พิเภก
พิเภก เป็นละครในเรื่องรามเกียรติ์ มีกายสีเขียว ทรงมงกุฎน้ำเต้า เป็นน้องของทศกัณฐ์ และกุมภกรรณ อดีตชาติ เป็นพระเวสสุญาณเทพบุตร พระอิศวรสั่งให้ไปจุติเป็นพี่น้องร่วมท้องเดียวกันกับทศกัณฐ์เพื่อเป็นไส้ศึกคอยบอกความลับต่าง ๆ ให้แก่พระราม พร้อมประทานแว่นวิเศษติดที่ดวงตาขวา มองเห็นได้ทั้งสามโลก แม้กระทั่งอดีตและอนาคต พิเภกโดนทศกัณฐ์ขับออกจากกรุงลงกา เพราะไปแนะให้ทศกัณฐ์คืนนางสีดาแก่พระราม จึงเข้าร่วมกับฝ่ายพระราม ทำหน้าที่เป็นโหราจารย์
พิเภกมีส่วนช่วยในกองทัพพระรามเป็นอันมาก เป็นผู้บอกกลศึกและทำนายเหตุการณ์ต่าง ๆ ของฝ่ายทศกัณฐ์ให้แก่พระราม เมื่อทศกัณฐ์ใกล้ตายเพราะถูกศรพรหมาศของพระราม ทศกัณฐ์สำนึกได้ จึงเรียกพิเภกเข้าไปสั่งสอน โดยมีใจความหลักว่า ให้ประพฤติตนเป็นธรรม อย่าเกเรเหมือนตน ซึ่งบทนี้ถูกเรียกว่า "ทศกัณฐ์สอนน้อง" จากนั้น พิเภกได้รับแต่งตั้งจากพระรามให้เป็น "ท้าวทศคิริวงศ์" ครองกรุงลงกาแทนทศกัณฐ์สืบไป
ในรามายณะ มีชื่อว่า "วิภีษณะ"
ลักษณะหัวโขน[แก้]
หน้ายักษ์สีเขียว ปากแสยะตาจระเข้ สวมมงกุฎน้ำเต้ากลมกายสีเขียว 1 พักตร์ 2 กร
ตระกูลของพิเภก[แก้]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ท้าวลัสเตียน |
|
|
|
|
|
นางรัชฎา | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
นางมณโฑ |
|
|
|
ทศกัณฐ์ |
|
กุมภกรรณ |
|
พิเภก |
|
ขร |
|
ทูษณ์ |
|
ตรีเศียร |
|
นางสำมนักขา | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
นางเบญกาย |
|
มังกรกัณฐ์ |
|
วิรุณจำบัง |
|
|
|
|
|
กุมภกาศ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
นางสีดา |
|
อินทรชิต |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
บรรลัยกัลป์ |
|
ทศคีรีวัน |
|
ทศคีรีธร |
|
สุพรรณมัจฉา | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]
- โอ้อนิจจาพิเภกเอ๋ย โดย ศาสตราจารย์ จันทร์ฉาย ภัคอธิคม วารสารเสนาธิปัตย์ ฉบับที่ 2 ปีที่ 55 หน้า ๘๙ - ๑๐๑
- สูจิบัตรการแสดงโขนธรรมศาสตร์ ตอนพิเภกสวามิภักดิ์ เนื่องในโอกาสครบรอบ ๙๐ ปีเกิด ของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ณ.เวทีกลางแจ้งบ้าน ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช เขตสาทร กรุงเทพฯ รอบเสด็จพระราชดำเนิน วันอาทิตย์ที่ ๙ ธันวาคม ๒๕๔๔
- เยี่ยมยักษ์อยู่ยามกลางกรุงรัตนโกสินทร์
- หัวโขน-สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ www.culture.go.th
- สีที่ใช้กับหัวโขน
- จารีตนาฏศิลป์ไทย โดย นาย ประเมษฐ์ บุณยะชัย นิตยสารศิลปากร ปีที่ ๕๐ ฉบับที่ ๑ มกราคม-กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐ หน้า ๕ - ๑๙
- โคลงรามเกียรติ์ รอบพระระเบียงวัดพระศรีรัตนศาสดาราม www.bloggang.com-praingpayear
- โคลงภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องรามเกียรติ์ ตู้หนังสือ เรือนไทย
| สมัยก่อนหน้า | พิเภก | สมัยถัดไป | ||
|---|---|---|---|---|
| ทศกัณฐ์ |  |
กษัตริย์กรุงลงกาในเรื่อง รามเกียรติ์ (ครั้งที่ 1) |
 |
ทศพิน (ไพนาสุริยวงศ์) |
| ทศพิน (ไพนาสุริยวงศ์) | |
กษัตริย์กรุงลงกาในเรื่อง รามเกียรติ์ (ครั้งที่ 2) |
|
เรื่องรามเกียรติ์จบ ขณะพิเภกอยู่ในราชสมบัติ |
