ปลาไน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ปลาไน
ปลาไนสายพันธุ์ดั้งเดิม (ไวลด์ไทป์)
สถานะการอนุรักษ์
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Animalia
ไฟลัม: Chordata
ชั้น: Actinopterygii
อันดับ: Cypriniformes
วงศ์: Cyprinidae
สกุล: Cyprinus
สปีชีส์: C. carpio
ชื่อทวินาม
Cyprinus carpio
(Linnaeus, 1758)
ชนิดย่อย
  • Cyprinus carpio carpio (ปลาคาร์ปยุโรป) พบในยุโรปตะวันออก (แม่น้ำโวลก้า, แม่น้ำดานูบ)[2][3]
  • Cyprinus carpio yilmaz (ปลาคาร์ปเดนิซ) พบในแองโกเลียตุรกี (รอบ ๆ โครัม) และรัฐวิคตอเรีย ออสเตรเลีย (รอบ ๆ ลำธารเมอร์รีและทะเลสาบโคเบิร์ก)
  • Cyprinus carpio haematopterus (ปลาคาร์ปอามูร์) เป็นปลาพื้นถิ่นของเอเชียตะวันออก[3][4]
  • Cyprinus carpio rubrofuscus พบใน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้[3] ซึ่งอาจถือเป็นชนิดที่แยกออกมาจากปลาชนิด Cyprinus rubrofuscus โดยนักอนุกรมวิธานหลายท่าน[5]

ปลาไน หรือ ปลาคาร์ปธรรมดา (อังกฤษ: Carp, Common carp) ปลาน้ำจืดชนิดหนึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cyprinus carpio อยู่ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) เป็นปลาน้ำจืดที่เชื่อว่าเป็นปลาที่มนุษย์เลี้ยงเป็นชนิดแรกของโลกเพื่อเป็นอาหาร โดยเลี้ยงในประเทศจีนเมื่อประมาณ 2,000 ปีมาแล้ว โดยเริ่มพร้อมกับปลาทอง [6]

รูปร่าง[แก้]

เป็นปลาที่มีรูปร่างป้อม แบนข้างเล็กน้อย ส่วนหัวลาด ปากมีขนาดเล็ก มีหนวดสั้น 2 คู่ ครีบหลังค่อนข้างยาว ครีบหางเป็นเว้าแฉกลึก สีลำตัวมีสีน้ำตาลคล้ำอมทองหรือน้ำตาลอ่อน ท้องสีจาง บางตัวอาจมีสีสัน ปลาตัวผู้ในฤดูผสมพันธุ์จะมีตุ่มสิวขึ้นบริเวณใบหน้า และครีบอก ผสมพันธุ์และวางไข่ได้ทุกฤดูโดยวางติดกับพืชน้ำ

ปลาไนมีขนาดโตเต็มที่ได้มากกว่า 1.5 เมตร สามารถวางไข่ได้ถึง 1 แสนฟอง ชอบอาศัยรวมเป็นฝูงในแหล่งน้ำไหลเชี่ยว และสามารถปรับตัวได้ทุกสภาพแหล่งน้ำ แต่จะไม่วางไข่ในแหล่งน้ำนิ่ง เป็นปลาพื้นเมืองของประเทศจีนตะวันตกและภูมิภาคยุโรปตะวันออก แต่ในบางภูมิภาค เช่น ออสเตรเลีย ปลาไนได้ถูกนำเข้าและถูกปล่อยลงแหล่งน้ำธรรมชาต้ จนแพร่ขยายพันธุ์กระทบต่อสัตว์น้ำพื้นเมืองเป็นเอเลี่ยนสปีชีส์ มีฉายาเรียกว่า "กระต่ายแม่น้ำ" (River Rabbit)[6]

การรับประทาน[แก้]

ปลาไนมีชื่อเรียกในภาษาแต้จิ๋วว่า หลีฮื้อ (จีนตัวเต็ม: 鯉魚) (ในภาษาไทยเรียกรวมกับปลาชนิดอื่นที่มีความใกล้เคียงกันว่า ปลาจีน) นิยมบริโภคด้วยการปรุงสด จัดเป็นปลาที่มีรสชาติดี เนื้อนุ่ม อร่อย และมีราคาแพง

ในประเทศไทยถูกนำเข้าโดยชาวจีนที่เดินทางมาทางเรือ ในปี พ.ศ. 2455 เพื่อเป็นอาหาร และได้ถูกเลี้ยงครั้งแรกในพื้นที่แถบกรุงเทพมหานครและปริมณฑล[6]

ปลาไน เป็นปลาที่มีความเชื่อของชาวจีนและชาวญี่ปุ่นว่า เมื่อได้รับประทานแล้วจะพบกับความเป็นสิริมงคล เป็นสัญลักษณ์ของความก้าวหน้าและแข็งแกร่ง ที่ประเทศญี่ปุ่นมีฟาร์มเลี้ยงปลาไนที่ขึ้นชื่อที่สุด อยู่ที่เมืองอุกิฮะ จังหวัดฟุกุโอกะ เนื่องจากมีแหล่งน้ำที่ใสสะอาด เหมาะแก่การอยู่อาศัยของปลาไน โดยเปิดให้น้ำจากแม่น้ำไหลเข้าบ่อเลี้ยง น้ำที่ใช้เลี้ยงจะวนตลอดเพื่อให้ปลาว่ายทวนน้ำเหมือนในธรรมชาติ เนื้อของปลาไนเหมาะกับมารดาที่มีลูกอ่อน เมื่อได้รับประทานแล้วจะช่วยในการบำรุงน้ำนม เมื่อปรุงจะแล่ปลาขณะที่ยังเป็น ๆ อยู่ และหากจะรับประทานเป็นปลาดิบ จะแล่เป็นชิ้นบาง ๆ เนื้อของปลาไนจะมีสีแดงสด[7]

ปลาสวยงาม[แก้]

ดูบทความหลักที่ ปลาแฟนซีคาร์ป

เช่นเดียวกับปลาทอง ประเทศญี่ปุ่นได้พัฒนาสายพันธุ์ดั้งเดิมของปลาไน ให้เป็นปลาสวยงาม มีสีสันและรูปร่างที่สวยงามขึ้นมาเป็นระยะเวลานาน เรียกว่า ปลาแฟนซีคาร์ป (ภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า 錦鯉 nichikigoi) เป็นสายพันธุ์ต่าง ๆ เช่น ซันโกกุ, โคฮากุ, ตันโจ เป็นต้น โดยมีการประกวดและทำฟาร์มเพาะเลี้ยงจนกลายเป็นวัฒนธรรมหนึ่งของประเทศญี่ปุ่น เช่น เทศกาลเด็กผู้ชายที่เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม ของทุกปีที่บ้านที่มีเด็กผู้ชายจะประดับด้วยธงรูปปลาคาร์ปที่หน้าบ้าน เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของความแข็งแรง เป็นต้น และเป็นที่รับรู้ในระดับสากลว่า ปลาคาร์ปเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของประเทศญี่ปุ่น ซึ่งผู้ที่เลี้ยงปลาคาร์ป มักนิยมเลี้ยงรวมเป็นฝูงขนาดใหญ่ในบ่อเลี้ยงขนาดใหญ่ที่มีระบบน้ำวน มีการจัดการน้ำที่ดี ในสวนแบบญี่ปุ่น

นอกจากนี้ยังถือว่าเป็นปลาที่ได้รับการบันทึกกว่ามีอายุยืนที่สุดในโลกอีกด้วย ได้แก่ ปลาที่ชื่อ "ฮานาโกะ" (花子) โดยมีชีวิตอยู่ตั้งแต่ยุคเอโดะ ก่อนที่จะตายลงในยุคโชวะ รวมอายุได้ 226 ปี[8]

รูปภาพ[แก้]

ชาวไทยที่มีชื่อเสียงที่นิยมเลี้ยงปลาแฟนซีคาร์ป[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. Freyhof, J. & Kottelat, M. (2011). "Cyprinus carpio". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.1. International Union for Conservation of Nature. สืบค้นเมื่อ June 23, 2011. 
  2. Fishbase: Cyprinus carpio carpio Linnaeus, 1758
  3. 3.0 3.1 3.2 Jian Feng Zhou, Qing Jiang Wu, Yu Zhen Ye & Jin Gou Tong (2003). Genetic divergence between Cyprinus carpio carpio and Cyprinus carpio haematopterus as assessed by mitochondrial DNA analysis, with emphasis on origin of European domestic carp Genetica 119: 93–97
  4. Fishbase: Cyprinus carpio haematopterus Martens, 1876
  5. Fishbase: Cyprinus rubrofuscus Lacepède, 1803
  6. 6.0 6.1 6.2 ดร. ชวลิต วิทยานนท์. ปลาน้ำจืดไทย. กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์, 2544. 115 หน้า. หน้า 56-57. ISBN 9789744726551
  7. "“กอล์ฟ-เฟิร์น” พาชิม “ปลาคาร์ฟ” วัตถุดิบแห่งความเชื่อ ของชาวญี่ปุ่น". เชพกระทะเหล็กประเทศไทย. 22 January 2014. สืบค้นเมื่อ 4 April 2014. 
  8. THE STORY OF HANAKO (อังกฤษ)
  9. “เฮียจั๊ว” เรียนรู้จากปลาคาร์ฟ คิดการใหญ่ ต้องใจเย็น จากเนชั่น
  10. เลี้ยงไว้เรียกโชคลาภ "แฟนซีคาร์ป" ราชาแห่งปลา
  11. วิลลี่ เปิดบ้านพาชม ปลาคาร์พ ราคานับล้าน
  12. เกริก ชิลเล่อร์ กับ งานอีกแขนงที่เขารัก
  13. กรุงกวี ไม่ได้มีดีแค่สนามกอล์ฟ, "Colorful Cyprinids" หน้า 34-41 โดย กองบรรณาธิการ. นิตยสาร Aquarium Biz ปีที่ 4 ฉบับที่ 50: สิงหาคม 2014

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]