ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
งานจิตรกรรม
ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ
Marie de' Medici cycle
ปีเตอร์ พอล รูเบนส์
Peter Paul Rubens - Marie de Medicis as Bellona2.jpg

จิตรกรรมสีน้ำมันบนไม้
ค.ศ. 1621 - ค.ศ. 1630
พิพิธภัณฑ์ลูฟร์, ปารีส

ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ (อังกฤษ: Marie de' Medici cycle) เป็นภาพเขียนชุดจำนวนยี่สิบสี่ภาพที่เขียนโดยปีเตอร์ พอล รูเบนส์ จิตรกรคนสำคัญของยุคบาโรกของเฟล็มมิช ที่ว่าจ้างโดยพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ พระอัครมเหสีในพระเจ้าอองรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศส สำหรับตั้งแสดงที่พระราชวังลักเซมเบิร์กในกรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส รูเบนส์ได้รับการจ้างในฤดูใบไม้ร่วงปี ค.ศ. 1621 หลังจากที่มีการเจรจาต่อรองเกี่ยวกับรายละเอียดต่างๆ ที่เกี่ยวกับข้อตกลงภายในสัญญาเมื่อต้นปี ค.ศ. 1622 แล้ว สัญญาก็ระบุว่าโครงการเขียนภาพจะต้องเสร็จภายในสองปีเพื่อให้ทันเวลากับการเสกสมรสของพระราชธิดาเจ้าหญิงเฮนเรียตตา มาเรียกับสมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ ภาพเขียนยี่สิบเอ็ดภาพเป็นภาพการต่อสู้และการได้รับชัยชนะต่างๆ ในชีวิตของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ อีกสามภาพเป็นภาพเหมือนของพระองค์เองและพระราชบิดามารดา[1]

เนื้อหา

สัญญาการเขียนภาพ[แก้]

รายละเอียดของสาเหตุในการตัดสินใจว่าจ้างรูเบนส์ของพระราชินีมารีในการเขียนโครงการจิตรกรรมอันยิ่งใหญ่ก็ยังไม่เป็นที่ตกลงกันได้[2] จอห์น คูลิดจ์ใน “รูเบนส์และการตกแต่งระเบียงภาพหลวงแห่งฝรั่งเศส” เสนอว่าภาพชุดนี้อาจจะเป็นการจ้างเพื่อแข่งกับภาพชุด “พรมแขวนผนังคอนแสตนติน” ที่มีชื่อเสียงที่รูเบนส์ออกแบบในห้องเขียนภาพของตนเองในช่วงเวลาเดียวกับที่เขียนภาพสองสามภาพแรกของ “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” นี้[3] นอกจากนั้นก็ยังมีผู้เสนอว่ารูเบนส์เขียนภาพร่างหลายภาพตามคำขอของพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 แห่งฝรั่งเศสพระราชโอรสของพระราชินีมารีซึ่งอาจจะมีอิทธิพลในการตัดสินใจของพระองค์ในการจ้างรูเบนส์ให้เขียนภาพชุดนี้เมื่อปลายปี ค.ศ. 1621[2] แต่เหตุผลที่สำคัญที่สุดคือพระราชประสงค์ของพระราชินีมารีในการสร้างความเป็นอมตะให้แก่พระองค์เอง ซึ่งผู้ที่จะรับงานขนาดใหญ่เช่นนี้ได้ก็เห็นจะมีแต่ปีเตอร์ พอล รูเบนส์ผู้ซึ่งขณะนั้นก็เริ่มจะเป็นช่างเขียนผู้มีชื่อเสียงแล้ว และมีความสัมพันธ์ของรูเบนส์ที่ใกล้ชิดกับบุคคลสำคัญหลายคนในยุโรปในยุคนั้น ที่รวมทั้งพระขนิษฐาของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิเอง (ภรรยาของดยุกแห่งกอนซากา) ผู้ที่เป็นผู้อุปถัมภ์คนสำคัญคนแรกของรูเบนส์ ข้อตกลงของสัญญาไม่มีรายละเอียดเท่าใดนักนอกจากจะระบุให้เป็นภาพเขียนที่เกี่ยวกับชีวประวัติของพระองค์ และยิ่งแทบไม่มีรายละเอียดแต่อย่างใดเมื่อกล่าวถึงภาพเขียนชุดต่อมาที่ตั้งใจจะให้เป็นภาพชุดสรรเสริญพระสวามี--พระเจ้าอองรีที่ 4 [4] สัญญาระบุว่ารูเบนส์ต้องเป็นผู้เขียนตัวแบบทุกตัวในภาพด้วยตนเอง ซึ่งเท่ากับสรุปได้ว่ารูเบนส์อาจจะสามารถจ้างให้ผู้ช่วยเป็นผู้เขียนฉากหลังและรายละเอียดอื่นๆ ได้[5]

พระราชินีมารี เดอ เมดิชิ[แก้]

ภาพเหมือนของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิเมื่อยังทรงพระเยาว์โดยจิตรกรของสำนักเซนต์ทิโท
ภาพเหมือนของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิโดยรูเบนส์, ราว ค.ศ. 1622-ค.ศ. 1625 (พิพิธภัณฑ์ปราโด, สเปน)

พระราชินีมารี เดอ เมดิชิเป็นพระอัครมเหสีองค์ที่สองในพระเจ้าอองรีที่ 4 โดยการเสกสมรสโดยฉันทะที่ฟลอเรนซ์ในอิตาลีเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1600 โดยการอนุมัติของพระปิตุลาของมารี--เฟอร์ดินันโดที่ 1 เดอ เมดิชิ แกรนด์ดยุกแห่งทัสเคนี[6] เมื่อพระเจ้าอองรีพระสวามีทรงถูกลอบปลงพระชนม์ใน ค.ศ. 1610 เจ้าชายหลุยส์พระราชโอรสผู้ขณะนั้นมีพระชนมายุเพียงแปดพรรษาครึ่ง ก็ขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชบิดาเป็นพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 พระราชินีมารีพระราชมารดาจึงทรงได้รับการประกาศแต่งตั้งให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ตามกฎบัตรซาลลิคในกรณีที่พระมหากษัตริย์ยังเป็นผู้เยาว์ แต่เมื่อพระเจ้าหลุยส์ทรงบรรลุนิติภาวะเมื่อมีพระชนมายุได้ 13 พรรษาแล้ว พระองค์ก็ทรงได้เป็นพระมหากษัตริย์แต่โดยนิตินัยเท่านั้น ขณะที่พระราชมารดายังมีพระราชอำนาจในการปกครองโดยพฤตินัย เพราะพระองค์ยังไม่ทรงยอมยุติการเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระราชโอรส และยังคงทรงพยายามดำเนินการปกครองแทนพระราชโอรสต่อไป แต่ในที่สุด เมื่อมีพระชนมายุครบ 15 พรรษา ใน ค.ศ. 1615 พระเจ้าหลุยส์ก็ทรงตัดสินพระทัยที่จะปกครองประเทศด้วยพระองค์เองโดยก่อการปฏิวัติยึดอำนาจคืนจากพระราชมารดา และทรงขับพระองค์ออกจากราชสำนักให้ไปประทับอยู่ที่พระราชวังบลัวส์ในบริเวณลุ่มแม่น้ำลัวร์

พระเจ้าหลุยส์และพระราชมารดามิได้ทรงคืนดีกันจนกระทั่ง 6 ปีให้หลัง ใน ค.ศ. 1621 เมื่อพระราชินีมารีได้รับพระบรมราชานุญาตให้กลับมายังราชสำนักในปารีสได้ เมื่อเสด็จกลับมาถึงปารีสพระองค์ก็ทรงเริ่มหันไปสนพระทัยกับการต่อเติมและตกแต่งพระราชวังลักเซมเบิร์กซึ่งเป็นงานที่ใหญ่มากเมื่อปีเตอร์ พอล รูเบนส์เข้ามามีบทบาท[1] รูเบนส์ผู้ขณะนั้นเป็นจิตรกรประจำสำนักของสำนักดยุกแห่งมานทัวภายใต้การปกครองของวินเช็นโซที่ 1 กอนซากา ดยุกแห่งมานทัว[7] รูเบนส์เคยได้เข้าเฝ้าพระราชินีมารีเป็นครั้งแรกในพระราชวโรกาสการเสกสมรสโดยฉันทะเมื่อยี่สิบปีก่อนหน้านั้นในปี ค.ศ. 1600[8]

ค.ศ. 1621 พระราชินีมารีก็ทรงจ้างรูเบนส์ให้เขียนภาพสองชุด ชุดแรกเป็นภาพชุดพระราชประวัติของพระองค์เอง และชุดที่สองเป็นของพระราชสวามีที่เสด็จสวรรคตไปก่อนหน้านั้นแล้ว เพื่อใช้ในการตกแต่งชั้นแรกของพระราชวังลักเซมเบิร์ก[1] ภาพชุดประกอบด้วยจิตรกรรมสีน้ำมันบนผ้าใบ 21 ภาพที่เป็นภาพพระราชประวัติของพระราชินีมารีเองส่วนใหญ่เป็นรูปแบบการใช้อุปมานิทัศน์ ภาพชุดนี้เขียนเสร็จในปลาย ค.ศ. 1624 เพื่อให้ทันกับพระราชวโรกาสการเสกสมรสของพระราชธิดาเจ้าหญิงเฮนเรียตตา มาเรียกับสมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม ค.ศ. 1625[9] ภาพชุดที่สองที่ตั้งใจจะให้เป็นภาพพระราชประวัติของพระราชสวามี--พระเจ้าอองรีที่ 4--ไม่ได้รับการเขียนให้สำเร็จ จึงมีแต่ภาพร่างเท่านั้นที่ยังเหลืออยู่[9] (ดู “ภาพชุดพระเจ้าอองรี” ข้างล่าง) สาเหตุที่ชุดที่สองเขียนไม่เสร็จก็คงอาจจะเป็นเพราะพระราชินีมารีทรงถูกห้ามไม่ให้เข้าราชสำนักฝรั่งเศสเป็นการถาวรโดยพระราชโอรสใน ค.ศ. 1631 ซึ่งทำให้ต้องทรงหนีไปประทับอยู่ที่บรัสเซลส์ และในที่สุดก็ไปเสด็จสิ้นพระชนม์ขณะที่ประทับลี้ภัยอยู่ที่นั่นใน ค.ศ. 1642 ในบ้านเดียวกับที่ครอบครัวรูเบนส์เป็นเจ้าของเมื่อห้าสิบปีก่อนหน้านั้น[10]

ขณะที่ “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” เป็นงานจิตรกรรมสำคัญชุดแรกที่รูเบนส์ได้รับจ้างให้เขียน การเขียนภาพยี่สิบเอ็ดภาพที่เกี่ยวกับชีวิตของสตรีที่เหตุการณ์และรายละเอียดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตขึ้นอยู่กับพระสวามีพระเจ้าอองรีที่ 4 และการให้กำเนิดพระราชโอรสธิดาหกพระองค์ (พระองค์หนึ่งสิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์) ไม่ใช่หัวข้อที่เขียนได้ง่ายนัก[11] นอกจากนั้นในช่วงเวลานั้นสตรีมักจะไม่ได้รับการสรรเสริญมากเท่าใดนัก แต่กระนั้นรูเบนส์ก็เป็นผู้มีคุณสมบัติที่เหมาะสมที่สุดในการที่จะรับงานเช่นนั้น และเป็นผู้มีความนับถือ “คุณธรรมของเพศตรงข้าม” เช่นที่เห็นในงานเขียนภาพเหมือนของอาร์คดัชเชสอิซาเบลลา[11] นอกจากนั้นแล้วความยิ่งใหญ่หรือความมีเนื้อหาของพระราชประวัติของพระราชินีมารีก็ไม่อาจจะเทียบเท่าได้กับพระราชประวัติของพระราชสวามี ตรงที่พระองค์ไม่เคยทรงมีชัยชนะในยุทธการใด หรือการเอาชนะต่อศัตรู[11] พระราชประวัติของพระองค์จะมีก็แต่เรื่องราวที่เป็นนัยเกี่ยวกับข่าวลือทางด้านความเสียหายทางการเมือง ซึ่งทำให้การเขียนภาพตามเหตุการณ์ที่เป็นจริงโดยไม่ก่อให้เกิดความขัดแย้งระหว่างฝักฝ่ายต่างๆ ภายในราชสำนักเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อน นอกจากการที่จะต้องคำนึงถึงความพอพระทัยของพระราชินีแล้ว รูเบนส์ก็ยังต้องพยายามเขียนภาพที่ไม่ก่อให้เกิดการไม่ยอมรับโดยสมาชิกในคณะรัฐบาลที่ปกครองฝรั่งเศสอยู่ในขณะนั้นด้วย[12] แต่แทนที่จะเป็นงานที่ล้มเหลวเพราะอุปสรรคต่างๆ ดังกล่าว รูเบนส์กลับแสดงให้เห็นถึงความรู้อันลึกซึ้งในวรรณคดีคลาสสิกและธรรมเนียมของการสร้างงานของศิลปิน[13] โดยการใช้สัญลักษณ์ของอุปมานิทัศน์ ทั้งในการสรรเสริญเหตุการณ์ที่ตามปกติแล้วก็เป็นเพียงเหตุการณ์ธรรมดา และในการแปลงภาพเหตุการณ์ที่ไม่ไคร่ดีนักในชีวิตของพระองค์ให้ดูเลิศลอยขึ้น ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 17 ผู้มีการศึกษาจะมีความเข้าใจในการใช้สัญลักษณ์ทางคริสต์ศาสนาและสัญลักษณ์ของกรีกและโรมันในงานศิลปะ[14] รูเบนส์จึงใช้พื้นฐานดังว่านี้ในการแฝงความหมายต่างๆ ที่ทำให้กลายเป็นภาพชุดอันเลิศเลอของพระราชินีที่ล้อมรอบไปด้วยเทพเจ้ากรีกและเทพเจ้าโรมัน และบางครั้งก็ถึงกับยกพระองค์ขึ้นเป็นเทพ ความกำกวมของภาพเป็นสิ่งที่จำเป็นในการสร้างภาพที่สรรเสริญพระองค์[15] และสร้างความหมายที่เป็นนัยที่ช่วยเลี่ยงความขัดแย้งที่อาจจะเกิดขึ้นได้

“ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” ของรูเบนส์เป็นภาพชุดที่มีอิทธิพลต่อจิตรกรอื่นๆ ในยุคนั้นโดยเฉพาะต่อจิตรกรฝรั่งเศสฌอง อองตวน วัตโตว์ (ค.ศ. 1684-1721) และฟรองซัวส์ บูแชร์ (ค.ศ. 1703-1770) ผู้สร้างงานก็อปปีของภาพชุดนี้[16]

ปีเตอร์ พอล รูเบนส์[แก้]

ภาพเหมือนตนเอง โดย ปีเตอร์ พอล รูเบนส์

ปีเตอร์ พอล รูเบนส์ (ค.ศ. 1577-ค.ศ. 1640) เป็นจิตรกรผู้มีอิทธิพลเป็นอันมากทางตอนเหนือของยุโรป ผู้ถือกันว่าเป็นจิตรกรคนสำคัญของยุคบาโรกของเฟล็มมิชที่มีบทบาทสำคัญในการสร้างลักษณะการเขียนอันเป็นเอกลักษณ์ของยุค และการใช้จักษุศิลป์ในการสื่อความหมายของงานจิตรกรรม[17] รูเบนส์เป็นผู้ดูแลการสร้างงาน และสร้างงานต่างๆ ด้วยตนเองด้วยกันกว่าสามพันชิ้นที่รวมทั้งงานภาพพิมพ์แกะไม้, ภาพพิมพ์แกะโลหะ และจิตรกรรมที่เขียนบนวัสดุหลายอย่าง ประเภทของงานที่เขียนก็มีทั้งจิตรกรรมประวัติศาสตร์, จิตรกรรมศาสนา, จิตรกรรมอุปมานิทัศน์, จิตรกรรมภูมิทัศน์, ฉากแท่นบูชา และภาพเหมือน[18] รูเบนส์มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักโดยเฉพาะในการเขียนร่างคนที่งดงามและเครื่องตกแต่งร่างกายที่ทำจากผ้าเนื้อดีมีสีสันอันพรายตา และเป็นภาพที่เขียนจากหัวเรื่องที่มาจากทั้งคริสต์ศาสนาและวัฒนธรรมคลาสสิก[19] การศึกษางานคลาสสิกของกรีกและโรมันเป็นภาษาละตินของรูเบนส์ในระยะแรกมามีอิทธิพลต่ออาชีพการเป็นจิตรกร ที่ทำให้เป็นจิตรกรที่แตกต่างจากจิตรกรผู้อื่นในสมัยเดียวกัน[20] เมื่อเริ่มอาชีพการเป็นจิตรกรใหม่ๆ รูเบนส์เข้าศึกษากับจิตรกรเฟล็มมิชเช่นออตโต ฟาน เฟน,[21] แต่อิทธิพลต่องานของรูเบนส์มาจากช่วงเวลาที่ไปพำนักอยู่ในอิตาลีเมื่อไปศึกษาประติมากรรมคลาสสิกและงานของไมเคิล แอนเจโล, ราฟาเอล, คาราวัจโจ, ทิเชียน และ เพาโล เวโรเนเซ ในช่วงเวลานั้นรูเบนส์ก็เริ่มก็อปปีงานประติมากรรมคลาสสิก เช่น “เลอาโคอันและบุตร” และงานวาดที่เขียนโดยศิลปินคนอื่นๆ นอกจากนั้นรูเบนส์ก็ยังเป็นนักสะสมงานศิลปะทั้งงานดั้งเดิมและงานใหม่ที่ก็อปปีงานคลาสสิก (reproduction) และไม่เพียงแต่จะสะสมงานของศิลปินชั้นครูของยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาอิตาลีเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงงานของศิลปินร่วมสมัยด้วย รูเบนส์เป็นเจ้าของงานพิมพ์ของศิลปินร่วมสมัยอาเดรียน เบราเวอร์ มากกว่างานของศิลปินอื่นๆ ที่สะสม ซึ่งอาจจะสันนิษฐานได้ว่ามาจากความห่วงใยในอนาคตของเบราเวอร์มากกว่าที่จะมาจากประโยชน์ในการสะสมงานของเบราเวอร์ก็เป็นได้[22] การสะสมงานศิลปะและอิทธิพลของศิลปินร่วมสมัยผู้ที่บางคนกลายมาเป็นเพื่อนตลอดชีพของรูเบนส์มีอิทธิพลต่องานเขียนของรูเบนส์จนตลอดชีวิต[23]

เมื่อได้รับจ้างให้เขียน “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” รูเบนส์ก็อาจจะเป็นศิลปินผู้มีชื่อเสียงและมีความเชี่ยวชาญที่สุดทางตอนเหนือของยุโรปและเป็นผู้ที่สร้างความประทับใจในงานเขียนชิ้นใหญ่ๆ ทางด้านศาสนาที่ได้รับการจ้างจากสภาและวัดต่างๆ ในบริเวณนั้น[13] แต่งาน “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” ก็เป็นงานที่รูเบนส์ต้องการจะทำเพราะเป็นการเปิดโอกาสให้ได้เขียนงานที่ไม่เกี่ยวกับหัวเรื่องทางศาสนา[24] นอกจากนั้นงานจ้างครั้งนี้ของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิก็ยังสร้างประโยชน์ให้แก่อาชีพของรูเบนส์จนตลอดชีวิต ที่ไม่เพียงแต่จะสร้างชื่อเสียงและเผยแพร่ผลงานให้เป็นที่รู้จักเพิ่มขึ้น แต่ยังเป็นการสร้างลักษณะการเขียนที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเองที่มามีอิทธิพลต่องานเขียนที่สร้างกันต่อมาทั้งทางด้านลักษณะการเขียนและหัวเรื่องที่เขียน

ภาพชุด[แก้]

รายละเอียดจากภาพ “การขึ้นฝั่งที่มาร์เซย์”

เดิมภาพชุดนี้แขวนตามเข็มนาฬิกาตามลำดับเหตุการณ์ที่ใช้ในการตกแต่งผนังของห้องรอจากห้องที่ประทับของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิในพระราชวังลักเซมเบิร์ก[8] ปัจจุบันภาพชุดนี้ก็ยังแขวนตามลำดับเดิมภายในพิพิธภัณฑ์ลูฟร์[25] เชื่อกันว่าพระราชินีมารีมีพระประสงค์จะให้ผู้ชมภาพเขียนชุดนี้ต้องศึกษาสลับซ้ายขวาเพื่อจะให้ผู้ชมต้องเดินข้ามไปข้ามไปมาระหว่างผนังซ้ายและผนังขวาของระเบียงภาพ[26] คูลลิดจ์ยังกล่าวด้วยว่าพระองค์ไม่ทรงเห็นว่าเป็นเพียงภาพชุดเท่านั้นแต่ยังเป็นภาพคู่และเป็นภาพกลุ่ม ฉะนั้นภาพชุดชีวิตจึงแบ่งได้เป็นสามกลุ่มใหญ่ๆ: เมื่อยังทรงพระเยาว์, เมื่อเป็นพระราชินี และเมื่อเป็นพระราชินีหม้ายและผู้สำเร็จราชการ[27]

แม้ว่าภาพเขียนแต่ละภาพจะมีความกว้างต่างกันแต่แต่ละภาพมีความสูงเท่ากันหมด ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการวางแผนเป็นอย่างดีที่เหมาะกับโครงสร้างทางสถาปัตยกรรมในการที่จะใช้ในการตกแต่งระเบียงภาพ ภาพสิบหกภาพที่ตกแต่งสองด้านของระเบียงสูงราวสี่เมตรและกว้างราวสามเมตร ภาพที่ใหญ่ที่สุดสามภาพสูงสี่เมตรและกว้างเจ็ดเมตร[25]

สิ่งแรกของภาพชุดนี้ที่ผู้ชมจะเห็นก็เมื่อเข้ามาทางมุมตะวันออกเฉียงใต้ของห้อง งานที่เห็นได้ชัดจากมุมนี้คือภาพ “พระบรมราชาภิเษกที่มหาวิหารแซงต์เดอนีส์” และ “การเสด็จสวรรคตของพระเจ้าอองรีที่ 4 และการประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ”[28] ครึ่งแรกของภาพชุดเริ่มตั้งแต่ผนังทางเข้าที่เป็นภาพเมื่อยังทรงพระเยาว์และภาพการเสกสมรสกับพระเจ้าอองรีที่ 4 ภาพสี่ภาพเป็นหัวข้อที่เกี่ยวกับการเสกสมรสของทั้งสองพระองค์เพราะการแต่งงานสำหรับผู้มีอายุ 27 ปีเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นไม่บ่อยนักในสมัยนั้น[6] ครึ่งนี้จบลงด้วยภาพ “พระบรมราชาภิเษกที่มหาวิหารแซงต์เดอนีส์” ผนังด้านตรงกันข้ามกับผนังทางเข้าเป็นภาพ “การเสด็จสวรรคตของพระเจ้าอองรีที่ 4 และการประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ” ภาพต่างๆ หลังจากภาพนี้ก็เริ่มจะเป็นภาพของกรณีขัดแย้งต่างๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างพระองค์และพระราชโอรส เช่นภาพ “การวิวาทและการคืนดีระหว่างพระราชินีมารีและพระเจ้าหลุยส์”[29]

สมัยทางประวัติศาสตร์ระหว่างการเขียนภาพเป็นสมัยของความไม่สงบทางการเมืองที่รูเบนส์ต้องพยายามเลี่ยงการแสดงการหมิ่นพระบรมราชานุภาพของสถาบันพระมหากษัตริย์ฝรั่งเศสในขณะนั้น รูเบนส์จึงหันไปใช้อุปมานิทัศน์จากตำนานเทพ, บุคลาธิษฐานของคุณธรรมและศาสนา และ อุปมัยทางศาสนาในการพรางเหตุการณ์ที่ตามความเป็นจริงแล้วเป็นเหตุการณ์ที่ค่อนข้างเป็นพื้นๆ, กำกวม และ หลีกเลี่ยงสิ่งใดที่ยิ่งใหญ่ที่แสดงความเป็นวีรสตรี แนวการแสดง “ความเป็นจริงทางประวัติศาสตร์” โดยวิธีที่ว่านี้ของรูเบนส์จึงเป็นการเลือกแสดง หรือยิ่งไปกว่านั้นคือไม่เที่ยงตรงต่อความเป็นจริง แต่รูเบนส์ไม่ใช่นักประวัติศาสตร์หรือถ้าในสมัยปัจจุบันก็จะเรียกว่าไม่ใช่ “นักข่าว” ผู้ที่จะต้องมีความรับผิดชอบต่อการพยายามเสนอความเป็นจริงที่เป็นกลาง “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” จึงไม่ใช่การรายงานข่าวหรือการบันทึกประวัติศาสตร์แต่เป็นงาน “แปรความเป็นจริงเชิงอรรถรส” (poetic transformation)[30]

รูเบนส์บรรยายเรื่องราวใน “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” ด้วยลักษณะการเขียนแบบโบราณซึ่งเป็นวิธีเขียนที่เทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์และสรรเสริญรัฐบาล การเขียนลักษณะนี้เรียกว่าการเขียนแบบ “บทสดุดี” (Panegyric) การเขียนบทสดุดีมักจะเขียนกันในการเฉลิมฉลองเหตุการณ์สำคัญทางการเมือง เช่นการให้กำเนิดของเจ้าชายรัชทายาทเป็นต้น และจะเป็นบทเขียนประเภทที่สรรเสริญคุณสมบัติและบรรพบุรุษของผู้ได้รับการสดุดี โครงสร้างลำดับเหตุการณ์ในการเขียนบทสดุดีก็จะเริ่มโดยการบรรยายบรรพบุรุษและตามด้วยการเกิด, การศึกษา และชีวิตของผู้ที่เป็นหัวข้อของการเขียน รูเบนส์ใช้โครงสร้างดังกล่าวนี้ในการเขียน “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ”[31]

ค่าจ้างในการเขียน “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” ตกประมาณ 24,000 กิลเดอร์สำหรับเนื้อที่ภาพทั้งหมด 292 ตารางเมตร ซึ่งเมื่อเฉลี่ยแล้วก็ตกประมาณ 82 กิลเดอร์หรือ $1,512 ดอลลาร์สหรัฐต่อหนึ่งตารางเมตร[32]

รายชื่อภาพเขียน[แก้]

รายละเอียดจากภาพ ‘‘พระบรมราชาภิเษกที่มหาวิหารแซงต์เดอนีส์’’
  1. ‘‘พรหมลิขิตของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ’’ (The Destiny of Marie de' Medici)
  2. ‘‘กำเนิดเจ้าหญิง’’ (The Birth of the Princess)
  3. ‘‘การศึกษาของเจ้าหญิง’’ (The Education of the Princess)
  4. ‘‘การแสดงพระฉายาลักษณ์ต่อพระเจ้าอองรี’’ (Presentation of Her Portrait to Henri IV)
  5. ‘‘การเสกสมรสโดยฉันทะระหว่างเจ้าหญิงมารี เดอ เมดิชิและพระเจ้าอองรี’’ (The Wedding by Proxy of Marie de' Medici to King Henri IV)
  6. ‘‘การขึ้นฝั่งที่มาร์เซย์’’ (The Disembarkation at Marseilles)
  7. ‘‘การพบปะระหว่างพระราชินีมารี เดอ เมดิชิและพระเจ้าอองรีที่ลิออง’’ (The Meeting of Marie de' Medici and Henri IV at Lyons)
  8. ‘‘การกำเนิดของมกุฎราชกุมารที่ฟงแตนโบล’’ (The Birth of the Dauphin at Fontainebleau)
  9. ‘‘การมอบให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์’’ (The Consignment of the Regency)
  10. ‘‘พระบรมราชาภิเษกที่มหาวิหารแซงต์เดอนีส์’’ (The Coronation in Saint-Denis)
  11. ‘‘การเสด็จสวรรคตของพระเจ้าอองรีและการประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ’’ (The Death of Henri IV and the Proclamation of the Regency)
  12. ‘‘องคมนตรีเทพ’’ (The Council of the Gods)
  13. ‘‘การสงครามและชัยชนะที่เยอลิค’’ (The Regent Militant: The Victory at Jülich)
  14. ‘‘การแลกเปลี่ยนเจ้าหญิงที่พรมแดนสเปน’’ (The Exchange of the Princesses at the Spanish Border)
  15. ‘‘ความผาสุกของรัชสมัยการปกครองในฐานะผู้สำเร็จราชการ’’ (The Felicity of the Regency of Marie de' Medici)
  16. ‘‘พระเจ้าหลุยส์บรรลุนิติภาวะ’’ (Louis XIII Comes of Age)
  17. ‘‘การหลบหนีจากบลัวส์’’ (The Flight from Blois)
  18. ‘‘การเจรจาที่อองกูเลม’’ (The Negotiations at Angoulême)
  19. ‘‘การเลือกความมั่นคงของพระราชินีมารี’’ (The Queen Opts for Security)
  20. ‘‘การคืนดีระหว่างพระราชินีมารีและพระเจ้าหลุยส์’’ (Reconciliation of the Queen and her Son)
  21. ‘‘ชัยชนะของความสัตย์’’ (The Triumph of Truth)
  22. ‘‘ภาพเหมือนของพระราชินีมารี’’
  23. ‘‘ภาพเหมือนของฟรานเชสโคที่ 1 เดอ เมดิชิ’’ (ภาพเหมือนพระราชบิดา)
  24. ‘‘ภาพเหมือนของอาร์คดัชเชสโจแอนนาแห่งออสเตรีย’’ (ภาพเหมือนพระราชมารดา)

“พรหมลิขิตของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ”[แก้]

“พรหมลิขิตของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ”

ภาพเขียนภาพแรกของ “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” คือภาพ “พรหมลิขิตของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” ซึ่งเป็นภาพม้วนตัวกันขึ้นไปของเทพีแห่งพรหมลิขิต (Fates) สามองค์ยังเทพีจูโน และ เทพจูปิเตอร์ที่ประทับอยู่บนก้อนเมฆตอนบนของภาพ

เทพีแห่งพรหมลิขิตในภาพเป็นภาพของเทพีเปลือยที่กำลังปั่นยานแห่งพรหมลิขิตของเจ้าหญิงมารี เดอ เมดิชิ การปรากฏตัวของเทพเมื่อประสูติเป็นการเน้นถึงอนาคตของพระองค์ที่จะเป็นอนาคตของผู้ที่จะทรงประสบกับความรุ่งเรืองและความพร้อมมูลในการที่จะทรงเป็นผู้นำในอนาคต ดังที่ปรากฏในภาพเขียนหลายภาพต่อมา[33] ในตำนานเทพกรีกและตำนานเทพโรมัน เทพีแห่งพรหมลิขิตองค์หนึ่งจะเป็นผู้ปั่นยานแห่งพรหมลิขิต อีกองค์หนึ่งจะเป็นผู้วัดความยาวของยาน และองค์ที่สามจะเป็นผู้ถือตะไกรไว้สำหรับตัดยาน หรือเป็นผู้นำความตายหรือความสิ้นสุดมาสู่ผู้นั้น แต่ในภาพเขียนของรูเบนส์ไม่ได้เขียนตะไกรสำหรับตัดยานในภาพซึ่งเท่ากับเป็นการเน้นถึงความมีอภิสิทธิ์และความเป็นอมตะของพระองค์[34] ภาพสุดท้ายของภาพชุดนี้ประสานกับหัวเรื่องของภาพทั้งชุดที่เน้นความเป็นอมตะของพระองค์ ที่เป็นภาพของพระราชินีมารีทรงลอยขึ้นไปเป็นพระราชินีแห่งสรวงสวรรค์หลังจากที่ทรงประสบความสำเร็จในชีวิตในโลกมนุษย์ เพื่อไปเป็นผู้มีชื่อเสียงอันไม่มีที่สิ้นสุด[35]

การตีความหมายในตอนแรกกล่าวว่าการมีเทพีจูโนในภาพเป็นการแสดงถึงสัญลักษณ์ของเทพีแห่งการกำเนิด แต่ต่อมาก็มีผู้เสนอว่ารูเบนส์ใช้เทพีจูโน เป็นตัวแทนของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิเอง ที่เป็นสัญลักษณ์ของความเป็นอมตะ ส่วนเทพจูปิเตอร์ก็เป็นอุปมานิทัศน์ของพระเจ้าอองรีที่ 4 ผู้เป็นพระสวามีผู้ทรงมีความสัมพันธ์กับสตรีอื่นๆ นอกไปจากพระอัครมเหสีของพระองค์เอง เช่นเดียวกับเทพจูปิเตอร์ที่มีชายาหลายองค์[35]

“กำเนิดเจ้าหญิง”[แก้]

“กำเนิดเจ้าหญิง” เมื่อวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 1573

ภาพที่สองเป็นภาพ “กำเนิดเจ้าหญิง” ซึ่งเป็นภาพการประสูติของเจ้าหญิงมารี เดอ เมดิชิเมื่อวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 1573 ภาพนี้เต็มไปด้วยสัญลักษณ์และอุปมานิทัศน์ ทางมุมซ้ายล่างเป็นยุวเทพสององค์เล่นกับโล่ที่มีตราของสัญลักษณ์ดอกลิลลีของฝรั่งเศส ซึ่งเป็นนัยว่าสรวงสวรรค์มีความเห็นดีเห็นงามกับพระองค์มาตั้งแต่ประสูติ เทพแห่งแม่น้ำตรงมุมขวาของภาพอาจจะเป็นนัยถึงแม่น้ำอาร์โนที่ไหลผ่านฟลอเรนซ์ที่เป็นเมืองประสูติของพระองค์ กรวยแห่งความอุดมสมบูรณ์เหนือพระเศียรอาจจะตีความหมายได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ของอนาคตที่เต็มไปด้วยเกียรติยศและความมั่งคั่งที่จะมาถึงของพระองค์ สิงโตตรงมุมล่างขวาอาจจะเป็นเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจและความแข็งแกร่งที่จะทรงมี[36] รัศมีรอบพระเศียรไม่ควรจะมองว่าเป็นสัญลักษณ์ทางศาสนาแต่ควรจะเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นเทพ[37] แม้ว่าพระองค์จะประสูติในราศีพฤษภ แต่รูเบนส์ใช้สัญลักษณ์ของราศีธนูในภาพนี้ซึ่งอาจจะตีความหมายได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ของการพิทักษ์อำนาจการเป็นพระราชินี[38]

“การศึกษาของเจ้าหญิง”[แก้]

“การศึกษาของเจ้าหญิง”

“การศึกษาของเจ้าหญิง” เป็นภาพของเจ้าหญิงมารี เดอ เมดิชิขณะที่กำลังทรงทำการศึกษาเล่าเรียนเมื่อทรงเจริญพระชันษาขึ้น การศึกษาของพระองค์มีพยานเป็นเทพที่รวมทั้งอพอลโล, อธีนา และเฮอร์มีส อพอลโลเป็นเทพแห่งศิลปะ, อธีนาเป็นเทพแห่งสติปัญญา และ เฮอร์มีสผู้เป็นผู้สื่อสารของพระเจ้าเป็นเทพแห่งความเข้าใจและความคล่องแคล่วในการใช้ภาษา[39] เฮอร์มีสดูเหมือนจะรีบนำของขวัญจากพระเจ้าลงมาประทานให้แก่เจ้าหญิงมารีในภาพ--คทางูไขว้ และเชื่อกันว่าเฮอร์มีสเป็นผู้มอบความสง่าและความงามให้แก่พระองค์ แต่คทางูไขว้ที่ปรากฏในอีกหกภาพเป็นสัญลักษณ์ของสันติสุขและความปรองดอง ซึ่งอาจจะเป็นการพยากรณ์ถึงรัชสมัยอันสงบสุขของพระองค์ที่จะมาถึงก็เป็นได้[40] หรืออาจจะตีความหมายได้ว่าการมีเทพมาเป็นผู้ให้การศึกษาอาจจะเป็นการเตรียมพระองค์ให้ทรงพร้อมที่จะมีความรับผิดชอบต่อพระราชภารกิจที่จะต้องทรงมีในภายภาคหน้า ที่รวมทั้งการที่จะทรงต้องเผชิญกับอุปสรรคต่างๆ ที่จะนำมาซึ่งความสำเร็จในอนาคตในฐานะพระราชินีผู้ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน[41] ภาพเขียนนี้เป็นการแสดงให้เห็นถึงลักษณะการเขียนแบบบาโรกที่ประสานความสัมพันธ์ระหว่างโลกของเทพและมนุษย์ในภาพที่มีลักษณะเป็นนาฏกรรมไปด้วยในขณะเดียวกัน[42] เทพในภาพมิได้เป็นแต่เพียงสัญลักษณ์ที่อ้างถึงอย่างลอยๆ แต่ยังมีบทบาทในภาพในการให้การศึกษาแก่พระองค์โดยตรงด้วย เทพีองค์อื่นๆ ในภาพก็มีเทพีแห่งคุณธรรมสามองค์ -- เทพีอกลาเอีย (ความงาม), เทพียูโฟรเซเน และเทพีธาเลียที่ยืนอยู่กลางภาพผู้ที่เป็นผู้ประทานความงามแก่พระองค์[39]

“การแสดงพระฉายาลักษณ์ต่อพระเจ้าอองรี”[แก้]

“การแสดงพระฉายาลักษณ์ต่อพระเจ้าอองรี”

การที่จะซาบซึ้งถึงคุณค่าของภาพ “การแสดงพระฉายาลักษณ์ต่อพระเจ้าอองรี” และภาพอื่นๆ ในชุดนี้ทั้งชุด ผู้ชมต้องมีความเข้าใจถึงพื้นฐานทางประวัติศาสตร์ว่าในช่วงเวลาที่รูเบนส์เขียนภาพชุดนี้เป็นสมัยความเชื่อในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ซึ่งเป็นสมัยที่ถือกันว่าพระมหากษัตริย์และพระราชวงศ์เป็นผู้มีอภิสิทธิ์และมีฐานะเหนือมนุษย์เดินดิน ฉะนั้นตั้งแต่พระราชินีมารี เดอ เมดิชิประสูติพระองค์ก็ทรงดำรงชีวิตที่แตกต่างไปจากสามัญชนอื่นๆ มาโดยตลอด การเขียนภาพที่ประกอบด้วยเทพเจ้ากรีกโรมันและการใช้อุปมานิทัศน์ในความเป็นเทพของรูเบนส์จึงเป็นการแสดงสนับสนุนพื้นฐานของปรัชญาดังกล่าวที่ว่านี้อย่างเด่นชัด[43]

เช่นเดียวกันทามิโนตัวละครในอุปรากร “The Magic Flute” พระเจ้าอองรีที่ 4 ทรงตกหลุมรักเจ้าหญิงมารี เดอ เมดิชิทันทีที่ทอดพระเนตรเห็นพระฉายาลักษณ์ของพระองค์ ในภาพไฮเมนัยออสเทพเจ้าแห่งการแต่งงานและคิวปิดเทพเจ้าแห่งความรักเป็นผู้ถือภาพของเจ้าหญิงมารีต่อพระพักตร์ของพระเจ้าอองรีผู้ที่จะมาเป็นพระสวามี ขณะที่เทพจูปิเตอร์และเทพีจูโนนั่งอยู่บนก้อนเมฆมองลงมายังพระเจ้าอองรี ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นว่าเป็นการเสกสมรสที่เป็นที่เห็นพ้องและชื่นชมโดยเทพ[44] ขณะที่บุคลาธิษฐานของฝรั่งเศสใส่หมวกเหล็กแตะพระพาหาของพระเจ้าอองรีเป็นการแสดงการสนับสนุนและชื่นชมกับภาพของบุคคลที่จะมาเป็นพระราชินีในอนาคตร่วมกับพระองค์[43] รูเบนส์แสดงบุคลาธิษฐานของฝรั่งเศสที่เป็นเอกเพศหลายครั้งในภาพเขียนชุดนี้ ในภาพนี้ฝรั่งเศสเป็นได้ทั้งชายและหญิงในขณะเดียวกัน ท่าทางอันใกล้ชิดระหว่างฝรั่งเศสกับพระเจ้าอองรีอาจจะเป็นนัยถึงความสัมพันธ์อันใกล้ชิดระหว่างพระเจ้าอองรีกับราชอาณาจักรฝรั่งเศส ท่าทางเช่นนี้มักจะเป็นท่าที่ใช้ระหว่างชายต่อชายด้วยกันในการบอกความลับให้แก่กัน แต่การแต่งตัวของบุคลาธิษฐานที่ส่วนบนของร่างกายเป็นสตรีที่เผยให้เห็นหน้าอกและการห่มผ้าก็เป็นไปในลักษณะของการห่มแบบคลาสสิก แต่ส่วนล่างโดยเฉพาะต้นขาที่เผยให้เห็นและรองเท้าบูทแบบโรมันแสดงถึงความเป็นชาย ที่เป็นสัญญาณของความแข็งแกร่งอย่างบุรุษที่แสดงให้เห็นจากท่อนขาด้านล่าง[45] ความสัมพันธ์ระหว่างทั้งฝรั่งเศสและพระเจ้าอองรีชี้ให้เห็นว่าไม่แต่เทพเจ้าเท่านั้นที่ชื่นชมกับการเสกสมรสที่จะเกิดขึ้น แต่ยังมาจากการชื่นชมมาจากไพร่ฟ้าข้าแผ่นดินด้วย

ระหว่างการเจรจาต่อรองรายละเอียดในการเสกสมรสของเจ้าหญิงมารี เดอ เมดิชิ และพระเจ้าอองรีที่ 4 ก็ได้มีการส่งภาพแลกเปลี่ยนกันอีกหลายภาพระหว่างทั้งสองพระองค์ พระเจ้าอองรีทรงพอพระทัยกับพระสิริโฉมของเจ้าหญิงมารีและเมื่อทรงได้พบพระองค์จริงพระองค์ก็ทรงยิ่งมีความประทับพระทัยยิ่งกว่าพระฉายาลักษณ์ที่ได้ทอดพระเนตรมาก่อน การเสกสมรสเป็นที่ชื่นชอบของทุกฝ่ายรวมทั้งพระสันตะปาปา, ตระกูลเมดิชิ และขุนนางผู้มีอำนาจในฟลอเรนซ์ ผู้ที่ได้พยายามอยู่เป็นเวลานานในการหว่านล้อมพระเจ้าอองรีทรงเห็นถึงประโยชน์ที่จะทรงได้รับจากการประสานสัมพันธ์ครั้งนี้[46] ทั้งสองพระองค์ทรงเสกสมรสโดยฉันทะเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1600[47]

“การเสกสมรสโดยฉันทะระหว่างเจ้าหญิงมารี เดอ เมดิชิและพระเจ้าอองรี”[แก้]

“การเสกสมรสโดยฉันทะระหว่างเจ้าหญิงมารี เดอ เมดิชิและพระเจ้าอองรี”

ภาพนี้เป็นภาพพิธีการเสกสมรสโดยฉันทะของเจ้าหญิงมารี เดอ เมดิชิกับพระมหากษัตริย์ฝรั่งเศสพระเจ้าอองรีที่ 4 ที่เกิดขึ้นที่มหาวิหารฟลอเรนซ์เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1606 โดยมีคาร์ดินัลเปียโตร อัลโดบรันดินิเป็นผู้ทำพิธี โดยมีพระปิตุลาของเจ้าหญิงมารีเฟอร์ดินันโดที่ 1 เดอ เมดิชิ แกรนด์ดยุกแห่งทัสเคนี เป็นผู้แทนพระองค์ในพระเจ้าอองรีที่ 4 ในภาพนี้แกรนด์ดยุกสวมพระธำมรงค์ให้แก่เจ้าหญิงมารี บุคคลอื่นๆ ที่ปรากฏในภาพสามารถบอกได้ว่าใครเป็นใครรวมทั้งตัวรูเบนส์เองที่เข้าร่วมพิธีดังว่าที่เกิดขึ้นเมื่อยี่สิบปีก่อนหน้าที่จะเขียนภาพในฐานะของผู้มีความเกี่ยวข้องกับตระกูลกอนซาการะหว่างที่พำนักอยู่ในอิตาลี รูเบนส์ในภาพที่ดูเป็นหนุ่มยืนถือกางเขนอยู่ข้างหลังเจ้าสาวและหันมองตรงมายังผู้ชมภาพ แต่ตามความเป็นจริงแล้วก็ยากที่จะเป็นไปได้ว่าขณะนั้นรูเบนส์จะมีความสำคัญพอที่ปรากฏตัวอยู่ในภาพในฐานะที่เด่นดังที่วาดในภาพ ผู้ที่ร่วมในงานเสกสมรสก็ได้แก่คริสตีนแห่งลอร์แรน แกรนด์ดัชเชสแห่งทัสเคนีและพระขนิษฐาเอเลนอรา ดัชเชสแห่งมานทัว และคณะผู้ร่วมเดินทางของฝรั่งเศสที่รวมทั้งมาร์ควิสเดอซิเลยีผู้เป็นผู้เจรจาข้อตกลงในการเสกสมรส ภาพนี้ก็เช่นเดียวกับภาพอื่นใน “ภาพชุดพระราชินีมารี” ที่รูเบนส์รวมเทพเข้าในภาพด้วย: ไฮเมนัยออส เทพแห่งการแต่งงานที่สวมมงกุฎดอกกุหลาบที่ถือชายพระภูษาของเจ้าหญิงมารีในมือหนึ่งและในอีกมือหนึ่งถือคบเพลิงแห่งการสมรส[48] พิธีเกิดขึ้นภายใต้ประติมากรรมของพระเจ้าผู้ทรงโทมนัสกับร่างอันไร้ชีวิตของพระเยซูที่เป็นนัยถึงประติมากรรมปีเอต้าโดยบาร์โทโลเมโอ บันดิเนลลิ

“การขึ้นฝั่งที่มาร์เซย์”[แก้]

“การขึ้นฝั่งที่มาร์เซย์”

ตามปกติแล้วเหตุการณ์เช่นนี้ก็มิได้เป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นแต่อย่างใด แต่รูเบนส์ก็สามารถทำให้ภาพของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิเมื่อเสด็จโดยทางชลมารคมาถึงเมืองท่างมาร์เซย์ของฝรั่งเศสหลังจากที่ทรงเสกสมรสโดยฉันทะกับพระเจ้าอองรีที่ 4 ที่ฟลอเรนซ์แล้วให้เป็นภาพที่น่าสนใจกว่าความเป็นจริงได้อย่างน่าประทับใจ รูเบนส์แสดงให้เห็นอีกครั้งหนึ่งว่าสามารถสร้างเหตุการณ์พื้นๆ ให้กลายเป็นเหตุการณ์อันยิ่งใหญ่น่าประทับใจได้ ภาพนี้เป็นภาพที่พระราชินีมารีกำลังเสด็จพระราชดำเนินลงจากสะพานเรือพระที่นั่ง ตามความเป็นจริงแล้วทรงดำเนินขึ้นและการเขียนให้ดำเนินลงทำให้สร้างการจัดองค์ประกอบของภาพให้เป็นสามเหลี่ยมได้ พระราชินีมารีเสด็จลงพร้อมกับคริสตีนแห่งลอร์แรน แกรนด์ดัชเชสแห่งทัสเคนีและพระขนิษฐาเอเลนอรา ดัชเชสแห่งมานทัว เข้าไปสู่การต้อนรับด้วยความปิติของบุคลาธิษฐานแห่งฝรั่งเศสผู้สวมเสื้อคลุมสีน้ำเงินประด้วยสัญลักษณ์ดอกลิลลีของฝรั่งเศสผู้อ้าแขนรับพระราชินีองค์ใหม่เข้าสู่อ้อมอกของประเทศใหม่ โดยมีพระมาตุฉาคริสตีนแห่งลอร์แรนและพระขนิษฐาขนาบสองข้างพระองค์ ขณะที่มีเทพล่องลอยเป่าแตรทรัมเป็ตสองแตรอยู่เหนือพระเศียร ด้านล่างของภาพเป็นเทพเนปจูนและนางพรายทะเลผุดขึ้นมาจากทะเลหลังจากที่ได้พิทักษ์พระองค์ในการเดินทางอันยาวนานมาจนมาถึงมาร์เซย์ได้โดยปลอดภัย รูเบนส์ใช้ความมีฝีมือในการสร้างฉากที่รวมทั้งสวรรค์และโลก และเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์และอุปมานิทัศน์ได้อย่างมีอรรถรสแก่สายตาของผู้ดูอย่างไม่มีที่ติ[49] นอกจากนั้นแล้วสิ่งอื่นในภาพ “การขึ้นฝั่งที่มาร์เซย์” ก็ได้แก่ตราประจำตระกูลเมดิชิอยู่เหนือโค้งประทุนตรงมุมซ้ายบนของภาพ และอัศวินแห่งมอลตาแต่งตัวเต็มยศยืนสังเกตการณ์อยู่บนเรือข้างประทุน

โรเจอร์ อาแวร์เมเอ็ตเตนักเขียนชีวประวัติของรูเบนส์ให้ความเห็นที่น่าสนใจเกี่ยวกับภาพนี้ว่า:

[ในภาพชุดพระราชินีมารี รูเบนส์]ล้อมรอบ[มารี เดอ เมดิชิ]ด้วยสิ่งต่างๆ ที่งดงามหลากหลายจนแทบจะผลักพระองค์เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของฉากหลัง ตัวอย่างเช่นในภาพ “การขึ้นฝั่งที่มาร์เซย์” ที่ผู้ดูทุกคนจะหันไปสนใจกับร่างกายอันงดงามของบรรดาเทพเจ้ากรีกต่างๆ [ตอนล่างของภาพ] ซึ่งเป็นการดึงความสนใจจากการที่พระราชินีทรงได้รับการต้อนรับโดยฝรั่งเศสที่อ้าแขนอยู่”

โรเจอร์ อาแวร์เมเอ็ตเต[50]

รูเบนส์จัดวางองค์ประกอบของภาพได้อย่างเหมาะเจาะโดยสามารถสร้างความสมดุลระหว่างส่วนของภาพที่เกี่ยวกับเทพและส่วนที่เป็นโลกมนุษย์[43]

“การพบปะระหว่างพระราชินีมารีและพระเจ้าอองรีที่ลิออง”[แก้]

“การพบปะระหว่างพระราชินีมารีและพระเจ้าอองรีที่ลิออง”

ภาพนี้ใช้อุปมานิทัศน์ของเทพในการแสดงการพบปะกันเป็นครั้งแรกระหว่างพระราชินีมารีและพระเจ้าอองรีที่เกิดขึ้นหลังจากการเสกสมรสโดยฉันทะที่เกิดขึ้นก่อนหน้านั้นในฟลอเรนซ์ ตอนบนของภาพเป็นภาพพระราชินีมารีและพระเจ้าอองรีในรูปของเทพีจูโนและเทพจูปิเตอร์ โดยใช้สัญลักษณ์ต่างๆ ตามธรรมเนียมที่บ่งถึงเทพแต่ละองค์ พระราชินีมารีทรงเป็นเทพีจูโน (กรีก เทพีเฮรา) ประทับบนราชรถที่มีนกยูงเป็นสัญลักษณ์ และพระเจ้าอองรีทรงเป็นเทพจูปิเตอร์ (กรีก ซูส) ทรงถือสายฟ้าในพระกรซ้ายและเหยี่ยวใต้พระชานุ ทั้งสองพระองค์ประสานพระหัตถ์ขวาเข้าด้วยกัน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ว่าทรงคู่สามีภรรยากัน ฉลองพระองค์ของทั้งสองพระองค์เป็นแบบคลาสสิกซึ่งเป็นการเหมาะกับองค์ประกอบอื่นๆ ในภาพ เหนือพระเศียรเป็นเทพไฮเมนัยออสผู้เป็นเทพเจ้าแห่งการสมรส สายรุ้งบนมุมซ้ายตอนบนเป็นสัญลักษณ์ของความปรองดองกันและความสันติสุข ด้านล่างซ้ายของภาพเป็นเมืองลิยงในฝรั่งเศสที่ดูจากซ้ายไปขวาจะเป็นภูมิทัศน์ของเมืองที่ตั้งอยู่บนเนินเขา กลางภาพด้านหน้าล่างเป็นราชรถลากด้วยสิงโตสองตัว (คำว่าสิงโตในภาษาฝรั่งเศสพ้องกับชื่อเมืองลิยง (Lyon)) ราชรถขับโดยบุคลาธิษฐานผู้สวมมงกุฎของเมืองลิยงผู้ชายตาขึ้นไปยังสองพระองค์ที่นั่งลอยอยู่ตอนบนของภาพ รูเบนส์ต้องใช้ความระมัดระวังในการเลือกเทพที่ใช้แทนพระองค์พระเจ้าอองรีในการพบปะกันครั้งแรกระหว่างสองพระองค์ เพื่อที่จะไม่ให้เป็นการแสดงการหมิ่นพระบรมราชานุภาพของพระเจ้าอองรี แต่ขณะเดียวกันก็เป็นการแฝงนัยที่ต้องการจะสื่อถึงคุณลักษณะของพระองค์ได้ เพราะเชื่อกันว่าพระเจ้าอองรีทรงมีความสัมพันธ์กับสตรีอยู่คนหนึ่งในช่วงเวลาเดียวกับที่ไปทรงเสกสมรสกับพระราชินีมารี ซึ่งทำให้การเสด็จมาพบพระราชินีมารีต้องล่าไปเกือบหนึ่งอาทิตย์หลังจากที่พระราชินีเสด็จมาถึงฝรั่งเศสแล้ว การใช้เทพจูปิเตอร์เป็นสัญลักษณ์แทนพระองค์ก็เป็นการให้นัยว่าทรงเป็นชายหลายใจเช่นเดียวกับเทพจูปิเตอร์ผู้มีชายาหลายองค์แต่ขณะเดียวกันก็เป็นการแสดงฐานะอันยิ่งใหญ่ของทั้งสองพระองค์ตามความหมายของเทพทั้งสองที่ใช้[51]

“การกำเนิดของมกุฎราชกุมารที่ฟงแตนโบล”[แก้]

“การกำเนิดของมกุฎราชกุมารที่ฟงแตนโบล”

ภาพนี้เป็นภาพที่แสดงการให้กำเนิดพระราชโอรสองค์แรก--โดแฟงหลุยส์--ที่พระราชวังฟงแตนโบลของพระราชินีมารี รูเบนส์วางรูปให้สื่อความสันติสุขทางการเมือง[52] การกำเนิดของรัชทายาทองค์แรกเป็นเหตุการณ์อันสำคัญในการสร้างความมั่นคงให้แก่สถาบันพระมหากษัตริย์ โดยเป็นการมีผู้สืบราชบัลลังก์ที่แน่นอน รัชทายาทเป็นสิ่งสำคัญที่สุดโดยเฉพาะสำหรับพระเจ้าอองรีเพราะเป็นการแสดงความเป็นบุรุษเต็มตัวของพระองค์และเป็นการยุติความล้มเหลวของการไม่ทรงมีรัชทายาทกับพระอัครมเหสีก่อนหน้านั้น [53] คำว่า “Dauphin” (มกุฎราชกุมารแห่งฝรั่งเศส) ในภาษาฝรั่งเศสแปลว่า “โลมา” ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ที่เกี่ยวข้องกับความเป็นเจ้านาย นอกจากนั้นการมีความสัมพันธ์กับสตรีหลายคนของพระเจ้าอองรีทำให้เป็นปัญหาต่อการมีรัชทายาทที่ถูกต้อง ที่ทำให้ถึงกับมีข่าวลือกันว่าศิลปินประจำราชสำนักพยายามหาวิธีแก้ภาพพจน์ในสายตาของสาธารณชนของพระองค์ให้ดีขึ้น โดยใช้วิธีเช่นแสดงพระราชินีมารีให้เป็นเทพีจูโน หรือเทพีมิเนอร์วา การใช้เทพีจูโนแทนพระราชินีก็เท่ากับเป็นนัยว่าพระเจ้าอองรีคือเทพจูปิเตอร์ผู้ที่ทรงกลายเป็นผู้อยู่กับเรือนหลังจากการเสกสมรสแล้ว ส่วนการใช้เทพีมิเนอร์วาในการเป็นบุคลาธิษฐานก็เพื่อเป็นการแสดงถึงความสามารถในการยุทธการของพระสวามีและพระราชินีมารีเอง[54] ในฐานะที่เป็นจิตรกรเฟล็มมิชรูเบนส์ก็ต้องวาดภาพสุนัขเข้าไปด้วยในรูปเพื่อเป็นนัยถึงความจงรัก/ซื่อสัตย์ต่อกันของคู่สามีภรรยา (Fidelity in marriage) นอกจากจะเป็นภาพที่สื่อความสันติสุขทางการเมืองแล้ว รูเบนส์ก็ยังใช้บุคลาธิษฐานของเทพีแห่งความยุติธรรม--เทพีแอสเทรีย การเสด็จของแอสเทรียมายังโลกมนุษย์ก็เท่ากับเป็นสัญลักษณ์ของความต่อเนื่องทางด้านความยุติธรรมของฝรั่งเศสจากการกำเนิดของผู้ที่จะมาเป็นพระมหากษัตริย์องค์ใหม่ ในภาพเจ้าชายหลุยส์ทรงได้รับการเลี้ยงดูโดยเทพีเธมิส เป็นสัญลักษณ์ว่าเจ้าชายหลุยส์ทรงมีสิทธิโดยการกำเนิดในการเป็นพระมหากษัตริย์ในวันข้างหน้า ติดกับทารกเป็นงูซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความมีพระสุขภาพพลานามัยดี[55] ขณะเดียวกันพระราชินีมารีก็ทรงชายพระเนตรไปยังพระราชโอรสในอ้อมอกของเทพเมอร์คิวรีทางด้านขวาของภาพด้วยความชื่นชม ทางด้านซ้ายของภาพเทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ก็แนบกรวยแห่งความอุดมสมบูรณ์ข้างพระกรขวา ซึ่งเป็นอุปมานิทัศน์ของความอุดมสมบูรณ์ ท่ามกลางสิ่งที่หลั่งไหลออกมาจากกรวยก็มีพระเศียรของพระราชโอรสธิดาองค์อื่นๆ ที่จะมาถือกำเนิดต่อจากเจ้าชายหลุยส์รวมอยู่ด้วย[56]

“การมอบให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์”[แก้]

“การมอบให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์”

ในการเขียน “ภาพชุดพระราชินีมารี” ทุกภาพรูเบนส์ต้องใช้ความระมัดระวังในการเลือกสิ่งที่จะใช้เป็นองค์ประกอบในภาพเพื่อพยายามหลีกเลี่ยงการหมิ่นพระบรมราชานุภาพของทั้งพระราชินีมารี และพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 พระราชโอรส โดยเฉพาะในภาพที่เกี่ยวกับความขัดแย้งระหว่างทั้งสองพระองค์ที่มักจะเกิดขึ้นอยู่เสมอ พระราชินีมารีทรงจ้างให้เขียนภาพที่มีพระราชประสงค์ที่แสดงความเป็นจริงเกี่ยวกับชีวิตของพระองค์ ซึ่งรูเบนส์ก็ต้องหากลวิธีในการแสดง “ความเป็นจริง” อย่างมีไหวพริบ แต่บางครั้ง “อภิสิทธิ์ของศิลปิน” (artistic license) ของรูเบนส์ก็ต้องถูกจำกัดลงไปบ้าง เพื่อที่จะแสดงภาพของพระราชินีมารีในบรรยากาศที่เหมาะที่ควรทางการเมือง ในภาพ “การมอบให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์” พระสวามีพระเจ้าอองรีที่ 4 พระราชทานอำนาจในการเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของฝรั่งเศส และในการดูแลมกุฎราชกุมารไม่นานก่อนที่จะเสด็จไปรณรงค์ และในที่สุดก็เสด็จสวรรคต

เหตุการณ์ในภาพนี้เกิดขึ้นในฉากที่ใหญ่โตของสถาปัตยกรรมแบบอิตาลี บุคลาธิษฐานของ “ความรอบคอบ” ทางขวาของพระราชินีมารีไม่มีงูเป็นสัญลักษณ์ตามปกติ ซึ่งถ้ามีก็อาจจะทำให้เป็นนัยยะถึงข่าวลือที่ว่าพระองค์ทรงมีส่วนในการคบคิดในการปลงพระชนม์พระสวามี ความมีประสิทธิภาพของการวางองค์ประกอบของภาพในกรณีที่ว่านี้จึงจำต้องลดถอยลงไปบ้าง เพื่อที่จะพยายามเลี่ยงการสร้างความเสียหายให้แก่ภาพพจน์ของพระองค์ สิ่งอื่นที่รูเบนส์ต้องแก้คือเทพีมอยเร หรือ เทพีแห่งพรหมลิขิตสามองค์ที่เดิมอยู่ทางด้านหลังพระเจ้าอองรีทางด้านซ้ายของภาพ ที่เป็นนัยยะในการมาบ่งพรหมลิขิตของพระองค์ว่าจะต้องเข้าร่วมในการรณรงค์และจะทรงเสียชีวิตในที่สุด รูเบนส์ถูกบังคับให้เปลี่ยนจากภาพเทพีแห่งพรหมลิขิตไปเป็นทหารสามคนแทนที่[57]

สิ่งที่น่าสังเกตอีกอย่างหนึ่งในภาพนี้คือลูกโลก (orb) ที่พระเจ้าอองรีถวายพระราชินีมารีที่เป็นสัญลักษณ์ของ “อำนาจอันเหนือทุกสิ่งทุกอย่างของราชอาณาจักร” [58] ลูกโลกเป็นทั้งนัยยะถึง “orbis terrarum” (ลูกโลกของโรมัน) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจของจักรพรรดิโรมัน ซึ่งเมื่อใช้ในภาพนี้ก็เป็นการแสดงนัยยะถึงอำนาจของสถาบันพระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศส[59] รูเบนส์เข้าใจถึงความสำคัญของการใช้ “ลูกโลกแห่งอำนาจ” และใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพในภาพนี้ และผู้ที่เป็นผู้เสนอให้ใช้ลูกโลกในภาพชุดนี้คือพระราชินีมารี และที่ปรึกษาของพระองค์เอง เพื่อเป็นการเพิ่มความหมายในทางอุปมานิทัศน์ และเพื่อแสดงความยิ่งใหญ่ของพระองค์ในเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกี่ยวกับการทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของพระองค์[60]

“พระบรมราชาภิเษกที่มหาวิหารแซงต์เดอนีส์”[แก้]

“พระบรมราชาภิเษกที่มหาวิหารแซงต์เดอนีส์” เป็นหนึ่งในภาพเพียงสองสามภาพในภาพเขียนชุดนี้ที่แทบจะไม่มีเทพจากตำนานเทพเจ้ากรีก/โรมันเป็นองค์ประกอบเช่นในภาพอื่นๆ ภาพเขียนภาพนี้เป็นภาพเขียนภาพสุดท้ายทางด้านเหนือของกำแพงด้านตะวันตกซึ่งเป็นการสิ้นสุดของความช่วยเหลือจากทวยเทพในการเตรียมพระองค์สำหรับเหตุการณ์สำคัญและพระราชภารกิจที่จะเกิดขึ้นและจะทรงรับผิดชอบ[42] และเป็นภาพหนึ่งในสองภาพที่จะมองเห็นได้อย่างชัดเจนเมื่อเข้ามาในระเบียงภาพจากทางมุมตะวันออกเฉียงไต้ รูเบนส์สร้างฉาก “พระบรมราชาภิเษก” ให้มองมาจากที่ไกลโดยการเน้นด้วยการใช้สีแดง เช่นเสื้อคลุมสีแดงสดของคาร์ดินัลทางด้านขวาสุดของภาพ นอกจากนั้นการเน้นสีแดงทำให้ภาพนี้มีความต่อเนื่องกับภาพ “การเสด็จสวรรคตของพระเจ้าอองรีที่ 4 และการประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ” ต่อมา[27]

“พระบรมราชาภิเษกที่มหาวิหารแซงต์เดอนีส์”

ภาพนี้เป็นพระราชินีมารีในพิธีพระบรมราชาภิเษกที่มหาวิหารแซงต์เดอนีส์ในปารีส ภาพนี้และภาพ “การเสด็จสวรรคตของพระเจ้าอองรีที่ 4 และการประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ” ถือกันว่าเป็นภาพเอกของภาพชุดนี้ ทั้งสองภาพแสดงภาพเมื่อพระราชินีมารีทรงรับ “ลูกโลกแห่งอำนาจ” โดยมีคาร์ดินัลกองดีและคาร์ดินัลดูซูร์ดีส์เป็นผู้นำพระองค์ไปยังแท่นบูชา และมายืนพร้อมกับมองซิเออร์เดอซูวรท์และมองซิเออร์เบอทูน ผู้ทำพิธีคือคาร์ดินัลโฌเยิซ (Joyeuse) ผู้ติดตามพระราชินีก็ได้แก่เจ้าชายรัชทายาท, เจ้าชายแห่งคองตีผู้สวมมงกุฎ, ดยุกแห่งวองทาดูร์ผู้ถือคทา, และเชวาลิเยร์แห่งแวงโดมผู้ถือสัญลักษณ์แห่งความยุติธรรม เจ้าชายแห่งคองตีและดัชเชสแห่งมงต์แปงซิเยร์ถือชายฉลองพระองค์คลุม พระเจ้าอองรีผู้เสด็จสวรรคตไปแล้วทรงถูกแยกจากกลุ่มคนกลางภาพไปอยู่บนระเบียงในฉากหลังของภาพ พระองค์ทรงฉลองพระองค์ดำและทอดพระเนตรลงมายังการสวมมงกุฎของพระอัครมเหสีราวกับจะเป็นการเห็นด้วยกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ผู้ที่มาชมเหตุการณ์อยู่ข้างล่างต่างก็ยกมือขึ้นเพื่อถวายพระพร ด้านบนเป็นบุคลาธิษฐานของเทพีอบันดันเชียหรือเทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์และเทพีวิคตอเรียหรือเทพีแห่งชัยชนะให้พรของความอุดมสมบูรณ์และความสันติสุขอยู่เหนือพระเศียรของพระราชินี[61] เทพเทพีวิคตอเรียโปรยเหรียญทองของเทพจูปิเตอร์[62] นอกจากนั้นแล้วตรงมุมขวาล่างก็ยังมีสุนัขของพระองค์อีกสองตัวซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความจงรักภักดี

รูเบนส์ใช้ลูกโลกประดับกางเขนสีน้ำเงินที่ตกแต่งด้วยดอกลิลีทองที่เป็นงานฝีมือของกิโยม ดูเพรส์ที่สร้างในปี ค.ศ. 1610 เมื่อพระราชินีมารีทรงขอให้ทำ เทพแทนพระองค์เป็นเทพีมิเนอร์วาและแทนเจ้าชายหลุยส์เป็นอพอลโล[63] สัญลักษณ์เป็นการสื่อความหมายว่าทรงเป็นผู้มีอำนาจในการชี้ทางให้แก่พระราชโอรสผู้ต่อไปจะเป็นพระมหากษัตริย์ในภายภาคหน้า[63]

“การเสด็จสวรรคตของพระเจ้าอองรีและการประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ”[แก้]

“การเสด็จสวรรคตของพระเจ้าอองรีและการประกาศ
เป็นผู้สำเร็จราชการ”

ภาพนี้บางทีก็เรียกว่า “การเป็นเทพของพระเจ้าอองรี” และภาพ “การประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ” ซึ่งเดิมรูเบนส์จัดเป็นสามรูป[64] อีกสองภาพมีลักษณะและขนาดใกล้เคียงกัน และเป็นภาพที่อยู่กลางระหว่างสองภาพที่ทำให้มีลักษณะคล้ายกับบานพับภาพที่ใช้ตกแต่งที่ประทับของพระราชินีมารี เดอ เมดิชิในพระราชวังลักเซมเบิร์ก

ภาพเขียนนี้มีสองหัวเรื่องที่เกี่ยวข้องกัน หัวเรื่องหนึ่งเป็นการยกพระเจ้าอองรีที่ 4 ผู้ทรงถูกปลงพระชนม์เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม ค.ศ. 1610 ขึ้นสวรรค์ การปลงพระชนม์เป็นผลให้พระราชินีมารี เดอ เมดิชิได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระราชโอรสทันที[65] ซึ่งเป็นหัวเรื่องที่สองที่พระราชินีมารีทรงได้รับมงกุฎ

ลักษณะการวางองค์ประกอบของภาพ “พระแม่มารีแห่งโรซารี” โดยคาราวัจโจ อาจจะมีอิทธิพลต่อการวางภาพกลุ่มคนทางขวาของภาพ “การเสด็จสวรรคตของพระเจ้าอองรีและการประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ”

ทางด้านซ้ายของภาพเป็นเทพจูปิเตอร์ และเทพแซทเทิร์นประคองพระเจ้าอองรีผู้ทรงถูกปลงพระชนม์ในรูปของบุคลาธิษฐานของจักรพรรดิโรมันขึ้นไปยังยอดเขาโอลิมปัสอันเป็นที่ประทับของทวยเทพต่างๆ[66] ภาพนี้ก็เช่นเดียวกับภาพอื่นๆ ของรูเบนส์ที่ใช้อุปมานิทัศน์ เทพในภาพเป็นเทพที่รูเบนส์เลือกเพื่อแสดงความหมายที่ต้องการ เทพจูปิเตอร์เป็นเทพที่เป็นบุคลาธิษฐานของฐานะของความเป็นเทพของพระองค์ ขณะเดียวกันกับที่เทพแซทเทิร์นผู้เป็นสัญลักษณ์ของความสิ้นสุด ซึ่งเป็นการแสดงถึงความเป็นมนุษย์ผู้จะต้องมีที่สิ้นสุดของพระองค์[67] หัวเรื่องนี้มามีอิทธิพลต่อจิตรกรผู้อื่นเช่นพอล เซซานน์ (ค.ศ. 1839-ค.ศ. 1906) ต่อมา[68] สิ่งที่น่าสังเกตอีกอย่างหนึ่งในภาพนี้คืออุปมานิทัศน์ต่างๆ ของเทพที่รูเบนส์ใช้ส่วนใหญ่มาจากเหรียญกรีกโรมันที่บันทึกระหว่างการติดต่อกับนิโคลาส์-โคลด ฟาบริ เดอ เปเรสค์ผู้เป็นเพื่อนและผู้สะสมงานคลาสสิกคนสำคัญ[66]

ทางด้านขวาของภาพเป็นภาพการขึ้นครองราชย์ต่อจากพระเจ้าอองรีโดยพระราชินีองค์ใหม่ที่ฉลองพระองค์สีหนักเรียบ ที่เหมาะสมกับการเป็นพระราชินีหม้าย พระองค์ประทับอยู่ในกรอบที่เป็นประตูชัยทางมุมขวาบนของภาพ ล้อมรอบด้วยข้าราชสำนักที่รวมทั้งบุคลาธิษฐานของฝรั่งเศสผู้คุกเข่าถวาย “ลูกโลกแห่งอำนาจ” ให้แก่พระองค์ พระราชินีมารีทรงรับ “ลูกโลก” ที่เป็นสัญลักษณ์ของรัฐบาลขณะที่ผู้อื่นในภาพคุกเข่าถวายความเคารพต่อหน้าพระองค์ ภาพนี้เป็นตัวอย่างอันดีของการเขียนภาพที่เลิศลอยกว่าความเป็นจริงในการเขียนภาพชุดนี้ รูเบนส์เน้นความเป็นกษัตริย์ที่พระราชินีมารีทรงได้รับมาอย่างเป็นทางการ แต่ตามความเป็นจริงแล้วพระองค์ทรงได้รับการประกาศให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ตั้งแต่วันที่พระราชสวามีถูกปลงพระชนม์[34]

สิ่งที่น่าสังเกตในภาพนี้คืออิทธิพลจากจิตรกรร่วมสมัยของลักษณะการวางภาพของกลุ่มคนทางด้านขวาของภาพ ที่ละม้ายกับการวางองค์ประกอบในภาพ “พระแม่มารีแห่งโรซารี” โดยคาราวัจโจ ซึ่งเป็นภาพที่อาจจะเริ่มเขียนที่โรม และอาจจะเป็นภาพที่มีอิทธิพลต่องานเขียนของรูเบนส์ในการเขียนภาพ “การประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ” เพราะทั้งสองภาพนี้มีลักษณะการวางภาพที่มีความสัมพันธ์กัน[69]

เมื่อเปรียบเทียบความสัมพันธ์ระหว่างสองภาพนี้แล้วก็จะเห็นว่าต่างก็เป็นภาพของสตรีที่ยื่นมือออกไปรับผู้คนรอบข้างผู้ที่เข้ามาแสดงความเคารพ และการใช้อุปมานิทัศน์ ในภาพของรูเบนส์เป็นเทพีมิเนอร์วา, ความรอบคอบ และฝรั่งเศส ในภาพของคาราวัจจิโอเป็นนักบุญโดมินิค, นักบุญปีเตอร์ผู้พลีชีพ และนักบวชโดมินิคันอีกสององค์ สิ่งอื่นที่สำคัญในภาพก็ได้แก่: หางเสือ, ลูกโลก และลูกประคำ[70] สิ่งต่างๆ เหล่านี้ทำให้เชื่อได้ว่ารูเบนส์แสดงความนับถือในความสามารถของคาราวัจโจในฐานะที่เป็นจิตรกรคนสำคัญในยุคนั้น[70]

“องคมนตรีเทพ”[แก้]

“องคมนตรีเทพ”

ภาพนี้เป็นภาพที่เขียนขึ้นเพื่อแสดงถึงความสามารถในการปกครองในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของพระราชโอรสของพระราชินีมารี ผู้ทรงสนับสนุนแผนการที่นำมาซึ่งสันติสุขของยุโรปโดยการจัดการเสกสมรสระหว่างพระราชโอรสและธิดาของพระองค์กับราชวงศ์ต่างๆ ในยุโรป[71]

เนื้อหาของภาพเป็นภาพคิวปิดและเทพีจูโนจับนกพิราบสองตัวเข้าด้วยกันเหนือลูกโลกที่แตกแยก อันเป็นสัญลักษณ์ของความรักและความสันติสุข[72]พระราชินีมารีมีพระราชประสงค์ที่จะจัดให้พระเจ้าหลุยส์ที่ 13 พระราชโอรสเสกสมรสกับอินฟันตาอันนาแห่งสเปน และเจ้าหญิงเอลิซาเบธแห่งบูร์บองพระราชธิดากับเจ้าชายฟิลิปแห่งสเปนผู้ต่อมาขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าฟิลิปที่ 4 ซึ่งอาจจะเป็นทำให้สัมพันธมิตรระหว่างฝรั่งเศสและสเปนดีขึ้น[73] สำหรับพระราชินีมารีแล้วการเสกสมรสทั้งสองนี้อาจจะเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการก็เป็นได้ เพราะความสันติสุขของยุโรปเป็นจุดประสงค์อันมีความสำคัญที่สุดต่อพระองค์[74].

“องคมนตรีเทพ” เป็นภาพที่เข้าใจยากที่สุดในบรรดาภาพต่างๆใน “ภาพชุดพระราชินี” เป็นภาพที่แสดงถึงนโยบายการปกครองอย่างระมัดระวังของพระราชินีมารีระหว่างที่ทรงปกครองราชอาณาจักรในฐานะผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน เช่นในการที่ทรงกำราบการก่อความไม่สงบในราชอาณาจักร นอกจากนั้นก็ยังเป็นภาพที่มีนัยยะว่าทรงดำเนินนโยบายและรักษาอุดมคติเดียวกันกับพระราชนโยบายของพระสวามีเมื่อยังทรงพระชนม์[75] ฉากของภาพเขียนเป็นฉากที่เกี่ยวกับเทพที่ไม่ได้บ่งว่าเป็นที่หนึ่งที่ใดโดยเฉพาะ โดยใช้เทพเจ้าหลายองค์จากตำนานเทพกรีกโรมัน ทั้งการใช้เทพจำนวนมากและฉากที่เป็นฉากที่ไม่ได้ระบุแหล่งทำให้เป็นการยากต่อการตีความหมาย เทพจากตำนานเทพกรีกโรมันที่อยู่ในภาพนี้ก็ได้แก่เทพอพอลโล และเทพพาลลัส ผู้มาต่อสู้สิ่งที่ชั่วร้ายต่างๆ ที่รวมทั้งความขัดแย้ง, ความเกลียดชัง, ความโกรธ และความอิจฉา, เทพเนปจูน, เทพพลูโต, เทพแซทเทิร์น, เทพเฮอร์มีส, เทพแพน, เทพีฟลอรา, เทพีเฮบี, เทพีวีนัส, เทพมาร์ส, เทพซูส, เทพีเฮรา, คิวปิด, และ เทพีไดแอนนา[76]

“การสงครามและชัยชนะต่อชูลิเยร์”[แก้]

“การสงครามและชัยชนะต่อชูลิเยร์”

“การสงครามและชัยชนะที่ชูลิเยร์” หรือ “การสงครามและชัยชนะที่เยอลิค” เป็นภาพเดียวที่แสดงพระราชกรณียกิจในด้านการสงครามที่พระราชินีมารีทรงมีส่วนเกี่ยวข้องระหว่างสมัยที่ทรงปกครองในฐานะผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน ซึ่งเป็นการคืนชูลิเยร์ (หรือเยอลิคในภาษาเยอรมัน) ให้แก่เจ้าชายโปรเตสแตนต์[77] เพราะตำแหน่งที่ตั้งที่ข้ามจากแม่น้ำรูห์ (Ruhr) ชูลิเยร์จึงมีความสำคัญทางยุทธศาสตร์ต่อฝรั่งเศส และการได้รับชัยชนะครั้งนี้ก็เป็นหัวเรื่องที่รูเบนส์นำมาสรรเสริญในรูปของภาพเขียน ฉากนี้เต็มไปด้วยสัญลักษณ์ต่างๆ ที่เป็นการเทิดทูนชัยชนะและความเป็นวีรสตรีของพระองค์[77] พระราชินีมารี เดอ เมดิชิทรงม้าโดยทรงถือคทาในพระหัตถ์ขวา[78] ทางด้านบนของภาพเป็นเทพีแห่งชัยชนะ เทพีวิคตอเรียถือมงกุฎใบลอเรลที่เป็นสัญลักษณ์ของชัยชนะลอยอยู่เหนือพระเศียร นอกจากนั้นก็ยังมีราชอินทรี (imperial eagle) บินอยู่ในฉากหลังไกลออกไป[77] อินทรีทำให้นกที่อ่อนแออื่นๆ บินหนีไปหมด[78] ทางขวาของพระราชินีมีร่างสตรีเคียงข้างที่เดิมเชื่อกันว่าเป็นบุคลาธิษฐานของความอดทน (Fortitude) เพราะมีสัญลักษณ์สิงโตอยู่เคียงข้าง แต่อันที่จริงแล้วเป็นบุคลาธิษฐานของความยิ่งใหญ่ (Magnanimity) หรือ ที่รู้จักกันอีกชื่อหนึ่งว่า “ความเผื่อแผ่” ที่เห็นได้จากของมีค่าที่ถืออยู่ในมือซ้าย ของมีค่าสิ่งหนึ่งที่ถือคือสายไข่มุกที่พระราชินีมารีทรงโปรดปราน[78] อีกความหมายหนึ่งที่มีผู้ให้ความเห็นคือเป็นบุคลาธิษฐานของออสเตรียพร้อมกับสิงโต[77] รูปสัญลักษณ์อื่นๆ ก็มี “ความมีชื่อเสียง” ที่อยู่ทางด้านขวาของภาพที่กำลังเป่าทรัมเป็ตแรงจนออกมาเป็นควัน[78] พระราชินีมารีทรงม้าขาวและทรงเครื่องแต่งกายอย่างหรูหราที่แสดงถึงความมีชัยหลังจากชูลิเยร์ล่ม ชัยชนะครั้งนี้ก็เท่ากับเป็นการแสดงพระองค์ว่าทรงเป็นผู้มีความสามารถในด้านการศึกสงครามเช่นเดียวกับพระสวามีผู้เสด็จสวรรคตไปแล้ว[79]

“การแลกเปลี่ยนเจ้าหญิงที่พรมแดนสเปน”[แก้]

“การแลกเปลี่ยนเจ้าหญิงที่พรมแดนสเปน”

“การแลกเปลี่ยนเจ้าหญิงที่พรมแดนสเปน” เป็นการฉลองการเสกสมรสคู่ระหว่างอินฟันตาอันนาแห่งสเปนแห่งราชวงศ์ฮับส์บวร์ก กับ พระเจ้าหลุยส์ที่ 13 แห่งราชวงศ์บูร์บอง และ ระหว่างพระขนิษฐาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 13--เอลิซาเบธแห่งบูร์บองกับพระเจ้าฟิลิปที่ 4 แห่งสเปนแห่งราชวงศ์ฮับส์บวร์ก ที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน ค.ศ. 1615

ในภาพบุคลาธิษฐานฝรั่งเศส (ทางขวาของภาพ) และ บุคลาธิษฐานสเปน (ทางซ้ายของภาพ) ประคองส่งตัวและรับตัวเจ้าหญิงทั้งสองพระองค์ โดยมียุวเทพที่อาจจะเป็นเทพไฮเมนัยออสช่วย ตอนบนของภาพทางริมซ้ายและทางริมขวาเป็นยุวเทพสององค์แหวกม่านถือคบเพลิงแห่งการแต่งงานของเทพไฮเมนัยออส ขณะที่เทพเซไฟรัสผู้เป็นเทพเจ้าแห่งลมตะวันตกทางซ้ายของภาพเหนือบุคลาธิษฐานสเปนเป่าไออุ่นแห่งฤดูใบไม้ผลิและโปรยกลีบกุหลาบ รอบๆ เป็นยุวเทพบินอยู่อย่างร่าเริงล้อมรอบเฟลิทาส พับลิคาผู้ถือคทางูไขว้และโปรยทองลงมาจากกรวยแห่งความอุดมสมบูรณ์ ด้านล่างของภาพเป็นแม่น้ำอันเดย์ที่มีทวยเทพที่มาถวายพระพรลอยตัวอยู่ เทพแห่งแม่น้ำอันเดย์กอดไห (มุมล่างซ้าย), นิมฟ์น้ำ (มุมล่างซ้าย) สวมมงกุฎยื่นสร้อยไข่มุกและปะการังให้เป็นของขวัญ ขณะที่ไทรทันเป่าหอยเพื่อเป็นการฉลองโอกาส[80]การเสกสมรส ซึ่งเป็นการพยายามสมานความสัมพันธ์ระหว่างฝรั่งเศสและสเปนที่เกิดขึ้นกลางแม่น้ำบิดาสโซอาระหว่างพรมแดนฝรั่งเศสและสเปน ในภาพเจ้าหญิงทั้งสองพระองค์ทรงประสานพระหัตถ์ขวาเข้าด้วยกันระหว่างบุคลาธิษฐานของฝรั่งเศสและสเปน บุคลาธิษฐานของสเปนสวมหมวกเกราะที่มีสิงโตอยู่ตอนบนทางด้านซ้ายของภาพ ขณะที่บุคลาธิษฐานของฝรั่งเศสทางขวาสวมเสื้อคลุมสีน้ำเงินที่มีสัญลักษณ์ดอกลิลลีทองของฝรั่งเศส[81] อินฟันตาอันนาแห่งสเปนผู้ขณะนั้นมีพระชนมายุ 14 พรรษาทรงหันพระขนองให้กับบุคลาธิษฐานของสเปนราวกับจะเป็นนัยยะว่าจะทรงทิ้งสเปนเพื่อเสด็จไปยังฝรั่งเศสซึ่งเป็นประเทศของพระสวามี ส่วนบุคลาธิษฐานของสเปนก็เอื้อมมือไปแตะพระอังสาซ้ายของเจ้าหญิงเอลิซาเบธแห่งบูร์บองผู้มีพระชนมายุ 13 พรรษาเพื่อเป็นการต้อนรับเข้าสู่สเปน[82]

“ความผาสุกของรัชสมัยการปกครองในฐานะผู้สำเร็จราชการ”[แก้]

“ความผาสุกของรัชสมัยการปกครองในฐานะ
ผู้สำเร็จราชการ”

ภาพนี้โดยเฉพาะของ “ภาพชุดพระราชินี” เป็นภาพที่ควรค่าแก่ความสนใจตรงที่เป็นภาพที่ใช้วิธีเขียนที่เป็นเอกลักษณ์ ในขณะที่ภาพอื่นเขียนในห้องเขียนภาพของรูเบนส์ที่อันท์เวิร์พ แต่ภาพ “ความผาสุก” ออกแบบและเขียนทั้งหมดโดยรูเบนส์ที่พระราชวังเพื่อแทนภาพเดิมที่เขียนในปี ค.ศ. 1617 ที่เป็นภาพที่ก่อให้เกิดความขัดแย้งต่างๆ หัวเรื่องของภาพเป็นการแสดงการขับพระราชินีมารีออกจากปารีส โดยพระเจ้าหลุยส์พระราชโอรสของพระองค์เอง ภาพนี้เขียนเสร็จในปี ค.ศ. 1625 และเป็นภาพสุดท้ายของภาพเขียนชุดนี้ในด้านการลำดับเหตุการณ์[83]

ในภาพนี้พระราชินีมารีเองทรงเป็นบุคลาธิษฐานของความยุติธรรมขนาบด้วยเทพเจ้ากรีกโรมันต่างๆ ที่รวมทั้งคิวปิด, เทพีมิเนอร์วา, เทพแห่งความรอบคอบ, เทพีอบันดันเชีย, เทพแซทเทิร์น และเทพแห่งความมีชื่อเสียงเทพเฟมสององค์ แต่ละองค์ก็มีสัญลักษณ์ประจำตัวที่นำมามอบแก่พระราชินีมารี (คิวปิดมีธนูและศร; เทพแห่งความรอบคอบมีงูพันแขนที่เป็นสัญลักษณ์ของความมีสติปัญญา; เทพเทพีอบันดันเชียถือกรวยที่เป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ของรัชสมัยการปกครองของพระองค์ เทพีมิเนอร์วาเทพีแห่งความมีสติปัญญาสวมหมวกเหล็กและถือโล่ยืนใกล้กับพระพาหาของพระราชินีมารีเพื่อแสดงว่าทรงเป็นผู้ปกครองด้วยความมีพระสติปัญญา เทพแซทเทิร์นมีเคียวและเป็นบุคลาธิษฐานของเวลาที่นำฝรั่งเศสไปสู่อนาคต เทพเฟมมีทรัมเป็ตเพื่อจะฉลองโอกาสอันเป็นมงคล[84]) บุคลาธิษฐานอื่นก็มียุวเทพสี่องค์และปีศาจซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความอิจฉา, ความไม่รู้แจ้ง, และความชั่ว[84]

แม้ว่าภาพนี้จะเป็นภาพที่ไม่ต้องมีการตีความหมายมากเท่าภาพอื่นในชุดเดียวกัน แต่ก็ยังเป็นภาพที่มีความขัดแย้งกันในด้านความสำคัญของภาพอยู่บ้าง แทนที่จะเป็นภาพที่ยอมรับกันว่าเป็นภาพที่แสดงพระราชินีมารีในรูปของความยุติธรรม นักวิชาการบางคนก็เสนอว่าหัวข้อเรื่องที่แท้จริงของภาพควรจะเป็น “การกลับมาสู่โลกของเทพีแอสเทรียผู้เป็นเทพีแห่งความยุติธรรมในยุคทอง”[85] ความคิดนี้สนับสนุนโดยคำกล่าวของรูเบนส์เองที่ว่า “ภาพนี้ไม่มีความหมายพิเศษที่เกี่ยวข้องกับราชอาณาจักรฝรั่งเศสแต่อย่างใด”[86] การใช้สัญลักษณ์ต่างๆ ที่สนับสนุนทฤษฎีนี้ก็ได้แก่พวงใบโอ๊ก ที่อาจจะหมายถึง “corona civica”, ฝรั่งเศสที่เป็นเพียงดินแดนรอง และ การใช้เทพแซทเทิร์นในภาพก็อาจจะเป็นการช่วยในการตีความหมายที่รูเบนส์จงใจที่จะทิ้งไว้ก็เป็นได้[86] แต่อาจจะเป็นด้วยความขัดแย้งที่เกิดขึ้นนี้ก็ได้ที่ทำให้รูเบนส์กล่าวถึงความสำคัญของภาพนี้ในจดหมายถึงเปเรสค์ ลงวันที่ 13 พฤษภาคม ค.ศ. 1625 ว่า:

กระผมเชื่อว่าได้เขียนจดหมายถึงคุณว่าภาพพระราชินีมารีเสด็จออกจากปารีสได้รับการยกออก และแทนภาพนั้นกระผมก็ได้เขียนภาพใหม่ทั้งหมดที่เป็นภาพที่แสดงการดำเนินการของราชอาณาจักรฝรั่งเศส โดยการฟื้นฟูวิทยาศาสตร์และศิลปะอย่างกว้างขวางภายใต้พระราชอำนาจ[ของพระราชินีมารี] ผู้ประทับอยู่บนบัลลังก์อันเรืองรอง ถือตาชั่งในพระหัตถ์เพื่อเป็นการรักษาดุลยภาพของโลกด้วยความรอบคอบและความยุติธรรมของพระองค์

ปีเตอร์ พอล รูเบนส์[87]

เมื่อพิจารณาถึงความรีบเร่งในการเขียนภาพนี้ของรูเบนส์แล้ว การที่รูเบนส์ไม่ได้กล่าวถึงยุคทองในจดหมายและการกล่าวถึงพระราชินีมารี เดอ เมดิชิในรูปความยุติธรรมแล้วนักประวัติศาสตร์โดยทั่วไปก็พอใจที่จะยอมรับความหมายของภาพที่ตรงไปตรงมาในการใช้อุปมานิทัศน์ต่างๆ ในภาพซึ่งตรงกับวิธีการเขียนภาพอื่นๆ ในชุดเดียวกันนี้[88]

เป็นที่เชื่อกันว่าภาพเดิมที่เป็นภาพพระราชินีมารีเสด็จออกจากปารีสได้รับการปฏิเสธเพื่อที่จะรับภาพ “การเสด็จสวรรคตของพระเจ้าอองรีที่ 4 และการประกาศเป็นผู้สำเร็จราชการ” แทนที่เพราะภาพหลังไม่ได้ก่อให้เกิดความขัดแย้งทางการเมืองเท่ากับภาพแรก ที่รูเบนส์กล่าวต่อไปในจดหมายฉบับเดียวกันว่า:

หัวข้อนี้ ซึ่งไม่มีส่วนเกี่ยวข้องทางการเมืองในหัวข้อใด ...ของรัชสมัยนี้ หรือไม่พาดพิงไปถึงบุคคลใด ...เป็นที่ยอมรับกันเป็นอย่างดี

ปีเตอร์ พอล รูเบนส์[89]

จากหลักฐานที่ว่านี้ทำให้เราทราบว่ารูเบนส์สามารถปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ได้เป็นอย่างดีซึ่งเป็นการทำให้ส่งเสริมความก้าวหน้าในงานอาชีพ ความเต็มใจที่จะปรับความคิดเห็นส่วนตัวให้คล้องจองกับผู้อุปถัมภ์เป็นเครื่องมืออันสำคัญในการสามารถเขียนภาพชุดที่มีผลกระทบกระเทือนทางการเมืองได้สำเร็จ

“พระเจ้าหลุยส์บรรลุนิติภาวะ”[แก้]

“พระเจ้าหลุยส์บรรลุนิติภาวะ”

“พระเจ้าหลุยส์บรรลุนิติภาวะ” เป็นฉากทางประวัติศาสตร์ที่แสดงการโอนอำนาจจากพระราชินีมารีให้แก่พระราชโอรสผู้ทรงบรรลุนิติภาวะทางนามธรรมโดยการใช้อุปมานิทัศน์[90]พระราชินีมารีทรงปกครองในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในระหว่างที่พระราชโอรสยังทรงพระเยาว์และเมื่อถึงเวลาที่ทรงบรรลุนิติภาวะ พระองค์ก็ทรงมอบหางเสือเรือให้แก่พระเจ้าหลุยส์ผู้เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่อย่างเต็มพระองค์ของฝรั่งเศส เรือในภาพเป็นสัญลักษณ์ของราชอาณาจักรฝรั่งเศสโดยมีพระเจ้าหลุยส์ทรงเป็นผู้ควบคุมทิศทาง

ฝีพายแต่ละคนก็สามารถระบุได้ว่าเป็นใครจากสัญลักษณ์ที่อยู่บนโล่ข้างเรือ โล่ของฝีพายคนที่สองจากด้านหน้าของภาพเป็นแท่นบูชาเพลิงที่มีงูพันแท่นและสฟิงซ์สี่ตัวที่ฐาน ตอนบนของโล่มีตาที่มองลงมาข้างล่าง ลักษณะที่ว่านี้สัญลักษณ์ที่บ่งถึงความเคร่งครัดทางศาสนาที่เป็นคุณลักษณะที่พระราชินีมารีมีพระราชประสงค์จะถ่ายทอดให้แก่พระราชโอรส

นอกจากนั้นเรือที่ว่านี้ก็ยังรู้จักกันว่าเป็นเรือพระราชพิธีหรือเรือแห่ที่ตกแต่งด้วยมังกรด้านหน้าและโลมาสองตัวด้านหลังเหนือหางเสือ พระเจ้าหลุยส์ทอดพระเนตรไปยังพระราชมารดาเพื่อขอคำแนะนำในการถือหางเสือแห่งราชอาณาจักร บนท้องฟ้ามีเมฆดำทมึนที่มีเทพเฟมหรือเทพแห่งความมีชื่อเสียงสององค์ องค์หนึ่งเป่าแตรบิชชินาโรมัน (Roman buccina) และอีกองค์หนึ่งดูเหมือนจะเป่าทรัมเป็ต[91]พระเจ้าหลุยส์ทรงควบคุมทิศทางของเรือขณะที่ฝีพายสี่คนเคลื่อนเรือด้วยกำลังพาย ฝีพายสี่คนประกอบด้วยสัญลักษณ์ของอำนาจ, ศาสนา, ความยุติธรรม และความกลมเกลียวกัน เทพอีกองค์หนึ่งที่ปรับใบเรืออยู่เชื่อกันว่าเป็นเทพแห่งความรอบคอบ หรือเทพเท็มเพอแรนซ์ กลางภาพหน้าเสากระโดงเรือเป็นบุคลาธิษฐานของฝรั่งเศสผู้ยืนสง่าถือคบเพลิงในมือขวาเพื่อแสดงความมุ่งมั่นและลูกโลกแห่งราชอาณาจักรหรือรัฐบาลในมือซ้าย ฝีพายคนแรกที่ยื่นพายออกไปคือเทพีแห่งอำนาจที่มีโล่ประดับสิงโตเกาะเสาเป็นสัญลักษณ์ เทพีแห่งอำนาจคู่กับพระราชินีมารีโดยมีผมสีเดียวกัน และพระเจ้าหลุยส์กับเทพีแห่งศาสนา

การจับคู่พระราชินีมารี เดอ เมดิชิกับเทพีแห่งอำนาจเป็นการเพิ่มพระบรมราชานุภาพของพระองค์ ขณะที่ทรงวางท่าที่แสดงการยอมรับในพระราชอำนาจของพระราชโอรสที่ทรงได้รับและที่จะทรงมีต่อไป[92] ภาพนี้เป็นภาพที่น่าสนใจตรงที่เมื่อดูเปรียบเทียบกับบริบทของความสัมพันธ์อันตึงเครียดระหว่างพระมหากษัตริย์หนุ่มกับพระราชมารดาในเหตุการณ์ที่เป็นจริง ก่อนหน้าพระราชพิธีพระบรมราชาภิเษกไม่นานเท่าใดนักพระเจ้าหลุยส์ก็ทรงมีปากมีเสียงกับพระราชมารดาจนทำให้พระองค์ทรงขับพระราชมารดาออกจากราชสำนัก[30] รูเบนส์ทราบถึงเหตุการณ์นี้เป็นที่แน่นอน แต่แทนที่จะเขียนภาพที่แสดงความสัมพันธ์อันตึงเครียดระหว่างสองพระองค์ รูเบนส์ก็เลือกที่จะเน้นความสง่างามของการโอนอำนาจแทนที่

“การหลบหนีจากบลัวส์”[แก้]

“การหลบหนีจากบลัวส์”

“การหลบหนีจากบลัวส์” เป็นภาพเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในคืนวันที่ 21/22 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1619 ซึ่งเป็นคืนวันที่พระราชินีมารีเสด็จหลบหนีจากพระราชวังบลัวส์หลังจากที่ทรงถูกกักกันอยู่เป็นเวลาเกือบสองปีโดยพระราชโอรส ในภาพนี้พระองค์ทรงยืนสง่าอยู่กลางภาพท่ามกลางผู้คนและเหตุการณ์ต่างๆ อันวุ่นวายที่เกิดขึ้นรอบข้าง พระองค์ทรงได้รับการพิทักษ์และการประคองโดยบุคลาธิษฐานแห่งฝรั่งเศสทางขวาของภาพ ตอนเหนือของภาพเป็นเทพีออโรราส่องทางยามกลางคืนด้วยคบเพลิง ภาพนี้มีพื้นฐานมาจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงและตามเวลาที่เกิดขึ้นจริง[93] แต่รูเบนส์สร้างเสริมบรรยากาศเพื่อแสดงความเป็นวีรสตรีที่เหนือกว่ารายละเอียดของความเป็นจริงที่เกิดขึ้น จากบันทึกหลักฐานทางประวัติศาสตร์การหลบหนีของพระราชินีมารีมิได้แสดงให้เห็นถึงรายละเอียดของเหตุการณ์การหลบหนีที่เกิดขึ้นจริง รูเบนส์จงใจละเลยรายละเอียดบางอย่างเพื่อที่จะไม่ให้เป็นการหมิ่นพระบรมราชานุภาพของพระราชินีมารีเอง ซึ่งผลที่ออกมากลายเป็นภาพที่ไม่เป็นธรรมชาติเท่าใดนัก พระราชินีมารีทรงปรากฏพระองค์ในภาพอย่างสมถะ แต่กระนั้นก็ยังมีนัยยะว่าทรงเป็นผู้มีพระราชอำนาจเหนืออำนาจทางการทหาร และมิได้ทรงแสดงให้เห็นถึงความยากลำบากต่อสิ่งต่างๆ ที่ต้องทรงประสบในระหว่างการหลบหนี ชายในภาพด้านหน้าที่ยื่นมือออกไปยังพระองค์ไม่ทราบกันว่าเป็นใคร ตัวแบบหลายตัวด้านหลังเป็นสัญลักษณ์ของทหารที่เป็นการแสดงพระพลานุภาพของพระองค์ทางการทหาร[94]

“การเจรจาที่อองกูเลม”[แก้]

“การเจรจาที่อองกูเลม”

“การเจรจาที่อองกูเลม” เป็นภาพที่มีพื้นฐานมาจากการพยายามสร้างความปรองดองระหว่างพระราชโอรส โดยการเจรจาระหว่างผู้แทนของทั้งสองฝ่าย ในภาพพระราชินีมารีทรงรับช่อมะกอกซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความสันติสุขจากเทพเมอร์คิวรีผู้เป็นผู้สื่อสารของพระเจ้า (หรือในกรณีนี้ก็จะเป็นสาส์นจากพระราชโอรส) ต่อหน้านักบวชสตรีของพระองค์ผู้ที่ได้รับพระราชทานพระราชานุญาตให้ไปเจรจากับพระราชโอรสเพื่อสร้างความปรองดองในกรณีที่เกี่ยวกับความคิดเห็นที่ขัดแย้งกันระหว่างทั้งสองพระองค์ที่เกี่ยวกับนโยบายของรัฐบาล[79] รูเบนส์ใช้วิธีหลายวิธีในการวาดภาพนี้เพื่อเป็นการแสดงภาพพจน์อันต้องพระประสงค์ของพระราชินีมารี ผู้ที่ทรงต้องการที่จะแสดงพระองค์ในฐานะที่ทรงเป็นผู้พิทักษ์และผู้ให้คำปรึกษาแก่พระราชโอรสผู้ยังทรงพระเยาว์และขาดประสบการณ์ ในภาพนี้พระราชินีมารีทรงนั่งอยู่บนบัลลังก์บนแท่นพร้อมด้วยรูปสลักของเทพีมิเนอร์วาผู้เป็นสัญลักษณ์ของความมีปฏิภาณและยุวเทพสององค์ถือช่อใบลอเรลซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความมีชัยและความเสียสละของพระองค์อยู่เหนือบัลลังก์ที่ประทับ ท่าทางที่สมถะแต่รู้แจ้งของพระองค์เป็นการแสดงให้เห็นถึงความมีหลักและมีปฏิภาณ นอกจากนั้นแล้วรูเบนส์ก็วางพระราชินีมารีในโครงร่างของภาพที่แคบ และในบรรดากลุ่มคนที่ดูใกล้ชิดและเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันกับคาร์ดินัลเพื่อเป็นการเน้นความสัตย์ อันตรงกันข้ามกับความไม่ซื่อตรงของเทพเมอร์คิวรีผู้แอบคทางูไขว้ไว้ข้างตัว แต่การนั้นการแบ่งกลุ่มคนในรูปก็ยังเน้นให้เห็นถึงช่องว่างที่ยังคงแสดงความแตกแยกกันระหว่างทั้งสองฝ่าย นอกจากการแบ่งภาพแล้วรูเบนส์ก็ยังเพิ่มสุนัขขาวที่กำลังเห่าอยู่ในรูปด้วยเพื่อเป็นนัยยะในการเตือนว่าผู้ที่มาเฝ้ามาด้วยจุดประสงค์ที่แอบแฝง สัญลักษณ์ต่างๆ ที่รูเบนส์ใช้ในภาพนี้ก็เพื่อเป็นการเน้นว่าพระราชินีทรงเป็นผู้ที่ทรงถูกมองในแง่ลบโดยขาดความยุติธรรม แม้ว่าจะทรงเป็นผู้มีพระปรีชาสามารถอย่างสุขุม และยังคงมีความคำนึงถึงประโยชน์ของพระราชโอรสผู้ยังทรงพระเยาว์ผู้ที่ยังไม่ทรงขาดประสบการณ์ในการปกครองเช่นเดียวกับพระองค์[95] โดยทั่วไปแล้วภาพนี้เป็นภาพที่มีปัญหาต่อการตีความหมายและสร้างข้อขัดแย้งให้แก่ผู้ชมภาพมากที่สุด และเป็นภาพที่เข้าใจยากที่สุดในบรรดาภาพชุดนี้ทั้งหมด และก็เช่นเดียวกับภาพอื่นๆ ที่เป็นภาพก็เป็นอีกภาพหนึ่งที่เน้นพระราชานุภาพของพระองค์ แต่ขณะเดียวกันก็เป็นภาพที่แสดงก้าวแรกของการแสวงหาความปรองดองระหว่างพระองค์และพระราชโอรส[96]

“การเลือกความมั่นคงของพระราชินีมารี”[แก้]

“การเลือกความมั่นคงของพระราชินีมารี”

หลังจากการก่อการแข็งข้อของฝ่ายขุนนางและพระราชินีมารีผู้ไม่มีความพอใจต่อนโยบายการปกครองของรัฐบาลของพระเจ้าหลุยส์ที่ล้มเหลวแล้ว สงครามกลางเมืองก็มายุติลงในยุทธการที่เลส์ ปงต์-เดอ-เซ (Les Ponts-de-Cé) โดยความพ่ายแพ้ของกองทัพของพระราชินีมารีอย่างง่ายดายในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1620 ที่มารู้จักกันในภาษาฝรั่งเศสว่า “Drôlerie des Ponts-de-Cé” (ไทย: เรื่องน่าหัวเราะที่เลส์ ปงต์-เดอ-เซ)

“การเลือกความมั่นคงของพระราชินีมารี” เป็นภาพพระราชินีมารีทรงต้องลงพระนามในสัญญาสงบศึกที่อองเฌส์หลังจากที่กองกำลังของพระองค์พ่ายแพ้ที่เลส์ ปงต์-เดอ-เซ (Ponte-de-Ce) เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนกับความมั่นคง แม้ว่าจะเป็นภาพที่แสดงความต้องการที่จะเลือกความมั่นคงโดยการใช้สัญลักษณ์ของ “เทวสถานแห่งความมั่นคง”--แต่ภายในภาพเดียวกันก็มีสัญลักษณ์ของความชั่วร้ายอยู่แฝงอยู่ไม่ไกลนัก--ด้านหน้าภาพแสดงการเปลี่ยนแปลงจากมืดมัวมาเป็นความโปร่งแจ่มใส แต่ก็ยังมีสัญลักษณ์ของความไม่สงบที่แฝงอยู่กับการทรงยอมสงบศึกเป็นเงาอยู่ในฉากหลังของภาพด้วย

รูปทรงกลมของเทวสถานเช่นเดียวกับเทวสถานในสมัยกรีกโรมันเป็นสัญลักษณ์ของโลกที่มีความเกี่ยวข้องกับเทพจูโนและพระองค์เอง เหนือขึ้นไปมีป้ายบอกชื่อประกาศ “Securitati Augustae” หรือ “เพื่อความมั่นคงของพระราชินี”[97] เทพเมอร์คิวรีชูคทางูไขว้ประคองพระราชินีมารีผู้ทรงลังเลที่จะเข้าสู่เทวสถานแห่งความสันติสุข เป็นการสื่อความหมายว่ายังทรงมีความมุ่งมั่นที่จะไม่ทรงยอมแพ้[98] ซึ่งทำให้ผู้ดูก็สามารถค้านได้อย่างเต็มที่ว่าเป็นภาพเขียนที่ไม่เกี่ยวกับความสันติสุขหรือความมั่นคง เพราะในขณะที่ทรงแสวงหาสันติสุขพระองค์ก็ยังทรงลังเลที่เป็นนัยยะที่แสดงถึงความมุ่งมั่นของพระองค์ที่ไม่ย่อท้อต่อความสูญเสียต่างๆ ที่เกิดขึ้น[99] ในเมื่อทรงมีอำนาจอย่างเทพ รูเบนส์จึงแสดงพระองค์ในสิ่งแวดล้อมแบบคลาสสิกที่ใช้ลำดับการแสดงภาพและนัยยะทางจักษุเช่นการวาดภาพเทพ ซึ่งเป็นการเขียนภาพในลักษณะที่ใช้อุปมานิทัศน์ในการยกพระราชินีมารีให้เป็นเทพ[100]

“การคืนดีระหว่างพระราชินีมารีและพระเจ้าหลุยส์”[แก้]

“การคืนดีระหว่างพระราชินีมารีและพระเจ้าหลุยส์”

ในภาพ “การคืนดีระหว่างพระราชินีมารีและพระเจ้าหลุยส์” เทพีแห่งความยุติธรรมกำลังเข่นฆ่าไฮดราในตอนล่างของภาพโดยมีเทพแห่งความรอบคอบดูเป็นพยานอยู่ข้างหลัง หัวเรื่องของภาพมาจากอุปมัยของคริสต์ศตวรรษที่ 17 ของการต่อต้านการก่อความไม่สงบ ในภาพนี้สัตว์ร้ายไฮดราเป็นสัญลักษณ์ของชาร์ลส์ ดาลแบร์ต (Charles d'Albert de Luynes) ผู้ที่ต้องมาเสียชีวิตด้วยน้ำมือของนักบุญไมเคิลผู้มีท่าทางออกไปทางสตรี[101] ความตายในปี ค.ศ. 1621 ของนักล่าเหยี่ยวชาร์ลส์ ดาลแบร์ตผู้กลายมาเป็นผู้นำสูงสุดทางการทหารของประเทศช่วยทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างพระราชินีมารีและพระราชโอรสดีขึ้น แต่ไม่นานคองเดผู้เป็นข้าราชสำนักคนโปรดของพระราชโอรสและผู้เป็นศัตรูคนสำคัญของพระราชินีมารีก็ก้าวเข้ามาแทนที่ดาลแบร์ต การวาดภาพที่ความหมายกำกวมในกรณีที่เป็นหัวเรื่องที่อาจจะทำให้เกิดความขัดแย้งก็เป็นไปตามลักษณะการวาดรูปอื่นๆ ที่มีปัญหาเดียวกัน[102] พระราชินีมารีเองก็คงมีพระประสงค์ที่จะแก้แค้นให้แก่การเสียชีวิตของพระสหายคนสนิทและก็คงมีพระประสงค์ที่จะบรรยายภาพการทำลายชาร์ลส์ ดาลแบร์ตโดยตรง แต่รูเบนส์เลี่ยงไปใช้อุปมานิทัศน์แทนที่ซึ่งเป็นการเลี่ยงรายละเอียดที่อาจจะทำให้เกิดความขายหน้าต่อมาได้[103] การเลี่ยงของรูเบนส์ในการสร้างฉากความดีชนะความชั่วและสรรเสริญความปรองดองอันสันติสุขของทั้งพระองค์และพระราชโอรสเป็นการแสดงนัยยะถึงความหมายทางการเมืองอย่างเพียงผิวเผิน[103]

เป็นการง่ายที่จะเข้าใจถึงสาเหตุที่ดาลแบร์ตถูกทำลายด้วยเทพและโยนลงไปในหลุมนรก จากการกระทำต่างๆ เมื่อยังมีชีวิตอยู่ที่รวมทั้งการใส่ร้ายป้ายสีพระราชินี แต่ดาลแบร์ตก็เป็นเพียงแพะรับบาปในการเป็นผู้มีความรับผิดชอบต่อความสัมพันธ์อันเลวร้ายระหว่างพระเจ้าหลุยส์และพระราชมารดา[104] ในภาพนี้พระเจ้าหลุยส์ทรงเจริญพระชันษาขึ้นในรูปของเทพอพอลโล ความตายของไฮดราไม่ใช่ด้วยน้ำพระหัตถ์ของพระองค์อย่างที่คาดว่าควรจะเป็นแต่ด้วยน้ำมือของเทพีแห่งความยุติธรรมผู้มีร่างอันกำยำอย่างสตรีอเมซอน[105] แต่มิได้ถือตาชั่งประจำตัวเช่นในภาพก่อนหน้านั้นที่ถ้ามีก็จะทำให้มีส่วนเกี่ยวข้องกับพระเจ้าหลุยส์ การเข่นฆ่าดาลแบร์ตของเทพีจึงเป็นการกระทำที่ปราศจากความช่วยเหลือจากพระองค์ ผู้ไม่ทรงแสดงความไยดีแต่อย่างใดต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น[106] ส่วนพระราชินีมารีก็ทรงปรากฏในภาพของมารดาผู้รักบุตรชายผู้พร้อมที่จะยกโทษให้ต่อสิ่งเลวร้ายต่างๆ ที่ทรงต้องทนมาตลอด

“ชัยชนะของความสัตย์”[แก้]

“ชัยชนะของความสัตย์”

ภาพสุดท้ายในภาพเขียนชุดนี้คือภาพ “ชัยชนะของความสัตย์” ซึ่งเป็นการใช้อุปมานิทัศน์ทั้งภาพโดยมีพระเจ้าหลุยส์และพระราชมารดาพระราชินีมารีทรงคืนดีกันบนสรวงสวรรค์[107] ในภาพทั้งสองพระองค์ทรงลอยอยู่บนสวรรค์เชื่อมด้วยสัญลักษณ์ของ “ความปรองดอง” (concordia) ที่แสดงถึงการยกโทษให้กันและกันและความมีสันติระหว่างทั้งสองพระองค์ ภายใต้เป็นเทพแซทเทิร์นยกเทพีเวอริทัสขึ้นสวรรค์ที่เป็นสัญลักษณ์ของการนำความสัตย์ออกมาให้เป็นที่เห็นแจ้ง และการคืนดีระหว่างพระราชินีมารีกับพระราชโอรส[108] การแสดง “เวลา” และ “ความสัตย์” ใช้เนื้อที่ถึงสามในสี่ของภาพตอนล่าง ส่วนบนของภาพเป็นพระราชินีมารีกับพระราชโอรส ระหว่างสองพระองค์พระราชินีมารีก็ทรงมีขนาดใหญ่กว่าและใช้เนื้อที่ของภาพมากกว่าพระราชโอรส[109] ซึ่งเป็นการเน้นถึงความสำคัญของพระองค์ อีกสิ่งหนึ่งที่ช่วยเน้นความสำคัญคือทรงปรากฏพระองค์สูงเท่าเทียมกับพระราชโอรส[110] พระราชโอรสถูกบดบังเล็กน้อยด้วยปีกของเทพแซทเทิร์นทรงคุกพระชานุต่อหน้าพระราชมารดาและถวายสัญลักษณ์แห่งมิตรภาพที่เป็นหัวใจเพลิงในมือที่ประสานกันล้อมรอบด้วยช่อใบลอเรล[111] ในการวางภาพนี้รูเบนส์ให้ความสำคัญต่อพระราชินีมารีมากกว่าพระราชโอรส โดยการใช้การวางท่าทางของพระองค์และการทอดสายพระเนตร ในภาพนี้เทพีแห่งความสัตย์ยื่นมือไปยังพระองค์ขณะที่เทพแห่งกาลเวลาหรือเทพแซทเทิร์นแหงนหน้าขึ้นไปมองยังพระองค์ เทพทั้งสององค์ต่างก็ไม่มีผู้ใดที่ให้ความสนใจต่อพระเจ้าหลุยส์[112] รูเบนส์แสดงภาพของทั้งสองพระองค์ในอนาคตอย่างมีศิลปะ และต่างก็มีพระชนมายุมากขึ้นเมื่อเทียบกับภาพก่อนหน้านั้น การคืนดีบนสวรรค์เป็นนัยยะว่าความปรองดองระหว่างทั้งสองพระองค์ไม่เพียงแต่จะยืนยาวอยู่ในโลกนี้และเป็นการยืนยาวตลอดไปด้วย[113] ตั้งแต่จุดนี้หัวเรื่องของ “ภาพชุดพระราชินีมารี” ก็เปลี่ยนไปเป็นรัชสมัยของพระราชมารดาของพระราชินีมารี[81] หลังจากชาร์ลส์ ดาลแบร์ตข้าราชสำนักคนโปรดของพระเจ้าหลุยส์เสียชีวิตไปแล้วพระราชินีมารีและพระราชโอรสก็ทรงคืนดีกัน และในที่สุดก็ทรงได้รับการยอมรับให้กลับเข้าร่วมในราชสภาองคมนตรีในเดือนมกราคม ค.ศ. 1622[114] ภาพนี้เป็นภาพที่แสดงว่าเวลาเป็นสิ่งที่เปิดเผยถึงสัจจะในที่สุดที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างพระราชินีมารีและพระราชโอรส[107]

ภาพสุดท้ายนี้เป็นภาพที่ประจวบกับความสนพระทัยทางการเมืองหลังจากพระสวามีของพระราชินีมารีเสด็จสวรรคต พระองค์ทรงมีความเชื่อว่าสัมพันธไมตรีระหว่างราชอาณาจักรสามารถสร้างขึ้นได้โดยการจัดการเสกสมรสซึ่งทำให้ทรงพยายามให้ “ภาพชุดพระราชินีมารี” นี้เขียนเสร็จก่อนการเสกสมรสระหว่างพระราชธิดาเจ้าหญิงเฮนเรียตตา มาเรียกับสมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ[81]

'“ภาพเหมือนของพระราชบิดามารดา”[แก้]

ฟรานเชสโคที่ 1 เดอ เมดิชิ
โจแอนนา อาร์คดัชเชสแห่งออสเตรีย

ภาพเขียนอีกสามภาพเป็นภาพเหมือนของพระราชบิดามารดาของพระราชินีมารี: ฟรานเชสโคที่ 1 เดอ เมดิชิ และอาร์คดัชเชสโจแอนนาแห่งออสเตรีย ที่ตั้งอยู่สองข้างเตาผิง ภาพเหมือนของฟรานเชสโคอยู่ทางขวาที่มองตรงไปยังทางเดินไปทางที่ประทับส่วนพระองค์ของพระราชินีมารี ในภาพฟรานเชสโคสวมเสื้อคลุมที่แต่งตรงชายด้วยขนเออร์มิน โดยมีตราลัทธิเซนต์สตีเฟ็นแห่งทัสเคนีที่ฟรานเชสโคเองเป็นผู้ก่อตั้งห้อยอยู่รอบคอ ภาพของพระมารดาอาร์คดัชเชสโจแอนนาอยู่ทางซ้ายด้านที่นักท่องเที่ยวจะมองเห็นเมื่อเดินเข้ามา โจแอนนาแต่งตัวด้วยเสื้อที่ปักด้วยด้ายเงินและทองแต่ไม่ได้สวมเครื่องทรงอย่างอื่นที่แสดงฐานะอันสูงส่ง การวางรูปแบบของภาพนี้มาจากภาพเขียนของอเลสซานโดร อัลโลริ (Alessandro Allori) ที่ต่อมาจิโอวานนิ บิซเซลลิ (Giovanni Bizzelli) ก็อปปี รูเบนส์คงจะมีโอกาสได้เห็นภาพนี้จึงนำอิทธิพลมาใช้ในการวางรูปแบบของภาพเขียนของโจแอนนา แต่งานชิ้นนี้ของรูเบนส์ไม่เด่นเท่ากับงานดั้งเดิมที่ไปรับอิทธิพลมา ภาพเหมือนของอาร์คดัชเชสโจแอนนาโดยทั่วไปแล้วก็เป็นเพียงภาพของสตรีที่ปราศจากความรู้สึก ในกรณีนี้รูเบนส์ไม่ได้ใช้ธรรมเนียมการวางท่าของตัวแบบในภาพเหมือนที่เขียนกันในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ที่ทำให้ผู้เป็นแบบดูสบายๆ ส่วนผู้เป็นแบบแทนฟรานเชสโคนั้นไม่ทราบกันว่าเป็นผู้ใด แต่ก็เป็นที่สงสัยกันว่ารูเบนส์ใช้ปรัชญาการเขียนจากปารีสในการพยายามสร้างให้ผู้เป็นแบบดูมีอำนาจและมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์[115] ลักษณะการเขียนภาพสองภาพนี้แตกต่างกันมากและดูจะไม่พ้องกันกับภาพอื่นในภาพชุดเดียวกัน เมื่อเทียบกับ “ภาพชุดพระราชินีมารี” แล้วภาพนี้ก็ดูเรียบไม่มีชีวิตชีวาเหมือนภาพอื่นๆ ของพระราชินีมารีที่ดูเต็มไปด้วยชีวิตจิตใจและความงดงาม[116] นอกจากนั้นการใช้อุปมานิทัศน์ต่างๆของรูเบนส์ในภาพอื่นก็มิได้นำมาใช้กับภาพสองภาพนี้ ซึ่งทำให้กลายเป็นภาพเหมือนที่เรียบๆ ธรรมดา นอกจากนั้นแล้วก็ยังกล่าวกันว่าทั้งสองภาพไม่มีความคล้ายคลึงกับตัวแบบจริงแต่อย่างใด[117]

“ภาพชุดพระเจ้าอองรี”[แก้]

สัญญาจ้างการเขียน “ภาพชุดพระราชินีมารี” เดิมรวมการเขียน “ภาพชุดพระเจ้าอองรี” ด้วย แต่ชุดหลังเป็นชุดที่รูเบนส์เขียนไม่เสร็จแม้ว่าจะทำการเริ่มเขียนไม่นานหลังจากเขียนภาพชุดแรกเสร็จ “ภาพชุดพระเจ้าอองรี” ตั้งใจเป็นภาพขนาดใหญ่ยี่สิบสี่ภาพที่จะบรรยายเหตุการณ์ต่างๆ ในชีวิตของพระเจ้าอองรี “ที่ทรงประสบ, การสงครามที่ทรงเข้าร่วม, ชัยชนะที่ทรงได้รับ และการตีเมืองต่างๆ และทรงได้รับชัยชนะ”[118]ภาพสองชุดนี้ออกแบบให้มาพบกันที่ห้องโค้งกลางที่เชื่อมระเบียงแสดงภาพของแต่ละชุด ภาพของแต่ละชุดก็แสดงเป็นคู่ที่รวมหมดทั้งสองชุดแล้วก็จะเป็นสี่สิบแปดภาพ[119]

รูเบนส์ดูเหมือนจะไม่ได้ร่าง “ภาพชุดพระเจ้าอองรี” ขณะที่เขียนภาพชุดแรก ในจดหมายฉบับหนึ่งรูเบนส์กล่าวถึงภาพเขียนชุดที่สองนี้ว่าเป็น “ภาพชุดที่ใหญ่โตมโหฬารที่พอที่จะตั้งแสดงในระเบียงแสดงภาพสิบระเบียง” ได้ และจากจดหมายอีกฉบับหนึ่งลงวันที่ 27 มกราคม ค.ศ. 1628 ก็พอจะสรุปได้ว่ารูเบนส์ไม่ได้ทำงานร่างภาพชุดนี้เท่าใดนักก่อนวันที่กล่าว[120] ในบรรดาภาพร่างสีน้ำมันที่เขียนต่อมามีเก้าภาพเท่านั้นที่ยังเหลืออยู่และอีกห้าที่ยังร่างไม่เสร็จ ภาพร่างส่วนใหญ่เป็นภาพเหตุการณ์การยุทธการที่พระเจ้าอองรีทรงเข้าร่วม[121] เช่น “การยึดกรุงปารีส”

สิ่งสำคัญที่ควรสังเกตคือเหตุผลที่เขียนไม่เสร็จเป็นเพราะสถานการณ์ทางการเมืองที่ผันผวนที่เกิดขึ้นในขณะนั้น เมื่อพระราชินีมารีทรงถูกห้ามไม่ให้เข้าปารีสในปี ค.ศ. 1631 เมื่ออาร์มองด์ ฌอง ดู เปลส์ซีส์ เดอ ริเชอลิเออมามีอิทธิพลต่อพระเจ้าหลุยส์[122] ซึ่งทำให้รูเบนส์ต้องเลิกทำโครงการทั้งหมดเพราะการอนุมัติงานถูกเลื่อนไปหลายครั้งโดยทางราชสำนัก[121] ริเชอลิเออผู้มามีอิทธิพลต่อโครงการนี้ไม่ยอมเจรจากับรูเบนส์เกี่ยวกับการดำเนินโครงการให้จบ โดยอ้างว่ามีภาระอื่นเกี่ยวกับการบริหารบ้านเมืองที่ทำให้ไม่สามารถทำให้มีโอกาสพิจารณาการอนุมัติได้[122] แต่สาเหตุที่แท้จริงของริเชอลิเออน่าจะมาจากเหตุผลทางการเมืองมากกว่าที่จะมาจากตัวรูเบนส์เอง ขณะนั้นรูเบนส์ไปพำนักอยู่ที่มาดริดเพื่อเตรียมตัวในกิจการทางทูตไปยังลอนดอน เพื่อทำการเจรจาต่อรองระหว่างสเปนและอังกฤษ ซึ่งเท่ากับรูเบนส์ไปทำงานให้กับฝ่ายที่เป็นปฏิปักษ์ต่อนโยบายทางการเมืองของฝรั่งเศส[118] ฉะนั้นริเชอลิเออจึงหันไปพยายามหาจิตรกรอิตาลีมาทำโครงการนี้แทนรูเบนส์ จึงเป็นผลให้รูเบนส์มีโอกาสเขียนภาพชุดหลังนี้เป็นพักๆ เท่านั้น และหลังจากพระราชินีมารีทรงถูกสั่งไม่ให้เข้าปารีสในปี ค.ศ. 1631 แล้วโครงการก็ถูกพับเลิกไปอย่างถาวร[122] ซึ่งก็เป็นที่น่าเสียดายโดยเฉพาะสำหรับรูเบนส์ผู้เห็นว่าโครงการนี้และโดยเฉพาะโครงการหลังจะเป็นโครงการที่เพิ่มพูนชื่อเสียงให้แก่ตนเองมากยิ่งขึ้น[118]

ภาพร่างที่สำคัญในชุดนี้ชื่อ “การคืนดีระหว่างพระเจ้าเฮนรีที่ 3 และพระเจ้าอองรีแห่งนาวาร์” ซึ่งเป็นเหตุการณ์สำคัญเมื่อพระเจ้าอองรีที่ 4 ขึ้นครองราชย์ หลังจากการเสียชีวิตของดยุกแห่งอองชูพระอนุชาของพระเจ้าอองรีที่ 3 ผู้ไม่มีรัชทายาท ฐานะของทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงจึงตกมาเป็นของพระเจ้าอองรีแห่งนาวาร์ (ผู้ต่อมาขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าอองรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศส) แต่พระสันตะปาปาทรงออกพระบัญญัติประกาศไม่ไห้ทรงขึ้นครองราชบัลลังก์และคว่ำบาตรพระองค์ อองรีแห่งนาวาร์ก็ทรงประท้วงโดยการเข้าทำสงครามสามอองรี เมื่อพระเจ้าอองรีที่ 3 ทรงถูกขับออกจากปารีสหลังจากที่ทรงเข้าไปมีส่วนพัวพันกับการฆาตกรรมฟรองซัวส์ ดยุกแห่งกีสแล้ว พระองค์ก็เสด็จไปพบกับอองรีแห่งนาวาร์เพื่อทรงสร้างความเป็นพันธมิตรและให้การรับรองว่าอองรีเป็นพระมหากษัตริย์ที่ถูกต้องของนาวาร์ แม้ว่ารูเบนส์จะเขียนฉากการพบปะกันครั้งนี้ภายในท้องพระโรง แต่บันทึกร่วมสมัยกล่าวว่าทั้งสองพระองค์ทรงพบกันในสวนที่เต็มไปด้วยผู้มาดูเหตุการณ์ ภาพร่างที่เป็นภาพของอองรีแห่งนาวาร์ทรงโค้งคำนับพระเจ้าอองรีที่ 3 นั้นถูกต้องตามความเป็นจริง รูเบนส์ใช้ยุวเทพถือมงกุฎของพระเจ้าอองรีที่ 3 ที่ตั้งใจที่จะมาสวมให้อองรีแห่งนาวาร์ในอนาคต แม้ว่าการเปลี่ยนมือจะไม่ได้เกิดขึ้นจนหลังจากพระเจ้าอองรีที่ 3 ทรงถูกปลงพระชนม์ไปแล้วหลายเดือนต่อมาเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1589 ก็ตาม เด็กรับใช้ที่ยืนอยู่ข้างหลังอองรีแห่งนาวาร์ถือตราประจำพระองค์ ขณะที่สุนัขเป็นเครื่องหมายของความจงรักภักดี ตัวแบบสองตัวหลังพระเจ้าอองรีที่ 3 น่าจะเป็นบุคลาธิษฐานของความฉ้อโกงและเหตุการณ์ที่ผันผวน[123]

หัวใจของ “ภาพชุดพระเจ้าอองรี” ตั้งใจที่จะเป็นภาพที่แสดงให้เห็นถึงพระปรีชาสามารถทางการทหารของพระองค์ เนื้อหาของความรุนแรงความมีพลังในภาพชุดนี้จะตรงกันข้ามกับภาพที่ส่วนใหญ่เป็นความสงบสุขใน “ภาพชุดพระราชินีมารี”[124] ภาพ “ยุทธการอิฟรี” บนผนังด้านตะวันออกเป็นฉากชัยชนะอย่างเด็ดขาดที่ทรงได้รับในการยึดปารีส สีส่วนใหญ่เป็นสีเทาแต่พระเจ้าอองรีทรงสีแดงก่ำที่เด่นออกมาจากภาพ ทรงยืนอยู่กลางภาพถือดาบเพลิง ทหารที่ตามมาอยู่ในสภาพที่ปั่นป่วน[125] ภาพนี้เป็นภาพที่คู่กับภาพ “พระราชพิธีบรมราชาภิเษก” ในชุดของพระราชินีมารี[124]

“การเข้าเมืองปารีส” อยู่ทางด้านเหนือสุดของระเบียงภาพที่เป็นภาพยุทธการครั้งสุดท้ายที่ทรงต่อสู้ซึ่งตั้งอยู่ตรงจุดที่เด่นที่สุด รูเบนส์ต้องการจะให้เป็นภาพที่สำคัญที่สุดในชุดและเขียนไปได้มากแล้ว[126] ภาพนี้เป็นภาพพระเจ้าอองรีเสด็จเข้ากรุงปารีสในฉลองพระองค์แบบจักรพรรดิโรมันผู้ทรงถือช่อมะกอกที่เป็นสัญลักษณ์ของความสันติสุข แต่ตามความเป็นจริงแล้วพระองค์มิได้เสด็จเข้าปารีสเช่นในภาพ ฉะนั้นภาพจึงเป็นแต่เพียงสัญลักษณ์ของชัยชนะของพระองค์เท่านั้น การวางท่าและฉาก (สิ่งก่อสร้างและประตูชัย) ไม่สามารถใช้ได้ในปารีสขณะนั้นซึ่งเป็นการสร้างอุปมัยว่าพระเจ้าอองรียังเป็นพระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศส[127]

ลักษณะการเขียนและการสื่อความหมายของภาพ[แก้]

“ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” เป็นงานจิตรกรรมสำคัญชุดแรกที่รูเบนส์ผู้ขณะนั้นมีชื่อเสียงพอตัวในยุโรปแล้วได้รับจ้างให้เขียน ที่จงใจจะให้เป็นภาพแสดงพระราชประวัติของพระราชินีมารีซึ่งเป็นหัวข้อที่เขียนไม่ได้ง่ายนัก เพราะพระราชประวัติของพระราชินีมารีก็ไม่อาจจะเทียบได้กับพระราชประวัติของพระราชสวามีตรงที่ทรงเป็นสตรีในยุคที่สตรียังไม่ค่อยมีบทบาททางการเมืองเท่าใดนัก แต่กระนั้นรูเบนส์ก็สามารถใช้ความรู้ ความสามารถเกี่ยวกับตำนานเทพเจ้ากรีก/โรมันมาใช้เป็นอุปมานิทัศน์ ซึ่งเป็น เทคนิคการเขียนภาพแบบบาโรกแนวหนึ่งมาเป็นเครื่องมือในการสื่อความหมาย และ สร้างความเป็นวีรสตรีให้แก่พระราชินีมารีและความมีพลานุภาพทางด้านความหมายให้แก่ภาพชุดนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนั้นในช่วงที่เขียนภาพชุดนี้ ฝรั่งเศสอยู่ในสมัยของความไม่สงบทางการเมืองโดยทั่วไป โดยเฉพาะความขัดแย้งที่เกิดขึ้นระหว่างพระราชินีมารีผู้เป็นแบบหลักของภาพกับพระราชโอรสผู้เป็นพระมหากษัตริย์ รูเบนส์จึงอยู่ในฐานะที่ค่อนข้างลำบากที่ต้องพยายามสนองพระราชประสงค์ของพระราชินีมารี ขณะเดียวกันกับที่ต้องพยายามเลี่ยงการเขียนภาพที่อาจจะเป็นการแสดงความหมิ่นพระบรมราชานุภาพของสถาบันพระมหากษัตริย์ฝรั่งเศสในขณะนั้นด้วย รูเบนส์จึงหันไปใช้อุปมานิทัศน์จากตำนานเทพ, บุคลาธิษฐานของคุณธรรมและศาสนา และ อุปมัยทางศาสนาในการสร้างเสริมพลังให้แก่ภาพ หรือบางครั้งในการพรางเหตุการณ์ที่ตามความเป็นจริงแล้วเป็นเหตุการณ์ที่ค่อนข้างเป็นพื้น, กำกวม และ หลีกเลี่ยงสิ่งใดที่แสดงความเป็นวีรสตรีของพระราชินีมารีจนออกนอกหน้า แนวการแสดง “ความเป็นจริงทางประวัติศาสตร์” โดยวิธีที่ว่านี้ของรูเบนส์จึงเป็นวิธี “เลือกสรรการแสดงความเป็นจริง” โดยการใช้ “อภิสิทธิ์ของศิลปิน” ในการตีความหมายและสื่อความหมายของเหตุการณ์ การเสริมหรือการบิดเบือนความเป็นจริงของภาพชุดนี้อาจจะไม่ถูกต้องตามหลักการของการเสนอข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ แต่รูเบนส์ไม่ใช่นักประวัติศาสตร์หรือถ้าในสมัยปัจจุบันก็จะเรียกว่าไม่ใช่ “นักข่าว” ผู้ที่จะต้องมีหน้าที่หรือความรับผิดชอบในการพยายามเสนอความเป็นจริงที่เป็นกลาง “ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” จึงไม่ใช่การรายงานข่าวหรือการบันทึกประวัติศาสตร์ แต่เป็นงาน “แปรความเป็นจริงเชิงอรรถรส” (poetic transformation) โดยใช้อภิสิทธิ์ของศิลปิน[30]

อิทธิพลต่อศิลปินรุ่นหลัง[แก้]

“ภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิ” ของรูเบนส์เป็นภาพชุดที่มีอิทธิพลต่อจิตรกรคนสำคัญอื่นๆ หลายคนในยุคนั้นโดยเฉพาะต่อจิตรกรฝรั่งเศสเช่นฌอง-มาร์ค นาต์ติเยร์ (ค.ศ. 1644-ค.ศ. 1717) และฟรองซัวส์ บูแชร์ ผู้สร้างงานก็อปปีของภาพชุดนี้[128] นอกจากนั้นการใช้เทพเจ้ากรีก/โรมันในการการสื่อความหมายของภาพก็ยังมามีอิทธิพลต่อจิตรกรเช่นพอล เซซานน์ (ค.ศ. 1839-ค.ศ. 1906) ต่อมา[129]

ภาพชุดนี้มีอิทธิพลโดยเฉพาะต่อฌอง อองตวน วัตโตว์ (ค.ศ. 1684-ค.ศ. 1721) ผู้เป็นลูกศิษย์ของโคลด กิลโยต์ และ โคลด โอดรังที่ 3 ผู้เป็นจิตรกรมีลักษณะการเขียนที่นอกแนวไปจากศิลปะสถาบันของฝรั่งเศส โอดรังเป็นภัณฑารักษ์ของพระราชวังลักเซมเบิร์กที่เป็นที่ตั้งของภาพชุดพระราชินีมารี เดอ เมดิชิในขณะนั้น ซึ่งทำให้วัตโตว์มีโอกาสได้เห็นงานเขียน, ศึกษา และ ลอกงานได้โดยตรง ความสามารถในด้านเทคนิคการเขียนภาพ และ การใช้สีของรูเบนส์เป็นงานที่มีฝีมือที่ดีกว่าผู้ใดในปารีสในขณะนั้น ฉะนั้นจึงทำให้ภาพชุดพระราชินีมารีกลายเป็นภาพชุดที่มามีอิทธิพลอันสำคัญต่อการพัฒนาลักษณะการเขียนวัตโตว์ต่อมาเป็นอันมาก[130]

อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 1.2 Belkin, pp. 173-175.
  2. 2.0 2.1 Saward, p. 2.
  3. Saward, pp. 1-3.
  4. Saward, pp. 1-2.
  5. Belkin, p.176
  6. 6.0 6.1 Belkin, p. 182
  7. Belkin, 42
  8. 8.0 8.1 Smith, p. 127.
  9. 9.0 9.1 Belkin, pp. 175– 176.
  10. Belkin pp. 174-175
  11. 11.0 11.1 11.2 Belkin, p. 178.
  12. Belkin, p.179
  13. 13.0 13.1 Belkin, p. 170.
  14. Belkin, p. 180
  15. Belkin, pp. 176-181.
  16. Belkin, pp. 323.
  17. Belkin, p. 20
  18. Belkin, p. 4
  19. Belkin, p. 8
  20. Belkin, p. 20
  21. Belkin, p. 26
  22. Belkin p. 143
  23. Belkin, pp. 41-59
  24. Belkin, p. 173
  25. 25.0 25.1 Belkin, p. 181.
  26. Coolidge, p. 68.
  27. 27.0 27.1 Coolidge, 69.
  28. Coolidge, 70.
  29. Belkin, pp. 181-182.
  30. 30.0 30.1 30.2 Belkin p. 179
  31. Saward, pp. 9-11.
  32. Downes, p. 362
  33. Saward, pp.22-25
  34. 34.0 34.1 Thuillier, Jacques. Rubens' Life of Marie de' Medici. New York: Harry N. Abrams, Inc., 1967.
  35. 35.0 35.1 Millen & Wolf, pp. 26-29
  36. Matilde Battistini, Symbole und Allegorien
  37. Saward, pp.32-33
  38. Saward, pp. 29-30
  39. 39.0 39.1 Vandergriff, The Life of Marie de' Medici
  40. Millen, p. 44.
  41. Saward, p. 42.
  42. 42.0 42.1 Smith, p 128.
  43. 43.0 43.1 43.2 Held, p. 205
  44. Saward, p. 51.
  45. Cohen, p.493
  46. Millen, pp. 49-50
  47. Millen, p. 15
  48. Belkin, pp.182-185
  49. Janson, pp. 703-705
  50. Avermaete, Roger. Rubens and his times. Cranbury, New Jersey: A.S. Barnes and Company, 1968.
  51. Belkin p.185
  52. Saward, p. 79
  53. Crawford, Katherine B.,The Politics of Promiscuity: Masculinity and Heroic Representation at the Court of Henri IV French Historical Studies, Vol. 26, No. 2, Special Issue: French History in the Visual Sphere. (Spring, 2003), p.230
  54. Crawford, p.246
  55. Wedgwood, C.V., p. 103
  56. McGrath, p. 315
  57. McGrath, p. 11
  58. Winner, p. 68
  59. Winner, pp. 70, 86
  60. Winner, pp. 64-70
  61. Saward, p. 97
  62. Smith, p 129.
  63. 63.0 63.1 Ellenius, p. 71.
  64. Berger, p. 473
  65. Saward, p. 98
  66. 66.0 66.1 Vlieghe, p. 49
  67. Saward, p.100
  68. Sutton, p. 92
  69. Berger, pp. 475-476
  70. 70.0 70.1 Berger, pp.476
  71. Millen, Wolf p. 16
  72. Winner, p. 79
  73. Millen, p 80
  74. Winner, p. 81
  75. Millen, p.145
  76. Avermaete, Roger. Rubens and his times. Cranbury, New Jersey: A.S. Barnes and Company, 1968.
  77. 77.0 77.1 77.2 77.3 Saward, p. 133
  78. 78.0 78.1 78.2 78.3 Millen and Wolf 155
  79. 79.0 79.1 Wedgwood, C.V., 116.
  80. Saward, pp.137
  81. 81.0 81.1 81.2 Belkin, p.186
  82. Belkin, pp. 186-7
  83. Belkin, p. 187.
  84. 84.0 84.1 Belkin, p. 189.
  85. Millen & Wolf, p. 166
  86. 86.0 86.1 Winner, p. 86
  87. quoted in Millen & Wolf, p. 165
  88. Millen & Wolf, pp. 166-7
  89. McGrath, p. 12
  90. Millen p.170
  91. Millen p. 170
  92. Cohen pp.490-491
  93. Saward, p. 163
  94. Millen & Wolf, pp. 178-181
  95. Millen & Wolf, pp. 182-193
  96. Millen, p. 182
  97. Millen, p. 197.
  98. Millen & Wolf, p. 197.
  99. Millen & Wolf, p. 201.
  100. Millen & Wolf, p. 204.
  101. Millen & Wolf, p. 207
  102. Millen & Wolf, p. 203
  103. 103.0 103.1 McGrath, p. 14
  104. Millen & Wolf, p. 205
  105. Millen & Wolf, p. 209
  106. Millen & Wolf, p. 211
  107. 107.0 107.1 Saward, Susan. "The Golden Age of Marie de' Medici". Ann Arbor. UMI Research Press. 1982
  108. Saward, p. 182.
  109. Millen & Wolf p. 220
  110. Millen & Wolf p. 221
  111. Millen & Wolf. p. 221
  112. Millen & Wolf
  113. Millen & Wolf pp.220-221. "Heroic Deeds and Mystic Figures". Princeton. Princeton University Press. 1989.
  114. Millen & Wolf p. 17
  115. Millen, pp.24-25
  116. Millen, p. 25
  117. Millen, pp.23-25
  118. 118.0 118.1 118.2 Held, p. 123
  119. Smith, p. 127
  120. Held, p. 124
  121. 121.0 121.1 Sutton and Weiseman, p. 194
  122. 122.0 122.1 122.2 Belkin, p. 192.
  123. Sutton and Wieseman, pp. 194-195
  124. 124.0 124.1 Smith, p. 131
  125. Held, p. 127
  126. Held, p. 128
  127. Held, p. 129
  128. Belkin, pp. 323.
  129. Sutton, p. 92
  130. Encyclopedia of Irish and World Art 2010: Jean-Antoine Watteau (1684-1721)


บรรณานุกรม[แก้]

  • Coolidge, John. "Rubens and the Decoration of French Royal Galleries". The Art Bulletin (College Art Association). 48, No. 1 (Mar., 1966): 67–69. 
  • Vlieghe, Hans (1998). Flemish Art and Architecture 1585 - 1700. Yale University Press. 
  • Held, Julius (1980). 17th and 18th Century Art. Prentice-Hall, Inc. ISBN 0-13-807339-2. 
  • Belkin, Kristin Lohse (1998). Rubens. Phaidon Press. ISBN 0-7148-3412-2. 
  • Berger, Robert W. (December 1972). "Rubens and Caravaggio: A Source for a Painting from the Medici Cycle". The Art Bulletin (College Art Association). 54, No. 4 (Dec., 1972): 473–477. doi:10.2307/3049036. 
  • Cohen, Sarah R. (September 2003). "Rubens's France: Gender and Personification in the Marie de Médicis Cycle". Art Bulletin 85: 490–522. doi:10.2307/3177384. 
  • Downes, Kerry (June 1983). "Rubens's Prices". The Burlington Magazine 125: 362. 
  • Held, Julius S. (1980). "The Oil Sketches of Peter Paul Rubens". A Critical Catalogue 1 (Princeton University Press). pp. 123–133. 
  • Janson, H. W. (2007). Janson's History of Art: the western tradition 7th ed. Prentice Hall. ISBN 0-13-193455-4. 
  • Millen, Ronald; Wolf, Robert Erich (1989), Heroic Deeds and Mystic Figures: a New Reading of Rubens' Life of Maria De' Medici, Princeton University Press, ISBN 0-6910-4065-6 
  • Saward, Susan (1982). The Golden Age of Marie de' Medici. Studies in Baroque Art History, no. 2. UMI Research Press. ISBN 0-8357-1307-5. 
  • Smith, Shaw (October 1992). "Rubens and the Grand Camee de France". Gazette des Beaux-Arts. vi, 120: 127–136. 
  • Sutton, Peter C. & Wieseman, Marjorie E. (2004). Drawn by the Brush, Oil Sketches by Peter Paul Rubens. Yale University Press. pp. 192–195. 
  • Wedgwood, C.V. and Time-Life Books, eds. ((1967)). The World of Rubens 1577-1640. Time Inc. pp. 103, 116. ISBN ND673.R9 W4 Check |isbn= value (help). 
  • Winner, Matthias (1998), "The Orb as the Symbol of the State", in Ellenius, Allan, Iconography, Propaganda, and Legitimation. The origins of the modern state in Europe, Clarendon Press, pp. 63–86, ISBN 0-1982-0550-3 
  • Stockstad, Marilyn (2005), "Henry IV, Receiving Portrait of Marie de' Medici", in Stockstad, Marilyn, Art History, Revised Second Edition, Volume Two., Pearson, pp. 760–761, ISBN 0-13-145529-X 

หนังสืออ่านเพิ่มเติม[แก้]

  • Alpers, Svetlana. The Making of Rubens. New Haven 1995.
  • Heinen, Ulrich, "Rubens zwischen Predigt und Kunst." Weimar 1996.
  • Büttner, Nils, Herr P. P. Rubens. Göttingen 2006.
  • Corpus Rubenianum Ludwig Burchard. An Illustrated Catalogue Raisonne of the Work of Peter Paul Rubens Based on the Material Assembled by the Late Dr. Ludwig Burchard in Twenty-Seven Parts, Edited by the Nationaal Centrum Voor de Plastische Kunsten Van de XVI en de XVII EEUW.
  • Lilar, Suzanne, Le Couple (1963), Paris, Grasset; Reedited 1970, Bernard Grasset Coll. Diamant, 1972, Livre de Poche; 1982, Brussels, Les Éperonniers, ISBN 2-8713-2193-0; Translated as Aspects of Love in Western Society in 1965, by and with a foreword by Jonathan Griffin, New York, McGraw-Hill, LC 65-19851.
  • Vlieghe, Hans, Flemish Art and Architecture 1585-1700, Yale University Press, Pelican History of Art, New Haven and London, 1998.
  • Lamster, Mark, Master of Shadows: The Secret Diplomatic Career of the Painter Peter Paul Rubens, 2009. [1]

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

ระเบียงภาพ[แก้]