หม่อมหลวงพวงร้อย อภัยวงศ์

ท่านผู้หญิงพวงร้อย อภัยวงศ์
เกิด	28 ธันวาคม พ.ศ. 2457 เขตบางรัก, กรุงเทพมหานคร, ประเทศไทย
เสียชีวิต	17 สิงหาคม พ.ศ. 2543 (85 ปี)
ประเทศที่เป็นพลเมือง	ไทย
รู้จักในสถานะ	นักประพันธ์เพลงและศิลปินแห่งชาติ
คู่สมรส	เชียด อภัยวงศ์
บุตร	กสก อภัยวงศ์ มัทนพันธุ์ ดุละลัมพะ พัชราภรณ์ บุนนาค
บิดามารดา	หม่อมราชวงศ์สุวพันธุ์ สนิทวงศ์ ยี่สุ่น สนิทวงศ์ ณ อยุธยา

ท่านผู้หญิงพวงร้อย อภัยวงศ์ ป.ม., ท.จ.ว. (28 ธันวาคม พ.ศ. 2457 — 17 สิงหาคม พ.ศ. 2543) หรือนามเดิม หม่อมหลวงพวงร้อย สนิทวงศ์ เป็นสตรีไทยคนแรกที่เป็นนักประพันธ์เพลง เมื่อ พ.ศ. 2480

ประวัติ

หม่อมหลวงพวงร้อย เกิดเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2457 เป็นบุตรีของหม่อมราชวงศ์สุวพันธุ์ สนิทวงศ์ และยี่สุ่น สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม มังกรพันธ์) เป็นพี่สาวต่างมารดากับหม่อมหลวงประพันธ์ สนิทวงศ์

เธอได้รับประทานนามว่า "พวงร้อย" จากพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิท อันมีความหมายว่า "ไม้เลื้อย หนึ่งพวงมีร้อยดอก" เพื่อให้คล้องจองกับนามมารดาคือ "ยี่สุ่น" ทั้งนี้เนื่องจากอยู่ในครอบครัวของนักดนตรีจึงชอบดนตรี และเล่นเปียโนมาตั้งแต่เด็ก มีพี่น้องร่วมบิดามารดา คือ

1. หม่อมหลวงสร้อยระย้า ยุคล (ญ.)
2. หม่อมหลวงซัง สนิทวงศ์ (ช.)
3. หม่อมหลวงพวงร้อย อภัยวงศ์ (ญ.)
4. หม่อมหลวงคงคา สนิทวงศ์ (ช.)

หม่อมหลวงพวงร้อย สำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 8 จากโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย เมื่อปี พ.ศ. 2477 และปริญญาตรีด้านเปียโนจากวิทยาลัยดนตรีทรีนิตี (Tritity College of Music) ลอนดอน สหราชอาณาจักร

ชีวิตส่วนตัว

หม่อมหลวงพวงร้อย สมรสกับเชียด อภัยวงศ์ น้องชายของควง อภัยวงศ์ อดีตนายกรัฐมนตรี เมื่อ พ.ศ. 2485 มีบุตรธิดา 3 คน คือ

1. กสก อภัยวงศ์ (ช.)
2. มัทนพันธุ์ ดุละลัมพะ (ญ.)
3. พัชราภรณ์ บุนนาค (ญ.)

การประพันธ์เพลง

ในปี พ.ศ. 2480 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธ์ยุคล ได้สร้างภาพยนตร์เรื่อง "ถ่านไฟเก่า" และทรงนิพนธ์เพลงประกอบคือ บัวขาว และ ในฝัน ขึ้น และมอบหมายให้หม่อมหลวงพวงร้อย เป็นผู้ประพันธ์ทำนองเมื่อมีอายุได้ 23 ปี เพลงบัวขาว กลายเป็นเพลงอมตะที่สร้างชื่อเสียงให้กับท่านเป็นอย่างมาก ในปี พ.ศ. 2522 ศูนย์วัฒนธรรมแห่งเอเชียของยูเนสโก ประเทศฟิลิปปินส์ ได้คัดเลือก "เพลงบัวขาว" เป็น "เพลงแห่งเอเชีย" นักร้องยอดนิยมของฮ่องกง "ฟรานซิส ยิป" ได้นำเพลงนี้ไปขับร้องบันทึกแผ่นเสียง

หม่อมหลวงพวงร้อยมีผลงานประพันธ์ทำนองและคำร้องเพลงมากมาย จำนวน 124 เพลง รวมทั้งบทเพลงปลุกใจ เพื่อถวายสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เช่น เพลงดุจบิดามารดร เพลงแด่ ต.ช.ด. เพลงชายชาญทหารไทย ใน พ.ศ. 2516 ท่านได้เปลี่ยนลักษณะการแต่งเพลง ที่มักจะใส่คำไม่ลงโน้ต มาใช้คำที่มีวรรณยุกต์ตรงกับโน้ตเพลงมากขึ้น บทเพลงที่ท่านแต่งจึงมีความไพเราะ สละสลวย มีการผสมผสานการร้องแบบดนตรีไทยเดิมกับดนตรีสากล

หม่อมหลวงพวงร้อย ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ จึงใช้คำนำหน้าท่านผู้หญิง ถึงแก่กรรมเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2543

รายชื่อเพลง

(ส่วนหนึ่ง)

• บัวขาว พ.ศ. 2480 ภาพยนตร์เรื่อง “ถ่านไฟเก่า”
• ในฝัน พ.ศ. 2480 ภาพยนตร์เรื่อง “ถ่านไฟเก่า”
• เพลิน พ.ศ. 2481 ภาพยนตร์เรื่อง “แม่สื่อสาว”
• ลมหวน พ.ศ. 2481 ภาพยนตร์เรื่อง “แม่สื่อสาว”
• วันเพ็ญ พ.ศ. 2481 ภาพยนตร์เรื่อง “วันเพ็ญ”
• ดอกไม้ พ.ศ. 2481 ภาพยนตร์เรื่อง “วันเพ็ญ”
• เงาไม้ พ.ศ. 2482 ภาพยนตร์เรื่อง “ลูกทุ่ง” และ “เรือนแพ”
• สายยัณห์ พ.ศ. 2482 ภาพยนตร์เรื่อง “ลูกทุ่ง”
• เปลี่ยวใจ พ.ศ. 2482 ภาพยนตร์เรื่อง “ปิดทองหลังพระ”
• แรกรัก พ.ศ. 2482 ภาพยนตร์เรื่อง “ปิดทองหลังพระ”
• จันทร์เอ๋ย พ.ศ. 2482 ภาพยนตร์เรื่อง “ปิดทองหลังพระ”
• ตาแสนกลม พ.ศ. 2482 ละครเรื่อง “จุดไต้ตำตอ”
• เกี้ยวสาว พ.ศ. 2482 ละครเรื่อง “จุดไต้ตำตอ”
• ชายในฝัน พ.ศ. 2482 ละครเรื่อง “จุดไต้ตำตอ”
• แสนห่วง พ.ศ. 2482 ละครเรื่อง “จุดไต้ตำตอ”
• โอ้ความรัก พ.ศ. 2482 ละครเรื่อง “จุดไต้ตำตอ”
• หัวใจเดียว พ.ศ. 2482 ละครเรื่อง “จุดไต้ตำตอ”
• รักเธอแต่แรกยล
• มะลิเจ้าเอ๋ย พ.ศ. 2490
• ดุจบิดามารดร พ.ศ. 2516
• แด่ ต.ช.ด. พ.ศ. 2516
• ชายชาญทหารไทย พ.ศ. 2516
• ตำรวจตระเวนชายแดน
• ทหารพระนเรศวร พ.ศ. 2516
• รินเข้าริน
• ฝากรักเอาไว้ในเพลง
• สายทิพย์
• สวนหลวง ร.9

อ้างอิง

• เพลงประทับใจในอดีตท่านผู้หญิงพวงร้อย

แหล่งข้อมูลอื่น

• ประวัตินักแต่งเพลงไทย