ปรากฏการณ์ 2012
 |
บทความนี้ใช้ระบบปีคริสต์ศักราช เพราะอ้างอิงถึงคริสต์ศักราชและคริสต์ศตวรรษ หรืออย่างใดอย่างหนึ่ง |
ปรากฏการณ์ 2012 ประกอบด้วยขอบเขตความเชื่อทางโลกาวินาศศาสตร์ว่าจะมีเหตุการณ์อันนำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงหรือหายนะรุนแรงเฉียบพลันเกิดขึ้นในวันที่ 21 ธันวาคม ค.ศ. 2012[1][2][3] ซึ่งวันที่นี้กล่าวกันว่าเป็นวันสิ้นสุดของวัฏจักรปฏิทินแบบนับยาวเมโสอเมริกา 5,125 ปี ได้มีการเสนอข้อสนับสนุนทางดาราศาสตร์และสูตรพยากรณ์ที่เกี่ยวข้องกับวันดังกล่าวออกมาเป็นจำนวนมาก แต่ไม่ได้รับการยอมรับจากนักวิชาการกระแสหลักเลยแม้แต่ประการเดียว
การตีความการเปลี่ยนผ่านนี้แบบยุคใหม่ คือ วันนี้โลกและพลโลกอาจมีการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพหรือทางจิตวิญญาณในทางบวก และ ค.ศ. 2012 อาจเป็นจุดเริ่มต้นของยุคใหม่[4] ส่วนกลุ่มอื่นเสนอว่าวันที่ดังกล่าวอาจเป็นวันสิ้นสุดของโลกหรือเกิดหายนะที่คล้ายกัน สมมติภาพที่อาจเป็นจุดสิ้นสุดของโลก มีทั้งการมาถึงของโซลาร์แม็กซิมัมครั้งต่อไป หรือการที่โลกชนกับหลุมดำ หรือผ่านดาวเคราะห์น้อยหรือดาวเคราะห์ชื่อ "นิบิรุ"
นักวิชาการหลายสาขาไม่สนใจแนวคิดที่ว่าจะเกิดหายนะใหญ่ใน ค.ศ. 2012 นักวิชาการเรื่องมายันอาชีพกล่าวว่า การคาดคะเนเหตุหายนะอันใกล้ไม่เคยพบในบันทึกมายาดั้งเดิมเท่าที่มีอยู่เลย และแนวคิดที่ว่าปฏิทินแบบนับยาว "สิ้นสุด" ลงใน ค.ศ. 2012 เป็นการตีความประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมมายาที่ผิด[3][5] มายาสมัยใหม่ไม่สนใจว่าวันดังกล่าวมีความสำคัญ และแหล่งข้อมูลดั้งเดิมเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าวมีน้อยและไม่ลงรอยกัน โดยเสนอว่า มีการตกลงที่เป็นสากลน้อยมากถึงไม่มีเลยในหมู่พวกเขาว่าหากจะมีอะไรเกิดขึ้น วันดังกล่าวน่าจะมีความหมายอย่างไร[6]
นอกเหนือจากนั้น นักดาราศาสตร์และนักวิทยาศาสตร์อื่น ๆ เห็นว่าการทำนายวันสิ้นโลกเป็นการสรุปผลโดยปราศจากเหตุผล โดยกล่าวว่าเหตุการณ์ที่คาดการณ์ไว้นั้นขัดแย้งกับการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์อย่างง่าย[7] องค์การนาซาได้เปรียบเทียบความกลัวเกี่ยวกับ ค.ศ. 2012 กับปัญหาปี ค.ศ. 2000 ในช่วงปลายคริสตทศวรรษ 1990 โดยแนะนำว่าการวิเคราะห์อย่างเพียงพอน่าจะช่วยขจัดความกลัวว่าจะเกิดเหตุหายนะได้[7] นอกจากนี้ยัง "เป็นสิ่งรบกวนจากความกังวลด้านวิทยาศาสตร์ที่สำคัญกว่ามาก เช่น ปรากฏการณ์โลกร้อนและการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ"[8]
เนื้อหา |
[แก้] ปฏิทินแบบนับยาวเมโสอเมริกา
-
ดูบทความหลักที่ ปฏิทินแบบนับยาวเมโสอเมริกา
เดือนธันวาคม ค.ศ. 2012 เป็นการสิ้นสุดของแบ็กทัน วงรอบปีใหญ่ในปฏิทินแบบนับยาวเมโสอเมริกัน ซึ่งได้ถูกใช้ในอเมริกากลางก่อนการมาถึงของชาวยุโรป แม้ปฏิทินดังกล่าวน่าจะคิดค้นขึ้นโดยโอลเมกมากที่สุด[9] แต่ได้กลายมามีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับอารยธรรมมายา ซึ่งยุคคลาสสิกของมายากินเวลาตั้งแต่ ค.ศ. 250 ถึง ค.ศ. 900[10] ระบบการเขียนของมายาได้ถอดรหัสไว้อย่างชัดเจน[11] หมายความว่า รวมเรื่องเขียนของมายาและแผ่นวัตถุที่ได้รับการจารึกอยู่รอดมาได้จากก่อนการยึดครองของชาวยุโรป
ไม่เหมือนกับรอบปฏิทิน 52 ปีที่ยังคงใช้ในหมู่ชาวมายาในปัจจุบัน ปฏิทินแบบนับยาวเป็นแบบตรงมากกว่าวัฏจักร และรักษาเวลาคร่าว ๆ หน่วยละ 20 คือ 20 คิน (วัน) เป็น 1 อุยนัล, 18 อุยนัล (360 วัน) เป็น 1 ทัน, 20 ทัน เป็น 1 คาทัน และ 20 คาทัน (144,000 วัน) เป็น 1 แบ็กทัน สำหรับวิธีการอ่าน วันที่มายา 8.3.2.10.15 จะหมายถึง 8 แบ็กทัน 3 คาทัน 2 ทัน 10 อุยนัล และ 15 คิน[12][13]
[แก้] วันสิ้นโลก
ในวรรณกรรมมายามีวัฒนธรรมเกี่ยวกับ "ยุคสมัยของโลก" อย่างชัดเจน แต่บันทึกได้ถูกบิดเบือนไป ทิ้งให้ความเป็นไปได้หลายประการยังเป็นที่ถกเถียงกันต่อไป[14] ตามโพโพล วูห์ บันทึกตำนานที่รวบรวมรายละเอียดของตำนานสร้างโลกซึ่งเป็นที่รู้จักกันในหมู่มายากีเชแห่งที่สูงยุคอาณานิคม เรากำลังอาศัยอยู่ในโลกที่สี่[15] โพโพล วูห์ ได้อธิบายถึงการสรรค์สร้างว่าพระเจ้าสร้างโลกที่ล้มเหลวมาแล้วสามใบ ตามด้วยสร้างโลกที่สี่ที่เป็นผลสำเร็จ และเป็นที่ซึ่งจัดให้มนุษย์อยู่อาศัย ตามปฏิทินแบบนับยาวมายา โลกที่ผ่านมาสิ้นสุดลงหลังผ่านไป 13 แบ็กทัน หรือราว 5,125 ปี "วันที่ศูนย์" ของปฏิทินแบบนับยาวเป็นจุดในอดีตที่เป็นจุดสิ้นสุดของโลกที่สามและเป็นจุดเริ่มต้นของโลกปัจจุบัน ซึ่งสัมพันธ์กับวันที่ 11 หรือ 13 สิงหาคม 3114 ปีก่อนคริสตกาลในปฏิทินก่อนเกรโกเรียน ขึ้นอยู่กับว่าใช้สูตรใดในการคำนวณ[16] นี่หมายความว่าโลกที่สี่จะมาถึงจุดสิ้นสุดของแบ็กทันที่สิบสามเช่นเดียวกัน หรือวันที่มายัน 13.0.0.0.0 หรือตรงกับวันที่ 21 ธันวาคมหรือ 23 ธันวาคม ค.ศ. 2012[1]
ใน ค.ศ. 1957 มายันนิสต์และนักดาราศาสตร์ โม วูสเตอร์ มาเคมสัน เขียนว่า "การครบรอบของวัฎจักรใหญ่นาน 13 แบ็กทันจะมีความสำคัญสูงสุดต่อชาวมายา"[17] ใน ค.ศ. 1966 ไมเคิล ดี. โคล เขียนในหนังสือเดอะมายา ว่า:
| “ | มีข้อเสนอแนะ... ที่ว่าอาร์มาเกดดอนจะตามทันพลโลกที่เสื่อมทรามและการสรรค์สร้างทั้งหลายในวันสุดท้ายของ[แบ็กทัน]ที่สิบสาม ด้วยเหตุนี้ เอกภพของเราในปัจจุบันจะถูกทำลาย[ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2012] เมื่อวัฏจักรใหญ่ของปฏิทินแบบนับยาวเวียนมาบรรจบอีกครั้งหนึ่ง[18] | ” |
[แก้] การคัดค้าน
| "ไม่มีคำทำนายใด ๆ ในอารยธรรมมายาหรือแอซเท็คหรือเมโสอเมริกาอื่น ๆ ที่สนับสนุนว่าพวกเขาได้ทำนายการเปลี่ยนแปลงอย่างเฉียบพลันหรือสำคัญไม่ว่ารูปแบบใดก็ตามใน ค.ศ. 2012 ความคิดที่ว่าวัฏจักรใหญ่จะมาสิ้นสุดลงล้วนแต่เป็นความคิดที่เพิ่งเกิดขึ้นใหม่ทั้งสิ้น" |
| —นักวิชาการมายันนิสต์ มาร์ก ฟาน สโตน[19] |
ถึงแม้ว่าการตีความวันสิ้นโลกของโคลได้รับการกล่าวถึงซ้ำโดยนักวิชาการอีกหลายคนในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1990[20] แต่นักวิจัยในภายหลังได้กล่าวว่า การสิ้นสุดของแบ็กทันที่ 13 อาจเป็นเหตุสำหรับการเฉลิมฉลองก็เป็นได้[3] และมิได้เป็นจุดจบของปฏิทิน[21] ในปี ค.ศ. 1990 นักวิชาการมายันนิสต์ ลินดา เชอเล และเดวิด ไฟรเดล ได้โต้แย้งว่าอารยธรรมมายา "มิได้เข้าใจว่านี่เป็นจุดจบของการสรรค์สร้างตามที่หลายฝ่ายเสนอมา"[22] ซูซาน มิลบราธ ภัณฑารักษ์ของส่วนโบราณคดีและศิลปะละตินอเมริกาที่พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติฟลอริดาได้กล่าวว่า "เราไม่มีบันทึกหรือความรู้ว่า [ชาวมายา]จะคิดว่าโลกจะมาถึงกาลสิ้นสุด" ใน ค.ศ. 2012[23] "สำหรับชาวมายาโบราณ มันเป็นการเฉลิมฉลองครั้งใหญ่ที่เวลาได้ผ่านไปจนสิ้นสุดทั้งวัฏจักร" แซนดรา โนเบิล ผู้เป็นผู้อำนวยการมูลนิธิเพื่อความคืบหน้าในการศึกษาเมโสอเมริกันในคริสตอลริเวอร์ รัฐฟลอริดา กล่าว สำหรับปรากฏการณ์ 2012 นั้น เธอกล่าวว่าเป็น "การกุเรื่องขึ้นทั้งหมดและเป็นโอกาสทำเงินสำหรับคนจำนวนมาก"[23] อี. วิลลิส แอนดริลส์ วี ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยอเมริกากลางมหาวิทยาลัยทูเลน (MARI) "เรารู้ว่าชาวมายาคิดว่ามีวัฎจักรอันหนึ่งก่อนหน้าวัฏจักรอันนี้ และนั้นได้ส่อว่าพวกเขารู้สึกสบายใจกับแนวคิดที่ว่าจะมีวัฏจักรต่อจากนี้อีก"[24]
ปัจเจกบุคคลที่โดดเด่นหลายคนผู้เป็นตัวแทนของมายาแห่งกัวเตมาลาประณามการเสนอว่าโลกจะสิ้นสุดในแบ็กทันที่ 13 ริการ์โด กาคัส ประธานกลุ่มองค์การชนพื้นเมืองแห่งกัวเตมาลา (Colectivo de Organizaciones Indígenas de Guatemala) กล่าวว่า วันที่นั้นมิได้เป็นการสิ้นสุดของมนุษยชาติ หรือการเติมเต็มคำทำนายหายนะที่พบในมายาชีลัมบาลัม แต่วัฏจักรใหม่ "สมมุติการเปลี่ยนแปลงในการรับรู้ของมนุษย์" มาร์ติง ซากัลซอลแห่งผู้ตรวจการสิทธิมนุษยชนของกัวเตมาลา กล่าวว่า การสิ้นสุดของปฏิทินไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับจุดจบของโลก หรือ ค.ศ. 2012[25]
[แก้] ความเห็นร่วมก่อนหน้า
ความเห็นร่วมเกี่ยวกับมายากับอวสานวิทยาของชาวยุโรปสืบย้อนไปได้ถึงยุคคริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ผู้รวบรวมผลงานชื่อ Libro de las profecias ระหว่างการเดินทางทางเรือใน ค.ศ. 1502 เมื่อเขาได้ยินเกี่ยวกับ "ไมอา" ครั้งแรกบนกัวนากา เกาะนอกชายฝั่งทางเหนือของฮอนดูรัส โดยได้รับอิทธิพลจากงานเขียนของบิชอปปีแยร์ ดิแอลลี โคลัมบัสเชื่อว่าการค้นพบดินแดน "ห่างไกลที่สุด" ของเขา (และยังรวมไปถึงชาวมายาเอง) มีการทำนายไว้แล้วและจะนำมาซึ่งการสิ้นโลก ความกลัวอนันตกาลแพร่ขยายไประหว่างช่วงแรกของการพิชิตของสเปนอันเป็นผลมาจากการทำนายทางโหราศาสตร์ที่ด้รับความนิยมในยุโรปถึงมหาอุทกภัยที่สองใน ค.ศ. 1524
[แก้] การกล่าวถึงแบ็กทันที่ 13 ของชาวมายัน
| "ถ้าผมได้มีโอกาสไปยังชุมชนที่พูดภาษามายันสักแห่งและถามผู้คนที่อยู่ที่นั่นว่าจะเกิดอะไรขึ้นในปี ค.ศ. 2012 พวกเขาก็คงไม่รู้จะตอบอะไรดี ว่าโลกกำลังจะถึงกาลสิ้นสุดอย่างนั้นหรือ พวกเขาไม่เชื่อคุณหรอก พวกเรามีปัญหาจริง ๆ อยู่แล้วในเวลานี้ เช่นฝน" |
| —โฮเซ อุชง[26] |
ชาวมายาในปัจจุบันทั้งหมดมิได้ยึดติดกับความสำคัญของแบ็กทันที่ 13 มากนัก ถึงแม้ว่าชนเผ่ามายันบางเผ่าซึ่งอาศัยอยู่บริเวณที่ราบสูงกัวเตมาลาจะยังคงใช้ระบบรอบปฏิทินกันอยู่ แต่ปฏิทินแบบนับยาวเป็นปฏิทินที่ใช้กันเพียงอย่างเดียวในสมัยคลาสสิก แต่ปัจจุบันได้รับการค้นพบเฉพาะการค้นหาของนักโบราณคดีเท่านั้น[27] ผู้อาวุโสชาวมายัน อะโปลินาริโอ ชิลี พิกซ์ตัน และนักโบราณคดีชาวเม็กซิกัน กุยเลอโม เบอร์นอล ทั้งสองได้กล่าวว่า "การสิ้นโลก" เป็นแนวคิดตะวันตกซึ่งมีเพียงส่วนน้อยหรือไม่มีส่วนใดเลยที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อของชาวมายา เบอร์นอลเชื่อว่าแนวคิดดังกล่าวได้รับการยัดเยียดให้แก่ชาวมายาโดยชาวตะวันตก เนื่องจากตำนานอภินิหารของพวกเขา "ใช้ไปจนหมดแล้ว"[26][28]
การให้ความสำคัญต่อแบ็กทันที่ 13 ของชาวมายาสมัยคลาสสิกยังคงไม่เป็นที่ทราบกันแน่ชัด จารึกมายาสมัยคลาสสิกส่วนใหญ่มุ่งเขียนถึงประวัติศาสตร์และไม่ได้เขียนคำนายอะไรไว้เลย[29] อย่างไรก็ตาม มีหลักฐานสองชิ้นในคลังข้อมูลประวัติศาสตร์มายาที่อาจกล่าวถึงจุดสิ้นสุดของแบ็กทันที่ 13: อนุสาวรีย์ทอร์ทูกัวโร 6 และชีลัมบาลัม ซึ่งอาจมีความเป็นไปได้เช่นเดียวกัน
[แก้] วันที่หลังแบ็กทันที่ 13
บางครั้ง จารึกมายาได้อ้างถึงเหตุการณ์ที่ถูกทำนายไว้ในอนาคตหรือการระลึกถึงที่จะเกิดขึ้นหลังจากการสิ้นสุดของแบ็กทันที่ 13 การระบุดังกล่าวนี้ส่วนใหญ่อยู่ในรูปของ "วันที่ระยะห่าง" การระบุแบบนี้จะระบุวันที่ในปฏิทินแบบนับยาว พร้อมกับตัวเลขระยะห่าง ซึ่งเมื่อบวกเพิ่มเข้าไปในวันที่ของปฏิทินแบบนับยาวแล้ว จะทำให้ทราบว่าเหตุการณ์นั้นจะเกิดขึ้นเมื่อใดในอนาคตได้ บนแผ่นกระดานด้านตะวันตกที่วิหารแห่งคำจารึกในปาเลงเก ส่วนหนึ่งของข้อความเสนอเหตุการณ์ในอนาคตถึงการครบรอบปฏิทินที่ 80 ของการขึ้นครองราชย์ของผู้ปกครองปาเลงเก คินิช จานาบ ปากาล (ตรงกับวันที่ 9.9.2.4.8 หรือตรงกับวันที่ 27 กรกฎาคม 615 ศักราชกลาง ในปฏิทินก่อนเกรโกเรียน ซึ่งสามารถคำนวณได้โดยใช้วันที่ประสูติของปากาลเป็นตัวตั้ง (9.8.9.13.0) บวกเข้ากับตัวเลขระยะห่าง 10.11.10.5.8[30] การคำนวณดังกล่าวตรงกับการครบรอบปฏิทินที่ 80 นับตั้งแต่การขึ้นครองราชย์ของปากาล ซึ่งเกิดขึ้นในอนาคตถึง 4,000 ปี หรือตรงกับวันที่ 21 ตุลาคม ค.ศ. 4772[19][30][31]
อีกตัวอย่างหนึ่ง คือ ศิลาจารึก 1 ที่โคบา ซึ่งกล่าวถึงวันที่ในหน่วยยี่สิบเหนือแบ็กทันขึ้นไปอีก โดยกล่าวว่ามันคือปีที่เกิดขึ้นถัดจากนี้ไปอีก 4.134105 × 1028 ปี[22] หรือระยะเวลาที่ห่างจากปัจจุบันเท่ากันในอดีต[32] แต่ไม่ว่าจะเป็นอย่างไรก็ตาม วันที่ดังกล่าวคิดเป็น 1018 เท่าเมื่อเทียบกับอายุปัจจุบันของเอกภพ ซึ่งได้แสดงให้เห็นว่าไม่ใช่ชาวมายันทั้งหมดที่พิจารณาว่าวัฏจักรยาว 5,125 ปีมีความสำคัญที่สุด
[แก้] อ้างอิง
- ^ 1.0 1.1 Sitler 2006
- ^ Defesche 2007
- ^ 3.0 3.1 3.2 G. Jeffrey MacDonald. "Does Maya calendar predict 2012 apocalypse?", USA Today, March 27, 2007. สืบค้นวันที่ 2009-10-14
- ^ อ้างอิงผิดพลาด: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedanasatas - ^ David Webster (September 25, 2007). "The Uses and Abuses of the Ancient Maya" (pdf). The Emergence of the Modern World Conference, Otzenhausen, Germany: Penn State University. http://www.anthro.psu.edu/faculty_staff/docs/Webster_GermanyMaya.pdf. เรียกข้อมูลเมื่อ 2009-10-14.
- ^ Aveni 2009, 32–33, 48–51
- ^ 7.0 7.1 "2012: Beginning of the End or Why the World Won't End?". NASA.
- ^ อ้างอิงผิดพลาด: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedNibiru_and_Doomsday_2012:_Questions_and_Answers - ^ Jorge Pérez de Lara and John Justeson (2006). "Photographic Documentation of Monuments with Epi-Olmec Script/Imagery". Foundation for the Advancement of Mesoamerican Studies. http://www.famsi.org/reports/05084/05084PerezdeLara01.pdf. เรียกข้อมูลเมื่อ 2009-11-03.
- ^ Andrew K. Scherer (2007). "Population structure of the classic period Maya". American Journal of Physical Anthropology 132 (ฉบับที่ 3): 367–380. doi:10.1002/ajpa.20535. PMID 17205548.
- ^ อ้างอิงผิดพลาด: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedjoyce - ^ Schele and Freidel 1990, p. 246
- ^ Vincent H. Malmström (March 19, 2003). "The Astronomical Insignificance of Maya Date 13.0.0.0.0" (pdf). Dartmouth College. http://www.dartmouth.edu/~izapa/M-32.pdf. เรียกข้อมูลเมื่อ 2009-05-26.
- ^ Gregory M. Severin. "The Paris Codex: Decoding an Astronomical Ephemeris". In Transactions of the American Philosophical Society, New Series, Vol. 71, No. 5 (1981). p. 75.
- ^ Schele and Freidel 1990, pp.429–430
- ^ Michael Finley (2003). "The Correlation Question". The Real Maya Prophecies: Astronomy in the Inscriptions and Codices. Maya Astronomy. Archived from the original on December 7, 2006. http://web.archive.org/web/20061207090102/http://members.shaw.ca/mjfinley/corr.html. เรียกข้อมูลเมื่อ 2007-05-11.
- ^ Maud Worcester Makemson (June 1957). "The miscellaneous dates of the Dresden codex". Publications of the Vassar College Observatory 6 (ฉบับที่): 4. http://adsabs.harvard.edu/full/1957PVasO...6....1M. เรียกข้อมูลเมื่อ 2009-10-14.
- ^ Coe 1966, p. 149
- ^ 19.0 19.1 Mark Van Stone. "2012 FAQ (Frequently Asked Questions)". FAMSI. http://www.famsi.org/research/vanstone/2012/faq.html. เรียกข้อมูลเมื่อ 2010-03-02.
- ^ Carrasco 1990, p. 39; Gossen and Leventhal 1993, p. 191.
- ^ Milbrath 1999, p. 4
- ^ 22.0 22.1 Schele and Freidel 1990, pp. 81–82, 430–431
- ^ 23.0 23.1 Susan Milbrath, Curator of Latin American Art and Archaeology, Florida Museum of Natural History, quoted in USA Today, Wednesday, March 28, 2007, p. 11D
- ^ "The Sky Is Not Falling" New Wave, Tulane University, June 25, 2008.
- ^ อ้างอิงผิดพลาด: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedprensalibre - ^ 26.0 26.1 Mark Stevenson (2009). "Next apocalypse? Mayan year 2012 stirs doomsayers". Associated Press. http://www.cbsnews.com/stories/2009/10/10/ap/latinamerica/main5376454.shtml. เรียกข้อมูลเมื่อ 2009-10-12.
- ^ David Stuart (October 11, 2009). "Q & A about 2012". Maya Decipherment. http://decipherment.wordpress.com/2009/10/11/q-a-about-2012/. เรียกข้อมูลเมื่อ 2009-10-14.
- ^ The end of time: Maya calendar runs out soon, but don't panic, Rory Carroll, The Guardian, 13 October 2009, retrieved 22 October 2009
- ^ Houston and Stuart 1996
- ^ 30.0 30.1 Schele (1992, pp.93–95)
- ^ Schele and Freidel (1990, p.430)
- ^ Aveni 2009, 49
[แก้] บรรณานุกรม
- Anastas, Benjamin (1 July 2007). "The Final Days" (reproduced online, at KSU). The New York Times Magazine (New York: The New York Times Company) (ฉบับที่): Section 6, p.48. http://ksuweb.kennesaw.edu/~tkeene/apwhAnastasThe%20(Mayan)%20Final%20Days.htm. เรียกข้อมูลเมื่อ 2009-05-18.
- Argüelles, José (1975). Transformative Vision (1st ed.). Shambhala. ISBN 0394730674.
- Argüelles, José (1987). The Mayan Factor: Path Beyond Technology. Inner Traditions/Bear and Company.. ISBN 0939680386.
- Aveni, Anthony; H. Hartung (2000). "Water, Mountain, Sky: The Evolution of Site Orientations in Southeastern Mesoamerica". In E. Quiñones Keber. Precious Greenstone Precious Feather. Lancaster, CA: Labyrinthos.
- Aveni, Anthony (2009). The End of Time: The Maya Mystery of 2012. Colorado: University Press of Colorado. ISBN 0870819615.
- Barkun, Michael (2006). A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America. Comparative studies in religion and society series, no. 15 (1st pbk print ed.). Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-24812-0. OCLC 255948700.
- Boone, Elizabeth H. and Zelia Nuttall, eds. (1982). The Book of the Life of the Ancient Mexicans, Containing an Account of Their Rites and Superstitions: An Anonymous Hispano-Mexican Manuscript Preserved at the Biblioteca Nazionale Centrale, Florence, Italy (Reprint of 1903 edition with additional commentary). Berkeley.: University of California Press.
- Brown, Dan (2009). The Lost Symbol. New York: Doubleday Books. ISBN 978-0385504225.
- Carrasco, David (1990). Religions of Mesoamerica: Cosmovision and Ceremonial Centers. Religious traditions of the world [series]. San Francisco, California: Harper and Row. ISBN 0-06-061325-4. OCLC 20996347.
- Coe, Michael D. (1966). The Maya. Ancient peoples and places series, no. 52 (1st ed.). London: Thames and Hudson. ISBN 0500050619. OCLC 318157568.
- Coe, Michael D. (1980). The Maya. Ancient peoples and places series, no. 10 (2st ed.). London: Thames and Hudson. ISBN 0500050619.
- Coe, Michael D. (1984). The Maya. Ancient peoples and places series (3st ed.). London: Thames and Hudson. ISBN 0500050619.
- Coe, Michael D. (1992). Breaking the Maya Code. London: Thames and Hudson. ISBN 0-500-05061-9. OCLC 26605966.
- Coe, Michael D. (1999). The Maya. Ancient peoples and places series (6th, fully revised and expanded ed.). London and New York: Thames and Hudson. ISBN 0-500-28066-5. OCLC 59432778.
- Defesche, Sacha (2007). W.J. Hanegraaff. ed. 'The 2012 Phenomenon': A historical and typological approach to a modern apocalyptic mythology.. University of Amsterdam. http://skepsis.no/?p=599.
- Eberl, Markus; and Christian Prager (2005). "B’olon Yokte’ K’uh: Maya conceptions of war, conflict, and the underworld". In Peter Eeckhout and Geneviève Le Fort (eds.). Wars and Conflicts in Prehispanic Mesoamerica and the Andes: Selected Proceedings of the Conference Organized by the Société des Américanistes de Belgique with the Collaboration of Wayeb (European Association of Mayanists), Brussels, 16–17 November 2002. British Archaeological Reports International Series, no. 1385. Oxford, UK: John and Erika Hedges Ltd. pp. 28–36. ISBN 1-84171-706-1. OCLC 254728446.
- Edmonson, Munro S.; ed. and trans. (1982). The Ancient Future of the Itza: The Book of Chilam Balam of Tizimin. The Texas Pan American series (Text of Chilam Balam de Tizimín MS. translated and annotated by Munro S. Edmonson; 1st English trans. ed.). Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-70353-8. OCLC 11318551. แม่แบบ:Yua icon (อังกฤษ)
- Edmonson, Munro S. (1988). The Book of the Year: Middle American Calendrical Systems. Salt Lake City: University of Utah Press. ISBN 0-87480-288-1. OCLC 17650412.
- Gossen, Gary; and Richard M. Leventhal (1993). "The topography of ancient Maya religious pluralism: a dialogue with the present". In Jeremy A. Sabloff and John S. Henderson (eds.). Lowland Maya Civilization in the Eighth Century A.D.: A Symposium at Dumbarton Oaks, 7th and 8 October 1989. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. pp. 185–217. ISBN 0-88402-206-4. OCLC 25547151.
- Gronemeyer, Sven; and Barbara MacLeod (2010). "What Could Happen in 2012: A Re-Analysis of the 13-Bak'tun Prophecy on Tortuguero Monument 6". Wayeb Notes (European Association of Mayanists) 34 (ฉบับที่): 1–68. ISSN 1379-8286. OCLC 298471525. http://www.wayeb.org/notes/wayeb_notes0034.pdf.
- Hancock, Graham (1995). Fingerprints of the Gods. New York: Crown Publishers, Inc.. ISBN 978-051759348.
- Hanegraaff, Wouter (1996). New Age Religion and Western Culture: Esotericism in the Mirror of Secular Thought. Studies in the histories of religions series (ISSN 0169-8834), no. 72. Leiden, Netherlands: Brill. ISBN 90-04-10695-2. OCLC 35229227.
- Houston, Stephen; and David Stuart (1996). "Of gods, glyphs and kings: divinity and rulership among the Classic Maya". Antiquity (Cambridge, UK: Antiquity Publications) 70 (ฉบับที่ 268): 289–312. ISSN 0003-598X. OCLC 206025348.
- Jenkins, John Major (1998). Maya Cosmogenesis 2012: The True Meaning of the Maya Calendar End-Date. Bear and Company. ISBN 978-1879181489.
- Jenkins, John Major (2009). The 2012 Story: The Myths, Fallacies, and Truth Behind the Most Intriguing Date in History. Tarcher. ISBN 1585427667.
- Joseph, Frank (2010). Atlantis and 2012: The Science of the Lost Civilization and the Prophecies of the Maya. New York: Bear & Co.. ISBN 978-1591431121.
- Luxton, Richard N. (1996). The Book of Chumayel: The Counsel Book of the Yucatec Maya, 1539–1638. Aegean Park Press. ISBN 0-89412-244-4.
- Makemson, Maude Worcester; ed. and trans. (1951). The Book of the Jaguar Priest: a translation of the Book of Chilam Balam of Tizimin, with commentary. New York: H. Schuman. OCLC 537810.
- McKenna, Terence and Dennis (1975). The Invisible Landscape: Mind, Hallucinogens, and the I Ching (1st ed.). Seabury. ISBN 0816492492.
- McKenna, Terence and Dennis (1993). The Invisible Landscape: Mind, Hallucinogens, and the I Ching. HarperCollins. ISBN 978-0062506351.
- Meeus, Jean (1997). Ecliptic and galactic equator. Mathematical Astronomy Morsels. Richmond, Va: Willmann-Bell. ISBN 9780943396514. OCLC 36126686.
- Milbrath, Susan (1999). Star Gods of the Maya: Astronomy in Art, Folklore, and Calendars. The Linda Schele series in Maya and pre-Columbian studies. Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-75225-3. OCLC 40848420.
- Miller, Mary; and Karl Taube (1993). The Gods and Symbols of Ancient Mexico and the Maya: An Illustrated Dictionary of Mesoamerican Religion. London: Thames & Hudson. ISBN 0-500-05068-6. OCLC 27667317.
- Morley, Sylvanus (1983). The Ancient Maya (4th ed.). Stanford University Press. ISBN 0804712883.
- Nuttall, Zelia, ed. (1903). The Book of the Life of the Ancient Mexicans, Containing an Account of Their Rites and Superstitions: An Anonymous Hispano-Mexican Manuscript Preserved at the Biblioteca Nazionale Centrale, Florence, Italy.. Berkeley: University of California.
- Pinchbeck, Daniel (2006). 2012: The Return of Quetzalcoatl. New York: Tarcher. ISBN 978-1-58542-483-2. OCLC 62421298.
- Roys, Ralph (1967). The Book of Chilam Balam of Chuyamel. University of Oklahoma Press. ISBN 1605068586.
- Schele, Linda; and David Freidel (1990). A Forest of Kings: The Untold Story of the Ancient Maya (pbk reprint ed.). New York: Harper Perennial. ISBN 0-688-11204-8. OCLC 145324300.
- Schilling, Govert (2008). The Hunt For Planet X: New Worlds and the Fate of Pluto. Springer. ISBN 9780387778044.
- Sitler, Robert K. (February 2006). "The 2012 Phenomenon: New Age Appropriation of an Ancient Mayan Calendar". Novo Religio: the Journal of Alternative and Emergent Religions (Berkeley: University of California Press) 9 (ฉบับที่ 3): 24–38. doi:10.1525/nr.2006.9.3.024. ISSN 1092-6690. OCLC 357082680.
- South, Stephanie (2009). 2012: Biography of a Time Traveler, The Journey of José Argüelles. Franklin Lakes, New Jersey: New Page Books. ISBN 978-1-60163-065-0.
- Van Stone, Mark (2008). "It's Not the End of the World: What the Ancient Maya Tell Us About 2012". FAMSI. http://www.famsi.org/research/vanstone/2012/index.html.
- Voss, Alexander (2006). "Astronomy and Mathematics". In Nikolai Grube (ed.). Maya: Divine Kings of the Rain Forest. Eva Eggebrecht and Matthias Seidel (assistant eds.). Cologne: Könemann. pp. 130–143. ISBN 3-8331-1957-8. OCLC 71165439.
- Wagner, Elizabeth (2006). "Maya Creation Myths and Cosmography". In Nikolai Grube (ed.). Maya: Divine Kings of the Rain Forest. Eva Eggebrecht and Matthias Seidel (assistant eds.). Cologne: Könemann. pp. 280–293. ISBN 3-8331-1957-8. OCLC 71165439.
- Waters, Frank (1975). Mexico Mystique: The Coming Sixth World of Consciousness. Chicago, Illinois: Sage Books/Swallow Press. ISBN 0-8040-0663-6. OCLC 1364766.
- Wright, Ronald (2005). Stolen Continents: 500 Years of Conquest and Resistance in the Americas. Mariner. pp. 165–166. ISBN 9780618492404.
- York, Michael (1995). The Emerging Network: A Sociology of the New Age and Neo-Pagan Movements. Lanham, MD: Rowman & Littlefield. ISBN 0-8476-8000-2. OCLC 31604796.
