่อมเข้าด้วยกันด้วยคำเชื่อม nga

เสียง[แก้]

ภาษาเซบูมีพยัญชนะ 17 เสียง p, t, k, ʔ, b, d, g, m, n, ng, s, h, w, l, r, y, และ j มีสระ 4 เสียง คือ : i, e, a, และ u/o u และ o แทนเสียงเดียวกันโดย u มักใช้ต้นพยางค์ ส่วน o ใช้ตอนท้ายของพยางค์ แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น kamatuoran (ความจริง) hangtúd (จนกระทั่ง) e พบในคำบางคำเช่น babaye (เด็กหญิง/ผู้หญิง) parayeg (ความรัก) pangadye (สวดมนต์) ในพยางค์ท้าย e มักเป็น I คำที่มี e มักเป็นคำยืมจากภาษาสเปน

คำศัพท์และคำยืม[แก้]

ภาษาเซบูมีคำยืมจากภาษาสเปนมาก เช่น krus มาจาก cruz หมายถึง ตัด ข้าม merkado มาจาก mercado หมายถึงตลาด และมีคำยืมจากภาษาอังกฤษที่เปลี่ยนเสียงไปบ้าง เช่น hayskul มาจาก high school syapin มาจาก shopping และ drayber มาจาก driver ส่วนคำยืมจากภาษาอื่นๆ ได้แก่ ภาษาอาหรับที่เข้ามาพร้อม ศาสนาอิสลาม เช่น imam, sharif, jihad และภาษาสันสกฤต เช่น mahárlika karma เป็นต้น

ไวยากรณ์[แก้]

สรรพนาม[แก้]

คำนามในภาษาซีบัวโนผันตามบุคคล จำนวนและการก บุรุษที่หนึ่เอกพจน์ไม่มีการแยกเพศ แต่มีการแยกสรรพนามรวมและไม่วมผู้ฟังสำหรับบุรุษที่หนึ่ง พหูพจน์ มีสี่การกคือสมบูรณ์ ความเป็นเจ้าของ (กำหนดก่อนหรือหลัง) และกรรม

  การกสัมบูรณ์ การกเกี่ยวพัน₁
(Postposed)
การกเกี่ยวพัน
(Preposed)
การกกรรมตรง
บุรุษที่ 1 เอกพจน์ ako, ko nako, ko akong kanako, nako
บุรุษที่ 2 เอกพจน์ ikaw, ka nimo, mo imong kanimo, nimo
บุรุษที่ 3 เอกพจน์ siya niya iyang kaniya, niya
บุรุษที่ 1 พหูพจน์ รวมผู้ฟัง kita, ta nato atong kanato, nato
บุรุษที่ 1 พหูพจน์ ไม่รวมผู้ฟัง kami, mi namo among kanamo, namo
บุรุษที่ 2 พหูพจน์ kamo, mo ninyo inyong kaninyo, ninyo
บุรุษที่ 3 พหูพจน์ sila nila ilang kanila, nila

การใช้ asa และ hain[แก้]

ทั้งสองคำหมายถึง ที่ไหน แต่ใช้ต่างกันในการเขียนที่เป็นทางการ

  • Asa ใช้ถามเกี่ยวกับสถานที่ เช่น Asa ka padulong? คุณจะไปไหน Asa ta molarga? เราจะไปเที่ยวที่ไหน
  • Hain ใช้ถามเกี่ยวกับคนหรือสิ่งของ เช่น Hain na ang gunting? กรรไกรอยู่ที่ไหน Hain na si Arsenia? อาร์ซีเนียอยู่ที่ไหน

ภาษาเซบูที่ใช้ในการพูดปัจจุบัน มักใช้ asa แทนที่ hain จะพบการใช้ hain น้อยมาก และมักเป็นการใช้ของผู้พูดภาษาเซบูเป็นภาษาแม่ที่อายุมาก

การสนับสนุน[แก้]

การใช้ภาษาตากาล็อกเป็นพื้นฐานของภาษาฟิลิปิโนสร้างปัญหาให้กับผู้พูดภาษาอื่นๆในฟิลิปปินส์ มีบางกลุ่มออกมาต่อต้าน บางกลุ่มใช้ภาษาเซบูแทนภาษาฟิลิปิโนเช่นบนเกาะเซบู กลุ่มที่สนับสนุนภาษาเซบูมีเหตุผลดังนี้

  • ตามประวัติศาสตร์ เซบูเป็นเมืองแห่งแรกสุดและเก่าสุดของฟิลิปปินส์ เก่ากว่ามะนิลาและเคยเป็นเมืองสำคัญทางการค้ามาก่อน
  • ตามหลักของภาษา ภาษาเซบูเป็นภาษาที่มีผู้ใช้มากเป็นอันดับสองและเป็นภาษาแม่ของประชาชนบนเกาะเซบู และยังใช้พูดในมินดาเนา ตะวันออกของเนกรอสและโบโฮล
  • บริเวณที่ใช้ภาษาเซบูเป็นภาษาแม่กว้างกว่าของภาษาตากาล็อก
วิกิพีเดีย
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ในภาษาซีบัวโน