ภาษากะเหรี่ยงสะกอ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาษากะเหรี่ยงสะกอ
ภาษาแม่ใน รัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า, ภาคเหนือและภาคตะวันตกของประเทศไทย
จำนวนผู้พูด 1,584,700 คน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
จีน-ทิเบต
ระบบการเขียน อักษรละตินในพม่า
รหัสภาษา
ISO 639-3 ksw

ภาษากะเหรี่ยงสะกอ(S'gaw Karen)หรือภาษากะเหรี่ยงพม่า ภาษากะเหรี่ยงขาว เป็นภาษาของชาวกะเหรี่ยงสะกอหรือกะเหรี่ยงพม่ามีผู้พูดทั้งหมด 1,584,700 คน พบในพม่า 1,284,700 คน (พ.ศ. 2526) ในลุ่มแม่น้ำอิระวดี ในไทยพบ 300,000 คน (พ.ศ. 2530) ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ และเชียงราย ใกล้แนวชายแดนพม่า ผู้พูดส่วนใหญ่นับถือความเชื่อดั้งเดิมหรือศาสนาคริสต์จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ภาษากลุ่มทิเบต-พม่า สาขากะเหรี่ยง สาขาย่อยสะกอ-บไฆ เรียงประโยคแบบประธาน-กริยา-กรรม

สัทวิทยา[แก้]

มีเสียงพยัญชนะต้นมากกว่าภาษาไทย ไม่มีเสียงตัวสะกด มีเสียงพยัญชนะควบกล้ำมาก นอกจากกล้ำกับเสียง ร ล ว แล้ว ยังกล้ำกับเสียง ก (คล้ายเสียง g ในภาษาอังกฤษ) และเสียง ย ได้ด้วย มีสระเดี่ยวเท่ากับภาษาไทย แต่ความสั้นยาวของสระไม่มีนัยสำคัญทางภาษาศาสตร์ เสียงวรรณยุกต์มี 5 เสียง คือ

  • เสียงกลาง-ระดับ อาจมีเสียงขึ้นหรือตกเล็กน้อยในตอนท้าย คล้ายเสียงสามัญในภาษาไทย
  • เสียงกลาง-ตก คล้ายเสียงเอกกึ่งเสียงโทในภาษาไทย มีลมออกมามากกว่าปกติทำให้เสียงต่ำทุ้ม
  • เสียงสูงขึ้น-ตก คล้ายเสียงตรีกึ่งเสียงโทในภาษาไทย แต่เสียงสูงกว่าเล็กน้อย
  • เสียงสูง-ระดับ เกิดกับคำตายเสียงสั้น คล้ายกับเสียงตรีในคำตายเสียงสั้นในภาษาไทย เช่น พะ โต๊ะ
  • เสียงต่ำ-ระดับ เกิดเฉพาะคำตายเสียงสั้นเท่านั้นคล้ายกับเสียงเอกนำตายเสียงสั้นในภาษาไทย เช่น แกะ จุ ปะ

ตัวอย่างภาษาะเหรี่ยงสะกอ ได้แก่

  • ต่า กุ๊ ญ่า ถ่อ เตอ แจ๊ะ หา = อาการดีขึ้นหรือยัง
  • ซฺวี่ ถ่อ เตอ เจ๊ะ เตอ เจ๊ะ = เลือดออกซิบๆ

การเขียนด้วยอักษรโรมัน[แก้]

สระ[แก้]

  • a ตรงกับสระอาในภาษาไทยหรือเสียง a ในภาษาสเปนและภาษาอิตาลี
  • e ตรงกับสระเออในภาษาไทยหรือเสียงe ในภาษาฝรั่งเศส
  • i ตรงกับสระอีในภาษาไทยหรือเสียงe ในภาษาสเปนและภาษาอิตาลี
  • o ตรงกับสระโอในภาษาไทยหรือเสียง o ของภาษาสเปน
  • u ไม่ตรงกับสระในภาษาไทยเป็นเสียงที่อยู่ระหว่างสระอูกับสระอือ หรือระหว่าง u กับ i ในภาษาสเปน
  • ai ตรงกับสระแอในภาษาไทย
  • ei ตรงกับสระเอในภาษาไทย
  • au ตรงกับสระออในภาษาไทย
  • oo ตรงกับสระอูในภาษาไทย
  • ' ตรงกับสระเออะในภาษาไทย เป็นเสียงสั้นๆ

พยัญชนะ[แก้]

  • k ตรงกับไทย ก เช่น ka = ก๊ะ
  • hk ตรงกับไทย ค เช่น hka = คะ
  • g เหมือน g ในภาษาอังกฤษ แต่เป็นเสียงในลำคอมากกว่าภาษาอังกฤษ
  • q ออกเสียงในลำคอพร้อมกับพ่นเสียง คล้าย j ในภาษาสเปน
  • ng ตรงกับภาษาไทย ง
  • c ตรงกับภาษาไทย จ คล้ายกับเสียง ch ในภาษาอังกฤษแต่เสียงเบกว่า
  • ns ตรงกับภาษาไทย ช คล้ายเสียง ch ในภาษาสเปน
  • ny ตรงกับภาษาไทย ญ หรือเสียง n ในภาษาสเปน
  • t ตรงกับภาษาไทย ต
  • ht ตรงกับภาษาไทย ท
  • d ตรงกับภาษาไทย ด
  • n ตรงกับภาษาไทย น
  • p ตรงกับภาษาไทย ป หรือ p ในภาษาสเปน
  • hp ตรงกับภาษาไทย พ หรือ p ในภาษาอังกฤษ
  • b ตรงกับภาษาไทย บ
  • m ตรงกับภาษาไทย ม
  • y ตรงกับภาษาไทย ย แต่มีชาวกะเหรี่ยงบางกลุ่มออกเสียงคล้าย z ในภาษาอังกฤษ
  • r ตรงกับภาษาไทย ร หรือ r ในภาษาสเปน
  • l ตรงกับภาษาไทย ล
  • w เป็นเสียงระหว่างไรฟัน v หรือเสียง f เบาๆ
  • s ตรงกับภาษาไทย ซ
  • h ตรงกับภาษาไทย ฮ หรือ j ในภาษาสเปน
  • eh ตรงกับภาษาไทย เอ้อ
  • ah ตรงกับภาษาไทย อ๋า

วรรณยุกต์[แก้]

การเขียนวรรณยุกต์ในภาษากะเหรี่ยงมีสองแบบคือแบบที่แทนด้วยตัวสะกด นิยมใช้ในการพิมพ์ กับแบบที่ใส่เป็นเครื่องหมายบนสระ นิยมใช้กับการเขียนด้วยมือ ซึ่งมีดังต่อไปนี้

  • av หรือ ă เป็นเสียงสูงกลาง ออกเสียงในเวลาสั้นๆ คล้ายเสียงตรีในภาษาไทย
  • aj หรือ à เสียงกลาง-ตก คล้ายเสียงเอกกึ่งเสียงโทในภาษาไทย
  • af หรือ ä เสียงสูงขึ้น-ตก คล้ายเสียงตรีกึ่งเสียงโทในภาษาไทย
  • ax หรือ â เสียงต่ำ ออกเสียงในเวลาสั้น คล้ายเสียงเอกในภาษาไทย
  • az หรือ ā เสียงกลาง ออกเสียงยาว คล้ายเสียงสามัญในภาษาไทย
  • a เสียงกลางสูง ออกเสียงปกติแต่สั้นกว่า az

ไวยากรณ์[แก้]

สรรพนาม[แก้]

  • y' บุรุษที่หนึ่งเอกพจน์ เป็นประธานของประโยค
  • yaz บุรุษที่หนึ่งเอกพจน์ เป็นกรรม
  • p'waiseif บุรุษที่ 1 พหูพจน์ เป็นได้ทั้งกรรมและประธาน
  • pgaz บุรุษที่ 1 พหูพจน์ เป็นกรรม
  • naz บุรุษที่สองเป็นกรรม
  • n' บุรุษที่สอง เป็นประธาน
  • su หรือ suwaiseif บุรุษที่ 2 พหูพจน์ เป็นได้ทั้งกรรมและประธาน
  • av หรือ av wei บุรุษที่สาม เอกพจน์ เป็นได้ทั้งกรรมและประธาน และใช้กับสิ่งไม่มีชีวิตและสัตว์ได้ด้วย
  • auz บุรุษที่ 3 ใช้ได้กับทั้งมีและไม่มีชีวิต แต่เป็นกรรมเท่านั้น

คุณศัพท์[แก้]

วางไว้ข้างหลังคำนามที่ขยาย คำวิเศษณ์อยู่ข้างหลังคำกริยาที่ขยายเช่นกัน

ประโยค[แก้]

โครงสร้างประโยคแบบประธาน-กรรม-กริยา คำที่ใช้บอกหน้าที่ของคำเป็นแบบปรบท

อ้างอิง[แก้]

  • โยเซฟ เซกีมอต. พจนานุกรมปกาเกอะญอ-ไทย-ฝรั่งเศส-อังกฤษ.กทม. หน้าต่างสู่โลกกว้าง. 2549
  • ศัพทานุกรมไทย-คำเมือง-ม้งขาว-กะเหรี่ยงสะกอ-มูเซอดำ สำหรับแพทย์ ทันตแพทย์ และสัตวแพทย์เพื่อการพัมนาคุณภาพชีวิตของชาวชนบท. กทม. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2530.
  • Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]